<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>









          OPENBAAR




          Besluit van de Raad van Bestuur van de Kansspelautoriteit als bedoeld in artikel 35 van
          de Wet op de kansspelen.

          Kenmerk: 01.017.611
                                  Besluit




            Samenvatting


          De raad van bestuur van de Kansspelautoriteit heeft vastgesteld dat Lotto B.V.
          wervings- en reclameactiviteiten heeft gericht op minderjarigen. Er is namelijk
          geadverteerd voor kansspelen van Lotto B.V op in ieder geval de websites
          Scholieren.com, Fashionista.nl, Girlscene.nl, DonaldDuck.nl, Spel.nl, Spele.nl,
          Spelletjes.nl, Funnygames.nl, Speeleiland.nl en Kleurplaten.nl. Met het adverteren op
          deze websites staat naar het oordeel van de raad van bestuur vast dat Lotto B.V. zich

          met haar wervings- en reclameactiviteiten heeft gericht op minderjarigen. Daarmee
          heeft Lotto B.V. in strijd gehandeld met artikel 4a, vijfde lid van de Wet op de
          Kansspelen jo. artikel 2, derde lid van het Besluit werving, reclame en
          verslavingspreventie kansspelen. De raad van bestuur legt de Lotto B.V een last onder
          dwangsom op om de online wervings- en reclameactiviteiten die zich richten op
          minderjarigen te beëindigen en beëindigd te houden.


            Handhaving    van de  Wet  op de kansspelen


          1.  Artikel 35 van de Wet op de kansspelen (hierna:Wok) bepaalt dat de raad van
              bestuur van de Kansspelautoriteit (hierna: de raad) een last onder bestuursdwang
              kan opleggen wegens overtreding van de voorschriften vastgesteld bij of
              krachtens de Wok, met uitzondering van titel VA., paragraaf 2 van de Wok.

          2.  Artikel 5:32, eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) bepaalt
              dat een bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang op te
              leggen, in plaats daarvan aan de overtreder een last onder dwangsom kan

                                                                       1</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              opleggen.



            Juridisch  kader


          3.  Artikel 4a, van de Wok luidt:
              1. …
              2. De houders van vergunningen op grond van deze wet geven op zorgvuldige en
              evenwichtige wijze vorm aan wervings- en reclameactiviteiten waarbij in het
              bijzonder wordt gewaakt tegen onmatige deelneming.

               […]

               5. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden
               gesteld met betrekking tot het eerste tot en met het vierde lid.
               6. De in het vijfde lid bedoelde regels kunnen onder meer betrekking hebben op:

                   a. […];
                   b. de doelgroepen waarop zodanige activiteiten zijn gericht;
                   c. de hoeveelheid, de tijdsduur en het tijdstip, en
                   d. de wijze waarop en de plaats waar wervings- en reclame-uitingen
                   worden gedaan.

          4.  Artikel 2, derde lid, van het Besluit werving, reclame en verslavingspreventie
              kansspelen (hierna: Besluit) luidt:

              Vergunninghouders richten hun wervings- en reclameactiviteiten voor kansspelen
              niet op maatschappelijk kwetsbare groepen van personen. Onder kwetsbare
              groepen van personen wordt in ieder geval verstaan minderjarigen en personen
              die kenmerken van risicovol spelgedrag vertonen.


          Bevindingen


          5.  Een toezichthoudend medewerker van de Kansspelautoriteit heeft in het kader van
              het toezicht op reclame door houders van een kansspelvergunning een controle
              uitgevoerd van online wervings- en reclameactiviteiten van de Lotto B.V.. De bij
              deze controle uitgevoerde toezichtshandelingen zijn vastgelegd in twee verslagen


                                                                       2</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              van ambtshandelingen.1 Kort gezegd bestond dit toezichtonderzoek uit het
              controleren van online reclame-uitingen in de periode juni 2016 tot en met 24
              augustus 2017. Daarbij is uit alle online reclame-uitingen die zijn vastgelegd op
              de 300 meest bezochte Nederlandse websites een selectie gemaakt van reclame-
              uitingen door vergunninghouders en die bovendien zijn getoond op websites die

              zich richten op minderjarigen. Uit deze controle is gebleken dat Lotto B.V. in de
              genoemde periode reclame heeft geplaatst (of heeft doen plaatsen) op de hierna
              in randnummer 7 nader aangeduide websites door middel van rechtstreekse
              inkoop dan wel via ‘programmatic buying’.2

          6.  De online reclame-uitingen zijn vastgelegd door een onderzoeksbureau dat is
              gespecialiseerd in het wereldwijd vastleggen van reclameuitingen en –bestedingen
              in verschillende media en binnen verschillende sectoren. Daarbij wordt onder
              andere vastgelegd wie de afzender is van een advertentie, op welke wijze deze is
              aangekocht en wat de verschijningsvorm was. De specifieke reclame-uitingen zijn
              ook door deze partij vastgelegd.


          7.  De Kansspelautoriteit heeft onder meer vastgesteld dat Lotto B.V. in de periode
              juni 2016 tot en met 24 augustus 20173:
                 a) Op de website www.Fashionista.nl zelf rechtstreeks 2 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor Lotto.
                 b) Op de website www.Girlscene.nl zelf rechtstreeks 1 reclame-uiting heeft
                    geplaatst voor Lotto.
                 c) Op de website www.Kleurplaten.nl zelf rechtstreeks 1 reclame-uiting
                    heeft geplaatst voor Lotto.
                 d) Op de website www.Spelletjes.nl zelf rechtstreeks 13 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor Lotto.
                 e) Op de website www.Spel.nl zelf rechtstreeks 1 reclame-uiting heeft
                    geplaatst voor Lotto.
                 f) Op de website www.Speeleiland.com zelf rechtstreeks 2 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor krasloten;

                 g) Op de website www.Fashionista.nl zelf rechtstreeks 30 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor Lucky Day;
                 h) Op de website www.Scholieren.com zelf rechtstreeks 267 reclame-
                    uitingen heeft geplaatst voor Lucky Day;

          1 VVA Algemeen werkwijze - 28 augustus 2017; VVA Lotto - 28 augustus 2017. Bij deze twee VVA’s zijn
          bijlagen gevoegd de vastgelegde reclame-uitingen op de bijbehorende websites.
          2 Het geautomatiseerd inkopen van advertentieruimte voor onlinereclame.
          3 Zie § 3 VVA Lotto B.V.
                                                                       3</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

                 i) Op de website www.Girlscene.nl middels direct buying 2 reclame-uitingen
                    heeft laten plaatsen voor Lucky Day;
                 j) Op de website www.Kleurplaten.nl middels direct buying 1 reclame-uiting
                    heeft laten plaatsen voor Lucky Day;
                 k) Op de website www.Spel.nl middels direct buying 6 reclame-uitingen

                    heeft laten plaatsen voor Lucky Day;
                 l) Op de website www.Spelletjes.nl middels direct buying 4 reclame-
                    uitingen heeft laten plaatsen voor Lucky Day;
                 m) Op de website www.Fashionista.nl zelf rechtstreeks 1 reclame-uiting heeft
                    geplaatst voor Eurojackpot;
                 n) Op de website www.Scholieren.com zelf rechtstreeks 5 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor Eurojackpot;
                 o) Op de website www.Fashionista.nl middels direct buying 1 reclame-uiting
                    heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 p) Op de website www.Girlscene.nl middels direct buying 6 reclame-uitingen
                    heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 q) Op de website www.Scholieren.com middels direct buying 86 reclame-
                    uitingen heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 r) Op de website www.Kleurplaten.nl middels direct buying 1 reclame-uiting

                    heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 s) Op de website www.Spel.nl middels direct buying 219 reclame-uitingen
                    heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 t) Op de website www.Spelletjes.nl middels direct buying 193 reclame-
                    uitingen heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 u) Op de website www.Speeleiland.nl middels direct buying 11 reclame-
                    uitingen heeft laten plaatsen voor Eurojackpot;
                 v) Op de website www.Spelletjes.nl zelf rechtstreeks 4 reclame-uitingen
                    heeft geplaatst voor Toto;
                 w) Op de website www.Fashionista.nl middels direct buying 1 reclame-uiting
                    heeft laten plaatsen voor Toto;
                 x) Op de website www.Girlscene.nl middels direct buying 6 reclame-uiting
                    heeft laten plaatsen voor Toto;

                 y) Op de website www.Scholieren.com middels direct buying 14 reclame-
                    uitingen heeft laten plaatsen voor Toto;
                 z) Op de website www.Spel.nl middels direct buying 1 reclame-uiting heeft
                    laten plaatsen voor Toto;
                 aa) Op de website www.Spelletjes.nl middels direct buying 210 reclame-
                    uiting heeft laten plaatsen voor Toto;


                                                                       4</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

          8.  Op basis van deze bevindingen concludeert de raad van bestuur dat Lotto B.V.
              zich met deze wervings- en reclameactiviteiten heeft gericht op minderjarigen.


            Overtreding   van  de Wet  op de kansspelen


          9.  Op grond van de voorgaande bevindingen stelt de Kansspelautoriteit vast dat
              Lotto B.V. in strijd heeft gehandeld met artikel 4a, vijfde lid van de Wok jo. artikel
              2, derde lid, van het Besluit.


            Zienswijze
          10. Lotto B.V is op 28 augustus 2017 op de hoogte gesteld van de bevindingen van de
              Kansspelautoriteit. Op 31 augustus 2017 heeft de Nederlandse Loterij B.V.

              namens Lotto B.V. van de haar geboden gelegenheid gebruik gemaakt om
              mondeling haar zienswijze te geven op dit voornemen. De van processuele aard
              die zijn gedaan bij deze mondelinge zienswijze zijn diezelfde dag per e-mail
              bevestigd. Daarna is de Lotto B.V. in de gelegenheid gesteld om haar zienswijze
              schriftelijk in te brengen, wat de Lotto B.V. bij e-mail van 7 september 2017 heeft
              gedaan. De Lotto B.V heeft – samengevat – het volgende naar voren gebracht.

          11. Lotto B.V. maakt bij de inkoop van ‘display’ uitingen (advertenties op websites)
              onderscheid in prospecting en retargeting. Bij beide processen is marketing
              expliciet gericht op meerderjarigen, wat blijkt uit uiterlijk, inhoud en toon van de
              advertenties.

              Prospecting en whitelisting

          12. De Lotto B.V. hanteert bij de keuze voor plaatsing van advertenties op websites
              twee verschillende processen. Prospecting is het (doen) plaatsen van advertenties
              op websites waarop bezoekers komen waarover verder geen informatie bekend is,
              anders dan wat die website zelf communiceert met betrekking tot haar
              bezoekersprofiel. De Lotto B.V. zegt bij deze vorm gebruik te maken van
              whitelisting: bij het langs deze weg inkopen van online advertenties wordt op
              voorhand aangeven op welke websites die advertenties getoond mogen worden.
              Daarbij zegt de Lotto B.V. te kiezen voor uitsluitend websites met een
              meerderjarig bezoekersprofiel. Wanneer prospecting bij een ‘Run of Network’
              campagne wordt ingezet (waarbij de Lotto B.V. een mediabureau opdracht geeft
              een aantal impressies te verzorgen) worden de prestaties van die campagne
              gemonitord. Bij het uitblijven van bepaalde prestaties op bepaalde domeinen

                                                                       5</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              worden de reclame-uitingen voortijdig gestaakt en worden die uitingen ingezet op
              andere domeinen.


               Retargeting en blacklisting
          13. Bij retargeting worden advertenties getoond aan bezoekers die eerder een
              ‘tracking cookie’ hebben geaccepteerd (op de websites van de Nederlandse Loterij
              B.V.). Aan de hand van die cookies worden deze bezoekers ‘gevolgd’ en worden
              op basis daarvan aan hen uitingen getoond op andere websites. De Lotto B.V.
              neemt daarbij aan dat bezoekers van haar website(s) meerderjarig zijn en
              geïnteresseerd zijn in kansspelen. Op basis van blacklisting kunnen websites
              worden uitgesloten bij retargeting.

               Sites verwijderen gedurende campagne
          14. De Lotto B.V. stelt dat van de bevindingen van de Kansspelautoriteit, er drie
              reclame-uitingen zijn terug te leiden tot prospecting, namelijk op spelletjes.nl
              voor TOTO en twee ‘Run of Network’ campagnes voor Lotto en Eurojackpot.

              Gedurende die laatste twee campagnes is bepaald om verdere plaatsingen op
              donaldduck.nl respectievelijk scholieren.com wegens onvoldoende resultaat te
              staken.

          15. De overige reclame-uitingen zijn volgens de Lotto B.V. het resultaat van
              retargeting.

               Maatregelen na ontvangst bevindingen Kansspelautoriteit
          16. De Lotto B.V. heeft een aantal maatregelen die zij na 31 augustus 2017 (de
              datum van toezending van de bevindingen van de Kansspelautoriteit) getroffen
              om herhaling van de overtreding te voorkomen. De website spelletjes.nl is “voor
              nu” van de whitelist afgehaald. Verder is de bewuste whitelist door de Lotto B.V. -

              in het licht van de bevindingen van de Kansspelautoriteit - opnieuw beoordeeld.
              Naar het oordeel van de Lotto B.V. zijn er geen andere sites die tot een
              vergelijkbare situatie kunnen leiden, waarmee herhaling volgens de Lotto B.V. is
              uitgesloten.

          17. De Lotto B.V. heeft via haar mediapartner met een derde partij afgesproken om
              de door de Ksa vastgestelde websites – alsmede enkele andere websites – te
              blacklisten (blokkeren voor toekomstige Run of Network campagnes) Voorheen
              ging de Lotto B.V. bij Run of Network campagnes uit van de inschatting van een
              derde partij (het betreffende netwerk) op welke websites uitingen vertoond


                                                                       6</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              konden worden.

          18. Naar aanleiding van de bevindingen van de Kansspelautoriteit heeft de Lotto B.V.
              besloten om voor retargeting de door de Kansspelautoriteit vastgestelde websites
              via blacklisting “voor nu” expliciet uit te sluiten. De Lotto B.V. heeft ten slotte een

              aantal andere maatregelen genomen die onder meer omvatten het actief
              informeren van de leverancier van relevante wet- en regelgeving, het actief
              beheren en monitoren van whitelists en blacklists.

              Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
          19. De Lotto B.V. draagt een aantal zienswijzen aan tegen het voorgenomen besluit
              van de Kansspelautoriteit. Volgens de Lotto B.V. zou er geen grondslag meer
              bestaan voor het opleggen van een last onder dwangsom omdat de overtreding
              reeds is beëindigd. Ook voor het opleggen van een preventieve last bestaat
              volgens de Lotto B.V. geen grond omdat er geen klaarblijkelijke dreiging is van
              een overtreding. Verder zou de Lotto B.V. – op grond van het gelijkheidsbeginsel -
              eerst in de gelegenheid moeten worden gesteld de overtreding te beëindigen.


          20. De Lotto B.V. is verder van oordeel sprake is van een onjuiste weergave van de
              feiten en dat het aantal ingeschatte impressies onnauwkeurig en niet
              representatief is. Dat zou komen door het gebruik van computers met cookies van
              Staatsloterij/Lotto. - Daarnaast geeft de Lotto B.V aan dat onduidelijk is welke
              criteria de Kansspelautoriteit hanteert om te bepalen of sprake is van websites die
              zich richten op minderjarigen.

          Onduidelijke regelgeving
          21. De Lotto B.V. stelt verder dat wet- en regelgeving onvoldoende steun bieden voor
              de stelling dat in het geval van retargeting van een volwassene sprake is van
              (specifieke) gerichtheid op minderjarigen wanneer die volwassene een website
              bezoekt die zich mede richt op minderjarigen. De Lotto B.V. ziet retargeting
              eerder als een mogelijkheid om zich alleen en nadrukkelijk te richten op
              meerderjarigen. De Lotto B.V. wijst er daarbij op dat indien de Kansspelautoriteit

              een in het onderzoek vastgestelde website bezoekt, de kans dat zij een banner
              van Staatsloterij B.V. of Lotto B.V. te zien krijgt vele malen groter is dan wanneer
              een gemiddelde gebruiker dezelfde website bezoekt.

          22. De Lotto B.V. bestrijdt dat er sprake is van een voldoende heldere norm, omdat er
              geen concrete criteria zouden zijn om de gerichtheid te bepalen. De Lotto B.V.
              geeft aan dat tegen onderdelen uit de Leidraad reclame bezwaar is aangetekend

                                                                       7</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              en dat de Leidraad reclame niet voor de gestelde duidelijkheid zorgt over de
              norm.

          23. De Lotto B.V. stelt dat het in de genoemde gevallen de vraag is of er

              daadwerkelijk sprake is geweest van handelen in strijd met de wettelijke norm.
              Het was voor de Lotto B.V. in ieder geval onvoldoende duidelijk dat het handelen
              strijdig was met een wettelijke norm.

              Strijd met algemene beginselen van behoorlijk bestuur
          24. De Lotto B.V. stelt verder dat het opleggen van een last onder dwangsom voor
              een reeds beëindigde overtreding in strijd zou zijn met het
              zorgvuldigheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel.


            Beoordeling   van  de zienswijze

              Toepassing van whitelist bij prospecting
          25. De Lotto B.V. zegt bij prospecting een whitelist te hanteren en heeft bij
              prospecting de maatregel getroffen om één website (spelletjes.nl) - voor nu - op
              voorhand uit te sluiten van toekomstige reclamecampagnes, door deze website
              van de reeds bestaande whitelist te verwijderen. Deze maatregel biedt naar het
              oordeel van de raad van bestuur onvoldoende waarborgen om herhaling van de
              overtreding te voorkomen.

          26. Naar het oordeel van de raad van bestuur heeft het hanteren van de whitelist
              eerder onvoldoende effect gehad, blijft onduidelijk welke criteria de Lotto hanteert
              voor plaatsing op die whitelist en laat de Lotto onduidelijkheid bestaan of dezelfde
              whitelist voor alle vormen van online-reclame maken wordt toegepast en

              gehandhaafd. De effectiviteit van een whitelist is allereerst afhankelijk van de
              criteria die worden gehanteerd om een website al dan niet op die whitelist te
              plaatsen en het beheer van die lijst. De raad van bestuur stelt vast dat de door de
              Lotto B.V. gehanteerde criteria er niet eerder toe hebben geleid dat de website
              spelletjes.nl op die whitelist werd geplaatst.4 De Lotto B.V. heeft gesteld dat de
              totale whitelist onder de loep is genomen, maar niet is gebleken dat de criteria
              zijn gewijzigd. Nu niet is gebleken dat de criteria zijn gewijzigd, is volgens de raad
              van bestuur de kans op herhaling aanwezig Daarnaast is de raad van bestuur er
              niet van overtuigd dat de Lotto B.V. zich realiseert welke risico’s zich kunnen


          4 De website spelltjes.nl heeft onder meer een aparte informatiepagina voor ouders, zie
          http://www.spelletjes.nl/informatie_voor_ouders
                                                                       8</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              voordoen bij het gebruik van whitelist, gelet op de keuze van de Lotto B.V. om
              enkel de websites van de whitelist onder de loep te nemen en niet de criteria voor
              whitelisting opnieuw te beoordelen.

          27. Onduidelijk is bovendien de effectiviteit van whitelisting bij prospecting als

              onderdeel van een “Run of Network” campagne”. Het toepassen van een whitelist
              kon immers niet voorkomen dat advertenties zijn geplaatst op donaldduck.nl en
              scholieren.com. De Lotto B.V voert aan dat voornoemde sites wegens
              onvoldoende kliks zijn verwijderd. De aanleiding voor het verwijderen van die
              sites lijkt dan ook uitsluitend een beoordeling of de bewuste plaatsing resultaten
              (in de vorm van kliks op banners) opleverden. De Lotto B.V. heeft daarbij niet
              beoordeeld of plaatsing van advertenties op die bewuste websites in
              overeenstemming is met de wet- en regelgeving. Dat roept de vraag op het
              gebruik van whitelisting (of achteraf verwijderen, wat een vorm van blacklisting
              is) uitsluitend of hoofdzakelijk een commercieel doel dient in plaats van het
              naleven van de norm van artikel 2, derde lid, van het Besluit.

          Toepassing van blacklists bij retargeting

          28. De Lotto B.V. heeft de door de Kansspelautoriteit onderzochte sites op een
              blacklist geplaatst. Naar het oordeel van de raad van bestuur is blacklisting per
              definitie geen deugdelijke methode overtredingen van de wet en het Besluit te
              voorkomen. Er verschijnen immers regelmatig nieuwe websites en bestaande

              websites kunnen van karakter veranderen. Door alleen – bekende – websites op
              een blacklist te plaatsen wordt niet voorkomen dat wervings- en
              reclameactiviteiten worden getoond op nieuwe of gewijzigde websites die zich
              richten op maatschappelijk kwetsbare groepen van personen en meer in het
              bijzonder op minderjarigen.Ook waar de Lotto B.V. derden inschakelt om
              advertentie-activiteiten uit te voeren, geldt dat Lotto B.V. verantwoordelijk blijft
              voor deze activiteiten. Onvoldoende duidelijk is geworden hoe de Lotto B.V. borgt
              dat deze derden handelen conform de geldende wet- en regeling en in het
              bijzonder artikel 2, derde lid, van het Besluit.

                 Norm
          29. De Kansspelautoriteit is van oordeel dat de norm van artikel 2, derde lid, van het

              Besluit er toe strekt dat in een online omgeving geen advertenties voor
              kansspelproducten worden getoond op websites die zijn gericht op minderjarigen.
              Het louter tonen (ongeacht aan wie) van een advertenties op websites gericht op
              minderjarigen vormt naar het oordeel van de Kansspelautoriteit een overtreding

                                                                       9</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              van voornoemde bepaling. Het treffen van maatregelen bij online adverteren dient
              er daarom op gericht te zijn te voorkómen dat op dergelijke websites advertenties
              worden getoond voor kansspelproducten.


          Tracking cookies
          30. Anders dan de Lotto B.V. aanvoert, is de raad van bestuur van oordeel dat er
              geen sprake is van oververtegenwoordiging van getoonde advertenties op basis
              van retargeting. In de onderzoeksmethodiek is voorzien in het periodiek
              verwijderen van (tracking) cookies. Daarnaast gaat Lotto B.V. er kennelijk van uit
              dat bij het vastleggen van advertenties gebruik wordt gemaakt van dezelfde
              systemen (of computers) die de Kansspelautoriteit gebruikt voor het
              internetgebruik van haar eigen medewerkers. Daarvan is echter geen sprake.
              Omdat opschoning zeer regelmatig plaatsvindt (in tegenstelling tot de
              handelswijze van een gemiddelde gebruiker) is het niet uitgesloten dat juist van
              het tegendeel sprake is.

              Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

          31. Anders dan Lotto B.V. kennelijk veronderstelt, is het niet zo dat de raad van
              bestuur voorafgaand aan handhavend optreden in alle gevallen eerst een
              waarschuwing geeft. Mogelijk doelt de Lotto B.V op het beleid inzake de
              handhaving van het zonder vergunning aanbieden van kansspelen online. In casu
              is er echter geen sprake van online aanbod van kansspelen. Bovendien verstuurt
              de Kansspelautoriteit sinds 1 januari 2017 geen individuele aanschrijvingsbrieven
              meer naar aanbieders van kansspelen online zonder vergunning.5 Van strijd met
              het gelijkheidsbeginsel is om die reden geen sprake.

          32. Voorts merkt de raad van bestuur op dat zowel in het onderzoek als bij de
              voorbereiding van dit besluit de noodzakelijke zorgvuldigheid is betracht. De
              feitelijke bevindingen van de raad van bestuur zijn op controleerbare vastgelegd.
              Deze bevinding zijn door de Lotto B.V. niet gemotiveerd betwist waarmee van de

              juistheid ervan moet worden uitgegaan.6 Aan de Lotto B.V. de gelegenheid
              geboden om haar zienswijze op het voorgenomen besluit kenbaar te maken.
              Hierna zal in de randnummers 34 tot en met 36 worden ingaan op de stelling van
              de Lotto B.V. dat het beëindigen van de overtreding door de Lotto B.V. maakt dat
              handhavend optreden in strijd zou zijn met het evenredigheidsbeginsel.



          5 http://www.kansspelautoriteit.nl/nieuws/alle-nieuwsberichten/december-0/wijziging-aanpak/.
          6 http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:CBB:2007:BA1577
                                                                      10</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

          33. De punten die de Lotto B.V. naar voren brengt ten aanzien van de
              openbaarmaking van de sanctiebesluiten zal de raad van bestuur adresseren in
              het met dit sanctiebesluit gelijktijdig genomen openbaarmakingsbesluit.


            Overwegingen     tot oplegging  last

          34. Het aanbieden van kansspelen in Nederland is door middel van een
              vergunningstelsel gereguleerd en slechts op grond van en in overeenstemming
              met een verleende vergunning toegestaan. Doelstelling van die regulering is het
              voorkomen van kansspelverslaving, het beschermen van de consument en het
              tegengaan van mogelijke fraude en criminaliteit. De Kansspelautoriteit houdt
              toezicht op de naleving van de toepasselijke wet- en regelgeving en de
              vergunningen en handhaaft de wet- en regelgeving ten aanzien waarvan zij een
              toezichtstaak heeft.

          35. Houders van vergunningen op grond van de Wok dienen op zorgvuldige en
              evenwichtige wijze vorm te geven aan wervings- en reclameactiviteiten aldus

              artikel 4a, tweede lid, van de Wok. Daarenboven verplicht artikel 2, derde lid, van
              het Besluit houders van een kansspelvergunning ertoe om hun wervings- en
              reclameactiviteiten voor kansspelen niet te richten op maatschappelijk kwetsbare
              groepen van personen waaronder in ieder geval minderjarigen wordt verstaan.

          36. Gelet op het algemeen belang dat gediend is met handhaving, zal in geval van
              overtreding van een wettelijk voorschrift het bestuursorgaan dat bevoegd is om
              met een last onder bestuursdwang of dwangsom op te treden, in de regel van
              deze bevoegdheid gebruik moeten maken. Ook indien er geen gegronde vrees
              bestaat dat de overtreding opnieuw zal plaatsvinden, is dat op zichzelf geen
              omstandigheid op grond waarvan een bestuursorgaan van het opleggen van de
              last behoort af te zien.7 Het handhavend optreden van de Kansspelautoriteit ten

              aanzien van reclame is gericht op het (doen) staken van de overtreding en/of het
              voorkomen van verdere overtreding en/of een herhaling van de overtreding. In
              het bijzonder geldt dat wanneer de overtreden norm strekt tot bescherming van
              de belangen van kwetsbare groepen, waaronder minderjarigen.

          37. De norm is reeds sinds 1 juli 2013 van kracht. De Kansspelautoriteit acht de norm
              voldoende helder om nageleefd te worden. Ten aanzien van de verplichting dat


          7 Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 11 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX1022 (AB
          2012/255).
                                                                      11</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              reclame zich niet op kwetsbare groepen, waaronder minderjarigen, dient te
              richten, heeft de Kansspelautoriteit reeds aangeven dat de gerichtheid onder meer
              afgeleid kan worden uit het gekozen medium en dat geen reclame wordt gemaakt
              in (of rond) elektronische diensten die gericht zijn op of waarvan bekend of
              aannemelijk is dat zij worden gebruikt door minderjarigen.8 Van Lotto B.V. mag

              derhalve verwacht worden dat zij passende maatregelen had getroffen om de
              naleving te bewerkstelligen van het verbod reclame te richten op kwetsbare
              groepen, waaronder begrepen minderjarigen. De raad van bestuur stelt vast dat
              de Lotto B.V. pas besloten heeft tot verdere en aanvullende maatregelen nadat de
              Lotto B.V op de hoogte was gesteld van de resultaten van de controle als
              beschreven in de randnummers 5, 6 en 7.

          38. Ten overvloede merkt de Kansspelautoriteit nog het volgende op. Zoals hiervoor is
              aangegeven, kan whitelisting op zichzelf een goede methode zijn ter voorkoming
              van de geconstateerde overtreding. Echter, de raad van bestuur twijfelt aan de
              effectiviteit van de whitelist van de Lotto B.V., omdat de criteria voor het al dan
              niet plaatsen van een website op de whitelist onbekend zijn en voorts omdat de

              raad van bestuur heeft geconstateerd, dat bij een Run of Network campagne de
              whitelisting kennelijk niet effectief is gebleken. Daarnaast heeft de Lotto B.V.
              aangegeven uitsluitend de onderzochte websites te blacklisten voor retargeting als
              gevolg waarvan evenmin zekerheid bestaat dat zich in de toekomst geen
              vergelijkbare overtredingen zullen voordoen, op andere websites die zich richten
              op minderjarigen. Overigens is niet duidelijk geworden hoe de Lotto B.V. toezicht
              houdt op de naleving van de whitelist en de blacklist. Reeds daarom bestaat er
              onvoldoende zekerheid dat overtredingen ook in de toekomst zullen uitblijven.

          39. Een houder van een vergunning voor kansspelen dient effectieve maatregelen te
              nemen om overtreding van voor haar geldende regelgeving te voorkomen. Dat
              geldt in bijzonder voor bepalingen die er op zijn gericht om maatschappelijk
              kwetsbare groepen van personen – waaronder minderjarigen – te beschermen.


          40. De onzekerheid over de effectiviteit van de voorgenomen maatregelen wordt
              bovendien versterkt doordat de Lotto B.V. er geen blijk van geeft dat het belang
              van naleving van de norm van artikel 2, derde lid, van het Besluit aanspoort tot
              werkelijk effectieve maatregelen die overtredingen moeten voorkómen. Naar het
              oordeel van de raad van bestuur laat de Lotto B.V. die werkelijk effectieve


          8 Leidraad reclame februari 2016 onder punt 10 respectievelijk 12;
          http://www.kansspelautoriteit.nl/nieuws/alle-nieuwsberichten/2017/maart/regels-reclame/
                                                                      12</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

              maatregelen achterwege, zoals bijvoorbeeld het onverkort toepassen van
              whitelists, het inzichtelijk maken welke criteria worden toegepast om een
              bepaalde website op een whitelist te plaatsen, het opnieuw beoordelen van de
              bestaande criteria, en eventuele verwijdering van een whitelist niet uitsluitend af
              te laten hangen van behaalde (verkoop)resultaten, en de naleving van een

              whitelist te controleren.

          41. In het licht van genoemde feiten en omstandigheden is er geen sprake van
              omstandigheden die nopen tot het afzien van handhaving.



            Begunstigingstermijn    en  hoogte  van de  dwangsom

          42. De raad van bestuur biedt – in het geval van een last onder dwangsom –
              overtreders, zo ook Lotto B.V. in dit geval, de gelegenheid om de overtreding te

              beëindigen en daarmee om het verbeuren van een dwangsom te voorkomen, de
              begunstigingstermijn. Gelet op het evenredigheidsbeginsel van artikel 3.4, tweede
              lid, van de Awb is de Kansspelautoriteit van oordeel dat de belangen van de
              betrokkenen – in dit geval de belangen van Lotto B.V. - derhalve niet onevenredig
              worden geschaad door dit besluit en het daarmee gediende belang, in casu het
              beschermen van kwetsbare groepen waaronder minderjarigen.

          43. De raad van bestuur houdt bij de vaststelling van de begunstigingstermijn
              rekening met het feit dat
               a) Lotto B.V sinds 28 augustus 2017 op de hoogte is van de bevindingen van
                  de Kansspelautoriteit;
               b) dat Lotto B.V heeft aangegeven de overtredingen te kunnen beëindigen en
                  daartoe al de nodige maatregelen te hebben genomen;

               c) de raad van bestuur ook van mening is dat de overtredingen snel kunnen
                  worden beëindigd.
              Op grond daarvan bepaalt de raad van bestuur de begunstigingstermijn op acht
              dagen na dagtekening van deze brief.

          44. Ten aanzien van de hoogte van de dwangsom, bepaalt artikel 5:32b, derde lid van
              de Awb dat de hoogte ervan in redelijke verhouding dient te staan tot de zwaarte
              van het geschonden belang en tot de beoogde werking van de dwangsom.
              Daarnaast moet van de hoogte van de dwangsom voldoende (financiële) prikkel
              uitgaan voor de overtreder om de overtreding te beëindigen.

                                                                      13</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611


          45. Handhaving van de regels in de kansspelsector is noodzakelijk, gelet op de
              bescherming van consumenten. Daarbij kent de raad van bestuur gewicht toe aan
              het specifieke karakter van normen die er op zijn gericht de reclame voor
              kansspelen te reguleren en aan het bijzondere belang van de bescherming van

              kwetsbare groepen, waaronder begrepen minderjarigen. Het zijn deze te
              beschermen – en geschonden – belangen die de Kansspelautoriteit heeft
              meegewogen bij de vaststelling van de hoogte van de dwangsom.
              De raad van bestuur houdt bij de vaststelling van de hoogte van de dwangsom
              rekening met de zwaarte van het geschonden belang en de beoogde werking van
              de dwangsom. Op grond daarvan bepaalt de raad van bestuur de dwangsom op
              € 10.000 voor iedere reclame-uiting die na afloop van de begunstigingstermijn
              wordt aangetroffen op een website die zich richt op minderjarigen tot een
              maximum van € 100.000,-.

          46. Ten aanzien van de nauwkeurigheid van de te omschrijven maatregelen merkt de
              raad van bestuur op dat de norm van artikel 5:23, eerste lid, Awb, er niet toe
              strekt tot in detail voor te schrijven welke maatregelen precies dienen te worden

              genomen. Het is aan de overtreder een keuze te maken welke maatregelen
              getroffen dienen te worden.9


            Besluit
          47. De raad van bestuur van de Kansspelautoriteit legt aan Lotto B.V. de volgende
              last onder dwangsom op:

                 1. Lotto B.V. uiterlijk 27 oktober 2017 overtreding van artikel 4a, vijfde lid
                    van de Wok jo. artikel 2, derde lid, van het Besluit – bestaande uit het
                    richten van online wervings- en reclameactiviteiten voor kansspelen op
                    minderjarigen –beëindigen te hebben en te houden.


                 2. Lotto B.V. dient al die maatregelen te nemen om te voorkomen dat er
                    reclame-uitingen geplaatst worden op websites die zich specifiek of in
                    overwegende mate richten op minderjaren. Het gaat daarbij om in ieder




          9 Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 20 augustus
          2003, ECLI:NL:RVS:2003:AI1247.
                                                                      14</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

                    geval het consistent, onverkort en voortdurend toepassen van
                    whitelisting, waarbij de gehanteerde whitelist bovendien doorlopend
                    wordt beheerd, gecontroleerd en onderhouden. Dat verder omvatten het
                    herzien, zo nodig aanpassen dan wel opzeggen van eerder gemaakte
                    contractuele afspraken over het (doen) inkopen van reclame-uitingen op

                    deze websites. Dat kan verder bestaan uit het treffen van (interne)
                    technische en organisatorische maatregelen om het (doen) plaatsen van
                    reclame op websites gericht op minderjarigen te voorkomen.

                 3. Voor iedere overtreding van artikel 4a, vijfde lid van de Wok jo. artikel 2,
                    derde lid van het Besluit, in de vorm van een reclame-uiting op een
                    website die zich specifiek of in overwegende mate richt op minderjarigen,
                    die na afloop van voormelde begunstigingstermijn wordt geconstateerd,
                    verbeurt Lotto B.V. een dwangsom van € 10.000, tot een maximum van
                    € 100.000,-.

          ’s-Gravenhage, 19 oktober 2017


          De raad van bestuur van de Kansspelautoriteit,
          namens deze,

          w.g.


          J.J.H. Suyver
          Voorzitter raad van bestuur van de Kansspelautoriteit















                                                                      15</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>





          OPENBAAR
                                                                  Kansspelautoriteit
                                                                  19 oktober 2017
                                                                  01.017.611

          Bezwaar maken
          U kunt tegen deze beslissing bezwaar maken door een gemotiveerd bezwaarschrift in te
          dienen binnen zes weken na bekendmaking van deze beslissing. U kunt uw
          bezwaarschrift sturen naar het volgende adres:


          Kansspelautoriteit
          Afdeling Juridische Zaken en Ontwikkeling
          Postbus 298
          2501 CG Den Haag

          U kunt uw bezwaarschrift ook door uw gemachtigde laten indienen. Als de gemachtigde
          geen advocaat is, moet u een machtiging bijvoegen bij uw bezwaarschrift.

          Zorg ervoor dat uw bezwaarschrift in elk geval het volgende bevat:

          • uw naam en adres;
          • de datum waarop u het bezwaarschrift schrijft;
          • een kopie van de beslissing;

          • de gronden van uw bezwaar;
          • uw handtekening of de handtekening van uw gemachtigde.





















                                                                      16</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>