<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>oktober 2021
Evaluatie
zonneparken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Inleiding ................................................................................................................................................... 2
   Leeswijzer ............................................................................................................................................ 2
1.    Opzet evaluatie................................................................................................................................ 3
   Werkwijze ............................................................................................................................................ 3
2.    Doelstelling Stadskanaal op Zon...................................................................................................... 5
   2.1 Doelstelling opwek ........................................................................................................................ 5
   2.2 Werkwijze ...................................................................................................................................... 6
   2.3 Maatschappelijke inpassing .......................................................................................................... 8
3.    Vergunningverlening ..................................................................................................................... 11
   3.1 Organisatie .................................................................................................................................. 11
   3.2 Termijnen .................................................................................................................................... 11
   3.3 Bibob............................................................................................................................................ 12
   3.4 Verklaring van geen bedenkingen ............................................................................................... 12
   3.5 Zienswijzen en beroep................................................................................................................. 12
   3.6 Aanleg en start bouw .................................................................................................................. 13
4.    Aandachtspunten en gerelateerde onderwerpen......................................................................... 14
   4.1 Lokaal eigendom ......................................................................................................................... 14
   4.2 Netinpassing ................................................................................................................................ 15
   4.3 Leges ............................................................................................................................................ 15
5.    Conclusies en vervolg .................................................................................................................... 16
   Bijlage ................................................................................................................................................ 19
1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
De gemeente Stadskanaal heeft een doelstelling geformuleerd om in 2050 energieneutraal te zijn. Op
deze manier kan een bijdrage geleverd worden aan de energietransitie en de doelstellingen van het
Parijs-akkoord. In de Nota Duurzaamheid (2018-2022) is opgenomen dat om energieneutraal te
worden het gebruik van energie moet afnemen, en de opwek van duurzame energie moet
toenemen.
Vanwege de ervaringen met het windpark Drentse Monden en Oostermoer is gekozen om de opwek
in de vorm van zonne-energie een kans te geven in Stadskanaal. Uiteindelijk heeft dit geleid tot het
vaststellen van de visie Stadskanaal op Zon in maart 20181, waarin de kaders werden vastgelegd
waaraan de ontwikkeling van zonneparken in het buitengebied (incl. bedrijvenpark Stadskanaal)
moet voldoen. De interesse voor het ontwikkelen van zonneparken was groot. De tussentijdse
drempel van 200 hectare aan aanvragen werd in juni 2018 al bereikt, waarna geen nieuwe aanvragen
in behandeling zijn genomen.
Vanwege de omvang van sommige initiatieven is in overleg met de provincie Groningen gewerkt aan
een verdiepingsslag voor de landschappelijke inpassing van de oplaadzone. In november 2019 is dit
nieuwe ruimtelijke kader door de gemeenteraad vastgesteld2. In dezelfde vergadering heeft de
gemeenteraad ook gevraagd om een evaluatie van de zonneparken die in behandeling zijn genomen,
en een uitwerking van het thema lokaal eigendom.
Leeswijzer
Deze evaluatie is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 1 volgt een omschrijving van de opzet van de
evaluatie en de afbakening. Vervolgens worden in hoofdstuk 2 de doelstellingen uit de visie
besproken. Daarna volgt in hoofdstuk 3 een terugblik op de procedures van de vijf
omgevingsvergunningen die onderzocht zijn. In hoofdstuk 4 wordt breder gekeken naar
mogelijkheden om het beleid in de toekomst anders uit te voeren. Ten slotte volgt in hoofdstuk 5 een
overzicht van aanbevelingen en discussiepunten die meegenomen kunnen worden bij toekomstige
projecten.
1
  Stadskanaal op Zon
2
  Ruimtelijke visie oplaadzone
                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     1. Opzet evaluatie
Uit de inleiding blijkt dat de ontwikkeling van zonneparken in Stadskanaal tot op heden een
dynamisch proces is geweest. Dit kan verklaard worden door het feit dat het een relatief nieuw
onderwerp was voor gemeenten. Met het vaststellen van de gebiedsvisie Stadskanaal op Zon
(verder: de visie) in 2018 was Stadskanaal een van de eersten in Groningen. De visie kent een
onderverdeling in aandachtspunten voor maatwerk bij zonneparken. Namelijk kaders voor een
landschappelijke en maatschappelijke inpassing.
Voor de ruimtelijke kaders voor de landschappelijke inpassing bleek al snel na vaststelling van de
visie dat onvoldoende rekening was gehouden met (zeer) grootschalige zonneparken. Dit heeft geleid
tot een eerste bijstelling van de visie door het opstellen van de Ruimtelijke Visie Oplaadzone
Stadskanaal. Deze aanvullende kaders zijn recent vastgesteld na een zorgvuldig proces. Daarom
wordt in deze evaluatie verder niet ingegaan op de ruimtelijke kaders van de landschappelijke
inpassing.
Deze evaluatie richt zich voornamelijk op de maatschappelijke inpassing van de zonneparken. Dit
onderdeel van de visie is mede door het Klimaatakkoord extra onder het vergrootglas komen liggen.
In het Klimaatakkoord is in 2019 namelijk het streven opgenomen naar 50% lokaal eigendom bij de
opwek van duurzame energie. Dit moet het draagvlak en de acceptatie voor de energietransitie
versterken.
Met de evaluatie wordt geprobeerd een antwoord te geven op de volgende vragen:
     -    Is de doelstelling voor de opwek van zonne-energie haalbaar?
     -    Hoe werkt de voorgeschreven werkwijze van een driehoeksoverleg tussen omwonenden,
          ontwikkelaar en gemeente in de praktijk?
     -    Hoe is de vergunningverlening van de onderzochte zonneparken verlopen?
     -    Welke aanbevelingen kunnen gedaan worden voor het beleid voor maatschappelijke
          inpassing?
Werkwijze
Voor de evaluatie is gekeken naar vijf zonneparken die volgens de uitgangspunten voor
maatschappelijke inpassing uit de visie vergund zijn. Het gaat om de volgende projecten.
Tabel 1 overzicht onderzochte zonneparken
  Project                               Ontwikkelaar                         Gereed (naar verwachting)
  Van Boekerenweg                       Powerfield                           2020
  Gedempte Vleddermond                  Solarfields                          2022
  Noorderdiep 3                         Vrij Op Naam                         2022
  Alteveer                              LC Energy                            2021
  Tweede Boerendiep                     Groenleven                           2023
3
  Dit zonnepark ligt in stedelijk gebied, tegenover Noorderdiep 27. Medewerking was al toegezegd voor de
vaststelling van de visie. Omdat wel de werkwijze uit de visie voor het betrekken van de omgeving is gebruikt, is
ook dit project meegenomen in de evaluatie.
3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De gerealiseerde zonneparken op het Mercurius Business Park en het bedrijventerrein Stadskanaal
zijn buiten beschouwing gelaten. Deze zijn namelijk vergund voordat de visie was vastgesteld en zijn
daarom niet volgens de principes van maatschappelijke inpassing tot stand gekomen.
Als onderdeel van de evaluatie zijn elf interviews afgenomen met betrokkenen van de onderzochte
zonneparken. Vanwege de coronamaatregelen zijn de interviews telefonisch afgenomen. In de
bijlage is een overzicht van de respondenten te vinden. Aan de hand van vaste bespreekpunten zijn
open gesprekken gevoerd. Met de respondenten is afgesproken dat opmerkingen anoniem verwerkt
worden in deze evaluatie. Op die manier is geprobeerd om het mogelijk te maken kritisch te zijn en
vrijuit te kunnen spreken. Tijdens de interviews zijn betrokkenen gevraagd leerpunten en
aanbevelingen te geven over de volgende zaken:
     -    Het functioneren van de werkwijze van het driehoeksoverleg tijdens het vooroverleg;
     -    De formele procedure van de omgevingsvergunning;
     -    Aanbevelingen voor toekomstige projecten en beleid voor zonneparken.
Naast de interviews is ook gekeken naar de verschillende fases van de behandeling van de
omgevingsvergunningen. Het gaat dan om de zienswijzen die ingediend zijn en in twee gevallen de
beroepsprocedure. Ook is gebruik gemaakt van de inhoud van de Regionale Energiestrategie
Groningen. De leerpunten zijn collegiaal getoetst bij enkele gemeenten in de provincie Groningen om
zo te kunnen beoordelen of de uitkomsten herkenbaar zijn.
                                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>     2. Doelstelling Stadskanaal op Zon
In dit hoofdstuk worden de doelstellingen en uitgangspunten uit de visie kort herhaald en besproken.
Eerst wordt gekeken naar de kwantitatieve doelstelling die is vastgesteld voor het opwekken van
energie. Daarna wordt de voorgenomen werkwijze van het driehoeksoverleg besproken. Tot slot
wordt stilgestaan bij de maatschappelijke inpassing, onderverdeeld tussen maatregelen op locatie-
en gemeentelijk niveau.
2.1 Doelstelling opwek
In de inleiding is al kort ingegaan waarom de visie is opgesteld. Het is het beleidskader waarmee
initiatieven voor opwek van zonne-energie in het buitengebied getoetst en gewogen kunnen worden.
Het is daarmee een manier om invulling te kunnen geven aan de ambitie van de gemeente
Stadskanaal om in 2050 energieneutraal te kunnen zijn. In de visie is berekend dat om deze
doelstelling te halen over 30 jaar 2.400 Tera-Joule (TJ) duurzaam opgewekt moet worden binnen de
gemeente Stadskanaal. Dit is in de visie vertaald naar 600 MW vermogen, met een maximaal
ruimtebeslag van ca. 600 hectare. Dat is gedaan op basis van de stand van de techniek in 2017, toen
de visie werd voorbereid.
Naar aanleiding van de behandeling van de concept-visie in de raadscommissie is het volgende
opgenomen in de visie (p. 13). ,,Hieruit is naar voren gekomen dat de doelstelling van 600 hectare
afhankelijk is van de stand van de techniek en het zorgvuldiger is om de doelstelling te formuleren in
termen van energie-opbrengst”. Dit uitgangspunt is niet consequent in de tekst van de definitieve
visie verwerkt.
In het algemeen kan gesteld worden dat het getal van 600 hectare in de praktijk het meest gebruikt
wordt. Dit is ook begrijpelijk omdat een hectare beter voor te stellen is dan een energie-eenheid. De
vertaling in bijvoorbeeld een aantal voetbalvelden spreekt meer tot de verbeelding. Ook wordt de
visie voornamelijk gebruikt als basis en startpunt bij planologische procedures. In de ruimtelijke
ordening is het relevant wat de afmetingen zijn van een ontwikkeling en welke hinder verwacht kan
worden. De hoeveelheid energie die opgewekt wordt binnen een zonnepark is niet ruimtelijk
relevant als op projectniveau gekeken wordt.
Vanuit zorgvuldig ruimtegebruik gedacht is het op gemeentelijk niveau wel goed om het
oorspronkelijke doel als uitgangspunt te houden. De afgelopen jaren is in de praktijk gewerkt met de
vuistregel ‘1 hectare = 1 MW aan vermogen’. Inmiddels blijkt uit de verleende SDE+ beschikkingen
dat het opgestelde vermogen per hectare groter is. Daarom wordt de aanbeveling gedaan om het
oorspronkelijke doel explicieter te hanteren bij een verdere uitrol van zonneparken in Stadskanaal.
 Aanbeveling              De hoeveelheid opgewekte energie op gemeentelijk niveau is leidend voor
                          het maximale ruimtegebruik van zonneparken. In het vervolg moet meer
                          gecommuniceerd worden over het vermogen van een zonnepark i.p.v. de
                          omvang.
In de visie is ook benoemd dat het onzeker is of de doelstelling voor de opwek van zonne-energie
gehaald zou worden en of er voldoende animo voor zou zijn. In de praktijk blijkt dat als een
5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>gemeente vastgesteld beleid heeft dat zonneparken mogelijk maakt, de ontwikkelaars zich snel
melden. Dit was niet alleen in Stadskanaal het geval, maar ook bij andere gemeenten in Groningen
en de rest van Nederland. Op dit moment lijkt de doelstelling om omgerekend 2.400 TJ zonne-
energie op te wekken nog steeds haalbaar.
Het is belangrijk om te benoemen dat een businesscase van een zonnepark van veel factoren
afhankelijk is. De eerder genoemde SDE-subsidie is een belangrijke drijfveer geweest voor
ontwikkelaars voor de ontwikkeling van zonneparken in de regio. Door de lage grondprijzen in Oost-
Groningen kan een ontwikkelaar relatief een grotere marge halen door hier te ontwikkelen. De
beschikbare SDE-subsidie wordt elke ronde lager omdat wordt gerekend op kostendaling van de
techniek en een toename in efficiëntie van de panelen. Als landelijk de subsidievoorwaarden voor
zonneparken minder aantrekkelijk gemaakt worden, dan zou dit een remmend effect kunnen hebben
op de verdere ontwikkeling van zonneparken.
2.2 Werkwijze
In de visie is het volgende geschreven over de werkwijze bij zonneparken, waarbij wordt opgemerkt
dat altijd maatwerk geleverd moet worden:
,,Om te bepalen onder welke condities een zonnepark kan worden ontwikkeld, zien wij voor de
gemeente een actieve rol weggelegd in de driehoek omwonenden-ontwikkelaar-gemeente. Een
zonnepark heeft niet alleen impact op de directe omgeving, maar ook op de gemeente als geheel.
Voor het realiseren van lokaal draagvlak is een belangrijke stem weggelegd voor omwonenden, al
dan niet vertegenwoordigd in een buurtorganisatie. De gemeente zit met name om tafel voor het
behartigen van het belang van de gemeente als geheel.
De mogelijke komst van een zonnepark kan grote invloed hebben op de omwonenden van een
zoekgebied. Het is belangrijk dat omwonenden een gelijke informatiepositie hebben en gelijk
behandeld worden door de ontwikkelaar en gemeente. Als dit niet gebeurt kunnen verhoudingen
tussen bewoners onder druk komen te staan, wat een negatieve invloed kan hebben op het dagelijks
leven.
Over het algemeen is de opzet van een driehoeksoverleg uiteindelijk goed bevallen. Dat neemt niet
weg dat het soms zoeken was naar de goede rolverdeling en verhoudingen tussen partijen. De vijf
onderzochte zonneparken laten daarmee zien dat maatwerk erg belangrijk is, omdat de
omstandigheden erg verschillend waren.
Tijdens de interviews wordt opgemerkt dat naast maatwerk het wel wenselijk kan zijn om minimale
vereisten voor participatie vast te leggen. Op die manier is het voor omwonenden en ontwikkelaar
duidelijker wat van iedereen verwacht mag worden. Door open te communiceren en afspraken vast
te leggen wordt het vertrouwen in het proces vergroot.
  Aanbeveling          Leg als gemeente minimale eisen vast over hoe het participatieproces
                       doorlopen moet worden. Bespreek dit aan de start van het proces in de
                       driehoek.
                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Gebaseerd op de ervaringen van de onderzochte zonneparken zouden de volgende zaken onderdeel
kunnen zijn van een participatieproces voor zonneparken.
    -    Begin breed met de informatievoorziening aan omwonenden door per post uitnodigingen
         voor een informatieavond te versturen. Wees daarbij niet te zuinig, het is goed om de cirkel
         groot te trekken. Bepaal de grens waar mogelijk met een bewonersorganisatie, als deze
         actief is in de omgeving.
    -    Verstuur de eerste uitnodiging namens zowel de ontwikkelaar als de gemeente.
    -    Organiseer een informatievond vroeg in het proces, zorg dat niet alles al vastligt.
    -    Kijk tijdens een informatieavond of er interesse bestaat bij omwonenden om mee te denken
         over de inpassing van het zonnepark.
    -    Werk in kleiner verband met omwonenden aan details, bijvoorbeeld met werksessies over de
         landschappelijke inpassing.
    -    Zorg dat een medewerker van de gemeente het hele proces aanwezig is op de belangrijke
         momenten, zoals een informatievond of werksessie. Op die manier weten omwonenden ook
         beter bij wie ze moeten zijn voor vragen en opmerkingen.
    -    Koppel de resultaten van de werksessies met omwonenden weer breed terug om te toetsen
         of het kan rekenen op draagvlak.
    -    Organiseer alleen een informatieavond als er iets te melden is, voorkom dat mensen
         ‘participatiemoe’ worden.
Aan het begin van het proces moet in het driehoeksoverleg afgesproken worden welke partij
verantwoordelijk is voor de verschillende onderdelen van het participatieproces. Het aantal
informatieavonden en werksessies is erg afhankelijk van de schaal en locatie van een voorgenomen
zonnepark.
In de visie staat dat eventueel een buurtorganisatie namens de bewoners aan tafel kan zitten tijdens
het driehoeksoverleg. Ook lijkt dit in de praktijk niet de rol die actieve bewoners van zo’n organisatie
willen nemen. Zij zien meer in een neutrale rol in het proces van vooroverleg en
vergunningverlening. Met een actieve rol loop je als bewonersorganisatie het risico dat je een deel
van de achterban vervreemdt. Als gemeente zou je daarom geen inhoudelijke standpunten moeten
vragen aan buurtorganisaties. De aanwezigheid van een bewonersorganisatie is daarnaast niet altijd
vanzelfsprekend, of niet alle bewoners voelen zich vertegenwoordigd door deze organisatie.
Buurtorganisaties kunnen wel gevraagd worden om mee te denken over het proces van het
vooroverleg. Deze rol is over het algemeen ook akkoord bij de organisaties. Het kan dan bijvoorbeeld
gaan over de verzending van de informatiebrief, het plaatsen van informatie op de website of in de
wijkkrant en de afstemming over een goede tijd en locatie voor een informatieavond.
In de praktijk staan tot nu toe altijd bewoners op als de mogelijkheid wordt geboden om actief mee
te denken over de inpassing van een zonnepark. Het is goed om na te denken wat gedaan wordt in
een situatie dat dit niet gebeurt. Blijft het dan bij een inspanningsverplichting voor een ontwikkelaar,
of neemt de gemeente dan het voortouw om te proberen bewoners te activeren. Dit lijkt een
bredere vraag, ook gezien de komst van de Omgevingswet.
 Vraag              Wat doet de gemeente als er geen interesse lijkt te zijn voor participatie in het
                    proces?
7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Een ander punt dat duidelijk wordt in de onderzochte procedures is dat sprake is van een groot
kennisverschil tussen de partijen die aan tafel zitten in het driehoeksoverleg. Is dit iets dat als een
gegeven geaccepteerd moet worden, of ligt daar mogelijk een rol voor de gemeente om
ondersteuning te bieden. Hier kan mogelijk ook vaker verwezen worden naar landelijke informatie
die bijvoorbeeld vanuit de participatiecoalitie4 beschikbaar wordt gesteld.
  Vraag             Hoe gaan we om met de kennisachterstand tussen partijen die aan tafel zitten?
Een laatste aanbeveling over het driehoeksoverleg is om het overleg voort te zetten tot het park is
gerealiseerd en niet te stoppen nadat de vergunning is verleend. In de praktijk blijkt dat na het
verlenen van de vergunning de aandacht snel verlegd wordt naar andere initiatieven en
ontwikkelingen. Daarnaast kan het een aantal jaren duren tussen het verlenen van een vergunning
en de start van de bouw van het zonnepark. Dit komt omdat zaken op de achtergrond geregeld
moeten worden, zoals een subsidieaanvraag en de financiering. Zorg dat de omgeving op de hoogte
gehouden wordt als een mijlpaal gehaald is. Dit kan uiteraard ook door de ontwikkelaar gedaan
worden, als het maar duidelijk is wie het doet.
  Aanbeveling Het driehoeksoverleg stopt niet bij het verlenen van een vergunning. Blijf de
                   omgeving informeren over de volgende fases zoals de bouw en ingebruikname.
                   Maak afspraken over de informatievoorziening en leg dit vast in de overeenkomst
                   die met een ontwikkelaar wordt afgesloten.
2.3 Maatschappelijke inpassing
In de visie is opgenomen dat door een goede maatschappelijke inpassing een ontwikkelaar kan
zorgen voor voldoende draagvlak voor de ontwikkeling van een zonnepark. Daarbij is een
onderscheid gemaakt tussen het locatieniveau en het gemeentelijk niveau.
Locatieniveau
Voor maatschappelijke inpassing op locatieniveau is het volgende vastgelegd in de visie:
,,Op locatieniveau gaan ontwikkelaar, omwonenden en gemeente met elkaar in gesprek over de
ontwikkeling van een zonnepark. In dit driehoeksoverleg worden maatregelen besproken voor het
verkrijgen van het gewenste draagvlak. Dit gaat bijvoorbeeld over het hanteren van voldoende
afstand van het park tot woningen, het realiseren van een uitloopgebied, een investering vanuit het
zonnepark in de leefbaarheid van het dorp, het treffen van duurzaamheidsmaatregelen in het dorp,
het bieden van participatiemogelijkheden in het zonnepark, het beschikbaar komen van duurzame
energie voor lokaal verbruik, et cetera. De bedoeling is om een specifiek pakket aan maatregelen af te
spreken, dat is afgestemd op de plaatselijke situatie.”
Het is belangrijk om te noemen dat draagvlak een lastig begrip blijft, dat per keer een
belangenafweging vraagt of op lokaal niveau voldoende is gedaan. In het algemeen kan gesteld
worden dat de resultaten van de lokale inpassing bij de onderzochte zonneparken positief ervaren
4
  https://departicipatiecoalitie.nl/
                                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>worden. De plannen zijn vaak aangepast op basis van opmerkingen en wensen van omwonenden.
Maar tegenstanders overtuig je niet met dergelijke aanpassingen. Bij de landschappelijke inpassing
heeft daarnaast vooral de provincie een belangrijke rol, waar ook rekening mee gehouden moet
worden tijdens het proces voor de lokale inpassing.
De aanpassingen die bewoners het belangrijkst lijken te vinden zijn gericht op de ruimtelijke
kenmerken van het park. Bij het Noorderdiep en in Alteveer zijn bijvoorbeeld afspraken gemaakt
over de locatie van de panelen en het soort beplanting dat rondom de panelen gepoot wordt. Bij
zonnepark Tweede Boerendiep is in de vergunning een aarden wal opgenomen, die het zicht vanaf
de Kijlsterweg moet wegnemen. Ontwikkelaars geven aan dat verzoeken van bewoners redelijk
waren en ook zonder probleem overgenomen zijn.
Financiële voordelen voor de buurt die genoemd zijn in de visie worden wel aangeboden. Zo bieden
ontwikkelaars korting op zonnepanelen, of de mogelijkheid voor het kopen van obligaties. Maar hoe
groot de belangstelling daarvoor is op locatieniveau is nog onduidelijk en daarom ook niet verder
onderzocht. Bij het zonnepark in Alteveer is het meest concreet sprake van een voornemen om de
lokale bewoners te laten profiteren. Daar is afgesproken dat 30% van het zonnepark in lokaal
eigendom komt. De stichting of coöperatie (nog in oprichting) ondersteunt vervolgens initiatieven uit
het dorp. Het proces loopt nog en het resultaat van de gekozen werkwijze in Alteveer kan dan ook
nog niet geëvalueerd worden.
Een vorm van compensatie die buiten het beleid van de gemeente valt is een vorm van directe
compensatie van de ontwikkelaar aan individuele bewoners. Bij twee zonneparken zijn afspraken
gemaakt om eventuele planschade vooraf te vergoeden, dit wordt dan vastgelegd in een contract
tussen private partijen. De gemeente heeft hier geen invloed op en geen rol in. Het is wel belangrijk
om te beseffen dat dit verhoudingen tussen omwonenden extra onder druk kan zetten.
Gemeentelijk niveau
In de visie is opgenomen dat naast maatregelen voor de directe omgeving de rest van de gemeente
ook moet kunnen profiteren van de plannen voor een zonnepark. De maatschappelijke inpassing op
gemeentelijk niveau is volgens de betrokkenen niet duidelijk omschreven. In de huidige vorm lijken
sommige zaken vrijblijvend te zijn, terwijl deze in de praktijk wel hard worden toegepast.
Belangrijkste voorbeeld in de visie van maatschappelijke inpassing waar de hele gemeente van kan
profiteren is de inzet van een gebiedsfonds. Vanuit de doelstelling in de visie bekeken is de gekozen
werkwijze tot op heden succesvol te noemen. Inmiddels is de onafhankelijke stichting gebiedsfonds
Stadskanaal op Zon opgericht en actief. De eerste ontwikkelaar heeft een bijdrage gestort, met
andere ontwikkelaars zijn overeenkomsten getekend voor stortingen zodra de bouw gestart is. Sinds
de zomer van 2020 is het mogelijk om aanvragen te doen die een relatie hebben met leefbaarheid en
duurzaamheid. Het resultaat van de projecten die gehonoreerd worden door het gebiedsfonds maakt
geen onderdeel uit van deze evaluatie.
 Vraag             Een bijdrage aan het gebiedsfonds is nu als optie omschreven in de visie, moet dit
                   een verplichting worden zoals andere gemeenten dit ook doen?
Andere ‘meekoppelkansen’ zoals in de visie genoemd zijn blijken in de praktijk nog niet uit de verf te
komen. In de visie is ook niet duidelijk omschreven hoe maatschappelijke inpassing op gemeentelijke
9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>niveau ingevuld kan worden door een initiatiefnemer. De meest concrete kans die in de visie staat is
de mogelijke toename van werkgelegenheid door de inzet van lokale ondernemers bij de
verschillende fases van een zonnepark. In de praktijk zijn daar geen afspraken over gemaakt bij de
zonneparken die vergund zijn. De ontwikkelaars geven aan dit wel belangrijk te vinden, maar niet
altijd voldoende personeel te kunnen vinden in de regio.
 Aanbeveling Probeer duidelijker te omschrijven op welke wijze maatschappelijke inpassing op
                 gemeentelijk niveau ingevuld kan worden. Daarbij moet maatwerk mogelijk blijven.
                                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     3. Vergunningverlening
Naast de evaluatie van de doelstellingen die opgeschreven waren in de visie is ook gesproken over
het verloop van de formele procedures van de omgevingsvergunningen.
3.1 Organisatie
In het algemeen kan gesteld worden dat de hoeveelheid werk die na vaststelling van de visie op de
organisatie af zou komen onderschat is. Dit beeld is ook zichtbaar in andere gemeenten, zodra een
visie is vastgesteld stromen de aanvragen binnen. Dit is iets om rekening mee te houden als weer
nieuwe initiatieven in behandeling genomen worden.
Vooral in 2018 was de werkdruk binnen de ambtelijke organisatie hoog door de verschillende
procedures die gelijktijdig in voorbereiding waren. Op een gegeven moment was een medewerker
bijna fulltime bezig met aanvragen voor zonneparken. Dit heeft gevolgen voor de organisatie en de
doorlooptijd van andere dossiers. Ook hebben de afgelopen jaren meerdere keren personele
wisselingen plaatsgevonden op het dossier zonneparken. Alle respondenten snappen dat dit kan
gebeuren, maar geven daarbij wel aan dat dit zorgt voor vertraging van het proces.
  Aanbeveling Zorg voor voldoende ambtelijke capaciteit om alle aanvragen in behandeling te
                  kunnen nemen. Dit zou kunnen door de verdere invulling van de ambitie gefaseerd
                  vrij te geven.
Dat de gemeente de vergunningverlening voor de Wabo heeft belegd bij de Omgevingsdienst
Groningen heeft niet tot problemen geleid. De ontwikkelaars geven aan dat het duidelijk was voor
welk onderdeel zij bij de gemeente of ODG moesten zijn.
3.2 Termijnen
Wat een procedure voor een zonnepark anders maakt dan andere ruimtelijke ontwikkelingen is de
tijdsdruk die aanwezig is. Dit is een druk die de ontwikkelaar voelt vanwege de SDE-subsidie die
aangevraagd moet worden om het zonnepark te kunnen realiseren. Zoals eerder beschreven daalt de
vergoeding voor opgewekte stroom elke SDE-ronde. Ontwikkelaars hebben daarom een groot belang
om een bepaalde deadline te halen. Want zonder vastgestelde omgevingsvergunning wordt geen
subsidie toegekend. De omgevingsvergunning hoeft nog niet onherroepelijk te zijn.
Terugkijkend op de doorlopen procedures kan gesteld worden dat twee zonneparken de gewenste
deadline gehaald hebben, de andere drie hebben een latere ronde moeten inschrijven. De wettelijke
behandeltermijnen van de omgevingsvergunningen zijn niet overschreden.
Door naderende deadlines van de SDE-subsidie is soms gekozen om de terinzagelegging van een
ontwerp-omgevingsvergunning gedeeltelijk in de zomervakantie te laten vallen. Deze keuze was
zonder tijdsdruk waarschijnlijk niet gemaakt. Een leerpunt is om vooraf duidelijk te maken dat de
gemeente geen garanties kan afgeven dat een omgevingsvergunning voor een bepaalde datum
verleend wordt.
  Aanbeveling Een zorgvuldige procedure is belangrijker dan een subsidiedeadline. Communiceer
                  hier duidelijk over met ontwikkelaars, ook als de planning tussentijds wijzigt.
11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.3 Bibob
In januari 2019 is besloten om een landelijk advies op te volgen om bij een aanvraag
omgevingsvergunning voor een zonnepark de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het
openbaar bestuur (Bibob) in te zetten. De gemeentelijke beleidslijn Bibob wordt sindsdien toegepast.
Ontwikkelaars wordt gevraagd om de financiële stromen van het project inzichtelijk te maken. Mocht
een aanvrager niet meewerken met een Bibob-onderzoek, dan is dat een reden om geen
omgevingsvergunning te verlenen. Het besluit om de beleidslijn Bibob te gebruiken is genomen
nadat twee omgevingsvergunningen al verleend waren. Bij drie andere onderzochte zonneparken is
de Bibob-toets wel onderdeel geweest van de procedure. Het is belangrijk om op tijd aandacht te
vragen bij de aanvrager voor het aanleveren van de benodigde informatie. Een Bibob-onderzoek kent
een eigen doorlooptijd, daar moet voldoende ruimte voor zijn.
3.4 Verklaring van geen bedenkingen
Met de vaststelling van de visie is besloten dat voor zonneparken binnen de bebouwde kom en de
oplaadzones de vergunningverlening afgehandeld wordt door het college van burgemeester en
wethouders. Voor deze locaties is vastgelegd dat een verklaring van geen bedenkingen (VVGB) van
de gemeenteraad niet noodzakelijk is. Voor zonneparken die in een landschappelijke zone liggen van
de visie is wel een VVGB noodzakelijk. Zonnepark Alteveer is het enige initiatief dat in een
landschappelijke zone gelegen is. De gemeenteraad heeft in die procedure een VVGB afgegeven,
waarna het college het besluit genomen heeft om de omgevingsvergunning te verlenen. In de
praktijk is de doorlooptijd van een procedure sneller als geen VVGB noodzakelijk is.
3.5 Zienswijzen en beroep
Zonneparken worden vergund d.m.v. een uitgebreide omgevingsvergunning om af te wijken van een
bestemmingsplan. In deze procedures wordt een ontwerp-omgevingsvergunning met bijlagen zes
weken ter inzage gelegd. Een ieder kan zienswijzen indienen op de ontwerpstukken. In tabel 2 is een
overzicht gegeven van de onderzochte zonneparken.
Tabel 2 overzicht zienswijzen en beroep
  Project                               Zienswijzen          Aanpassing                 Beroep
  Van Boekerenweg                       9                    Ja                         Ja
  Gedempte Vleddermond                  3                    Ja                         Nee
  Noorderdiep                           4                    Ja                         Nee
  Alteveer                              45                   Ja                         Ja
  Tweede Boerendiep                     0                    n.v.t                      n.v.t.
De inhoud van de zienswijzen was zeer wisselend. Soms heel specifiek op detailniveau, bijvoorbeeld
over de afstand van een kabelstrook of hekwerk tot een perceelsgrens. Ook zijn er meer algemene
zienswijzen ingediend over de nut en noodzaak van zonneparken in de energietransitie. Opvallend is
dat ook andere bestuursorganen in sommige gevallen een zienswijze hebben ingediend. De provincie
Groningen, waterschap Hunze en Aa’s en de Veiligheidsregio Groningen hebben alle drie één of
meerdere keren een zienswijze ingediend. Dit is niet ongebruikelijk bij een ruimtelijke ontwikkeling
5
  Het ging bij het zonnepark in Alteveer om vier unieke zienswijzen, één zienswijze is 105 keer ingediend.
                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>die de uitgebreide procedure doorloopt. Maar vaak worden dergelijke opmerkingen in een eerder
stadium van het vooroverleg al opgehaald en verwerkt. De inschatting is dat de snelle doorlooptijd
van enkele procedures hier een aandeel in heeft gehad.
Het investeren in een goed vooroverleg kan de doorlooptijd van de uiteindelijke planologische
procedure versnellen. Zo heeft mede door het opstellen van de Ruimtelijke visie oplaadzone het
vooroverleg voor het Tweede Boerendiep lang geduurd. Uiteindelijk zijn er geen zienswijzen
ingediend tegen de ontwerp-omgevingsvergunning. Een uitgebreid vooroverleg is geen garantie voor
draagvlak of tevredenheid met de uitkomst. Het blijft belangrijk op welke wijze wordt omgesprongen
met opmerkingen uit de omgeving.
Uit het overzicht blijkt dat bij vier aanvragen aanpassingen zijn gedaan n.a.v. zienswijzen. Het gaat
dan bijvoorbeeld om wijzigingen in de ruimtelijke onderbouwing van de omgevingsvergunning, of het
inrichtingsplan.
Na vaststelling van een omgevingsvergunning konden belanghebbenden die een zienswijze6 hebben
ingediend een beroep instellen bij de rechtbank. In twee procedures is dit ook gebeurd. In beide
gevallen is het uiteindelijk niet tot een zitting gekomen omdat de appellant het beroep ingetrokken
heeft. Alle onderzochte zonneparken beschikken daarmee over een onherroepelijke
omgevingsvergunning.
3.6 Aanleg en start bouw
Zoals eerder genoemd is een aandachtspunt voor de gemeente om ook na de vergunningverlening in
overleg te blijven met ontwikkelaar en omwonenden. Voor de uitvoering van werkzaamheden zijn
vaak meldingen en of andere vergunningen noodzakelijk. Bijvoorbeeld een omgevingsvergunning
voor het leggen van een kabel. Daarom zou het goed zijn om de planning van werkzaamheden in
ieder geval tussen gemeente en ontwikkelaar tijdig te bespreken. Voor de daadwerkelijke start van
de bouw kan dan weer actief gecommuniceerd worden met de omgeving.
6
  In 2021 heeft de Raad van State besloten dat, in navolging van Europese regels, belanghebbenden altijd een
beroep kunnen instellen, ook als niet eerder een zienswijze is ingediend. Deze werkwijze was nog niet van
kracht tijdens de onderzochte procedures.
13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>     4. Aandachtspunten en gerelateerde onderwerpen
Het doel van de evaluatie is om terug te kijken naar de vergunde projecten voor zonneparken en
daar lessen uit te trekken. Maar tijdens de interviews is ook gesproken over (toekomstige)
ontwikkelingen die een raakvlak hebben met zonneparken. In dit hoofdstuk worden enkele
hoofdlijnen geschetst.
4.1 Lokaal eigendom
In de visie is niet expliciet aandacht geschonken aan het thema lokaal eigendom. Het streven naar
50% lokaal eigendom is in 2019 landelijk op tafel gekomen in het Klimaatakkoord. De visie was toen
al vastgesteld. Aan de andere kant sluit de huidige werkwijze dit ook niet uit. Bij de maatschappelijke
inpassing op locatieniveau is bijvoorbeeld beschreven dat afspraken gemaakt kunnen worden over
financiële participatie in het zonnepark, of het ondersteunen van een lokale energiecoöperatie.
Daarbij is het uitgangspunt dat lokaal ook vraag moet zijn naar dergelijke mogelijkheden. Zoals in het
vorige hoofdstuk is beschreven was bij de vergunde zonneparken vooral behoefte aan invloed op de
ruimtelijke kenmerken van een zonnepark.
Ontwikkelaars staan vaak open voor lokaal eigendom, dit sluit aan bij de gedragscode die de
branchevereniging heeft opgesteld. In de praktijk blijkt het wel lastig om invulling te geven aan de
landelijke doelstelling. Want eigenaarschap betekent ook risico’s nemen en substantieel investeren
aan de voorkant van een procedure. Dat betekent dat beseft moet worden dat het ook mis kan gaan.
In ieder geval is duidelijk dat gedefinieerd moet worden wat een gemeente (of regio) bedoelt met
lokaal eigendom.
Tijdens de interviews zijn een aantal vragen over dit onderwerp gesteld, waar uit blijkt dat het een
onderwerp is dat nog uitwerking vraagt.
     -   Is 50% lokaal eigendom bij energieprojecten in Stadskanaal straks een harde eis, of blijft het
         een streven?
     -   Wanneer is iets lokaal? Stopt dat bij bestuurlijke grenzen, of kan het meer regionaal gezien
         worden?
     -   Gaat het om 50% van de investering die lokaal opgehaald moet worden, of om een bepaald
         aantal bewoners?
     -   Is een energiecoöperatie de beste methode om bewoners te betrekken? Wie worden
         vertegenwoordigd dor de coöperatie?
     -   Wat als er nog geen energiecoöperatie is, moet en kan de gemeente hier nog een rol in
         hebben?
     -   Is een gebiedsfonds niet eerlijker om middelen uit energieprojecten te verdelen binnen de
         gemeente? Bewoners kunnen dan ook profiteren zonder risicodragend te moeten
         investeren.
     -   Kan lokaal eigendom nu en straks afgedwongen worden bij vergunningverlening?
In deze evaluatie wordt geen antwoord gegeven op deze vragen. Dit wordt wel geprobeerd in de
Regionale Energiestrategie Groningen, zie ook het volgende hoofdstuk.
                                                                                                      14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4.2 Netinpassing
Uit gesprekken met de netbeheerders blijkt dat in Stadskanaal op dit moment geen mogelijkheden
meer zijn voor het aansluiten van zonneparken. Ook bedrijven die zonnestroom op het dak willen
opwekken met een grootverbruikaansluiting kunnen geen stroom leveren aan het net. Zonnepanelen
op daken van particulieren hebben nog geen last van het gebrek aan netcapaciteit.
De netbeheerders zijn bezig met planvorming om de netcapaciteit in de regio uit te breiden. TenneT
is voornemens om een hoogspanningsstation voor 380/110 kV te bouwen in Ter Apelkanaal. Enexis
zoekt nog naar een uitbreidingslocatie in of rondom de kern Stadskanaal voor een wisselstation voor
110/20 kV. Beide stations zouden in 2025 operationeel moeten zijn, waarna weer stroom geleverd
kan worden door grootschalige opwek op land en daken.
De netbeheerders roepen op om te temporiseren met vergunningverlening voor nieuwe zonne- en
windparken. Ontwikkelaars geven aan dat zij voldoende tijd hebben tussen vergunningverlening en
de aansluiting op het net om een project wel door te kunnen laten gaan.
  Aanbeveling Onderzoek of het mogelijk is een omgevingsvergunning buiten behandeling te
                  stellen als geen netcapaciteit beschikbaar is.
4.3 Leges
Met de vaststelling van de visie Stadskanaal op Zon is besloten de legesverordening zo aan te passen
dat alleen de constructieve delen van een zonnepark worden meegenomen in het berekenen van de
bouwkosten. Het was de verwachting dat de hoogte van de leges een obstakel zou vormen voor het
aantal aanvragen van omgevingsvergunningen voor zonneparken. Daarmee zou de gemeentelijke
doelstelling voor het opwekken van duurzame energie uit de Nota Duurzaamheid lastig uitvoerbaar
blijken. In de praktijk blijkt in buurgemeenten en elders in Nederland niet dat het heffen van leges
over de volledige installatie (inclusief panelen) een remmend effect heeft op de ontwikkeling van
zonneparken.
  Aanbeveling Onderzoek of de leges bij toekomstige zonneparken over de volledige installatie
                  berekend kan worden.
15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>     5. Conclusies en vervolg
In de voorgaande hoofstukken zijn meerdere aanbevelingen en vragen uitgelicht. Voor het overzicht
worden deze in dit hoofdstuk gebundeld en voorzien van mogelijke vervolgstappen en oplossingen.
Ambitie en doelstelling verduidelijken
Op basis van de evaluatie kan geconcludeerd worden dat het beleid voor zonneparken in Stadskanaal
functioneert. Met de visie als basis zijn meerdere omgevingsvergunningen verleend waarbij aandacht
was voor lokaal maatwerk. Het gebiedsfonds is opgericht en operationeel, daarmee is het mogelijk
voor de omgeving en de rest van de gemeente om te profiteren van de ontwikkeling van
zonneparken. Zoals eerder aangegeven is het nog te vroeg om de effecten van het gebiedsfonds te
meten, dit zal later geëvalueerd moeten worden.
Het is verstandig om bij toekomstige ontwikkelingen te onthouden welk doel zonneparken dienen.
Niet het aantal zonneparken of hectares zijn belangrijk, maar de opwek van duurzame energie om als
gemeente energieneutraal te willen zijn in 2050.
 Aanbeveling       De hoeveelheid opgewekte energie op gemeentelijk niveau is leidend voor het
                   maximale ruimtegebruik van zonneparken. In het vervolg moet meer
                   gecommuniceerd worden over het vermogen van een zonnepark i.p.v. de omvang.
Een andere conclusie die getrokken kan worden is dat het huidige beleid voor maatschappelijke
inpassing op onderdelen aangescherpt kan worden. Net als eerder voor de landschappelijke
inpassing gedaan is door de ruimtelijke visie oplaadzone vast te stellen. Dit raakt aan de volgende
punten:
 Vraag             Een bijdrage aan het gebiedsfonds is nu als optie omschreven in de visie, moet dit
                   een verplichting worden zoals andere gemeenten dit ook doen?
 Aanbeveling       Probeer duidelijker te omschrijven op welke wijze maatschappelijke inpassing op
                   gemeentelijk niveau ingevuld kan worden. Daarbij moet maatwerk mogelijk
                   blijven.
Bij de vaststelling van de Regionale Energiestrategie Groningen 1.0 is het Methodeboek Lokaal
eigendom en Participatie als achtergronddocument opgeleverd. In het methodeboek wordt ingegaan
op manieren om het streven naar 50% lokaal eigendom in beleid vast te leggen. Deze informatie kan
gebruikt worden om het eigen beleid in Stadskanaal verder vorm te geven. Daarnaast is in de RES 1.0
afgesproken dat onderzocht wordt of beleidsharmonisatie op het onderdeel lokaal eigendom in de
regio Groningen tot de mogelijkheid behoort.
Procesparticipatie
In het algemeen kan gesteld worden dat de werkwijze van het driehoeksoverleg goed heeft gewerkt.
Het principe van het driehoeksoverleg kan daarom in de toekomst ook gebruikt worden. In de
evaluatie zijn al meerdere tips opgehaald hoe dit proces goed uitgevoerd zou kunnen worden. Eerder
zijn onderstaande punten al benoemd.
                                                                                                     16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>  Aanbeveling Leg als gemeente minimale eisen vast over hoe het participatieproces doorlopen
                  moet worden. Bespreek dit aan de start van het proces in de driehoek.
  Vraag           Wat doet de gemeente als er geen interesse lijkt te zijn voor participatie in het
                  proces?
  Vraag           Hoe gaan we om met de kennisachterstand tussen partijen die aan tafel zitten?
  Aanbeveling Het driehoeksoverleg stopt niet bij het verlenen van een vergunning. Blijf de
                  omgeving informeren over de volgende fases zoals de bouw en ingebruikname.
De noodzaak voor een gedegen participatieproces is niet alleen relevant voor de ontwikkeling van
zonneparken. De Omgevingswet treedt volgens de huidige planning op 1 juli 2022 in werking. Bij de
behandeling van de wet in de Eerste Kamer is een motie 7 aangenomen die gemeenten verplicht
participatiebeleid op te stellen. Het gaat dan om participatie bij alle omgevingsvergunningen die een
ruimtelijke activiteit van enige omvang mogelijk maken. De maatschappelijke inpassing en in het
bijzonder het driehoeksoverleg tussen omwonenden, ontwikkelaar en gemeente van het
zonneparkenbeleid zou een bouwsteen kunnen zijn om uit te werken in een verordening. Andersom
kan het opstellen van een participatieverordening mogelijk tot nieuwe inzichten leiden die ook
toegepast dienen te worden bij de maatschappelijke inpassing van zonneparken. Binnen het
programma Omgevingswet is dit een van de vraagstukken die in 2022 uitgewerkt gaat worden.
Fasering realisatie nieuwe zonneparken
Het proces van vooroverleg en vergunningverlening van een zonnepark kent veel stappen en moet
zorgvuldig doorlopen worden. Het is de verwachting dat met de nadruk op meer financiële
participatie door lokaal eigendom dit in de toekomst meer tijd zal vragen. Dit kan wrijving opleveren
met de wens van ontwikkelaars om voor een bepaalde datum een omgevingsvergunning te hebben,
vanwege een subsidieaanvraag. Daarnaast is de capaciteit van de organisatie om meerdere
aanvragen in behandeling te nemen een aandachtspunt. Dit raakt aan twee zaken die eerder in de
evaluatie genoemd zijn.
  Aanbeveling Zorg voor voldoende ambtelijke capaciteit om alle aanvragen in behandeling te
                  kunnen nemen. Dit zou kunnen door de verdere invulling van de ambitie gefaseerd
                  vrij te geven.
  Aanbeveling Een zorgvuldige procedure is belangrijker dan een subsidiedeadline. Communiceer
                  hier duidelijk over met ontwikkelaars, ook als de planning tussentijds wijzigt.
Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn om een fasering in de verdere ontwikkeling van
zonneparken aan te brengen. Dit is eerder ook gedaan door een drempel in de visie op te nemen van
200 hectare om de eerste ervaringen op te doen. De interesse in het ontwikkelen van zonneparken in
de gemeente Stadskanaal is op dit moment voldoende groot om naar alle waarschijnlijkheid de
resterende doelstelling voor duurzame opwek van elektriciteit te vergunnen. Met een fasering zou
gewaarborgd kunnen worden dat de verdere uitrol van zonneparken op een zorgvuldige wijze kan
plaatsvinden. Daarnaast is een belangrijk voordeel van een fasering dat de ervaringen van het
proces van vergunningverlening meegenomen kunnen worden in een volgende ronde. Bij een
dynamisch dossier als zonneparken is dat een goede manier om tussentijds bij te kunnen sturen.
In het methodeboek lokaal eigendom en participatie worden voorbeelden gegeven van het
werken met een maatschappelijke tender.
7
  Motie Nooren op de website van de Eerste Kamer.
17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Overige vervolgvragen
Als laatste wordt ingegaan op twee losse vraagstukken, namelijk de berekening van leges en de
netcapaciteit.
 Aanbeveling Onderzoek of de leges bij toekomstige zonneparken over de volledige installatie
                  berekend kan worden.
De verwachting dat zonder aanpassing van de legesverordening de ontwikkeling van zonneparken
niet van de grond zou komen is onjuist gebleken. Bij gemeenten die wel leges berekenen over de
hele bouwsom is geen sprake van minder interesse voor het ontwikkelen van zonneparken. Het zou
daarom goed zijn om dit besluit te herzien. Dat de aanbeveling minder stellig is opgeschreven heeft
te maken met de Omgevingswet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet verandert ook de
grondslag voor het bevoegd gezag voor het opleggen van leges. Binnen het programma van de
Omgevingswet wordt daarom in 2022 de legesverordening doorgelicht.
 Aanbeveling Onderzoek of het mogelijk is een omgevingsvergunning buiten behandeling te
                  stellen als geen netcapaciteit beschikbaar is.
Naar verwachting blijft tot ongeveer 2025 de netcapaciteit voor het aansluiten van duurzame opwek
een probleem in de regio Stadskanaal. In de praktijk blijkt het lastig om deze problematiek te
gebruiken om een omgevingsvergunning niet in behandeling te nemen. Dit heeft te maken of een
omgevingsvergunning zonder leveringszekerheid al dan niet uitvoerbaar is. De netbeheerders roepen
op om geen nieuwe initiatieven te vergunnen in regio’s die voorlopig op slot zitten. De kosten voor
het aanleggen van lange kabeltracés naar een knooppunt met voldoende capaciteit komen
uiteindelijk bij de maatschappij terecht. Dit is een onderwerp waar nog verder onderzoek voor
uitgevoerd moet worden.
                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Bijlage
Voor de evaluatie zijn interviews gehouden met de volgende personen.
 Naam                               Organisatie
 Michiel de Heer                    Gemeente Stadskanaal
 Aafke Riepma                       Gemeente Stadskanaal
 Anneke Boiten                      Gemeente Stadskanaal
 Matthijs Knol                      Gemeente Stadskanaal (oud-medewerker)
 Jaco van Leeuwen                   Powerfield
 Niek Tamminga                      Solarfields
 Bas Wijnen                         Vrij Op Naam
 Marc Kluytmans                     Vrij op Naam
 Georg van der Berg                 LC Energy
 Wim Schel                          Dorpsbelang Tange-Alteveer
 Harry Kram                         Stichting Gronings Groen (in oprichting)
 Rob van Hoof                       Stichting Gronings Groen (in oprichting)
 Henk Schimmel                      Enexis
 Marinko Kustic                     Bewoner Kijlsterweg
 Liny Woudwijk                      Bewonersbelangen Cereswijk
19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>