<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           Realisatie shared facilities center (1x): Samen gebruik kunnen maken van faciliteiten die
    zelfstandig niet gerealiseerd zouden kunnen worden.
                                                                    Studenten die stage lopen (20 per jaar
                                                            = 140x)
Startklaar maken van                                                Zij-instromers die stage lopen (20 per
                                                            jaar = 140x)
                                                                    Investeringen in R&D door bedrijven
de Regiodeal                                                (2.000.000 €): Samenwerking in het
                                                            gerobotiseerde werkproces, innovatie en
                                                            ondernemerschap in de regio worden daarmee
Noordoost Fryslân                                           versterkt en de arbeidsproductiviteit verhoogd.
2B Shared facilities
center
-concept-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Op 16 november 2018 heeft Agenda Netwerk Noordoost € 25 miljoen toegekend gekregen op de
Regiodeal ‘Versnellingsagenda Noordoost Fryslân’, samen met de regiodeal Holwerd aan Zee.
Deze toekenning is een geweldige impuls voor de uitvoering van de plannen die de regio heeft
gemaakt. Het is een erkenning van het Rijk voor de uitdagingen waar de regio voor staat.
De Versnellingsagenda kent negen gedetailleerd uitgewerkte businesscases op de onderwerpen
onderwijs en arbeidsmarkt, innovatie en ondernemerschap en doorontwikkeling van de
samenwerking, geaccordeerd door 43 partijen.
In opdracht van Agenda Netwerk Noordoost
Versie 09 januari 2019
Public Result B.V.
Postbus 11649
2502 AP Den Haag
Tel: 070 – 3468816
e-mail: info@publicresult.nl
www.publicresult.nl
Referentie: nofry19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                   WAAR STAAN WE NU?
   De startbijeenkomst van 13 december jl. heeft duidelijk gemaakt dat deze businesscase op de
   goede weg zit. Animo uit het bedrijfsleven is hoog, en alle betrokken partners onderschrijven het
   doel om het shared facilities center zo snel als mogelijk te openen. De synergie effecten met de
   (ook fysiek) nabij gelegen bouwcampus (businesscase 2A) lijken groot.
   Wat hebben we gerealiseerd?
   De uitvoering van de businesscase is al gestart omdat het bedrijfsleven het initiatief heeft
   genomen. Een ondernemer was bereid om te investeren en heeft reeds twee kavels gekocht. Het
   pand zal in het begin op een van de kavels worden gebouwd, met de mogelijkheid om later uit te
   breiden.
   Wat hebben we geleerd?
   Het sluiten van de Regiodeal duurt langer dan oorspronkelijk verwacht. In deze businesscase is er
   een nauwe samenwerking tussen de drie O’s voorzien, hetgeen ook betekent dat er vanuit drie
   verschillende vertrekpunten (en bedrijfsculturen) wordt gewerkt. De ondernemers zijn het niet
   gewend om plannen te maken die vervolgens een jaar of langer op uitvoering moeten wachten.
   Vandaar dat er al eerste investeringen zijn gepleegd binnen deze businesscase. Het is nu zaak om
   de Regiodeal zo snel mogelijk af te sluiten om ook de bijdrages vanuit het Rijk voor het Shared
   facilities center te kunnen realiseren.
   De uitvoerende fase is in aantocht. Stap 3 van het stappenplan om de Regiodeal Noordoost
   Fryslân startklaar te maken is begonnen; de update integrale businesscases. Dit kick-off document
   is een aanvulling op de businesscase op basis van de activiteiten die tot nu toe zijn uitgevoerd en
   de afspraken die zijn gemaakt tijdens de startbijeenkomst: het stelt scherp wat er de komende
   twee jaar moet gebeuren en wie de businesscase in de uitvoering brengt.
     Start-                                   Update                Financieel
bijeenkomst                Schets            integrale            verantwoor-          Bijgewerkte
                                                                      dings-
 business-                regiodeal          business-             systeem en           regiodeal
    cases                                      cases               monitoring
                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                          WAT WILLEN WE BEREIKEN?
Het innovatiecluster metaal kan een sterke impuls krijgen met een gezamenlijke locatie (of gebruik
makend van elkaars bestaande locaties) voor een of meerdere gedeelde faciliteiten (denk bijv. aan
een aantal 3D-printers, shared services, een ruimte voor testopstellingen etc.), een zogenaamd
shared facilities center. Veel bedrijven hebben niet zelfstandig voldoende massa om grootschalige
investeringen te doen in nieuwe faciliteiten, apparaten e.d. en zouden dergelijke apparaten op
deze manier wel kunnen gebruiken.
       Realisatie shared facilities center (1x): Samen gebruik kunnen maken van faciliteiten die
        zelfstandig niet gerealiseerd zouden kunnen worden.
       Studenten die stage lopen (20 per jaar = 140x)
       Zij-instromers die stage lopen (20 per jaar = 140x)
       Investeringen in R&D door bedrijven (€ 2.000.000): Samenwerking in het gerobotiseerde
        werkproces, innovatie en ondernemerschap in de regio worden daarmee versterkt en de
        arbeidsproductiviteit verhoogd.
                                                                                                  4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                  HOE KOMEN WE DAAR?
 In het onderstaande volgen de belangrijkste accenten uit de startbijeenkomst op 13 december en
 de samenhang met andere businesscases:
      Het Shared facilities center bevindt zich al in opbouw. De businesscase zal daarom vooral
        gaan over het inrichten ervan, de exploitatie en de koppeling met andere initiatieven, het
        onderwijs en kennisinstellingen.
      In 2019 moeten twee 3D-printers en aanvullende faciliteiten worden aangeschaft. Doel is het
        om eind 2019/begin 2020 van start te kunnen gaan met eerste werkzaamheden in het
        center. Hiervoor zullen vanaf september een accountmanager en een facility manager voor
        0,25 FTE (respectievelijk) in dienst worden genomen. In 2020 wordt dit uitgebreid naar twee
        volledige FTE (totaal). In 2020 zullen er nog aanvullende machines worden gekocht, vooral
        op het gebied van lassen. Er wordt vervolgens begonnen met het plaatsen van studenten in
        het shared facilities center om op deze manier onderwijs en bedrijfsleven met elkaar te
        verbinden en de innovatiekracht in de regio te versterken.
      Er zijn al twee initiatieven (op het gebied van lassen), de belangstelling is er dus vanuit het
        bedrijfsleven. Ook te zien aan de reeds gepleegde investeringen.
 Samenhang businesscases
 Het shared facilities center ontstaat in nabijheid van de bouwcampus (businesscase 2A), waardoor
 er mogelijk synergieeffecten ontstaan.
Jaar
                                                                                   Planning
2019     In dienst nemen van accountmanager en facility manager                    Sep2019
         Gesprekken met vo en mbo over samenwerking                                idem
         Aanschaf printers en andere faciliteite                                   Sep 2019
         Inrichten shared facilty center                                           tot einde 2019
2020
         Uitbreiden contracten accountmanager en facility manager                  begin 2020
         Investeren in laserclad en lasermachine                                   1de helft 2020
         Investeren in aanvullende machines                                        idem
   Bespreekpunten voor het management:
        Wat zijn de rollen van alle in de businesscase genoemde partners?
        Hoe kan de samenwerking met het regionale onderwijs (vo en mbo) vorm worden
             gegeven?
        Financieringsplan verder uitwerken
        Contact leggen met kennisinstituten, onderwijsinstellingen, bedrijfsleven.
                                                                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                        HOE GAAN WE DAT ORGANISEREN?
     De businesscase wordt getrokken vanuit het KEI en bestuurlijk geborgd binnen de gezamenlijke
     uitvoeringsorganisatie regiodeal. Er komt een accountmanager die de contacten met het
     bedrijfsleven onderhoudt en een facility manager voor het beheer van het pand.
     De begroting ziet er als volgt uit:
Verdeling over
                           2019           2020         2021           2022          2023       2024
jaarschijven
                   € 1.650.000     € 1.500.000  € 1.250.000    € 400.000     €-            €-
     Het totale investeringsbedrag is €4.800.000, waarbij in de opstartfase meer middelen zijn
     gereserveerd voor de aanschaf van 3D-printers. Vervolgens zal een groter aandeel worden
     besteed aan personeel en communicatie (zie bijlage financieringsplan).
       Bespreekpunten voor het management:
             Welke andere financieringsmogelijkheden zijn er? (vullen gat Regiodeal)
                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  BIJLAGE 1: BUSINESSCASE
  BIJLAGE 2: FINANCIERINGSPLAN
jaar omschrijving investering, kosten, uitgaven                                       bedrag  toelichting
 2019 * investering grond                                                             107.100 2.975 m2 * € 36
      * mogelijke extra investering in grond                                           59.400 1.650 m2 * € 36
      * investering in pand 15*20                                                     600.000 400 m2 * € 1.000 *1,5 vanwege hoogte
      * onvoorzien                                                                     33.500
      subtotaal                                                                       800.000
      * inrichting pand                                                                75.000
      * juridische kosten (uitzoeken rechtsvorm, accountant, subsidies, etc.)          20.000
      * investering in 3D metaalprinter 30*30*30, inclusief toebehoren                750.000
      * investering in HP 3D kunststof printer, HP Multi Jet Fusion 4210              420.000
      * investering in 4 kleine 3D kunststofprinters, Ultimaker S5                     25.000
      * investering in Cold Spray techniek                                            100.000
      * investering in apparatuur skills lab robot lassen                             100.000
      * investering in 6 lasboxen (6*€ 6.000 + € 30.000 afzuiging)                     70.000
      * accountmanager 0,25 fte vanaf september                                        30.000
      * facility manager, 0,25 fte vanaf september                                     30.000
      * vervoer studenten                                                                p.m.
      * onvoorzien                                                                     30.000
      subtotaal                                                                     1.650.000
 2020 * investering in laserclad en laserlasmachine                                 1.000.000
      * investering in aanvullende machines                                           250.000
      * accountmanager 1,0 fte                                                        100.000
      * facility manager, 1,0 fte                                                     100.000
      * vervoer studenten                                                              10.000
      * onvoorzien                                                                     40.000
      subtotaal                                                                     1.500.000
 2021 * investering in 3D metaalprinter 50*50*50, inclusief toebehoren              1.000.000
      * accountmanager 1,0 fte                                                        110.000
      * facility manager, 1,0 fte                                                     110.000
      * vervoer studenten                                                              15.000
      * onvoorzien                                                                     15.000
      subtotaal                                                                     1.250.000
 2022 * nog niet te voorzien                                                          400.000
      totaal                                                                        4.800.000
      Bijdragen ondernemers:
      * ondernemers leiden op
      * ondernemers stellen machines beschikbaar voor opleiding
      * ondernemers betalen opleidingen medewerkers
      * ondernemers leveren cassussen aan voor 3D metaal printen
      * ondernemers leveren engineers voor ontwikkeling 3D metaal printen
      * ondernemers betalen fee voor deelname metaalcluster
      Bouwkosten:
      https://www.itx-bouwconsult.nl/diensten-zakelijk/bouwkosten-bedrijfshuisvesting
      https://hallz.nl/bedrijfspand-bouwen-prijs
                                                                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.b Shared facilities (center)
1. Doel en beoogde meetbare resultaten/effecten
    Noordoost Fryslân kent een groot aantal kleine en middelgrote bedrijven in de maakindustrie. De bedrijven houden zich bezig met soortgelijke (productie)activiteiten
     maar elk op hun eigen manier. Hierdoor vormen ze niet elkaars concurrenten en liggen er kansen op het gebied van onderlinge samenwerking.
 De regio wil een grote slag maken op het gebied van digitalisering, robotisering en 3D-printen in de maakindustrie. Veel bedrijven hebben echter niet zelfstandig
     voldoende massa om grootschalige investeringen te doen in nieuwe faciliteiten, apparaten e.d. Het MKB is ook vaak onvoldoende in staat om zelf kennis binnen
     te halen en deze kennis om te zetten in nieuwe producten of diensten. Een recent onderzoek van ABN AMRO (december 2017) maakt duidelijk dat Nederland nog
     achterblijft bij de mondiale ontwikkeling van 3D-metaalprinten gebaseerd op metaalpoeders. Door de krachten te bundelen is het mogelijk concurrerend te blijven
     en voorop te blijven lopen. Een aantal bedrijven in de regio streeft dan ook naar een gezamenlijke locatie voor faciliteiten als 3D-printers, shared services, een
     ruimte voor testopstellingen etc,.
 Vanuit het innovatiecluster metaal is begin 2018 een quick scan uitgevoerd naar de haalbaarheid en behoefte aan een shared facilities center in de regio. In april
     is in een breder gezelschap van ondernemers verkend hoeveel animo er is voor het opzetten van een concrete businesscase voor één of meerdere opties. De
     conclusie is dat ondernemers en overheden in Noordoost Fryslân bereid zijn te investeren in een shared facilities center gericht op midtech bedrijven in de
     metaalsector. Dit in aanvulling op de smart factory die al wordt gebouwd voor het Innovatiecluster Drachten (een internationaal werkend ecosysteem van
     samenwerkende High Tech bedrijven en kennisinstellingen die vooroplopen met innovaties en concurrerend zijn in de wereldmarkt). Beide projecten vragen om
     een onderlinge afstemming. Het shared facilities center is niet alleen voor bestaande bedrijven van belang maar ook een stimulans voor nieuwe bedrijven om zich
     in de regio te vestigen. Hierbij wordt ook gedacht aan start ups in verschillende niches.
 Voor het shared facilities center in Noordoost Fryslân zal gezocht worden naar een goede locatie, vermoedelijk een bestaand, te verbouwen bedrijfspand. In het
     pand worden maximaal drie 3D-printers ondergebracht. De plannen worden verder uitgewerkt door NPAL (de Noordelijke ProductiviteitsAlliantie) en FME (de
     ondernemersorganisatie voor de technologische industrie).
 Om de werkgever en de werknemer van de toekomst op te leiden moet ook worden geïnvesteerd in kennis en onderwijs. ROC Friese Poort en NHL zijn hiervoor
     belangrijke partners, maar daarnaast zullen ook universiteiten als de TU Twente en de Universiteit Utrecht worden betrokken.
 Aanvullend op het shared facilities center project zal de Metaalunie de ontwikkeling van snijrobots in de regio stimuleren. Het gaat hierbij om kleinere investeringen
     voor bedrijfsspecifieke apparaten.
Beoogde (meetbare) resultaten/effecten:
De businesscase verkeert nog in de ontwikkelingsfase. De verschillende fasen van het tot stand komen van de businesscase en het gebruik van de shared facilities
zijn als volgt:
1. Vraagverkenning (producten, bedrijven, middelen, locatie)
2. Draagvlak creëren
3. Uitvoeringsplan maken
4. Financieringsplan maken
5. Uitvoering
Het effect voor het regionale bedrijfsleven te zijn:
 Samen gebruik kunnen maken van faciliteiten die zelfstandig niet gerealiseerd zouden kunnen worden.
 Samenwerking in het gerobotiseerde werkproces
 Innovatie en ondernemerschap in de regio daarmee versterken, zowel bij al in de regio gevestigde bedrijven als het aantrekken van nieuwe bedrijven (waaronder
    start ups)
 Arbeidsproductiviteit verhogen
 Een uitgebreide ‘providerboog’ waarbinnen efficiënt wordt samengewerkt en kennis kan worden overgebracht.
 Een kennismakelaar die vragen vanuit het bedrijfsleven bij de juiste partij in de providerboog neer kan leggen.
 Per jaar lopen 20 studenten extra stage en naar verwachting 20 zij-instromers
 Bedrijven investeren € 2 miljoen aan R&D (slagingskans 50%)
2. Partners
Trekker: KEI NOF in samenwerking met NPAL en FME. Kennismakelaar en Ynbusiness om de opties voor financiering te verkennen (bijvoorbeeld bij NOM en provincie)
Overige partijen:
 Ondernemers en bedrijvenverenigingen
 MBO/HBO/WO instellingen (Friese Poort, NHL, TU Twente, Universiteit Utrecht)
 SNN
 Innovatiecluster Drachten, waaronder Philips en Berenschot (Joost Krebbix)
 Kenniswerkplaats Noordoost Fryslân
 Ondernemersloket gemeenten
 Rabobank
 Innovatieplatform Fryslân
 Overheid: de gemeenten uit Noordoost Fryslân, Provincie Friesland (VIA) en het Rijk (MIT)
3. Planning en mijlpalen
Looptijd project: ontwikkeling 2018, uitvoering 2019-2020
Mijlpalen:
 2018: uitwerking businesscase en betrekken partners
 Vanaf 2019: realisering shared facilities center
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4. Projectorganisatie
   Benodigd budget:
     Kostenraming
     Aankoop en verbouwing gebouw                          €     400.000
     Aanschaf drie 3D-printers                             €   3.000.000
     Locatiemanager en accountmanager tot 2015             €   1.400.000
     (7 x € 200.000)
     Onderwijsprogramma’s                                          p.m.1)
     Totaal                                                €   4.800.000
    1) Onderdeel businesscase 1.b
     Kostenverdeling
     EU subsidies                                          €              -
     Provincie Fryslân/lokale overheden/regio-envelop      €    3.100.000
     Bedrijfsleven                                         €    1.700.000
     Onderwijs                                             €              -
     Totaal                                                €    4.800.000
    EU: -
    Provincie/lokale overheden/regio-envelop: kosten locatiemanager/accountmanager, 50% aankoop/verbouwing gebouw, 50% 3D-printers
    Bedrijfsleven: 50% aankoop/verbouwing gebouw, 50% 3D-printers
    Onderwijs: - (kosten onderdeel businesscase 1.b)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>