<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Colofon

Regionale Energiestrategie Fryslâ
E-mail: energietransitieencirculairgrondstoffengebruik@fryslan.frl
www.regionale-energiestrategie.nl

Mei 2019

Fryslân

RES

Klimaatakkoord

Het Klimaatakkoord is de Nederlandse uitwerking
van de internationale klimaatafspraken zoals die
in 2015 in Parijs zijn gemaakt. Het Klimaatakkoord
bevat doelstellingen en maatregelen voor de
volgende sectoren:

« Gebouwde Omgeving

+ Mobiliteit

«Industrie

+ Landbouw en Landgebruik

» Elektriciteit (duurzame opwekking en
infrastructuur)

9
Energiestrategie

+ Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
+ Interprovinciaal Overleg (IPO)

» Unie van Waterschappen (UvW)

» Ministeries EZK en BZK

30 x Regionale Energiestrategie (RES)

De doelstellingen voor Elektriciteit en

Gebouwde Omgeving krijgen vorm via Regionale
Energiestrategieën. Er zijn 30 regio's die zelf
formuleren welke bijdrage ze kunnen leveren aan
de nationale doelstellingen, met welke technieken
(zon, wind, geothermie) en op welke locaties.

De grenzen van de provincie Fryslân zijn gelijk
aan de grenzen van de RES-regio Fryslân.

Fryslân

RES

Opgave Regionale Energiestrategie (RES)
Alle Friese overheden en de netbeheerder berekenen
en bespreken met de betrokkenheid van bedrijven
en maatschappelijke organisaties wat de Friese
bijdrage zal zijn aan de landelijke doelstellingen.

Gebouwde Omgeving

Opgave Nederland: Realiseer de afbouw van aardgas
en de geleidelijke overstap naar een duurzame
warmtevoorziening.

Vraag aan de regio Fryslân: maak een Regionale
Structuur Warmte met daar in het warmteaanbod,
de warmtevraag en de infrastructuur op regionaal
niveau en ontwikkel een regionale strategie voor
de uitvoering die uiteindelijk in 2021 moet leiden
tot gemeentelijke Transitievisies warmte met
WijkUitvoeringsPlannen.

Elektriciteit

Opgave Nederland: Organiseer de ruimtelijke
inpassing van duurzaam opwekvermogen van
tenminste 35 TWh per jaar (1 TWh = 1.000.000 Mega
Wattuur) op land.

Vraag aan de regio Fryslân: Doe een (onderbouwd en
afgewogen) aanbod aan de nationale doelstellingen
voor het op te stellen duurzaam opwekvermogen

in Fryslân. Minimaal onderverdeeld in zon en
wind. Ontwikkel een regionale strategie voor

de uitvoering

Effect op elektriciteits- en gasnetten

Voor de realisatie van beide doelstellingen
moeten de elektriciteits- en gasnetten ingrijpend
veranderen. Het elektriciteitsnet moet in hoog
tempo fors worden uitgebreid. Gasaansluitingen
worden beschikbaar gemaakt voor groen gas en
duurzame waterstof. Door samen met netbeheerder
Liander de noodzakelijke netuitbreidingen te
ontwerpen, zorgen we voor een goede ruimtelijke
inpassing met een optimale balans tussen
maatschappelijk draagvlak, kosten en tempo
van de uitbreidingen.

Mobiliteit, Industrie en Landbouw/
Landgebruik

De meeste maatregelen binnen deze sectoren
maken onderdeel uit van de landelijke afspraken en
vallen niet onder de Regionale Energiestrategieën.
De Friese Regionale Energiestrategie zal wel
rekening houden met sommige lokale maatregelen.
Denk aan de extra stroom die nodig is voor
elektrische vervoer.

Voor informatie over de Nationale Regionale
Energiestrategie: www.regionale-energiestrategie.nl

Fryslân

RES

Onze energievoorziening verandert. We maken voor het verwarmen

van onze huizen en het opwekken van elektriciteit steeds meer gebruik

van duurzame energiebronnen zoals wind, zon, biogas, warmte uit

de aarde en uit oppervlaktewater. Daarbij kijken we ook naar de

mogelijkheden van waterstof. Fryslân wil graag onafhankelijk zijn

van fossiele bronnen zodat gaswinning in de provincie niet meer

nodig is, ons leefklimaat verbetert en we minder afhankelijk zijn van

energieleveranciers van buiten de regio.

In Fryslân werken organisaties en inwoners al
jaren samen aan duurzame projecten. Denk aan

de tientallen energiecoöperaties in onze steden en
dorpen zoals Heeg, Garyp en Ameland. Voorbeelden
van hoe de mienskip zelf bepaalt hoe en waar ze
energie duurzaam opwekt en waarbij de inwoners
en de regio direct van de opbrengst profiteren. Dit
gebeurt ook nog eens op een manier die past bij het
Friese landschap waarin biodiversiteit, landbouw en
natuur een grote rol spelen.

Stroomversnelling

Met de ondertekening van de internationale
klimaatafspraken in Parijs heeft Nederland
aangegeven een bijdrage te leveren aan de
wereldwijde doelstelling om de uitstoot van CO2 te
verminderen. Hiermee wordt de opwarming van
de aarde en de nadelige gevolgen zoals langere
periodes van droogte, overstromingen en heftige
regenval tegengegaan

De maatregelen die nodig zijn om deze doelstelling
te behalen komen nu in een stroomversnelling
door de vaststelling van het Klimaatakkoord door

het Kabinet en de uitwerking daarvan in Regionale
Energiestrategieën.

Klimaatakkoord geeft kansen voor Fryslân
Deze stroomversnelling in de energietransitie

biedt Fryslân de kans om de leefomgeving,

het innovatievermogen, het onderwijs, de
werkgelegenheid en de regionale samenwerking
van overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en
bewoners te versterken en te versnellen.

Daarnaast levert een regionale aanpak samen met
de netbeheerder een meer efficiëntie werkwijze en
meer effect van gezamenlijke maatregelen op. Ook
geven we jaarlijks ruim 1,5 miljard in Fryslân uit aan
onze energie. Dat geld verdwijnt vrijwel geheel uit
de regio. Via lokale productie van duurzame energie
kunnen we een veel groter aandeel in de regio
houden.

Planning voor de Friese Regionale Energiestrategie

Wat

Verwachting eind voorjaar/zomer
2019

Na de zomer 2019
Fryslan

Eerste 6 maanden vanaf start

Halfjaar na Klimaatakkoord

Jaar na start

Vaststelling Klimaatakkoord

Vaststelling startnotitie RES
Fryslân. Startschot opstellen RES Staten en Algemeen Bestuur

Opstellen RES. Onderzoek

energiemix, consultatie
betrokkenen

Concept Friese Regionale
Energiestrategie vastgesteld

Binnen 6 maanden na aanbieding [34:13 tee Motor lieiGercele Alle betrokkenen
conceptbod

Definitieve versie Friese Regionale Gemeenteraden, Provinciale
Energiestrategie vastgesteld

Tweede Kamer

Gemeenteraden, Provinciale

Wetterskip

Alle betrokkenen

B&W gemeenten, Gedeputeerde
Staten en Dagelijks Bestuur
Wetterskip

Staten en Algemeen Bestuur
Wetterskip

Organisatie regio Fryslân

De 18 gemeenten, de provincie, het waterschap en
netbeheerder Liander zullen binnen een jaar een
gezamenlijk gedragen Regionale Energiestrategie
(RES) tot stand brengen. Dat vergt een
daadkrachtige organisatie. Ook is betrokkenheid en
samenwerking van een Friese Energiealliantie met
bedrijven en andere maatschappelijke organisaties

nodig om uitvoering van de RES te kunnen
realiseren.

In het organogram staat de organisatievorm
beschreven, waaruit ook blijkt dat de RES een
gezamenlijke verantwoordelijkheid is waarbij
samenwerking en draagvlak op verschillende
niveaus nodig is.

TA 7 = Ameland
EET EEA KT eee
EL Dantumadiel
rte i ie De Fryske Marren
De Fryske Marren _
waterschap, 1DB lid waterschap, 1 gedeputeerde De Fryske
i i Harlingen 00
netbeheerder, 1 manager Liander, 1DB lid waterschap
a a A = A Heerenveen
woningbouw- lid uit Energiealliantie 1 manager Liander -
corporaties Noard-East Fryslân
p Leeuwarden
A Ooststellingwerf
dk Opsterland
producenten,
andere bedrijven Schiermonnikoog
(bouw/banken/ Smallingerland
landbouw), Sudwest Fryslân
onderwijs, FMF/ Terschelling =
SBB/FG, projectleiding KLOF-RES afzonderlijke Tytsjerksteradiel —
duurzame werkgroep ambtenaren ambtenaren Vlieland
Koplopers, etc. “Opstellen RES + Klankbord voor "Input RES wadhoeke _
+ Advies aan regiegroep werkgroep + Advies aan eigen Weststellingwerf =

De huidige van de regiegroep Is:
* Gedeputeerde provincie Fryslân, co- voorzitter

* Wethouder gemeente Leeuwarden, co- voorzitter
+ Wethouder gemeente Súdwest-Fryslân

bestuurder
Provincie Fryslân

Wetterskip Fryslân

* DB-lid Wetterskip Fryslân
+ Strategisch Omgevingsmanager
Alliander
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>