<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Jaarverslag en
Jaarrekening 2019
Veiligheidsregio Fryslân
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Voorwoord
 Voorafgaand aan het jaar maken we plannen en afspraken over resultaten die we willen
 bereiken. Het jaar 2019 was daar niet anders in. Maar toen de MSC Zoë 345 containers voor
 de Nederlandse en Duitse kust verloor, voer het dwars door de intenties heen, en konden de
 plannen, bijna letterlijk, overboord. En dan was het jaar nog maar één dag oud.
 Het bleek de opmaat te zijn van een jaar met wat meer grote incidenten dan de afgelopen
 jaren. Zo kwam het afgelopen jaar de Friese crisisorganisatie twaalf keer in actie bij een
 GRIP-inzet. Opvallend is de variëteit aan soort incidenten. Van een landelijke telefoniestoring
 tot kettingbotsingen door dichte mist, van branden in zorginstellingen tot een botsing tussen
 een trein en een vrachtauto.
 Zo werd er een nadrukkelijk beroep gedaan op onze flexibiliteit. En niet alleen als het gaat
 om crises en incidenten. De GGD kreeg te maken met de noodzaak om 34.000 jongeren te
 vaccineren. Vanuit het Europese hof werd getornd aan de status van de brandweervrijwilliger.
 En dan zwom Maarten van der Weijden een zwem-Elfstedentocht op de dag dat 112 niet
 bereikbaar was.
 Nu zijn we gelukkig wel wat gewend. Het is één van onze kerntaken om bij onverwachte
 situaties alle andere taken te laten liggen, en tijdelijk al onze middelen in te zetten om het
 incident het hoofd te bieden. En ondanks de onstuimige start van het jaar bleek dat we
 genoeg flexibiliteit in onze plannen hebben om voortgang op grote thema’s te realiseren.
 Brandweerpost Oudega, Zorg en Veiligheid, Bluswatervoorziening, Nuchtere Fries, Omge-
 vingswet, Natuurbrandbestrijding zijn hier slechts een kleine greep uit. En dan hebben we
 het nog niet eens over ons fundament van onze organisatie, namelijk de kerntaken op het
 gebied van brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, crisisbeheersing en jeugdgezond-
 heidszorg.
 Waar het met de flexibiliteit op de inhoud wel goed zit, bleek het afgelopen jaar dat de rek
 op het financiële vlak er helemaal uit is. Drie van de vier programma’s presenteren dit jaar
 een negatief resultaat. Uit Operatie Doorlichting Begroting bleek dat de begroting sober
 is geraamd. En er kwam het afgelopen jaar expliciet aan het licht dat de ondersteunende
 diensten hun taken met zulke beperkte middelen uitvoeren dat de organisatie hier risico door
 loopt.
 Deze precaire situatie pakken we aan zoals u van ons gewend bent: samen. Samen met
 bestuurders, met gemeenten en met partners. Het afgelopen jaar zijn we bij iedere gemeente
 het gesprek aangegaan om uit te leggen hoe de vlag ervoor hangt. En om in gezamenlijkheid
 te onderzoeken hoe we ook hier weer een oplossing voor kunnen vinden. Een relatie die heeft
 bewezen zo sterk te zijn dat we samen ook dit incident tot een goed einde weten te brengen.
 En zo een basis te leggen voor het maximaal bijdragen aan een veilig en gezond Fryslân.
 Hartelijke groet,
 Het Dagelijks Bestuur
                                                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
 De jaarstukken 2019 bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening.
 In het jaarverslag vindt u de programmaverantwoording en de paragrafen. De programma-
 verantwoording vormt het hart van de jaarstukken. Hier wordt verantwoording afgelegd over
 het gevoerde beleid. Conform de opzet van de begroting 2019 worden de vier programma’s
 gepresenteerd aan de hand van de vragen:
 		   • Wat hebben we gedaan?
 		   • Wat heeft het gekost?
 De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de jaarstukken.
 Risicobeheersing en resultaatafspraken zijn belangrijke uitgangspunten.
 Een apart deel is de jaarrekening. In dit onderdeel bevinden zich de balans, inclusief
 toelichting, de toelichting op de programmarekening en de voorgestelde resultaat-
 bestemming.
 Bij de overige gegevens staan onder andere de controleverklaring van de accountant en de
 bijlage met verantwoordingsinformatie over de specifieke uitkeringen (SISA).
                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Voorwoord .......................................................................................................... 2
Leeswijzer ............................................................................................................ 3
Deel I Jaarverslag 2019............................................................................... 5
1. Resultaat 2019 ............................................................................................ 6
2. Programmaverantwoording Gezondheid ................................... 8
   2.1. Algemeen .................................................................................................... 8
   2.2. Pijler 1 - Monitoring, signalering en advies ................................................. 10
   2.3. Pijler 2 - Uitvoerende taken gezondheidsbescherming .............................. 13
   2.4. Pijler 3 - Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crises ............. 15
   2.5. Pijler 4 - Toezicht houden ............................................................................ 16
   2.6. Wat heeft het gekost? ................................................................................. 17
   2.7. Feiten en cijfers Programma Gezondheid ................................................... 18
3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing ....................... 20
   3.1. Uitvoering 2019 .......................................................................................... 20
   3.2. Wat heeft het gekost? ................................................................................ 25
   3.3. Feiten en cijfers Programma Crisisbeheersing ............................................ 26
4. Programmaverantwoording Brandweer .................................... 28
   4.1. Beleidsplan Brandweer 2019-2022 ............................................................. 28
   4.2. Verantwoording op belangrijkste ontwikkelingen ....................................... 29
   4.3. Operationele zaken .................................................................................... 34
   4.4. Wat heeft het gekost? ................................................................................ 35
   4.5. Feiten en cijfers Programma Brandweer ..................................................... 36
5. Programmaverantwoording Organisatie .................................. 38
   5.1. Algemeen ................................................................................................... 38
   5.2. Behaalde resultaten .................................................................................... 39
   5.3. Wat heeft het gekost? ................................................................................ 40
   5.4. Feiten en cijfers Programma Organisatie..................................................... 41
6. Paragrafen         .................................................................................................. 42
   6.1. Financiering ................................................................................................. 42
   6.2. Weerstandvermogen en risicobeheersing .................................................. 43
   6.3. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................... 47
Deel II Jaarrekening 2019................................... .................................... 48
7. Jaarrekening .............................................................................................. 49
   7.1. Balans per 31 december 2019 ................................................................... 49
   7.2. Programmarekening 2019 - deel 1 ............................................................ 50
   7.3. Programmarekening 2019 - deel 2 ............................................................ 51
   7.4. Waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen ...................................... 53
   7.5. Toelichting op de balans ............................................................................ 55
   7.6. Toelichting op de programmarekening ...................................................... 61
   7.7. WNT- verantwoording ................................................................................. 68
Deel III Overig ............................................................................................. 69
8. Overige gegevens ................................................................................. 70
   8.1. Overzicht begrotingsoverschrijdingen in het kader van rechtmatigheid                                              71
   8.2. Controleverklaring ......................................................................................         73
   8.3. Voorgestelde resultaatbestemming ..........................................................                       74
   8.4. Vaststelling ..................................................................................................   74
   8.5. Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen ....................................                             75
   8.6. Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..................                                    76
   8.7. Investeringskredieten 2019 ........................................................................               77
   8.8. Samenstelling bestuur en commissies ........................................................                      78
   8.9. Analyse van taken .......................................................................................         79
                                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Deel I Jaarverslag 2019
Veiligheidsregio Fryslân
                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1. Resultaat 2019
 Veiligheidsregio Fryslân heeft over 2019 een negatief resultaat gerealiseerd van € 524.000.
 Met een afwijking van 0,7% een marginaal resultaat. Vermeldenswaardig is dat in het begin
 van 2019 de begroting is aangepast naar aanleiding van de kaderbrief 2020. Deze uitgave is
 gedekt door € 1.107.000 te onttrekken aan eigen reserves en een incidentele eigen bijdrage
 van € 1.012.000 aan voordeel op kapitaallasten.
 Per programma is dit zowel financieel als procentueel ten opzichte van de begroting als volgt
 (x € 1.000):
   					                                      Resultaat		%-begroting
   Operationele resultaat per programma
   Gezondheid        		                          145.000 		         0,19%
   Organisatie        		 -277.000 		                               -0,36%
   Crisisbeheersing                               -4.000 		        -0,01%
   Brandweer         		 -470.000 		                                -0,61%
   Subtotaal operationele resultaat		 -606.000 		                 -0,79%
   Bijzondere incidentele baten
   Niet afboeken hulpverleningsvoertuigen        257.000 		         0,33%
   Schade oefening                              -175.000 		        -0,23%
   Subtotaal incidentele baten en lasten		        82.000           0,11%
   Totaal resultaat 2019		 -524.000 		                            -0,68%
 De afwijkingen van de operationele resultaten per programma zijn toegelicht in de
 desbetreffende programmaparagrafen. Hieronder worden de bijzondere posten toegelicht
 welke eveneens terugkomen in de toelichting per programma voor het deel wat betrekking
 heeft op het betreffende programma.
 • Hulpverleningsvoertuigen
 Omdat een deel van de hulpverleningsvoertuigen zonder kraan ook niet in 2019, maar in
 2020 worden afgestoten ontstaat er in de jaarrekening een voordeel van € 257.000. In de
 begroting was namelijk conform de uitwerking van dekkingsplan 2.0 rekening gehouden met
 de afstoot van de betreffende voertuigen in 2019. Door een vertraging in de levering van
 vervangend materieel, zoals personeel/materieel voertuigen en een aantal tankautospuiten
 zullen de hulpverleningsvoertuigen pas in 2020 worden afgestoten. Het betreft hier enkel een
 verschuiving van het afboeken van de restant boekwaarde over de jaargrens heen.
 • Schade oefening
 Tijdens een oefening is er schade ontstaan op een externe oefenlocatie bij een Friese
 ondernemer. De schade betrof € 200.000. De verzekering heeft slechts een klein deel van de
 schade aan ons uitgekeerd, omdat het een locatie betrof die niet in eigendom van Brandweer
 Fryslân is. Het door Brandweer Fryslân uitgekeerde bedrag van €175.000 betreft een
 incidentele last voor 2019.
                                                                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
   Het verloop in de balans is op hoofdlijnen als volgt (x € 1.000):
                       31-12-2019       31-12-2018		                           31-12-2019    31-12-2018
Materiële vaste activa       67.626          58.905      Eigen vermogen              3.615           5.266
Vorderingen                   2.357            1.692     Voorzieningen               9.811           8.581
Liquide middelen                298              458     Langlopende schulden       51.260         42.508
Overlopende activa            3.052            2.771     Kortlopende schulden        6.968           4.548
			                                                      Overlopende passiva         1.679           2.923
                            73.333           63.826		                               73.333         63.826
   Zoals uit bovenstaande blijkt is het balanstotaal fors aan het toenemen door investeringen
   in huisvesting en materieel bij de brandweer (conform dekkingsplan 2.0) welke gefinancierd
   worden door langlopende schulden. Voor een toelichting op de balans wordt verwezen naar
   paragraaf 7.5.
                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Programmaverantwoording
		Gezondheid
2.1. Algemeen
  In 2019 is de Agendacommissie Gezondheid aangevuld met mevr. Tol en daarmee weer
  voltallig.
  Zowel de Agendacommissie als Bestuurscommissie Gezondheid is in 2019 viermaal bijeen
  geweest. Naast de reguliere onderwerpen hebben de commissies met name aandacht
  besteed aan het innovatieprogramma JGZ 3.0, de Omgevingswet, de Friese Preventie
  Aanpak, het actieprogramma Kansrijke Start en de toekomstbestendige bedrijfsvoering van
  Veiligheidsregio Fryslân.
                                                                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                   Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
In overeenstemming met de vastgestelde begroting 2019 is de verantwoording ingedeeld
volgens de bekende vier pijlers:
Een overzicht van deze taken en hun wettelijke grondslag is opgenomen als bijlage,
zie paragraaf 8.9.
                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
2.2. Pijler 1 - Monitoring, signalering
en advies
Jeugdgezondheidszorg (Lokale leefwereld)
   De reguliere uitvoering van de JGZ is conform het afgesproken basispakket.
   In 2018 is gestart met het programma JGZ 3.0 en is een innovatieagenda voor de komende
   jaren opgesteld. De thema’s van deze agenda zijn: behoeftegericht werken, netwerken,
   digitalisering, taakherziening en werkomgeving. Door in te zetten op deze thema’s, wordt
   de komende jaren gewerkt aan het toekomstbestendig maken van de JGZ. In 2019 zijn
   meerdere onderzoeken m.b.t. behoeftegericht werken gestart. In het kader van digitalisering
   zijn meerdere pilots m.b.t. een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO) gestart. Verder is
   besloten om de taakherziening in de planning naar voren te halen.
Epidemiologie (Lokale leefwereld)
   De Kindmonitor voor 0-12-jarigen is uitgevoerd en heeft voldoende respons opgeleverd om
   op gebiedsniveau een analyse te kunnen maken. Over het algemeen ervaren onze kinderen
   hun gezondheid als (zeer) goed. Verder is in 2019 de Gezondheidsmonitor Go Jeugd 12-
   18 jaar uitgevoerd. Alle gemeenten zijn geïnformeerd over hun gemeentelijke resultaten.
   Binnenkort krijgen gemeenten ook een korte samenvatting en de resultaten op gebiedsniveau
   van hun gemeente. De Schoolmonitor is wat de dataverzameling betreft afgerond. Landelijk
   wordt er nu een totaalbestand gemaakt en de data opgeschoond. Ons eigen databestand
   hebben we inmiddels zelf opgeschoond en aan de hand daarvan zijn analyses gemaakt over
   de deelnemende scholen. Deze scholen hebben hun gezondheidsprofiel gekregen.
Beleidsadvisering (Lokale leefwereld)
   In het kader van de implementatie van de omgevingswet heeft GGD Fryslân in 2018
   binnen de 'Friese Aanpak het omgevingslab Gezondheid gefaciliteerd. In 2019 heeft dit
   omgevingslab de bouwsteen Gezondheid opgeleverd. Met deze bouwsteen wil GGD
   Fryslân zich ontwikkelen als adviseur gezonde leefomgeving. In navolging van het Nationaal
   Preventieakkoord is in 2019 gewerkt aan een lokaal akkoord: De Friese Preventieaanpak.
   Hiervoor wordt een levensloopbenadering gehanteerd. De Friese Preventieaanpak wordt
   in juni 2020 vastgesteld, indien mogelijk in aanwezigheid van staatssecretaris Blokhuis.
   Onderdeel van de Friese Preventieaanpak is het actieprogramma Kansrijke Start. Hiervoor is
   in 2019 een plan van aanpak vastgesteld.
Medische milieukunde (Gezonde leefomgeving)
   Het doel van de medische milieukunde is het beschermen en bevorderen van de gezondheid
   van burgers via het beperken van risico’s van milieufactoren en het stimuleren van positieve
   omgevingsfactoren. In 2019 is aandacht besteed aan onze adviserende rol binnen de
   Omgevingswet en onderzoek naar het verband tussen longontsteking en geitenhouderijen.
                                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Academische werkplaats Noord-Nederland (AWPG NN) (Leefstijl en vitaliteit)
    Met de AWPG NN wil GGD Fryslân (en de andere betrokken partijen) bijdragen aan
    onderzoek naar de effectiviteit van interventies. Onderzoek naar de effectiviteit van
    interventies is ook een uitgangspunt van het Nationaal Preventieakkoord.
    De belangrijkste projecten binnen de AWPG NN in 2019 betroffen:
    		   • Vitale Regio: GGD Fryslân is in dit programma verantwoordelijk voor monitoring en 		
    			 onderzoek. Binnen monitoring en onderzoek worden drie onderzoekslijnen 			
    			 onderscheiden: effectmeting interventies, kostenevaluatie interventies en proces-
    			 evaluatie. Binnen de AWPG NN is uitvoering gegeven aan de onderzoekslijnen 		
    			 effectmeting interventies en procesevaluatie. De onderzoekslijn kostenevaluatie
    			 interventies wordt uitgevoerd door zorgverzekeraar De Friesland.
    		   • Seker en Sûn: Seker en Sûn richt zich op de vraag hoe de zorg er in 2030 uit moet gaan
    			 zien als gevolg van de sterke vergrijzing en de afname van mensen die op de
    			 arbeidsmarkt beschikbaar zijn. In 2019 is een bijdrage geleverd aan de pilot Burger-
    			 competenties van de gemeente Dantumadiel.
    		   • JGZ 3.0: Vanuit de AWPG NN is begeleiding verzorgd voor het onderzoek kennisatelier
    			 ‘JGZ anno 2025’
Gezondheidsbevordering (Leefstijl en vitaliteit)
    Gezondheidsbevordering zet met name in op het bevorderen van een gezonde leefstijl
    bij de Friese burgers, door het lokaal ondersteunen van en adviseren aan gemeenten en
    ketenpartners. Drie thema’s worden projectmatig opgepakt: alcohol- en drugsgebruik,
    overgewicht en roken. Het project Nuchtere Fries richt zich op de aanpak van alcohol-
    en drugsgebruik. In 2019 is een hotspotnalevingsonderzoek uitgevoerd. Een van de
    aanbevelingen naar aanleiding van dit onderzoek was om meer samenhang binnen gezond-
    heid te realiseren. Dit sluit goed aan bij de beoogde Friese Preventieaanpak. Binnen het
    platform Nuchter over Gewicht is een NL Vitaal bijeenkomst georganiseerd.
    SC Heerenveen heeft aangegeven partner/ambassadeur van Nuchter over Gewicht te willen
    worden. In oktober 2020 is de ondertekening van deze samenwerking, die, in een bredere
    context vanuit de Friese Preventieaanpak wordt gerealiseerd. In januari 2020 wordt al gestart
    met de eerste concrete samenwerking in de vorm van het Scoor een Boek-project.
    In oktober 2018 heeft de bestuurscommissie Gezondheid ingestemd met de start van
    het project Rookvrije generatie, hiermee vooruitlopend op de vaststelling van het nieuwe
    meerjarenbeleidsplan. In 2019 zijn voorbereidingen getroffen om dit project integraal op te
    nemen in de Friese Preventieaanpak.
Indicatoren
    In 2018 zijn door de bestuurscommissie Gezondheid, met het meerjarenbeleidsplan, nieuwe
    indicatoren vastgesteld.
De Indicators voor deze pijler:
Percentage jongeren dat ooit heeft gerookt/dagelijks rookt:
Het percentage geeft de verhouding tussen het aantal jongeren dat ooit heeft gerookt en het
totale aantal jongeren. Dit percentage daalt nog steeds en is te verklaren door de veranderde
wetgeving en de bijbehorende sociale norm.
  Indicator                                               2019        2018
  Percentage jongeren dat ooit heeft gerookt               14%         17%
                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Percentage jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken
Evenals de voorgaande indicator opgenomen op basis van de keuze in het beleidsplan GGD
Fryslân. Deze indicator geeft de verhouding tussen het aantal kinderen ooit alcohol heeft
gedronken ten opzichte van het totale aantal jongeren.
  Indicator                                                             2019       2018
  Percentage jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken                   41%            -
Percentage jongeren dat recent binge heeft gedronken
Evenals de voorgaande indicator opgenomen op basis van de keuze in het beleidsplan GGD
Fryslân. Deze indicator geeft de verhouding tussen het aantal kinderen dat recent binge heeft
gedronken ten opzichte van het totale aantal jongeren.
  Indicator                                                              2019      2018
  Percentage jongeren dat recent binge heeft gedronken                    26%            -
    						
Percentage jongeren dat ooit/recent cannabis heeft gebruikt
Het percentage geeft de verhouding tussen het aantal jongeren dat ooit/recent canabis heeft
gebruikt en het totale aantal jongeren.
  Indicator                                                              2019       2018
  Percentage jongeren dat ooit cannabis heeft gebruikt                    13%            -
  Percentage jongeren dat recent cannabis heeft gebruikt                   5%            -
Percentage jongeren dat ooit/recent harddrugs heeft gebruikt
Het percentage geeft de verhouding tussen het aantal jongeren dat ooit/recent harddrugs
heeft gebruikt en het totale aantal jongeren.
  Indicator                                                              2019        2018
  Percentage jongeren dat ooit harddrugs heeft gebruikt                    7%              -
  Percentage jongeren dat recent harddrugs heeft gebruikt                  3%              -
Percentage kinderen met overgewicht in groep 7
Het percentage geeft de verhouding tussen het aantal kinderen in groep 7 met overgewicht
(excl. obesitas) en het totale aantal kinderen in groep 7.
  Indicator                                                              2019      2018
    						
  Percentage    kinderen met overgewicht in groep 7                       14%        11,1
Aantallen:
  Indicator                                                             2019        2018
  Aantal gemeenten waarbij de GGD geadviseerd heeft                          9            -
  bij de GIDS aanpak
  Aantal gemeenten waarbij de GGD geadviseerd heeft op                       0            -
  ouderengezondheidszorg
  Aantal gemeenten waarbij de GGD betrokken is op de                         7            -
  omgevingsvisie
  Aantal gemeenten waarbij de GGD geadviseerd heeft                          4            -
  op de omgevingsvisie
                                                                                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
2.3. Pijler 2 - Uitvoerende taken
gezondheidsbescherming
Infectieziektebestrijding (Gezonde leefomgeving)
   In 2019 was er veel aandacht voor infectieziekten, ook vanuit het rijk. Vooruitlopend op
   opname in het RVP is in 2019 uitvoering gegeven aan maternale vaccinatie tegen kinkhoest.
TBC (Gezonde leefomgeving)
   In heel Nederland zien we een daling van het aantal tbc-patiënten, behalve in Friesland.
   De meeste patiënten hebben een niet autochtone achtergrond.
SOA/Sense (Leefstijl en vitaliteit)
   Ten opzichte van 2018 is het aantal consulten in 2019 licht gestegen. Het aantal gevonden
   SOA’s en het vindpercentage zijn vergelijkbaar met het voorgaande jaar.
Jeugdgezondheidszorg (Gezonde leefomgeving)
   Naast de reguliere uitvoering van het RVP was de uitbraakmaatregel meningokokken W
   van kracht. In het voorjaar zijn de 14-18-jarigen opgeroepen om zich te laten vaccineren.
   Het opkomstpercentage was hierbij hoog, namelijk 89%. Positieve bijvangst hierbij was dat
   er meer meisjes gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om zich gelijktijdig te laten
   vaccineren tegen HPV. De campagne is inmiddels geëvalueerd en goed verlopen.
   Daarnaast hebben we ons in 2019 voorbereid op de opname van maternale vaccinatie tegen
   kinkhoest in het RVP.
Reizigersvaccinaties (Gezonde leefomgeving)
   De aanhoudende gunstige economische situatie blijft nog steeds merkbaar bij reizigers-
   advisering en -vaccinatie. Ten opzichte van 2018 is zowel het aantal consulten als het aantal
   vaccinaties gestegen.
Publieke gezondheidszorg Asielzoekers (Leefstijl en vitaliteit)
   Het COA heeft de aanbesteding voor PGA doorgezet. De voorlopige gunning is daarbij naar
   GGD/GHOR Nederland gegaan. De definitieve gunning van de opdracht aan GGD GHOR
   Nederland wordt op korte termijn verwacht. Het COA heeft eerder per brief laten weten dat
   zij de huidige overeenkomst wil verlengen. Dat is voor GGD/GHOR Nederland uitgangspunt
   om de dienstverlening te blijven uitvoeren vanaf 31 december 2019. Voor PGA in Fryslân
   betekent dit dat er op vijf locaties PGA, inclusief JGZ wordt uitgevoerd. Een eis van het COA
   dat er een landelijk DD-JGZ PGA komt en per 1 juli operationeel is. Het Pakket van Eisen en
   de aanbesteding hiervoor wordt momenteel landelijk voorbereid.
                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
De Indicators voor deze pijler:
Percentage jongeren dat recentelijk heeft verzuimd:
Het percentage geeft de verhouding tussen het aantal jongeren dat recentelijk heeft verzuimd en
het totale aantal jongeren.
  Indicator                                                             2019        2018
  Percentage jongeren dat recent ziek is geweest                         31%         31%
  Percentage jongeren dat recent heeft gespijbeld                        17%         16%
Opkomst groepsvaccinatie:
Het Rijksvaccinatieprogramma beschermt kinderen tegen een aantal ernstige infectieziekten.
De vaccinatiegraad moet ten minste 90% zijn om voldoende bescherming te verkrijgen voor de
groep (herd-immunity). De indicator geeft inzicht in de opkomst voor de inentingen bof, mazelen
en rode hond (BMR) en difterie, tetanus en polio (DTP) op de leeftijd van 9 jaar. Het opkomstcijfer
van 2019 lijkt lager dan in 2018. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat in het resultaat van 2018
de inhaalronde al is verwerkt en deze cijfers voor 2019 niet bekend zijn. Wanneer de cijfers van
de eerste ronde van 2019 worden vergeleken met de cijfers van de eerste ronde van 2018, dan
is er sprake van een lichte stijging.
  Indicator                                                             2019        2018
  Opkomst BMR 9 jaar                                                   89,9%         95%
  Opkomst DTP 9 jaar                                                   91,4%       96,2%
Percentage gebruik meldcode kindermishandeling:
Bij verdenking van kindermishandeling treedt de meldcode in werking. Het percentage betreft
het aantal unieke cases afgezet tegen het totaal aantal kinderen gezien tijdens het contact-
moment, onafhankelijk van eventuele melding AMK.
  Indicator		                                                          2019         2018
  Percentage gebruik meldcode kindermishandeling                       0,02%       0,08%
Aantallen:
   Indicator                                                           2019        2018
   Aantal gemeenten waarbij de GGD (een deel van) de                       3            -
   uitvoering van de GIDS aanpak op zich neemt
   Aantal gemeenten waarbij de GGD (een deel van) de                       0            -
   uitvoering van ouderengezondheidszorg op zich neemt
                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                              Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
2.4. Pijler 3 - Bewaken van de publieke
gezondheid bij rampen en crises
Maatschappelijke crisisondersteuning (Zorg en veiligheid)
   Eind 2018 is GGD Fryslân gestart met een pilot gericht op het doelmatig en doeltreffend
   organiseren van een niet-acuut advies- en meldpunt voor mensen die de grip op hun leven
   (tijdelijk) kwijt zijn. De pilot richt zich op een sociaal kwetsbare groep met vaak meervoudige
   problematiek. In 2019 is besloten om deze pilot met een jaar te verlengen. Daarnaast is in 2019
   door alle colleges van B&W besloten om de taken “horen” en “verkennend onderzoek” uit de
   Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), onder te brengen bij GGD Fryslân. Op het
   vlak van WijkGGD’ers zijn ook de nodige ontwikkelingsstappen gezet, zowel voor wat betreft
   bewustwording als regionale samenwerking. We richten ons hierbij meer op het faciliteren
   van een kenniscentrum op het gebied van OGGZ en personen met verward gedrag. Dit moet
   uiteindelijk zijn beslag krijgen in fase 2 van de portefeuille Zorg & Veiligheid, die in 2020 zal
   worden voorgelegd aan het bestuur.
Foresische geneeskunde (Zorg en veiligheid)
   Ten opzichte van 2018 is het aantal verrichtingen fors gestegen Deze stijging wordt met
   name veroorzaakt door een toename van bloedproeven om drugsgebruik in het verkeer op
   te sporen. De Nationale Politie zal de medische arrestantenzorg mogelijk gaan aanbesteden.
   Naar aanleiding van een aangenomen door de Tweede Kamer is besloten om eerst een
   marktverkenning uit te voeren. Een daadwerkelijke aanbesteding is daarmee vooruitgeschoven.
Jeugdgezondheidszorg (Zorg en veiligheid)
   De jeugdgezondheidszorg is 20 maal ingezet in verband met calamiteiten in wijken/op scholen.
   Het gaat hierbij om situaties als suïcide, ongevallen, grensoverschrijdend gedrag en een
   steekincident.
De Indicator voor deze pijler:
Aantallen:
 Indicator                                                                  2019       2018
 Aantal opschalingen naar GROP                                                  1          2
 Aantal PSH-processen                                                           3           -
 Aantal suïcides                                                                 -          -
                                                                                                        15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
2.5. Pijler 4 - Toezicht houden
  Op grond van de wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen dienen alle
  kinderopvanginstellingen jaarlijks te worden geïnspecteerd op het voldoen aan de (wettelijke)
  kwaliteitseisen. In 2019 zijn alle instellingen bezocht. Hiermee is aan de inspectie eis voldaan.
  Volgens landelijke cijfers is er geen significante afwijking meer. In 2019 hadden we 19 rode
  locaties, voor 2020 hebben we 13 rode locaties.
  De Indicator voor deze pijler:
 Percentage groene profielen kinderopvang
  Volgens landelijke cijfers is er niet langer sprake van een significante afwijking. Het aantal
  “rode locaties” is verder gedaald, van 19 naar 13 locaties.
   Indicator		                                                             2019        2018
   Percentage groene profielen kinderopvang                                28,6%            -
                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                            Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
 2.6. Wat heeft het gekost?
 		                              Begroting na 1e wijziging                      Realisatie 2019
                                Lasten		      Baten          Saldo         Lasten        Baten		      Saldo
 Programma Gezondheid
 Pijler 1                   13.503.219       140.947 -13.362.272       15.246.010     1.582.554  -13.663.456
 Pijler 2                    8.455.453     2.682.025    -5.773.428      9.912.294     4.896.798   -5.015.496
 Pijler 3                    1.022.946       572.456      -450.490      1.325.624       865.400     -460.224
 Pijler 4                    1.178.035     1.178.035             -      1.541.929     1.418.176     -123.753
                           24.159.653     4.573.463 -19.586.190      28.025.857     8.762.928 -19.262.929
 Dekkingsmiddelen
 Gezondheid
 Gemeentelijke bijdrage               -   18.800.161    18.800.161              -    18.800.161   18.800.161
                                      -   18.800.161    18.800.161              -    18.800.161   18.800.161
 Resultaat voor
 bestemming                 24.159.653    23.373.624      -786.029     28.025.857    27.563.089      462.768
 Reservemutaties
 Gezondheid                    100.000       886.029       786.029        100.000       707.929      607.929
 Totaal programma
 Gezondheid na
 bestemming                24.259.653    24.259.653               -  28.125.857    28.271.018       145.161
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar paragraaf 7.6.
                                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
2.7. Feiten en cijfers programma Gezondheid
 Cijfers medewerkers 2019
                                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Cijfers per pijler 2019
                        Pijler 1, Monitoring, signalering en advies
                         Jeugdgezondheidszorg
                                         Consulten cb’s 0-18 		137.000
                                         Telefoontjes naar GGD/JGZ 		 69.700
                                         Kinderen in beeld bij JGZ 		128.000
                         Aantal consultatiebureaus                             46
                        Pijler 2, Uitvoerende taken gezondheidsbescherming
                         Reizigersvaccinatie
                                      Vaccinaties                         120.152
                                      Informatieverstrekkingen 			          2.850
                                      Consulten 			 14.165
                        Pijler 3, Bewaken van de publieke gezondheid bij
                        rampen en crises
                         Forensische geneeskunde
                                         Lijkschouwingen 			                  538
                                         Letsels verklaringen			              368
                                         Totaal aantal verrichtingen			 4.306
                        Pijler 4, Toezicht houden
                         THZ Technische Hygiëne zorg
                                      Inspecties kinderdagverblijven 		       614
                             -        Scheeps/tattooshops/sexhuizen		 115
                                      Inspectie gastouders 		                 693
                                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3. Programmaverantwoording
         Crisisbeheersing
3.1. Uitvoering 2019
Risico's in beeld
    De crisisorganisatie is continu voorzien van een actueel risicobeeld
    		  • Het Veiligheidsinformatiecentrum Noord-Nederland (VINN) heeft vanaf medio 2019 		
    			 tweewekelijks “veiligheidsbeelden” verstuurd aan de ruim 200 Friese crisis-
    			 functionarissen. Naast tastbare zaken (incidenten, evenementen, multidisciplinaire 		
    			 oefeningen) is ook aandacht besteed aan “trending topics” in de media en relevante 		
    			 maatschappelijke thema’s. Naast deze reguliere veiligheidsbeelden zijn er specifieke 		
    				veiligheidsbeelden over de droogte en de jaarwisseling verstuurd.
    		  • In opdracht van de Bestuurscommissie Veiligheid heeft de afdeling Crisisbeheersing 		
    			 een Informatieknooppunt ingericht voor de voorbereidingen op de grootschalige 		
    			 (protest)acties van de boeren in december 2019. Gemeenten, Provincie, Politie en
    			 crisispartners hebben dagelijks informatie aangeleverd voor een Fries veiligheidsbeeld.
    			 Dit Veiligheidsbeeld is op werkdagen gedeeld met de betrokken partners en 			
    			 gepubliceerd in LCMS. De voorbereiding van VRF heeft plaatsgevonden in 			
    			 afstemming met het SGBO van de Politie, Openbaar Ministerie en de Veiligheids-
    			 regio’s Groningen en Drenthe.
    Plannen sluiten aan bij de behoeftes van crisisfunctionarissen
    Compacte taak- en informatiekaarten
    		  • VRF heeft in 2019 compacte taak- c.q. informatiekaarten opgesteld voor incidenten 		
    			 met asbest, voor spoorincidenten en voor terrorismegevolgbestrijding. Deze taak-
    			 kaarten verschaffen de crisisfunctionarissen van brandweer, geneeskundige zorg, 		
    			 politie, MkNN, gemeenten (bevolkingszorg, communicatie) in één oogopslag
    			 helderheid over de specifieke aandachtspunten die bij een incident aan de orde 		
    			 kunnen komen.
    Crisisplan wordt uiterlijk in 2021 vastgesteld
    		  • Eén van onze beleidsvoornemens was om in 2019 het bestaande crisisplan (in werking
    			 getreden op 1 januari 2016) te actualiseren en bestuurlijk te laten vaststellen.
    			 Dit actualisatietraject heeft vertraging opgelopen vanwege de extra inzet in verband 		
    			 met de containercalamiteit. De Bestuurscommissie Veiligheid heeft tijdens de vergade-
    			 ring van 14 november 2019 besloten om de looptijd van het huidige regionaal crisis-
    			 plan (2016-2019) te verlengen tot de vaststelling van het nieuwe crisisplan (uiterlijk in 		
    			 2021).
    Generiek rampbestrijdingsplan wordt in 2020 vastgesteld
    		  • VRF heeft drie inrichtingen waarvoor een rampbestrijdingsplan is opgesteld;
    			 de afdeling Crisisbeheersing is bezig om deze drie RBP’s (Motip Dupli, BASF, Renewi) 		
    			 te clusteren tot één generiek rampbestrijdingsplan met afzonderlijke informatiekaarten
    			 voor de drie inrichtingen. Dit generieke rampbestrijdingsplan wordt – in afwijking 		
    			 van de planning - niet in 2019 maar in de eerste helft van 2020 vastgesteld door de 		
    			 Bestuurscommissie Veiligheid (“gelijktijdig worden dan de drie bovengenoemde 		
    			 rampbestrijdingsplannen ingetrokken). De Bestuurscommissie Veiligheid heeft tijdens 		
    			 de vergadering van 14 november 2019 besloten om af te wijken van de wettelijke 		
    			 termijn voor het opnieuw bezien en bijwerken van de rampbestrijdingsplannen.
                                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
    Vergroten veiligheidsbewustzijn van burgers
    		  •  In 2019 hebben we onze publiekswebsite over risicocommunicatie
    			    (www.vrfryslan.nl/laatjenietverrassen) gemaakt. Op deze website staat uitgewerkt wat 		
    			    inwoners kunnen doen om goed voorbereid te zijn op risico’s uit ons regionale
    			    risicoprofiel (zoals extreem weer, verkeersincidenten, brand en explosie, 			
    			    online oplichting en cyberaanvallen).
    Voorbereiding op (dreigende) overstroming en ernstige wateroverlast
    		  • De inspanningen die VRF verricht voor de preparatie op watercrisisbeheersing vloeien
    				voort uit het Deltaprogramma (meerlaagsveiligheid) en de Strategische Agenda van
    			 het Veiligheidsberaad (WAVE 2020).
    		  • Onder regie van VRF heeft de multidisciplinaire werkgroep “Hoog water en evacuatie”
    			 (bestaande uit vertegenwoordigers van onder andere de Waddengemeenten,
    			 gemeente Harlingen, provincie, Wetterskip en Rijkswaterstaat) in 2019 een eerste
    			 – ambtelijk - concept van de impactanalyse opgesteld. Dit concept wordt in de		
    				eerste helft van 2020 besproken met onder andere vitale partners. De definitieve
    			 Impactanalyse wordt in de 2e helft van 2020 voorgelegd aan de Bestuurscommissie 		
    			 Veiligheid. Deze door het bestuur vastgestelde impactanalyse vormt vervolgens de 		
    			 opmaat voor de in 2021 op te stellen evacuatiestrategieën (voor de Wadden en voor 		
    			 de vaste wal).
Netwerksamenwerking
    Relatiebeheer met bestaande en nieuwe partners
    		  • In 2019 heeft de afdeling Crisisbeheersing onder andere thematische bijeenkomsten 		
    			 georganiseerd over crisiscommunicatie, klimaatverandering, crowdmanagement
    			 tijdens de Elfstedentocht en Zorg & Veiligheid. Onze partners waardeerden deze
    			 bijeenkomsten met gemiddeld een 7,5.
    Partners weten hoe zij moeten handelen voor, tijdens en na een crisis
    		  • In 2019 zijn diverse samenwerkingsafspraken gemaakt, enkele voorbeelden:
    			 in 3Noord verband zijn afspraken gemaakt met de spoorpartijen (ProRail, Arriva en
    			 NS) over de nieuwe Informatiekaart Spoor (als vervanger van het Trein Incident
    			 Management Plan Noord-Nederland), met de Meldkamer (regionale invulling van
    			 het Landelijk Meldkamer Systeem) en met de ziekenhuizen en de Dokterswacht.
    		  • Met de Kustwacht is een overeenkomst gesloten over de aansluiting op LCMS
    			 (“de eerste externe partner die is aangesloten op LCMS”).
    Inwoners betrokken bij de crisisorganisatie
    		  • In 2019 hebben wij voor het eerst inwoners betrokken bij onze oefeningen (oefening 		
    			 Terrorismegevolgbestrijding en oefening Kornwerderzand). De reacties van de burgers
    			 waren na afloop van deze oefeningen positief.
Crisisorganisatie 24/7
    Kernbezetting crisisorganisatie
    		  • Vanwege het vertrek van bestaande crisisfunctionarissen zijn nieuwe crisisfunctio-
    			 narissen (van een OL, Leider CoPI, AC-GHOR, OvD-G tot nieuwe crisisfunctionarissen
    			 voor Bevolkingszorg) geworven. Het streven om in alle functiegroepen zes piket-
    			 functionarissen te hebben is in 2019 gerealiseerd.
                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
 Vakbekwame crisisfunctionarissen
		   • De Friese crisisorganisatie bestond uit ruim 200 personen verdeeld over 24 functie-		
			 groepen. In 2019 heeft de afdeling Crisisbeheersing actief invulling gegeven aan		
   		 het “warme loopbaanbeleid” van al deze crisisfunctionarissen middels het 			
			 aanbieden van diverse vakbekwaamheidsactiviteiten.
		   In het jaarplan “Vakbekwaamheid” 2019 stonden drie speerpunten centraal
		   • Kwaliteitsverbetering crisisorganisatie: er is geïnvesteerd in het bestuurlijk adviseren
			 (diverse ROT-GBT-oefeningen), het stellen van een crisisdiagnose (trainingen voor
			 Ol’n, Adviseurs OL’n en IM’ers) de samenwerking tussen de Leider CoPI en de OL,
			 het informatiemanagement (trainingen netcentrisch werken in de keten voor CoPI
			 en ROT-leden), het Golden Hour (aanrijdoefeningen CoPI, opstarttrainingen GHOR),
			 competentiemetingen voor diverse crisisfunctionarissen.
		   • Crisisfunctionarissen bekend maken met nieuwe typen crises: er is geïnvesteerd in
   		 terrorismegevolgbestrijding (leertraject TGB voor alle crisisfunctionarissen, grote 		
			 oefening Extreem Geweld), cybergevolgbestrijding (vier ROT-GBT-oefeningen met 		
			 als scenario uitval spraakdata) en sociale veiligheid (Aanpak Voorkoming Escalatie:
			 in samenwerking met het Veiligheidshuis Fryslân zijn casuïstiekbesprekingen 			
			 georganiseerd voor de gemeenten).
		   • Maatwerkprogramma bestuurders en gemeentesecretarissen: in 2019 is tijdens 		
			 trainingen en bijeenkomsten aandacht besteed aan het effectief omgaan met 			
			 bestuurlijke dilemma’s bij rampen en crises, taken en werkwijze RBT, crisiscommu-
			 nicatie, de Elfstedentocht (RBT-training), extreem geweld/ terrorismegevolgbestrijding.
Inzetten Friese crisisorganisatie
		   • De Friese crisisorganisatie is in 2019 twaalf keer in actie gekomen bij GRIP-inzetten. 		
			 Naast de containercalamiteit (GRIP-4) is de crisisorganisatie ingezet bij de landelijke
		       telefoniestoring KPN, met als effect uitval 112 (GRIP-2 in het hele land) en bij tien
			 GRIP-1 inzetten (botsing trein met vrachtauto in Leeuwarden / meerdere 			
			 verkeersongevallen op de A32 i.v.m. dichte mist / branden in zorginstellingen
			 Appelscha en Sint Nicolaasga / brand in woonboerderij in Sint Jacobiparochie / 		
			 brand kringloopwinkel Sneek / boerderijbrand in Niawier / brand portiekflat
				Leeuwarden / kettingbotsingen in dichte mist op A32 en A7).
Inspectie-onderzoeken
Periodiek Beeld van de rampenbestrijding en Crisisbeheersing 2016-2018
		   • Begin 2020 brengt de Inspectie Justitie en Veiligheid voor de vierde keer een periodiek
			 beeld uit aan de minister van Justitie en Veiligheid over de rampenbestrijding en 		
			 crisisbeheersing in het land (voorheen de ‘Staat van de Rampenbestrijding’).
			 Eerdere versies verschenen in 2010, 2013 en 2016. Het periodiek beeld 2019 heeft 		
			 betrekking op de jaren 2016 t/m 2018.
		   • De afdeling Crisisbeheersing heeft in 2019 een bijdrage geleverd aan de 			
			 deelonderzoeken “Operationele Prestaties” en “Kwaliteit”.
		   Deelonderzoek Kwaliteit
		   • De beoordeling van de Inspectie luidde als volgt: Verantwoording aan algemeen 		
			 bestuur: “op orde”; Evalueren van risicobeheersing, voorbereiding en uitvoering:
			 “voorbeeld voor anderen”; Leren en bijstellen intern: “op orde”.
		   •		De Bestuurscommissie Veiligheid is op 2 oktober 2019 geïnformeerd over het 			
			 deelonderzoek.
		   Deelonderzoek Operationele Prestaties
		   • 		De Inspectie heeft de operationele prestaties beoordeeld aan de hand van 2 systeem-
			 testen, 15 GRIP-incidenten, 3 niet-GRIP-incidenten en 23 oefeningen.
		   • Conclusie van de Inspectie is dat VRF de 5 processen die een rol spelen bij de aanpak 		
			 van rampen en crises “op orde” heeft (NB: dit is de hoogste te verkrijgen score); de 		
			 Inspectie is voorts van mening dat onze belevingsonderzoeken navolging verdienen 		
			 door andere Veiligheidsregio’s.
		   • De Bestuurscommissie Veiligheid wordt in 2020 geïnformeerd over dit deelonderzoek.
                                                                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
  		    Inspectie-onderzoek terrorismegevolgbestrijding
  		    • In de 2e helft 2018 heeft VRF haar medewerking verleend aan een inspectie-onderzoek
  			 over de voorbereidingen van veiligheidsregio’s op hulpverlening na een terroristische 		
  			 aanslag. De Inspectie heeft haar onderzoeksrapport eind 2019 aangeboden aan de 		
  			 voorzitters van de veiligheidsregio’s.
  		    • De Bestuurscommissie Veiligheid wordt in 2020 geïnformeerd over dit onderzoek.
  		    Inspectie-onderzoek Crisiscommunicatie bij de uitval van 112 op 24 juni 2019
  		    • In september 2019 heeft VRF haar medewerking verleend aan bovengenoemd 		
  			 inspectie-onderzoek. De Bestuurscommissie Veiligheid wordt geïnformeerd zodra de
  			 Inspectie haar bevindingen heeft gedeeld met de veiligheidsregio’s.
Advisering
     Veilige en feestelijke publieksevenementen
        • In zijn algemeenheid kan worden geconcludeerd dat 2019 een veilig en feestelijk
     		 evenementenjaar is geweest. Naast de jaarlijkse reguliere evenementen (van 			
     		 de Visserijdagen en Psy-Fi tot Skûtsjesilen, de PC en Oerrock) heeft VRF, gemeenten 		
     		 geadviseerd over de Elfsteden Zwemtocht Maarten van der Weijden; op verzoek van
     		 betrokken bestuurders heeft VRF het initiatief genomen om de betreffende gemeenten
     		 bijeen te brengen en samenwerkingsafspraken te maken voor de editie van 2019.
     		 Ook dit evenement is veilig en feestelijk verlopen (“ondanks de 112-storing die op 		
     		 deze dag aan de orde was”);
        • Op verzoek van de betrokken gemeenten heeft de afdeling Crisisbeheersing 			
     		 locatieprofielen opgesteld voor de Sneekweek (dance-event Garden of Dance “op het
     			Bristol-plein”) en voor het Flaeijel feest in Oudehorne.
  Elfstedentocht op de schaats
  		    • Naar aanleiding van de aanbevelingen uit een RBT-training over de Elfstedentocht 		
  			 (februari 2019) zijn bestuurlijke uitgangspunten opgesteld om een nieuwe 			
  				Elfstedentocht gezond en veilig te laten verlopen. Uitgangspunten zijn o.a.
  			 geformuleerd omtrent zelfredzaamheid, regionaal boven gemeentelijk (gezamenlijke 		
  			 afstemming in thema’s als crowdmanagement, verkeer en vervoer, communicatie),
  			 de Elfstedentocht is geen commercieel evenement, bestuurlijke afstemming in de 		
  			 voorbereiding op en tijdens een Elfstedentocht (“o.a. werken in de GRIP-4 structuur, 		
  			 conform de ervaringen met de containercalamiteit”).
  		    • De Bestuurscommissie Veiligheid heeft de uitgangspunten op 20 juni 2019 vastgesteld.
  		    • In de 2e helft van 2019 hebben alle betrokken partijen (de Elfstedenvereniging,
  			 de betrokken gemeenten, Politie, vervoerders, brandweer en geneeskundige kolom) 		
  			 “hun” planvorming geactualiseerd.
  Aanpak Voorkoming Escalatie (sociale calamiteiten)
  		    • VRF heeft in opdracht van de gemeenten van 1 juni 2017 tot 1 juni 2019 een 			
  			 coördinatiepunt ingericht met als doel gemeenten te ondersteunen bij de implemen-
  			 tatie van de AVE. Door middel van bijeenkomsten, trainingen en oefeningen zijn		
  			 verbindingen gelegd binnen gemeenten (tussen zorg en veiligheid), tussen gemeenten
  			 en met ketenpartners.
  		    • In de Bestuurscommissie Veiligheid van 20 juni 2019 zijn de projectresultaten 			
  			 besproken en is de suggestie gedaan om de taak - om als gemeenten bekwaam te 		
  			 worden en te blijven in het werken met de AVE per 1 januari 2020 bij de GGD/VRF 		
  			 onder te brengen.
  		    • De bestuurscommissie Gezondheid heeft op 14 november 2019 positief besloten op 		
  			 een daartoe strekkend voorstel.
                                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
   Omgevingswet
   		    • In 2019 is de bouwsteen Veiligheid opgeleverd. Gemeenten kunnen deze bouwsteen
   			 gebruiken als inspiratiedocument voor het opstellen van hun omgevingsvisie.
   			 Inhoudelijke thema’s in de bouwsteen Veiligheid zijn: externe veiligheid, evenementen,
   			 verkeersveiligheid, sociale veiligheid, klimaat en energietransitie. De bouwsteen is
   			 volgens hetzelfde format als de bouwsteen gezondheid opgesteld.
   		    • De Bestuurscommissie Veiligheid is op 2 oktober en 14 november geïnformeerd over 		
   			 de bouwsteen Veiligheid. In december is de bouwsteen besproken in de Stuurgroep 		
   			 De Friese Aanpak. In 2020 wordt de bouwsteen opgenomen op de website
   			 Omgevingslab.frl en gepresenteerd in de VFG-commissie Ruimte en Wonen.
Evalueren
      Evaluatie containercalamiteit
         • Vanaf 2 januari 2019 is er ruim een maand sprake geweest van een GRIP-situatie 		
      		 in Fryslân vanwege overboord geslagen en aangespoelde containers op en nabij de 		
      		 Waddeneilanden. Op 6 februari 2019 is er door het Regionaal Beleidsteam
      		 afgeschaald naar GRIP 0.
         • Door de Bestuurscommissie Veiligheid van Veiligheidsregio Fryslân is op
      		 13 februari 2019 opdracht gegeven om de evaluatie van dit GRIP-incident door het
      		 IFV te laten uitvoeren.
      		 • Net zoals bij elke evaluatie vormde het toetsingskader van de Inspectie Justitie & 		
      			 Veiligheid (J&V) de basis voor de evaluatie. Hierin komen de processen alarmering
      			 & opschaling, leiding & coördinatie, informatiemanagement, (externe) 			
      			 communicatie en afschalen aan bod. Aanvullende evaluatiepunten waren de 		
      			 “flexibilisering van de GRIP-structuur”, “de coördinerende rol van Veiligheidsregio 		
      			 Fryslân”,“zelfredzaamheid/netwerksamenleving” en “voorbereiding op rampen 		
      			 en crises in het Waddengebied: planvorming versus praktijk”
      		 • De afdeling Crisisbeheersing heeft het IFV vanaf februari continu ondersteund en 		
      			 gefaciliteerd bij haar werkzaamheden in het kader van deze evaluatie. In maart
      			 en april hebben alle interviews met betrokken crisisfunctionarissen en samen-
      			 werkingspartners plaats gevonden.
         • Op 20 juni 2019 is het IFV-rapport gepresenteerd aan pers en publiek (rapport tevens 		
      		openbaar).
         • Op 2 oktober 2019 is het rapport officieel aangeboden aan de Bestuurscommissie 		
      		 Veiligheid (incl. verlenen van decharge aan de opdrachtnemer, voortgang van de acties
      		 op de aanbevelingen borgen via het reguliere proces van planning & control).
   Bestuurlijk Waddenoverleg (BWO+)
   		    • Het BWO+ heeft vanaf 6 februari de bestuurlijke afstemming over de verdere 			
   			 afhandeling van de gevolgen van de overboord geslagen containers van de MSC Zoë
   			 verzorgd; het BWO+ heeft zich daarbij gericht op de berging van de containers, de 		
   			 schadeafhandeling en het schoonmaken/opruimen. Ecologische effecten worden 		
   			 onderzocht onder regie van het Regionaal College Waddenzee (RCW).
                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                  Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
           Opgestelde evaluaties
           		  • Rode Draad 2018
           				       • In 2019 is een Rode Draad over 2018 (op basis van 6 GRIP-inzetten, 3 niet 		
           					 GRIP-inzetten, 23 vakbekwaamheidsactiviteiten) opgesteld alsmede een
           					 Rode Draad 2018 Netwerksamen(be)leving (op basis van 4 onderzoeken 		
           					 onder burgers, bedrijven en instellingen); beide rode draden zijn gedeeld met
           					          de crisisfunctionarissen.
           		  • Evaluaties 2019
           				       • De Friese crisisorganisatie is in 2019 twaalf keer in actie gekomen bij
           					 GRIP-inzetten. Van 11 van deze inzetten zijn evaluaties opgesteld
           					 (“de kettingbotsingen in dichte mist op oudejaarsavond worden nog 			
           					 geëvalueerd”). Ook van deze inzetten wordt in 2019 een Rode Draad 			
           					 opgeleverd; de hieruit voortvloeiende actiepunten zullen met de betrokkenen 		
           					          worden gedeeld.
           		  • Belevingsonderzoeken 2019
           				       • Er zijn zes belevingsonderzoeken uitgevoerd (brand woonboerderij
           					 Sint-Jacobiparochie, brand woonzorgcomplex Sint Nicolaasga, brand estafette
           					 kringloopwinkel Sneek, landelijke storing 112, brand in portiekflat Leeuwarden
           					 en brand in sporthal Sint Nicolaasga).
      3.2. Wat heeft het gekost?
		                                   Begroting na 1e wijziging                       Realisatie 2019
                                  Lasten          Baten        Saldo         Lasten         Baten         Saldo  Verschil
Programma
Crisisbeheersing
Producten
Crisisbeheersing              4.232.447         188.203   -4.044.244      4.353.055       304.963    -4.048.092
Dekkingsmiddelen
Crisisbeheersing
Rijksbijdrage BDuR                      -     2.726.868    2.726.868              -     2.784.092     2.784.092
Gemeentelijke bijdrage                  -     1.255.100    1.255.100              -     1.255.100     1.255.100
                                        -    3.981.968    3.981.968                -   4.039.192     4.039.192
Resultaat voor
bestemming                    4.232.447       4.170.171      -62.276      4.353.055     4.344.155        -8.900
Reservemutaties
Crisisbeheersing                        -        62.276       62.276         57.225        62.276         5.051
Totaal programma
Crisisbeheersing
na bestemmimg                4.232.447         4.232.447            -     4.410.280    4.406.431         -3.849
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar paragraaf 7.6.
                                                                                                              25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
3.3. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing
 Cijfers medewerkers
                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Activiteiten 2019
   Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing  Aantal
   Thematische bijeenkomsten met partners           10
   Publieksevenementen:
   adviezen over C-evenementen                      10
   adviezen over B-evenementen                     100
   Vakbekwaamheidsactiviteiten crisisorganisatie   100
   GRIP-inzetten                                    12
   Niet GRIP-inzetten                                1
   Evaluaties van:
   GRIP-inzetten                                    12
   Niet GRIP-inzetten                                1
   Vakbekwaamheid                                   20
   Evenementen                                       2
   Burger- en Partnerbelevingsonderzoeken            6
                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>4. Programmaverantwoording
       Brandweer
4.1. Beleidsplan Veiligheid 2019-2022
  Veiligheid is geen exclusieve taak van de Veiligheidsregio. Alleen samen met burgers en
  organisaties kunnen we Fryslân veiliger maken. In november 2018 is het Beleidsplan Veiligheid
  voor de periode 2019-2022 door het bestuur vastgesteld. Gedurende deze beleidsperiode
  zoekt Brandweer Fryslân samen met Crisisbeheersing actief de samenwerking op met anderen
  in onze netwerksamenleving. Door het slim inzetten van data en technologie willen we de
  veiligheid in Fryslân verder vergroten. Bovendien zijn we nieuwsgierig en ons steeds bewust
  wat er in onze omgeving gebeurt. Zo kunnen we goed inspelen op de veranderende wereld
  om ons heen.
  De volgende speerpunten zijn specifiek voor Brandweer Fryslân en laten zien wat de ambitie
  voor 2022 is.
  Samen aantoonbaar paraat
  In 2022 zijn wij Samen aantoonbaar Paraat en voelen wij ons gezamenlijk verantwoordelijk
  voor de brandweerzorg in Fryslân. Op basis van een betrouwbaar en actueel beeld van
  de repressieve slagkracht (mens en materieel) anticiperen wij adequaat op paraatheids-
  problemen. Dit vraagt om openheid en het gewoon vinden om met elkaar het goede gesprek
  te voeren over paraatheid en de geleverde operationele prestaties. Het is vanzelfsprekend
  dat we hierover, op basis van vastgestelde normen, rapporteren. Ook bereiden wij ons, als
  netwerksamenleving, voor op de paraatheidsvraagstukken van de toekomst.
  Samen aantoonbaar vakbekwaam
  In 2022 beschikken wij over een effectief en efficiënt trainingsprogramma dat aansluit op
  de behoefte van de medewerkers en de risico’s in hun omgeving. Ons PPMO-programma
  zorgt ervoor dat al het personeel medisch geschikt is voor de taken die ze moeten kunnen
  uitvoeren. Het brandweerpersoneel heeft inzicht in de eigen mate van vakbekwaamheid
  en voelt zich daar zelf verantwoordelijk voor. Behalve de medewerker hebben zowel de
  ploegleider als het clusterhoofd inzicht in de stand van de vakbekwaamheid en kan er tijdig
  bijgestuurd worden op afwijkingen. Middels een flexibel vakbekwaamheidsprogramma
  kunnen wij inspelen op nieuwe inzichten en noodzakelijkheden voor onze repressieve
  organisatie.
  Risicobewust en Risicogericht samenwerken
  In 2022 werken wij Risicobewust en Risicogericht samen en richten wij ons primair op de
  risico’s die ertoe doen. Juist op deze risico’s kunnen wij vanuit onze integrale deskundigheid
  meerwaarde laten zien. Om deze deskundigheid te kunnen bieden, zijn wij risicobewust.
  Wij hebben voldoende besef van risico´s in de omgeving. Intern zijn de verschillende
  disciplines met elkaar verbonden. Om goed risicogericht te kunnen werken hebben wij kennis
  van incidenten, incidentverloop en incidentbestrijding, maar ook van ons repressieve poten-
  tieel. En om veilig en effectief repressief op te kunnen treden, hebben brandweermensen
  kennis van de preventief aanwezige voorzieningen, hulpmiddelen en de werking daarvan.
                                                                                                 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
4.2. Verantwoording op belangrijkste
ontwikkelingen
Samen aantoonbaar paraat
    Binnen het speerpunt ‘Samen aantoonbaar paraat’ zijn we aan de slag met de paraatheid
    nu en de paraatheid van de toekomst. De paraatheid van onze posten staat, met name
    overdag, steeds vaker onder druk. Dit omdat onze vrijwilligers buiten hun woonplaats werken
    en daardoor niet altijd beschikbaar zijn. Daarnaast speelt mee dat vrijwilligers zich willen
    binden aan de Brandweer, maar ook tijd willen investeren in hun gezin en zich willen inzetten
    voor bijv. de sportclub. Kortom; de invulling en beleving van de vrijwilligheid is veranderd
    en in ontwikkeling. Daarom zijn wij volop met onze vrijwilligers en beroepsmedewerkers in
    gesprek over hoe we samen de paraatheid kunnen blijven borgen. We experimenteren met
    paraatheidspilots om te ontdekken wat werkt en niet werkt als (vaak tijdelijke) oplossing.
    Tot slot denken we na over de brandweer van toekomst. Wat we weten, is dat de brandweer
    niet blijft zoals deze nu georganiseerd is. Wat we niet weten, is hoe de brandweerorganisatie
    er over een aantal jaren uitziet. We zullen daarom dynamischer moeten werken, samen gaan
    werken met nieuwe partners en het gesprek over hoe we samen zorgen voor brandveiligheid
    en brandweerzorg in de netwerksamenleving (besturen, burger, bedrijven, onderwijs, etc.).
Samen aantoonbaar vakbekwaam
    In het kader van dit speerpunt is verder gewerkt aan de ontwikkeling van een registratie-
    systeem om op verschillende niveaus inzicht te krijgen in de vakbekwaamheid van Brandweer
    Fryslân. Niet alleen organisatiebreed, maar ook op post en individueel niveau. Op deze wijze
    is de vakbekwaamheid beter inzichtelijk en een meer gedeelde verantwoordelijkheid.
    Op postniveau is dit jaar veel inspanning geleverd om, naast het reguliere oefenprogramma,
    de posten bekwaam te maken met bijvoorbeeld nieuwe voertuigen (tankautospuiten, hoog-
    werkers) en de werkwijze rond Uitruk op Maat (flexibele voertuigbezetting). Ook op landelijk
    niveau wordt bijgedragen aan de vakbekwaamheid van brandweerpersoneel. Brandweer
    Fryslân werkt mee aan het actualiseren van verschillende opleidingen en deze nog meer aan
    te laten sluiten op behoeften en mogelijkheden van (vrijwillig) brandweerpersoneel.
    De ontwikkelingen rondom de taakdifferentiatie van brandweervrijwilligers worden nauwgezet
    gevolgd. We houden rekening met de wijziging van de functie-inhoud van brandweer-
    vrijwilligers en dat dit consequenties heeft voor het vakbekwaam worden en blijven.
Risicogericht en risicobewust samenwerken
    Een groot deel van de reguliere taken die Brandweer Fryslân uitvoert dragen bij aan het
    speerpunt Risicogericht en risicobewust samenwerken. Denk aan de activiteiten van Brand-
    veilig Leven, reguliere advies- en controletaken vanuit risicobeheersing en incidentbestrijding.
    Samen met gemeenten, ketenpartners en de maatschappij werken we aan risicogericht
    en risicobewust samenwerken. Daarnaast hebben de medewerkers van afdeling Risico-
    beheersing, om een extra kwaliteitsslag te maken, hun competenties gemeten en bijscholing
    gevolgd. Wij blijven ons deze beleidsperiode inzetten op het versterken van risicogericht en
    risicobewust samenwerken.
                                                                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Taakdifferentiatie vrijwilligers
    Het huidige systeem van een aparte rechtspositie voor vrijwilligers bij de brandweer is in
    strijd met de Europese wet- en regelgeving. Na deze uitspraak door het Europese Hof
    volgt de vraag welk systeem van brandweerzorg wel toekomstbestendig is. Binnen de
    gestelde juridische kaders kan de huidige vorm van vrijwilligheid bij de brandweer niet
    blijven bestaan. Daarom worden veiligheidsregio's gedwongen om na te denken over de
    consequenties hiervan. Op 9 december 2019 sprak het Veiligheidsberaad met Minister
    Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (JenV) over de opbrengst van de door hen ingestelde
    denktank ‘Taakdifferentiatie brandweer’. De denktank had als opdracht te onderzoeken
    hoe, met behoud van vrijwilligheid, de brandweervrijwilligers nadrukkelijk en fundamenteel
    zijn te onderscheiden van de beroepskrachten. Er moet worden voldaan aan de normen uit
    Europese en internationale regelgeving en jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie.
    Het Veiligheidsberaad en de Minister hebben de denktank de vervolgopdracht tot nadere
    uitwerking gegeven, zodat besluitvorming kan plaatsvinden. Dit houdt in het kort in dat zij het
    verschil in taken gaan beschrijven tussen vrijwilligers en beroepskrachten. En vervolgens kijken
    naar wat dit betekent naar het vakbekwaam worden en blijven.
    Het Veiligheidsberaad en de Minister van JenV streven naar een stelsel inclusief vrijwilligheid,
    dat in alle veiligheidsregio's kan worden gehanteerd en zoveel mogelijk kan worden afge-
    stemd op de behoeften per Veiligheidsregio. Nog voor de zomer van 2020 vindt besluit-
    vorming plaats tijdens het overleg van het Veiligheidsberaad met de Minister van JenV.
Project dekkingsplan 2.0
    Op 19 oktober 2017 heeft de Bestuurscommissie Veiligheid het Dekkingsplan 2.0 vastgesteld.
    De implementatie van het dekkingsplan loopt voorspoedig. Met het bestuur is afgesproken
    om periodiek over de voortgang te rapporteren. Hierbij wordt specifiek aandacht besteed aan
    de prestaties van de tweede tankautospuit op posten waar in het kader van het Dekkingsplan
    2.0 de tweede tankautospuit van die posten een andere rol kreeg toebedeeld. In mei 2019
    is het bestuur voor het eerst geïnformeerd over de tweede tankautospuit. In mei 2020 wordt
    nogmaals de inzet van de tweede tankautospuit met het bestuur gedeeld om zo ook een
    eventuele trend te kunnen beschrijven.
Slim alarmeren
    Brandweer Fryslân werkt aan het verbeteren van het inzicht in de paraatheid. Het doel
    is om proactiever te kunnen reageren op de te verwachten onderbezetting en sneller
    te kunnen reageren op onderbezetting na alarmering. Dit willen we doen door een
    beschikbaarheidssysteem met een terugmeldfunctie aan te schaffen. Om de juiste
    werkwijze en het systeem te bepalen zijn in mei 2019 pilots voor slim alarmeren gestart
    bij de brandweerposten Akkrum, Sneek, Franeker, Drachten, Langweer, Grou, Damwoude
    en Wolvega. De pilots lopen tot en met januari 2020. Voor de pilots is een koppeling
    gerealiseerd tussen de drie noordelijke veiligheidsgregio’s (Fryslân, Groningen en Drenthe)
    en de Meldkamer Noord-Nederland. Na afloop van de pilots start een uitgebreide
    evaluatie gericht op een inzicht in de toegevoegde waarde van slim alarmeren, de
    gebruiksmogelijkheden, de gebruiksbereidheid bij de brandweerposten en de (investerings)
    kosten.
                                                                                                     30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Uitruk op Maat
   In maart 2019 is de werkwijze bij repressief optreden met minder dan zes personen, oftewel
   uitrukken op maat, door het bestuur vastgesteld. Het uitrukken op maat past binnen het
   bestuurlijk vastgestelde Dekkingsplan 2.0. De implementatie van deze werkwijze op de
   posten is inmiddels gestart. In mei 2019 zijn de brandweerposten bijgepraat over de flexibele
   voertuigbezetting en de uitrol van de werkwijze door middel van bijscholing en oefenen.
   Synchroon hieraan liep het toetsen van de werkwijze via de risico-inventarisatie & evaluatie
   (RI&E). Deze RI&E is inmiddels, mede door de ondernemingsraad, goedgekeurd. In de
   tweede helft van 2019 is er veel inspanning verricht om, naast de reguliere oefenprogramma’s,
   de posten bij te scholen conform het ontworpen scholingsprogramma. Hierbij hebben
   de posten met knelpunten op het gebied van bezetting, en waar een grotere behoefte
   bestaat aan het uitrukken op maat, prioriteit gekregen. De resterende posten volgen in
   2020. De werkwijze, het scholingsprogramma en de RI&E zijn ook gedeeld binnen met
   veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe zodat wij op de hoogte zijn van elkaar werkwijze
   en wij van elkaar kunnen leren.
Grootschalig brandweer optreden
   Brandweer Fryslân heeft samen met Groningen, Drenthe en Meldkamer Noord-Nederland de
   procedures voor grootschalig brandweer optreden (GBO) geharmoniseerd en doorontwikkeld.
   De procedures voor GBO worden ingezet vanaf zeer grote incidenten waar hulp van meer dan
   vier brandweereenheden nodig is, een zogenaamd peloton. Bij pelotonsinzetten wordt direct
   voor langere tijd een groot beroep gedaan op meerdere posten. Hierbij ontstaat het risico
   dat er gebieden met verminderde dekking ontstaan omdat er eenheden naar een incident zijn
   gestuurd. Er is ervoor gekozen om de restdekking van de drie noordelijke regio’s gezamenlijk
   te borgen door een meer dynamische samenstelling van pelotons op basis van actuele paraat-
   heid en inzetbaarheid. Hierdoor wordt de snelst beschikbare hulp gealarmeerd waarbij gelijk-
   tijdig de restdekking geborgd blijft. De provinciegrenzen tussen de drie regio’s worden daar-
   voor losgelaten. In de praktijk is het nu mogelijk dat er eenheden vanuit Groningen en/of
   Drenthe komen assisteren bij incidentbestrijding in Fryslân. Daarnaast is afgesproken om
   onderling meer gebruik te gaan maken van specialistische eenheden, kennis en materieel.
   Zo levert Drenthe een bijdrage in natuurbrandbestrijding, Groningen in specialistische
   blussing op industriële schaal en levert Fryslân logistieke slagkracht.
Realisatie brandweerkazerne Oudega
   Het bestuur heeft in december 2018 ingestemd met het realiseren van een brandweerkazerne
   in Oudega. Na een intensieve selectieperiode zijn in mei 2019, 23 personen gestart met hun
   opleiding tot manschap. Het doorlopen van de opleiding verloopt voorspoedig. Het doel is
   om in 2022 na afronding van de opleidingen en het inrichten van een tijdelijke brandweer-
   kazerne de post Oudega operationeel te hebben. De realisatie van de brandweerkazerne
   wordt gedurende deze periode gemonitord en vinden er go/no-go momenten plaats.
   Een belangrijk aandachtspunt is de paraatheid van de post. Deze moet voldoende zijn om
   de gewenste snellere brandweerzorg voor het dorp te kunnen borgen. Intussen blijft de
   brandweerzorg in Oudega en omgeving geborgd door de brandweerkazernes Burgum en
   Drachten.
                                                                                                   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Natuurbrandbestrijding
   In 2018 bleek dat natuurbranden in het verzorgingsgebied van Brandweer Fryslân een reëel
   risico vormen met een grote maatschappelijke impact. Dit geldt zowel voor de natuur-
   gebieden op de vaste wal als voor de natuurgebieden op de Waddeneilanden. In de Friese
   Risico Index Natuurbranden (RIN) worden de risico’s op een natuurbrand in het verzorgings-
   gebied inzichtelijk gemaakt om ons zo goed mogelijk voor te bereiden op het voorkomen en
   bestrijden van natuurbranden. In 2019 is de RIN en de bijbehorende gebiedsgerichte aanpak
   voor de aangewezen 12 gebieden verder opgepakt. Voor de gebieden op Terschelling en
   de Fochteloërveen is de gebiedsgerichte aanpak afgerond. Het Drents Friese Wold zit in de
   eindfase en loopt door in 2020. Daarnaast is er een start gemaakt op Ameland. Voor 2020 en
   verder staan er nieuwe gebieden op de planning.
   In 2019 is ook de repressieve visie natuurbrandbestrijding vastgesteld. Deze visie geeft aan
   wat nodig is om invulling te geven aan deze taak als onderdeel van het grootschalig
   brandweer optreden (GBO). De implementatie wordt samen met de betrokken verder opge-
   pakt in 2020. Met betrokkenheid van de Provinciale Commissie Landelijk gebied is een
   intentieverklaring in voorbereiding. Hierin komen afspraken met betrekking tot de verant-
   woordelijkheden en noodzakelijke inspanningen van de betrokken partners.
Bluswatervoorziening
   In 2018 is gestart met het project Bluswatervoorziening dat zich richt op de gezamenlijke
   ontwikkeling van een aanpak voor bluswater. Dit doen wij met de samenwerkingspartners
   Wetterskip Fryslân, Vitens, gemeenten, Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) en natuur-
   beheersorganisaties op basis van gedeelde zorg en verantwoordelijkheid. In een goed-
   bezochte werkconferentie is het vraagstuk met de betrokken partijen verkend en op basis
   hiervan heeft de bestuurscommissie Veiligheid de projectopdracht vastgesteld. Een breed
   samengestelde projectorganisatie heeft werkt aan een handreiking met kaders voor het
   vaststellen, realiseren en borgen van adequate bluswatervoorziening en een actieprogramma
   om dat in de Friese situatie te realiseren. In 2019 heeft Brandweer Fryslân samen met de
   partners een plan aanpak voor de uitvoering van de drie sporen opgesteld waarbij gedeelde
   zorg en verantwoordelijkheid het vertrekpunt is geweest. Er is een actieprogramma opgesteld
   dat drie sporen kent:
   		   • Generieke maatregelen gericht op realiseren en borgen bluswatervoorzieningen.
   		   • Categoriemaatregelen met primaire aandacht voor natuur, agrarisch en industrie.
   		   • Repressieve maatregelen.
   Voor het vervolg is een plan van aanpak uitgewerkt om de maatregelen die bij de sporen
   horen te realiseren. Dit gebeurt in nauwe samenwerking en afstemming met de verschillende
   externe partners. Realisatie vindt plaats in 2020-2021.
Mesthulpverlening
   Brandweer Fryslân wordt met zekere regelmaat gealarmeerd voor mest gerelateerde
   incidenten. Door de aanwezigheid van mestgassen is sprake van incidenten met een hoger
   risico. Bij (mogelijke) menselijke slachtoffers richt de inzet zich op een zo snel mogelijke
   redding door de eerst gealarmeerde post(en). Bij andere vormen van mest gerelateerde
   incidenten (met name dier in de put) is de urgentie minder groot, maar is het risico hoog
   door een combinatie van riscofactoren zoals mestgassen, werken met grote huisdieren,
   werken in beperkte ruimte en de aantasting van apparatuur. Onder andere naar aanleiding
   van signalen uit het veld, is een onderzoek gestart naar een veilige en effectieve aanpak van
   dit type incidenten en de wenselijkheid van het opzetten van gespecialiseerde teams. Een
   werkgroep heeft zich verdiept in nut en noodzaak van gespecialiseerde teams, spreiding,
   handelingsperspectief, noodzakelijke uitrusting (materieel en materiaal) en vakbekwaamheid.
   Vanuit vijf goed gespreide posten zijn specialistische teams in te zetten bij mesthulpverlening.
   Deze teams zijn inmiddels vakbekwaam en voorzien van het benodigde materieel en
   materiaal. Per 1 februari 2020 zijn de teams operationeel.
                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Nieuwe tankautospuiten
   In 2016 heeft Veiligheidsregio Fryslân een Europese openbare aanbesteding uitgeschreven
   voor het vervangen van een 18-tal tankautospuiten. De aanbesteding is gegund aan Kenbri
   Fire Fighting B.V. te Numansdorp met de afspraak om 18 autospuiten in twee series te
   leveren. Begin 2018 is de eerste tankautospuit geleverd. Gedurende de uitlevering van de
   eerste serie tankautospuiten bleek er een bovengemiddeld aantal storingen te ontstaan
   die de inzetbaarheid van de tankautospuit in gevaar bracht. In maart 2019 is in overleg
   met Kenbri besloten de uitlevering van de tankautospuiten op ‘hold’ te zetten en eerst de
   storingen nader te onderzoeken en te verhelpen. Door met de leverancier het opleverprotocol
   opnieuw te doorlopen en dit protocol door een externe partij te laten begeleiden is er
   een kwaliteitsverbetering ontstaan in de voertuigen. Veiligheidsregio Fryslân heeft alle
   18 tankautospuiten geheel opnieuw afgenomen en zijn de eerste negen tankautospuiten
   inmiddels operationeel inzetbaar. De tweede serie tankautospuiten zijn inmiddels conform
   hetzelfde protocol uitgeleverd. Na een opleidingstraject bij de negen brandweerposten
   worden deze in het voorjaar van 2020 operationeel ingezet.
Koninklijke onderscheidingen brandweervrijwilligers
   Begin 2019 heeft de Kanselarij der Nederlandse Orde aangegeven het automatisch
   toekennen van een koninklijke onderscheiding aan een brandweervrijwilliger die na 20 jaar of
   meer afscheid neemt, te beëindigen. De Kanselarij heeft brandweer nog wel de mogelijkheid
   geboden om alle brandweervrijwilligers die in 2019 20 jaar of langer in dienst waren voor
   te dragen voor een lintje. In Fryslân ontvangen 155 brandweervrijwilligers een koninklijke
   onderscheiding. In november en december zijn al op diverse brandweerposten koninklijke
   onderscheidingen feestelijk uitgereikt. In het eerste kwartaal van 2020 volgen meer feestelijke
   bijeenkomsten.
Uitvoering maatwerkpakketten Risicobeheersing
   Na de regionalisering van Brandweer Fryslân in 2014 zijn met de Friese gemeenten afspraken
   gemaakt over de uitvoering van advies- en controletaken in het kader van Risicobeheersing.
   Elf gemeenten nemen maatwerkpakket 1 af en ontvangen adviezen en/of producten voor
   onder andere ruimtelijke ordening, milieu en evenementen. In 2014 is met de gemeenten
   en het bestuur vastgelegd voor welke vaste kostprijs de adviezen en producten worden uit-
   gevoerd. Inmiddels is duidelijk dat deze kostprijs lager ligt dan aan capaciteit en reiskosten
   wordt ingezet. Het kantelpunt hiervoor lag al in 2016. Nu het aantal adviezen jaarlijks blijft
   toenemen, wil Brandweer Fryslân de kostprijs samen met de gemeenten herijken en dit aan
   het bestuur voorleggen. Het herijken wordt meegenomen in de afspraken die in het kader van
   de Omgevingswet met gemeenten worden gemaakt.
                                                                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
4.3. Operationele zaken
Advisering Risicobeheersing
   In 2019 lag het aantal adviesaanvragen, die veelal vraag gestuurd zijn, op hetzelfde niveau
   als in 2018. Binnen het thema Omgevingsveiligheid zijn 276 adviezen aan gemeenten en
   provincie afgegeven. Ook op het gebied van brandveiligheid (Maatwerkpakket 1) lag het
   aantal producten met 1.135 gelijk aan 2018.
   Er zijn 767 controles (en hercontroles) uitgevoerd in het kader van het toezicht op brand-
   veiligheid. Voor de advisering op B (aandachts-) en C (risicovolle) evenementen zijn in 2019
   234 producten en/of adviezen gerealiseerd. Het schouwen van evenemententerreinen en
   gebouwen, waarbij wordt gecontroleerd in hoeverre de (brand)veiligheid goed geborgd is op
   en rond een evenement, maakt hier ook onderdeel vanuit.
   Binnen de verschillende producten zijn de meeste aanvragen binnen de gestelde termijnen
   afgehandeld. Bij de advisering op brandveiligheid (MWP 1) was ruim 86% op tijd (binnen
   10 dagen). Bij de controles geldt dat er twee controles meer zijn uitgevoerd dan er waren
   ingepland. Dit komt door hercontroles en het doorschuiven van controles uit 2018. Voor de
   adviezen voor de Omgevingsveiligheid (externe veiligheid) geldt dat 87% binnen de gestelde
   termijn van 20 dagen is afgegeven.
                                  Advisering Risicobeheersing per product
  Productgroepen		                                                 Totaal aantal adviezen/producten
  Advisering Omgevingsveiligheid		                                 276 (incl. BRZO-inspecties)
  Advisering brandveiligheid		                                     1.135
  Advisering Evenementen		                                         234 (incl. schouws)
  Toezicht brandveilig gebruik		                                   767
Brandveilig leven
   Het kabinetsbeleid om ouderen steeds langer zelfstandig thuis te laten wonen is een punt
   van zorg voor de brandweer. Landelijke cijfers laten zien dat ouderen vaker betrokken zijn bij
   brand in hun woonomgeving. Zelfstandig wonende senioren vormen dan ook een belangrijke
   doelgroep binnen het Uitvoeringsprogramma Brandveilig Leven 2019 – 2022. Fryslân-breed
   zijn er het afgelopen jaar 48 voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd gericht op deze
   doelgroep. Daarnaast zijn 38 voorlichtingen brandveiligheid georganiseerd gericht op zelf-
   standig wonende mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking. In samenwerking
   met diverse zorgorganisaties is fors ingezet op bewustwording over brandveiligheid in de
   intramurale zorg door middel van Geen Nood Bij Brand-trajecten. In 2019 zijn in nauwe
   samenwerking met de zorgorganisaties 47 trajecten doorlopen.
   Ook binnen het basis-, middelbaar- en beroepsonderwijs waren we in 2019 opnieuw actief
   met ruim 200 gastlessen, workshops en overige voorlichtingsactiviteiten. In samenwerking
   met LTO Noord wordt invulling gegeven aan het landelijke actieprogramma brandveilige
   veestallen. Hierbij wordt opgetrokken met brandweervrijwilligers die in het dagelijks leven
   agrariër zijn, andere veiligheidsregio’s, het middelbaar en hoger agrarisch onderwijs,
   verzekeraars en veeartsen. In 2020 krijgt dit een vervolg. Een mooie samenwerking was er
   daarnaast met de brandweren uit Groningen en Drenthe door het samen bemensen van een
   Pop-Up Store in IKEA. Ook zijn in 2019 nieuwe samenwerkingen aangegaan met externe
   partijen zoals woningcorporaties, de bibliotheek en plaatselijke belangen. Fryslân-breed zijn in
   2019 ruim 16.000 personen rechtstreeks bereikt met onze doelgroepgerichte voorlichtingen.
                                                                                                   34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                    Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
        Repressieve cijfers
            Het aantal incidenten waarvoor Brandweer Fryslân is gealarmeerd lag in 2019 op 3573.
            Dit is een afname van 79 incidenten ten opzichte van 2018 (3652). Deze afname is terug te
            zien bij de categorieën brand en ongeval. Voor specifiek brand waren er 1329 alarmeringen
            in 2019 ten opzichte van 1511 alarmeringen in 2018. Voor ongeval geldt een afname van
            108 alarmeringen. De brandweervaartuigen zijn in 2019 78 keer uitgevaren. In 2018 lag dit
            aantal op 89. Brandweer Fryslân kan geen directe aanleidingen (zoals weersomstandigheden)
            benoemen voor de afnames bij de verschillende inzetten. We monitoren om eventuele trends
            te ontdekken en hierop de anticiperen.
            Van alle alarmeringen prio 1 brand in 2019 was Brandweer Fryslân bij 84% van die uitrukken
            op tijd. In 2018 was dat in 78% van de gevallen. Dit is conform de vastgestelde norm in het
            dekkingsplan 2.0 van Veiligheidsregio Fryslân.
            In 2019 zijn er 20 grote branden geweest waarvoor Brandweer Fryslân met minimaal drie
            tankautospuiten is uitgerukt. Dat zijn er vier meer dan in 2018. Er hebben vier zeer grote
            branden plaatsgevonden in tegenstelling tot vijf in 2018. In 2019 is Brandweer Fryslân 11 keer
            betrokken geweest bij een Grip-situatie. Het ging onder andere om de containercalamiteit,
            de 112 storing, de brand in de kippenschuur in Niawier, de brand in een sporthal in
            Sint Nicolaasga, de kettingbotsingen nabij Akkrum en Heerenveen.
        4.4. Wat heeft het gekost?
 		                                   Begroting na 1e wijziging                       Realisatie 2019
  			                               Lasten          Baten        Saldo        Lasten          Baten       Saldo
 Programma Brandweer
 Producten brandweer           33.875.920       1.241.321  -32.634.599    34.761.656       1.443.514  -33.318.142
 Dekkingsmiddelen
 Brandweer
 Rijksbijdrage BDuR                      -      5.064.183    5.064.183              -      5.170.456    5.170.183
 Gemeentelijke bijdrage                  -     27.601.470   27.601.470              -    27.601.470    27.601.470
                                         -     31.341.520   31.341.520              -    32.771.926    32.771.926
 Resultaat voor
 bestemming                    33.875.920      33.906.974       31.054    34.761.656     34.215.440      -546.216
 Reservemutaties
 brandweer                                        -31.054      -31.054        106.275        263.582      157.307
 Totaal programma
 Brandweer na
 bestemming                    33.875.920      33.875.920            -    34.867.931     34.479.022      -388.909
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar paragraaf 7.6.
                                                                                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
4.5. Feiten en cijfers programma Brandweer
 Cijfers medewerkers
                                                                      36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                 Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Activiteiten 2019
   Incidenten waarvoor de brandweer
   in 2019 is gealarmeerd                             Aantal
   Alarm brand                                           708
   Alarm overige                                          37
   Brand			                                            1329
   Dienstverlening                                       599
   Gezondheid                                            104
   Leefmilieu                                            117
   Ongeval                                               668
   Veiligheid en openbare orde                            10
   Verkeer                                                 1
   Totaal			                                           3573
   Materieel(voer- en vaartuigen) 2019                Aantal
   Tankautospuiten (repressief inzetbaar)                 74
   Tankautospuiten (t.b.v. opleiding en oefenen)           4
   Personeels-/ materieelvoertuigen                       66
   Redvoertuigen                                           7
   Hulpverleningsvoertuigen                                5
   Haakarmvoertuigen                                      15
   OvD/HOvD-voertuigen                                     9
   Voertuigen (overig, dienstauto’s, etc.)                54
   Vaartuigen (oppervlakteredding en duiktaken)           12
                                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>5. Programmaverantwoording
      Organisatie
5.1. Algemeen
  Toekomstbestendige Bedrijfsvoering
  Het afgelopen jaar stond vooral in het teken van ‘Toekomstbestendige Bedrijfsvoering’.
  De afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat de kwaliteit van de ondersteunende diensten
  onder druk stond, mede door een lopende taakstelling. In 2018 werd de taakstelling hierom
  tijdelijk stopgezet, en desalniettemin bleken de middelen niet toereikend. 2019 laat een
  identiek beeld zien.
  Tegelijkertijd schreef één van de bestuurlijke afspraken van de organisatie voor dat er een
  benchmark werd uitgevoerd naar de ondersteunende diensten. Berenschot constateerde
  hetzelfde beeld: de bezetting is ‘knap en krap’ georganiseerd. Uit het vervolgonderzoek dat
  het dagelijks bestuur organiseerde bleek dat de organisatie hierdoor substantiële risico’s
  loopt. Een veelvoud aan signalen die niet te negeren zijn voor het dagelijks bestuur. In de
  kaderbrief 2021 is daarom aan gemeenten het verzoek gedaan voor een kwaliteitsinjectie
  van € 2,5 miljoen structureel, waarvan € 1,3 miljoen direct. Een substantiële investering die
  ervoor zorgt dat de publieke gezondheidszorg, brandweerzorg en crisisbeheersing adequaat
  ondersteund kunnen blijven.
  Operatie Doorlichting Begroting
  Iedere drie jaar licht Veiligheidsregio Fryslân zijn begroting grondig door. Na Operatie
  Stofkam in 2016 was het nu tijd voor Operatie Doorlichting Begroting. Onder gedelegeerd
  opdrachtgeverschap van de auditcommissie werd onder aanvoering van portefeuillehouder
  Financiën Jeroen Gebben gekeken of de begroting realistisch geraamd is. De conclusie is
  helder: de begroting is sober en schraal. Alle posten zijn realistisch geraamd en daar waar
  ruimte zat, is deze meteen verwerkt in een lagere gemeentelijke bijdrage. Sterker nog,
  op het gebied van verzekeringen bleek een onvermijdelijke uitzetting nodig, omdat de
  ongevallenverzekering niet meer tegen dezelfde prijs als voorheen kan worden verkregen.
  De uitkomsten van Operatie Doorlichting Begroting zijn opgenomen in de kaderbrief 2021.
  Uitstekend werkgeverschap
  Het beleidsplan organisatie kent drie speerpunten: uitstekend werkgeverschap, duurzaamheid
  en digitale dienstverlening. Ambitie op het gebied van uitstekend werkgeverschap is om een
  Great Place to Work te zijn. Dit als middel om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst
  voldoende, goede, tevreden medewerkers op de juiste plaats in de organisatie hebben.
  De verwachting was dat uit de eerste meting vooral leerpunten kwamen om een volgende
  keer het certificaat te ontvangen. Immers, het gebeurt zelden dat het certificaat bij de eerste
  meting al wordt uitgereikt. En toch was dit het geval, waardoor 2019 het jaar werd waarin
  Veiligheidsregio Fryslân voor het eerst officieel zich een Great Place to Work mag noemen.
  Duurzaamheid
  Als overheidsorganisatie kan Veiligheidsregio Fryslân niet anders dan zijn steentje bij te
  dragen aan de opgaven op het gebied van duurzaamheid waar deze generatie voor staat.
  Onder het motto ‘Groen is doen’ is de organisatie vol energie van start gegaan om op
  de gebieden energie, mobiliteit en anders organiseren de organisatie te verduurzamen.
  Dit leidde onder andere aan een circulaire brandweerkazerne in Surhuisterveen en een
  vernieuwend concept van aanbesteden, genaamd adaptief contracteren. Het in de begroting
  genoemde resultaat van dit jaar was om een bestuurlijk plan op dit thema op te stellen. Er ligt
  in concept een plan, wat vooral gericht is op de uitvoering. Binnenkort vindt het gesprek met
  het bestuur plaats of het wenselijk is dat hier een bestuurlijke variant van gemaakt wordt, of
  dat een pragmatisch plan beter passend is.
                                                                                                  38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
  Digitale dienstverlening
  Veiligheidsregio Fryslân streeft naar 100% digitale dienstverlening voor de inwoners van
  Fryslân. Tegelijkertijd toonde Berenschot aan dat de ontwikkeling van informatiemanagement
  achterblijft. Deze zou op orde gebracht moeten worden met het concretiseren van het IM-
  plan. In het traject ‘Toekomstbestendige Bedrijfsvoering’ is deze aanbeveling overgenomen
  en om die reden is in de kaderbrief tweemaal € 200.000 aan incidentele middelen
  opgenomen. Vooruitlopend op definitieve besluitvorming heeft het algemeen bestuur in
  december de eerste investering van € 200.000 geaccordeerd, zodat de organisatie niet nog
  meer tijd verliest in het op orde brengen van informatiemanagement.
5.2. Behaalde resultaten
  1. Tevredenheid bestuur
  In 2019 stond een bestuurderstevredenheidsonderzoek gepland. Gelet op de wijzigingen
  in het bestuur als gevolg van verkiezingen en het vertrek van de voorzitter, is het onderzoek
  doorgeschoven naar 2020. Dit biedt iedereen de mogelijkheid om een meer gefundeerde
  uitspraak te doen over het functioneren van de veiligheidsregio. Tevens kunnen de uitkomsten
  van de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s en de Wet Gemeenschappelijke Regelingen
  hierin betrokken worden.
  2. Formatie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
  Veiligheidsregio Fryslân heeft zich de afgelopen jaren hard gemaakt om mensen met
  een afstand tot de arbeidsmarkt een plek te geven in de organisatie. Ieder jaar kwam de
  organisatie een heel eind in het bereiken van het quotum zoals de Participatiewet die voor-
  schrijft. In 2019 stagneerde die ontwikkeling. Het blijkt steeds lastiger om vacatures in te
  vullen door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zonder dat dit leidt tot een uitzet-
  ting van de formatie. Voldoen aan de norm vraagt extra middelen om passende functies te
  creëren, taken in te besteden tegen meerprijs en formatie voor het coördineren van deze
  functies. Veiligheidsregio Fryslân kiest ervoor zich binnen de bestaande mogelijkheden zich
  maximaal in te zetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, maar stelt hier
  geen extra middelen voor beschikbaar. Daardoor wordt automatisch de norm van de wet
  losgelaten. In 2019 was de norm om 483 uren te verlonen aan mensen met een afstand tot
  de arbeidsmarkt. Veiligheidsregio Fryslân heeft 256 van deze uren in kunnen vullen binnen
  de bestaande formatie.
  3. Betaaltermijn
  De ambitie om 95% van de facturen binnen 21 dagen te betalen, is net niet gerealiseerd.
  De teller blijft uiteindelijk steken op 91%. Wel blijft de gemiddelde betaaltermijn laag.
  Veiligheidsregio Fryslân betaalt zijn facturen gemiddeld in 11 dagen. Een knappe prestatie.
  Tegelijkertijd blijven we ons inspannen om 95% van de facturen binnen 21 dagen te betalen.
  4. Effectiviteit ondersteuning
  Het meten van effectiviteit van processen blijkt lastiger te zijn dan gedacht. Om toch een
  indruk te krijgen van de prestaties van de ondersteunende diensten is dit jaar ervoor gekozen
  om de tevredenheid van collega’s te meten. Dit was onderdeel van het onderzoek van
  Berenschot. Hieruit bleek dat de tevredenheid over de bestaande dienstverlening van de
  ondersteunende diensten gemiddeld een 7,6 scoort. Een knap resultaat, behaalt met een
  krappe personele bezetting.
  5. Datalekken
  We hebben geen datalekken hoeven melden het afgelopen jaar.
                                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                                   Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
      5.3. Wat heeft het gekost?
				                                Begroting na 1e wijziging                        Realisatie 2019
				                               Lasten          Baten        Saldo         Lasten         Baten          Saldo
Programma Organisatie
Organisatie-overhead          12.671.475         183.347 -12.488.128      14.411.808     1.656.558   -12.755.250
Dekkingsmiddelen
Organisatie
Gemeentelijke bijdrage                   -    12.121.878  12.121.878               -    12.121.877    12.121.877
Resultaat voor
bestemming                    12.671.475      12.305.225     -366.250     14.411.808    13.778.435       -633.373
Reservemutaties
Organisatie                                      366.250      366.250         10.882       367.541       -356.659
Totaal programma
Organisatie na
bestemming                   12.671.475      12.671.475              -   14.422.690    14.145.976       -276.714
Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar paragraaf 7.6.
                                                                                                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
5.4. Feiten en cijfers programma Organisatie
 Cijfers medewerkers
                                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>6. Paragrafen
6.1. Financiering
Financieringsbeleid en afdekken van risico’s
   Het financieringsbeleid van Veiligheidsregio Fryslân is erop gericht de financieringsrisico’s
   voor langere tijd af te dekken met vastrentende leningen. De omvang en looptijd van deze
   leningen wordt afgestemd op de omvang en levensduur van de materiële vaste activa
   en gepland binnen de kaders voor de renterisiconorm. Afhankelijk van de situatie op de
   kapitaalmarkt en de hoogte van eigen financieringsmiddelen (eigen vermogen, voorzieningen
   en werkkapitaal) bestaat de mogelijkheid een deel (tot de kasgeldlimiet) kortlopend te
   financieren. Bij de financiering worden geen zekerheden verstrekt en worden geen afgeleide
   financiële instrumenten ingezet.
Leningenportefeuille en liquiditeit
   In 2019 is een nieuwe langlopende lening aangetrokken van € 13.000.000. Het verloop van
   de lening portefeuille is daarmee als volgt:
   Saldo per 1 januari                    €     42.508.367
   Opname                                 €     13.000.000 +
   Reguliere aflossingen                  €      4.248.564 -/-
   Saldo per 31 december                  €    51.259.803
   Met ingang van de begroting over 2017 wordt een omslagrente gehanteerd van 2,5% voor
   het toerekenen van rente aan de programma’s. De werkelijke omslagrente wijkt niet significant
   af van het percentage dat is begroot.
Kasgeldlimiet
   Bij het huidige begrotingstotaal van € 73,9 miljoen is de kasgeldlimiet voor 2019 uitgekomen
   op € 6,1 miljoen (8,2%). Op diverse momenten gedurende het jaar is sprake geweest van een
   netto vlottende schuld, tot maximaal € 4 miljoen. De kasgeldlimiet werd in 2019 derhalve niet
   overschreden.
Renterisiconorm
   De renterisiconorm voor 2019 is gesteld op 20% van het begrotingstotaal, ofwel
   € 14,8 miljoen. Dit betekent dat in 2019 voor maximaal € 14,8 miljoen mocht worden
   afgelost. In 2019 komt het totaal aan aflossingen op € 4,2 miljoen, derhalve ruim onder de
   renterisiconorm. Bij het samenstellen van de lening portefeuille is ervoor gezorgd dat ook in
   de toekomst de renterisiconorm niet wordt overschreden.
Schatkistbankieren
   Sinds 15 december 2013 is de ‘Wet verplicht schatkistbankieren’ van toepassing. Met ingang
   van deze datum dient Veiligheidsregio Fryslân haar overtollige liquide middelen aan te
   houden in de schatkist. Dit met uitzondering van een saldo tot het geldende drempelbedrag,
   wat voor 2019 is gesteld op € 563.000. De naleving van de regeling is conform het BBV
   opgenomen in de toelichting op de balans, onderdeel kortlopende vorderingen. Hieruit blijkt
   dat het drempelbedrag niet wordt overschreden.
                                                                                                 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Bespaarde rente FLO-overgangsrecht
   In juli 2018 heeft gemeente Leeuwarden zijn verplichting inzake het FLO-overgangsrecht
   afgekocht bij de VRF. Uit de ontvangen afkoopsom van € 7,8 miljoen is een voorziening
   gevormd voor de contante waarde van de verplichting per 1 januari 2018 (€ 7,1 miljoen), het
   restant is gestort in een bestemmingsreserve. Conform het besluit van het algemeen bestuur
   wordt de met de afkoopsom bespaarde rente gebruikt om de voorziening (die gewaardeerd is
   op contante waarde) op te renten en om rente toe te voegen aan de bestemmingsreserve.
6.2. Weerstandsvermogen en risico-
beheersing
   In het BBV wordt het weerstandsvermogen omschreven als de relatie tussen de weerstands-
   capaciteit van de organisatie en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen.
   Het weerstandsvermogen kan ook worden omschreven als de mate waarin de organisatie in
   staat is om omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid hoeft te worden
   aangepast. De weerstandscapaciteit dient dus om de continuïteit van de organisatie te
   waarborgen.
Beleid
   Het beleid rondom weerstandsvermogen en risicobeheersing is vastgelegd in de beleidsnota
   ‘Weerstandsvermogen 2019-2022’. De hoofdlijnen van dit beleid zijn als volgt:
   		   • Binnen de gemeenschappelijke regeling wordt geen eigen weerstandscapaciteit 		
   			 aangehouden. In plaats daarvan worden de gemeenten geïnformeerd over de risico’s 		
   			 die aanwezig zijn, en hun aandeel daarin, zodat ze hier rekening mee kunnen houden
   			 in hun eigen paragraaf weerstandsvermogen;
   		   •		In de paragraaf weerstandsvermogen worden naast de reguliere risico’s ook de risico’s 		
   			 opgenomen die mogelijk structurele impact kunnen hebben op de begroting van de
   			 VRF (zie kopje ‘structurele risico’s’);
   		   • De gemeenschappelijke regeling maakt gebruik van een egalisatiereserve, die wordt 		
   			 gebruikt om incidentele schommelingen in het resultaat op te vangen. Het saldo van 		
   				de egalisatiereserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotings-
   			 totaal;
   		   • Er wordt geen post onvoorzien aangehouden in de begroting. Het eerder als 			
   			 ‘onvoorzien’ aangemerkte budget heeft geen relatie met het risicoprofiel, en is
   			 daarom omgevormd naar een budget voor bovenmatige personele fricties.
Algemene risico's
   Sinds de vaststelling van de nota weerstandsvermogen zijn geen wijzigingen opgetreden in
   de risico’s die meewegen voor de weerstandscapaciteit. Dit zijn de volgende zaken:
   		   • Wegvallen van maatwerk- en markttaken: de Veiligheidsregio Fryslân voert diverse 		
   			 taken uit die nauw verbonden zijn met de basistaak, maar niet collectief worden
   			 uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn maatwerk JGZ, dienstverlening WABO en 		
   			 reizigersvaccinaties. Op deze taken wordt deels vast personeel ingezet, en wordt een
   			 beroep gedaan op overhead. Daarnaast wordt een winstmarge op deze taken 			
   			 gecalculeerd, die er voor zorgt dat de collectieve basistaak goedkoper wordt.
   			 Wegvallen van deze taken zorgt zowel voor incidentele fricties als voor het vervallen 		
   			 van structurele dekking;
   		   • Fysieke en psychische schade door werkzaamheden: het optreden van personeel en 		
   			 vrijwilligers bij incidenten kan fysieke en psychische schade opleveren, die niet altijd
   			 goed te verzekeren is. De gevolgen hiervan kunnen verstrekkend zijn, bijvoorbeeld 		
   			 blijvende arbeidsongeschiktheid;
   		   • Het niet kunnen werven van voldoende kwalitatief personeel, waardoor de taak-
   			 uitvoering in gevaar komt: bij de huidige arbeidsmarkt is het lastig om voldoende
   			 kwalitatief personeel te werven. Dit probleem doet zich voor bij alle organisatie-
   			 onderdelen. Het gevolg kan zijn dat de kwaliteit van de dienstverlening onder druk
   			 komt of alleen kan worden gerealiseerd tegen onevenredig hoge kosten.
                                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Weerstandscapaciteit
   De gemeenschappelijke regeling heeft geen eigen weerstandscapaciteit. De risico’s die
   zich voordoen worden daarom in beginsel afgewenteld op de deelnemende gemeenten.
   Voor elke gemeente wordt inzichtelijk gemaakt welk aandeel zij heeft in de hierboven
   genoemde risico’s, analoog aan de verdeelsleutel van de gemeentelijke bijdragen in de GR.
Structurele risico’s
   Voor de komende jaren zijn enkele grote structurele risico’s aangemerkt, dit betreft:
   Wet Normalisering rechtspositie ambtenaren
   De wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WNRA) is op 1 januari 2020 in werking
   getreden. De wet zorgt ervoor dat ambtenaren zoveel mogelijk dezelfde arbeidsrechtelijke
   positie krijgen als werknemers in het bedrijfsleven. Voor veiligheidsregio’s is de invoering
   uitgesteld tot 1 januari 2021, onder meer in verband met de bijzondere positie van brand-
   weervrijwilligers. Het nog steeds onduidelijk is wat de gevolgen zijn voor medewerkers van
   veiligheidsregio's.
   Taakdifferentiatie brandweervrijwilligers
   Het huidige systeem van een aparte rechtspositie voor brandweervrijwilligers is in strijd met
   de Europese wet- en regelgeving. Na deze uitspraak door het Europese Hof volgt de vraag
   welk systeem van brandweerzorg wel toekomstbestendig is. Binnen de gestelde juridische
   kaders kan de huidige vorm van vrijwilligheid bij de brandweer niet blijven bestaan.
   Daarom worden Veiligheidsregio's gedwongen om na te denken over de consequenties
   hiervan.
   Op 9 december sprak het Veiligheidsberaad met Minister Grapperhaus van Justitie en
   Veiligheid (JenV) over de opbrengst van de door hen ingestelde Denktank taakdifferentiatie
   brandweer. De Denktank had als opdracht te onderzoeken hoe, met behoud van vrijwilligheid,
   de brandweervrijwilligers nadrukkelijk en fundamenteel zijn te onderscheiden van de beroeps-
   krachten. Er moet worden voldaan aan de normen uit Europese en internationale regelgeving
   en jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie. Het Veiligheidsberaad en de Minister
   hebben de Denktank de vervolgopdracht tot nadere uitwerking gegeven, zodat besluit-
   vorming kan plaatsvinden. Dit houdt in het kort in dat zij het verschil in taken gaan beschrijven
   tussen vrijwilligers en beroepskrachten. En vervolgens kijken naar wat dit betekent naar het
   vakbekwaam worden en blijven.
   Het Veiligheidsberaad en de Minister van JenV streven naar een stelsel inclusief vrijwilligheid,
   dat in alle veiligheidsregio's kan worden gehanteerd en zoveel mogelijk kan worden afge-
   stemd op de behoeften per Veiligheidsregio. Nog voor de zomer van 2020 vindt besluit-
   vorming plaats tijdens het overleg van het Veiligheidsberaad met de Minister van JenV. Na dit
   besluit kan Brandweer Fryslân beoordelen wat de consequenties zijn en welke effect dit heeft
   op de begroting.
   Evaluatie Wet veiligheidsregio’s
   Eind 2020 brengt de evaluatiecommissie Wvr haar onderzoeksrapport uit naar de doeltref-
   fendheid en de effecten van de Wet veiligheidsregio’s en onderliggende regelgeving in de
   praktijk. Het is zeer waarschijnlijk dat deze evaluatie vanaf 2021 bestuurlijke, organisatorische
   en/of financiële gevolgen heeft voor VRF.
   Evaluatie wet gemeenschappelijke regelingen
   In 2019 een wetswijziging voorbereid van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).
   Doel hiervan is versterking van de legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen. Op het
   moment van schrijven van deze jaarrekening is de samenhang met de evaluatie Wvr en de
   impact van de uiteindelijke wijzigingen Wgr nog onvoldoende duidelijk. Wel is duidelijk dat
   een wetwijziging betekent dat de gemeenschappelijke regeling VRF moet worden aangepast.
                                                                                                     44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
   Strategische agenda Veiligheidsberaad
   Met de strategische agenda verbetert de samenwerking tussen veiligheidsregio’s, het Rijk en
   publieke en private crisispartners. Voor de veiligheidsregio’s zijn de prioriteiten ‘Kwaliteit en
   Vergelijkbaarheid’ (inmiddels ‘Presterend Vermogen’ genoemd), ‘Versterking Bevolkingszorg’
   en ‘Bovenregionale operationele besluitvorming’ vastgesteld. In het meerjarenbeleidsplan
   Veiligheid 2019-2022 anticipeert de VRF op deze drie landelijke thema’s. Op voorhand
   verwachten we geen extra inzet van middelen.
   Externe veiligheid
   Sinds de inwerkingtreding van het Besluit externe veiligheid (Bevi) in 2004 ontvangen
   (regionale) brandweren de Impuls OmgevingsVeiligheid (IOV)-gelden. Eerst bedoeld als
   impuls voor de uitvoering van de toen nieuwe taken op het gebied van externe veiligheid en
   sinds 2015 voor de voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
   Brandweer Fryslân ontvangt jaarlijks € 100.000. Dit bedrag wordt ingezet voor het reguliere
   advieswerk aan gemeenten, provincie, rijk en defensie. Ook geeft het dekking aan het project
   Omgevingswet (onderdeel brandweer) en het bekostigen van de projecten die samen met de
   veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe worden uitgevoerd.
   Door een verschuiving van verantwoordelijkheden bij de ministeries is vanaf 2021 een korting
   op de IOV-gelden te verwachten. Precieze duidelijkheid hierover wordt 2020 verwacht.
   Ook kunnen dan de gevolgen en mogelijke maatregelen voor afdeling Risicobeheersing in
   beeld worden gebracht. Het bestuur is hierover geïnformeerd in de vergadering van februari
   2020.
   Functioneel leeftijdsontslag (FLO)
   Door de landelijke netto afspraak hebben wijzing in diverse wet- en regelgeving, zoals
   cao-verhogingen, directe financiële gevolgen op het FLO. De cao gemeenten 01-01-2020
   tot 01-01-2021 en de afschaffing van de levensloopregeling zorgen er voor dat de
   bestemmingsreserve eerder uitgeput is dan waar rekening mee is gehouden op moment
   van overname.
   Forensische geneeskunde
   De Nationale Politie zal de medische arrestantenzorg aanbesteden, waarbij de kans bestaat
   dat dit niet aan de GGD wordt gegund. Het directe financiële effect van het verliezen van
   de aanbesteding medische arrestantenzorg is het vervallen van het begrote voordeel.
   De gemeentelijke bijdrage stijgt dan met € 35.233. Voor de uitvoering van forensische
   geneeskunde is samenwerking in Noord-Nederland noodzakelijk. Binnen deze Noordelijke
   samenwerking is een efficiëntere inzet van artsen mogelijk. De verwachting is dat hiermee het
   vervallen van het begrote voordeel kan worden opgevangen.
   Rente
   Op dit moment zijn de financieringslasten erg laag, door de huidige rentesystematiek levert
   dit een voordeel op voor de gemeenten. Echter bij een stijgende marktrente zal de rentelast
   hoger worden dan de beschikbare uitzetting van de kapitaalslasten, wat resulteert in een
   direct nadeel voor de gemeenten.
Vervallen risico’s
   Openbaar meldsysteem
   Na diverse onderzoeken en een gerechtelijke uitspraak komen de inkomsten voor de regierol
   op het OMS per juni 2020 te vervallen. Dit betreft een structureel bedrag van € 200.000.
   In de Kaderbrief 2020 is toegezegd dat aan het bestuur wordt voorgelegd hoe hiermee
   om te gaan. Op dit moment worden de gevolgen en mogelijke maatregelen bij afdeling
   Risicobeheersing in beeld gebracht. Het bestuur is hierover geïnformeerd in de vergadering
   van februari 2020.
                                                                                                     45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Financiële kengetallen
   Van de in het BBV opgenomen kengetallen zijn vier van toepassing bij Veiligheidsregio
   Fryslân. Deze kengetallen zijn als volgt uitgewerkt:
 Kengetallen                               Jaarverslag 2018      Begroting 2019       Jaarverslag 2019
 Netto-schuldquote                                   58,37%              83,01%                 67,83%
 Netto-schuldquote gecorrigeerd                      58,37%              83,01%                 67,83%
 voor verstrekte leningen
 Solvabiliteit                                        8,25%               5,22%                   4,92%
 Structurele exploitatieruimte                           0%                  0%                      0%
   Netto schuldquote
   De netto-schuldquote weerspiegelt het schuldenniveau van de organisatie ten opzichte
   van de exploitatie. Hoe hoger het getal, hoe groter de netto-schuld ten opzichte van
   het begrotingstotaal. Dat de netto-schuldquote veel lager is dan begroot, wordt vooral
   veroorzaakt door de ontvangen afkoopsom voor het FLO-overgangsrecht van € 7,8 miljoen.
   Dit bedrag is ingezet als onderdeel van de financiering, in plaats van een geplande
   langlopende lening.
   Solvabiliteit
   De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de organisatie kan voldoen aan haar
   financiële verplichtingen, en wordt berekend als het aandeel eigen vermogen ten opzichte
   van het totale vermogen (balanstotaal). In de in de nota’s weerstandsvermogen en reserves/
   voorzieningen is vastgelegd dat de aangehouden reserves minimaal zijn. Anderzijds leiden
   de kapitaalintensieve activiteiten tot een hoge mate van externe financiering. De solvabiliteit
   is als gevolg van deze factoren laag. De solvabiliteit is lager dan begroot, door de lagere
   reservepositie als gevolg van de egalisatiereserve en door het exploitatieresultaat.
                                                                                                     46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
6.3. Onderhoud kapitaalgoederen
  In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid rondom het
  beheer van de gebouwen die Veiligheidsregio Fryslân in eigendom heeft. De organisatie de
  volgende gebouwen in eigendom/beheer:
  		   •		het hoofdkantoor aan de Harlingertrekweg
  		   •		65 Brandweerkazernes, waarvan 47 in eigendom
  		   •		48 locaties voor JGZ, allen gehuurd
  		   •		het regionaal coördinatie centrum (RCC), ondergebracht bij de meldkamer
  Kwaliteitsniveau
  Voor de gebouwen die Veiligheidsregio Fryslân in eigendom heeft, staat het gewenste
  kwaliteitsniveau op een redelijke conditie, conditieniveau 3 (Plaatselijk zichtbare veroudering,
  functievervulling van bouw- en installatiedelen niet in gevaar, NEN 2767). Om deze kwaliteit
  te kunnen waarborgen zijn voor de eigendomslocaties meerjarige onderhoudsplanningen
  aanwezig. Bij de huurlocaties wordt ernaar gestreefd een vergelijkbaar kwaliteitsniveau vast te
  leggen in de huurovereenkomsten.
  Voor het egaliseren van de lasten van groot onderhoud over de jaren wordt gebruik gemaakt
  van een onderhoudsvoorziening. De dotatie aan de voorziening is het gemiddelde bedrag
  van het groot onderhoud dat de komende 30 jaar gepland is. Periodiek vindt er een herijking
  plaats van de onderhoudsbegroting. Vervangingen boven € 10.000 zijn opgenomen in het
  meer jaren investeringsprogramma (MIP).
  Kazernebudgetten
  De budgetten voor kapitaallasten zijn gebaseerd op het huidige areaal en op het prijspeil
  waarop de investeringen in het verleden door de gemeenten zijn gedaan. Voor de toekom-
  stige vervanging geldt dat dit tegen een hoger prijspeil moet worden gedaan. Voor dit effect
  is een uitzetting opgenomen in de begroting vanaf 2021, als onderdeel van de uitwerking van
  dekkingsplan 2.0. Hierdoor is de vervanging van de vastgoedportefeuille op de lange termijn
  geborgd.
  Vanuit Dekkingsplan 2.0 is de opdracht ontstaan voor de realisatie van een 66e kazerne
  in Oudega (Sm). De opleiding van de vrijwilligers is momenteel in volle gang. Als de
  manschappen straks opgeleid zijn moet ook de huisvesting geregeld zijn. Veiligheidsregio
  Fryslân is momenteel diverse locaties in Oudega aan het onderzoeken. Het doel is om 2022
  met minimaal 16 personen in verschillende functies operationeel te zijn.
                                                                                                   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Deel II Jaarrekening 2019
Veiligheidsregio Fryslân
                          48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                      Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
     7. Jaarrekening
     7.1. Balans per 31 december 2019
ACTIVA                                            31-12-2019                         31-12-2018
Vaste activa
Materiële vaste Activa                      		
Investeringen met een economisch nut        		                67.625.559                       58.904.718
Vlottende activa
Uitzettingen met een rentetypische
looptijd korter dan 1 jaar
Vorderingen op openbare lichamen               197.043                           178.925
Rekening-courant verhouding met het Rijk     1.175.019                         1.145.228
Overige vorderingen		                          985.225                           367.647
                                            		                2.357.287                        1.690.800
Liquide middelen                            		                  298.469                          458.567
Overlopende activa
Nog te ontvangen subsidies		                   240.721                           291.192
Overige nog te ontvangen en                  2.811.021                         2.479.876
vooruitbetaalde bedragen
                                            		                3.051.742                        2.771.068
                                            		              73.333.057                        63.826.153
PASSIVA                                            31-12-2019                        31-12-2018
Vaste passiva
Eigen Vermogen
Algemene reserve                                       		
Egalisatiereserve                            2.212.413                         2.253.754
Bestemmingsreserves                          1.926.732                         1.138.678
Nog te bestemmen resultaat                    -524.311                         1.873.661
                                            		                3.614.834                        5.266.093
Voorzieningen
Voorzieningen voor verplichtingen,
verliezen en risico’s		                      8.490.453                         7.443.027
Voorzieningen ter egalisatie van lasten      1.320.646                         1.137.796
                                            		                9.811.099                        8.580.823
Vaste schulden met een rentetypische
looptijd van 1 jaar of langer
Binnenlandse banken en overige financiële
instellingen                                		              51.259.803                        42.508.367
Vlottende passiva
Vlottende schulden met een rentetypische
looptijd korter dan 1 jaar                  		
Kasgeldlening                                1.000.000                   		
Overige schulden                             5.968.283                         4.547.419
                                            		
                                            		                6.968.283                        4.547.419
Overlopende passiva
Vooruitontvangen subsidies		                   310.443                           508.717
Overige nog te betalen en vooruitontvangen 		1.368.595                         2.414.734
bedragen		
                                            		                1.679.038                        2.923.451
                                            		              73.333.057                        63.826.153
                                                                                                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre> 7.2. Programmarekening 2019 - deel 1
                                             Primitieve begroting                   Begroting na 1e wijziging                          Realisatie 2019
		                                        Lasten         Baten       Saldo         Lasten        Baten         Saldo        Lasten       Baten           Saldo   Verschil
  Programma Gezondheid                                                                                                                         			
  Pijler 1                           12.777.190        140.947 -12.636.243    13.503.219       140.947   -13.362.272   15.246.010    1.582.554   -13.663.456   -301.184
  Pijler 2                            8.455.453      2.682.025  -5.773.428     8.455.453     2.682.025    -5.773.428    9.912.294    4.896.798     -5.015.496   757.932
  Pijler 3                            1.022.946        572.456    -450.490     1.022.946       572.456      -450.490    1.325.624      865.400        406.224     -9.734
  Pijler 4                            1.178.035      1.178.035           -     1.178.035     1.178.035              -   1.541.929    1.418.176       -123.753  -123.753
		                                   23.433.624      4.573.463 -18.800.161    24.159.653     4.573.463   -19.586.190   28.025.857    8.762.928   -19.262.929    323.261
  Dekkingsmiddelen gezondheid
  Gemeentelijke bijdrage                       -    18.800.161  18.800.161              -   18.800.161    18.800.161             -  18.800.161    18.800.161           -
                                               -    18.800.161  18.800.161              -   18.800.161    18.800.161             -  18.800.161    18.800.161           -
  Resultaat voor bestemming          23.433.624     23.373.624     -60.000    24.159.653    23.373.624      -786.029   28.025.857   27.563.089       -462.768   323.261
  Reservemutaties gezondheid            100.000        160.000      60.000       100.000       886.029       786.029      100.000      707.929        607.929  -178.100
  Totaal programma Gezondheid
  na bestemming                     23.533.624    23.533.503               - 24.259.653   24.259.653               -  28.125.857   28.271.018        145.161   145.161
  Programma crisisbeheersing
  Producten Crisisbeheersing          4.170.171        188.203  -3.981.968     4.232.447       188.203    -4.044.244    4.353.055      304.963    -4.048.092      -3.848
  Dekkingsmiddelen crisisbeheersing
  Rijksbijdrage BDuR                           -     2.726.868   2.726.868              -    2.726.868     2.726.868             -   2.784.092      2.784.092    57.224
  Gemeentelijke bijdrage                       -     1.255.100   1.255.100              -    1.255.100     1.255.100             -   1.255.100      1.255.100          -
		                                             -     3.981.968   3.981.968              -    3.981.968     3.981.968             -   4.039.192      4.039.192    57.224
  Resultaat voor bestemming                    -     4.170.171   4.170.171     4.232.447     4.170.171       -62.276    4.353.055    4.344.155          -8.900   53.376
  Reservemutaties crisisbeheersing             -             -            -             -       62.276        62.276       57.225       62.276           5.051  -57.225
  Totaal programma Crisisbeheersing
  na bestemming                      4.170.171      4.170.171             -   4.232.447     4.232.447              -   4.410.280    4.406.431          -3.849    -3.849
                                                                                                                                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre> 7.3. Programmarekening 2019 - deel 2
                                       Primitieve begroting               Begroting na 1e wijziging                       Realisatie 2019
		                                  Lasten         Baten       Saldo      Lasten       Baten         Saldo      Lasten      Baten          Saldo   Verschil
  Programma Brandweer 											
  Producten brandweer          33.906.974      1.241.321 -32.665.653 33.875.920    1.241.321   -32.634.599 34.761.656   1.443.514    -33.318.142 -683.543
  Dekkingsmiddelen Brandweer
  Rijksbijdrage BDuR                     -     5.064.183   5.064.183           -   5.064.183     5.064.183              5.170.487      5.170.456  106.273
  Gemeentelijke bijdrage                 -   27.601.470   27.601.470           -  27.601.470    27.601.470             27.601.470     27.601.470         -
		                             33.906.974    33.906.974   31.297.320           -  31.341.520    31.341.520           - 32.771.926     32.771.926 -577.270
  Resultaat voor bestemming    33.906.974    33.906.974  -31.297.320 33.875.920   33.906.974        31.054 34.761.656  34.215.440       -546.216  577.270
  Reservemutaties brandweer              -             -           -                 -31.054       -31.054    106.276     263.582        157.307  188.361
  Totaal programma brandweer
  na bestemming                33.906.974    33.906.974            - 33.875.920   33.875.920             - 34.867.931  34.479.022       -388.909 -388.909
  Programma organisatie
  Organisatie-overhead         12.321.725        183.347 -12.138.378 12.671.475      183.347   -12.488.128 14.411.808   1.656.558    -12.755.250  267.122
  Dekkingsmiddelen organisatie
   Gemeentelijke bijdrage                -   12.121.878   12.138.725           -  12.121.878    12.121.878           - 12.121.877     12.121.877        -1
  Resultaat voor bestemming    12.321.725    12.321.725            - 12.671.119   12.305.225      -366.250 14.411.808  13.778.435       -633.373 -267.123
  Reservemutaties organisatie                                      - 		              366.250      -366.250     10.882     367.541        356.659    -9.591
  Totaal programma organisatie
  na bestemming                12.321.725    12.321.725            - 12.671.475   12.671.475             - 14.422.690  14.145.976       -276.714 -276.714
  Resultaat na bestemming      73.932.494    73.932.494            - 75.039.495   75.039.495             - 81.826.758  81.302.447       -524.311 -524.311
                                                                                                                                                            51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                 Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Conform het nieuwe BBV dient vanaf 2018 eveneens onderstaande opstelling per taakveld
te worden opgenomen in de jaarrekening. Deze is opgesteld conform de daarvoor
uitgegeven handreiking van de Commissie BBV.
Overzicht baten en lasten art 27 BBV
 			                                        Lasten              Baten             Saldo
Programma gezondheid                    26.810.941         27.563.089           752.148
Programma crisisbeheersing               3.992.312          4.344.155           351.843
Programma brandweer                     32.756.249         34.215.362        1.459.113
Programma organisatie                      850.934         12.121.877       11.270.943
Algemene dekkingsmiddelen                 -275.191                   -          275.191
Overhead                                16.673.850          1.656.558      -15.017.292
Heffing vpb                                  6.200                 78            -6.122
Onvoorzien                                 515.000                   -         -515.000
Saldo van baten en lasten               81.330.295         79.901.119       -1.429.176
Toevoegingen en onttrekkingen
aan de reserves per programma              496.463          1.401.328           904.865
Resultaat                              81.826.758         81.302.447          -524.311
		
                                                                                           52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
7.4. Waarderings- en
resultaatbepalingsgrondslagen
  De jaarrekening 2019 van Veiligheidsregio Fryslân is opgesteld in overeenstemming met
  het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de nadere
  aanwijzingen in de Financiële verordening van Veiligheidsregio Fryslân.
Materiële vaste activa
  De materiële vaste activa betreffen uitsluitend investeringen met een economisch nut.
  De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of vervaardigingprijs,
  verminderd met lineaire afschrijvingen. Eventueel wordt rekening gehouden met een
  restwaarde.
  Activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden
  niet geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd
  geactiveerd. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven, met uitzondering van
  voorzieningen aan gronden en terreinen. Met afschrijven wordt begonnen vanaf 1 januari
  van het jaar volgend op het jaar waarin het actief in gebruik is genomen.
  De afschrijvingstermijnen zijn in 2018 aangepast, aangezien de tot dat moment gehanteerde
  termijnen niet altijd goed aansloten bij de technische levensduur van de activa. Deze
  wijziging is door het dagelijks bestuur vastgesteld als wijziging van de bijlage bij de financiële
  verordening.
  Voor de verschillende categorieën van activa worden de volgende afschrijvingstermijnen
  gehanteerd:
  Categorie                                                                  Termijn in jaren
  Bedrijfsgebouwen                                                                          50
  Ademluchtflessen                                                                          30
  BZK-materieel (zoals haakarmbakken)                                                       25
  Renovatie, restauratie en verbouwing van bedrijfsgebouwen                                 20
  Technische installaties in bedrijfsgebouwen                                               20
  Voorzieningen aan terreinen (zoals parkeerplaatsen)                                       20
  Containers, wasmanden op wielen                                                           20
  Redvoertuigen                                                                             20
  Motorspuitaanhangers                                                                      20
  Tankautospuiten                                                                           16
  Standaard bepakking tankautospuiten                                                       16
  Hulpverleningsvoertuigen                                                                  15
  Standaard bepakking hulpverleningsvoertuigen                                              15
  Brandweervaartuigen                                                                       15
  Noodaggregaat                                                                             15
  Medische apparatuur TBC                                                                   15
  Overig brandweermaterieel                                                          10 of 15
  Oefenmaterieel brandweer                                                                  10
  Dienstauto’s brandweer                                                                    10
  Personeel/materieelwagens                                                                 10
  Ademluchtapparatuur (niet zijnde ademluchtflessen)                                        10
  Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals confectie-bluskleding, trainingspak)             10
                                                                                                    53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
   Categorie                                                                    Termijn in jaren
   Kantoormeubilair                                                                           10
   Inventaris tankautospuit                                                                    8
   Redgereedschap tankautospuit                                                                8
   Redgereedschap hulpverleningsvoertuig                                                     7,5
   OVD-voertuigen                                                                              7
   Heftrucks		                                                                                 7
   Alarmeringsmiddelen mobilofoons                                                             7
   Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals helmen, 1e bluskleding, gaspakken, enz.) 7
   Alarmeringsmiddelen portofoons                                                              6
   Persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals handschoen, laarzen)                               5
   Overige kantoorinventaris                                                                   5
   Gebruikerssoftware                                                                          5
   Werkplek automatisering t/m 2017                                                            5
   Overige medische apparatuur                                                                 5
   PSU GHOR functionarissen                                                                    5
   Werkplek automatisering vanaf 2018                                                          4
   Explosiemeters/Warmtebeeldcamera’s                                                          4
   Systeem soft- en hardware                                                                   3
   Mobiele telefoons; tablets; iPads                                                           3
   Telefooncentrale                                                                            3
   Indien aan een gebouw waarde vermeerderende aanpassingen worden gedaan, wordt
   voor de afschrijvingsduur aangesloten bij het restant levensduur van het bestaande actief.
Vorderingen
   De vorderingen worden gewaardeerd tegen historische kostprijs. Bij de vorderingen wordt
   rekening gehouden met noodzakelijk geachte waarderingscorrecties in verband met
   oninbaarheid.
Voorzieningen
   De voorzieningen worden opgenomen tegen historische kostprijs.
Baten en lasten
   De baten en lasten zijn toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben,
   uitgaande van historische kosten. Baten worden slechts in aanmerking genomen voor zover
   zij gerealiseerd zijn. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het
   begrotingsjaar worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening
   bekend zijn geworden.
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
   Meerjarige financiële verplichtingen worden niet in de balans opgenomen. De lasten die
   hieruit voortvloeien worden onder de bedrijfslasten verantwoord.
                                                                                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
             7.5. Toelichting op de balans
          Materiële vaste activa
             Het verloop in de materiële vaste activa is als volgt:
             					
 Verloopoverzicht materiële vaste activa
                                           Saldo 01.01.2019     Investeringen   Desinvestering  Afschrijvingen  Saldo 31.12.19
Gronden en terreinen                                 1.390.393         330.794                          13.280       1.707.907
Bedrijfsgebouwen                                    25.800.846       1.400.367                -       792.932       26.408.281
Vervoermiddelen                                     15.447.574       8.812.963          184.234     1.605.072       22.426.062
Machines, apparaten, installaties                    4.861.521         322.457                        480.828        4.703.150
Overige materiële vaste activa                      10.646.957       2.601.485            8.234     1.979.890       10.260.318
                                                   58.147.291       13.468.066         192.468      4.917.171      66.505.718
                                           Saldo 01.01.2019     Investeringen    Activeringen   Saldo 31.12.19
Investeringsprojecten in uitvoering                   757.428      13.830.481      13.468.066         1.119.943
                                                      757.428      13.830.481      13.468.066        1.119.943
                                              Saldo 31.12.19
Materiële vaste activa                             66.505.718
Investeringsprojecten in uitvoering                 1.119.943
Totaal materiële vaste activa                     67.625.561
             De belangrijkste investeringen in materiële vaste activabetreffen:
             Tankautospuit incl. bepakking                e 3.746.000
             Redvoertuigen                                e 1.475.000
             Haakarmvoertuigen                            e 1.194.000
             Personeel- en materiaal voertuigen           e 1.350.000
             Brandweerkazerne Surhuisterveen              e 1.350.000
             Diverse verbouwingen                         e    588.000
             Werkplekken “Nieuwe werken”                  e    329.000
             Installaties kazerne Surhuisterveen          e    322.000
          Uitzettingen met een looptijd van korter dan 1 jaar
             Schatkistbankieren
             Veiligheidsregio Fryslân neemt deel aan verplicht schatkistbankieren. Hiertoe is een
             overeenkomst afgesloten met het Rijk en worden overtollige tegoeden aangehouden in
             de schatkist. De Veiligheidsregio mag tot een bedrag van e 563.000 buiten de schatkist
             aanhouden. Per kwartaal was dit saldo gemiddeld als volgt:
             Eerste kwartaal             e   447.000
             Tweede kwartaal             e   458.000
             Derde kwartaal              e   379.000
             Vierde kwartaal             e   458.000
             Het drempelbedrag is derhalve in 2019 niet overschreden.
                                                                                                                  55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                               Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
     Overlopende activa
         De overlopende activa zijn als volgt te specificeren:
         Nog te ontvangen subsidiebedragen         e     240.721
         Vooruitbetaalde bedragen                  e     622.355
         Overige nog te ontvangen bedragen         e 2.188.666
                                                   e 3.051.742
     Nog te ontvangen subsidiebedragen
                                  Saldo 01.01.2019       Voorschotten      Gemaakte kosten     Saldo31-12-2019
Impuls omgevingsveiligheid                 290.245            370.485               320.961              240.721
Premiekorting, salariskosten                    947            11.434                10.487                     -
Totaal                                    291.192            301.679               251.208              240.721
        Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (voormalig I&M) stelt jaarlijks een subsidie
        beschikbaar voor verbetering van taken rondom omgevingsveiligheid. Deze subsidies zijn
        bedoeld voor de centrale overheden ter voorbereiding op de komst van de Omgevingswet
        in 2021. Veiligheidsregio Fryslân heeft voor 2019 een bedrag van e 320.961 beschikbaar.
        In dit bedrag zijn tevens de beschikkingen voor de Veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe
        opgenomen. VR Fryslân vervult binnen het landsdeel Noord daarmee de kassiersfunctie voor
        de drie noordelijke regio’s.
        In totaal is in 2019 een bedrag van e 320.961 gespendeerd aan taken die vallen onder de
        subsidieregeling. Dat heeft in Fryslân geresulteerd in zo’n 400 producten. Daarnaast zijn er
        in samenwerking met Veiligheidsregio’s Drenthe en Groningen projecten uitgevoerd om de
        onderlinge samenwerking te verbeteren.
     Eigen vermogen
         Het verloop van de reserves is als volgt:
                                          01-01-2019            Stortingen       Onttrekkingen      31-12-2019
   Algemene reserve
   Egalisatiereserve                       2.253.754              830.660              872.001       2.212.413
                                           2.253.754              830.660              872.001       2.212.413
   Bestemmingsreserves
   Rechtspositie                               34.839                    -              17.791          17.048
   Gezondheidsmonitor                        168.552              100.000               64.900         203.652
   FLO                                       435.287              174.381              294.636         315.032
   Uitwerkingskader Meldkamer                500.000			                                                500.000
   JGZ 3.0		                                                    1.043.000              152.000         891.000
                                           1.138.678            1.317.381              529.327       1.926.732
   Totaal eigen vermogen                  3.392.432            2.148.041            1.401.328       4.139.145
                                                                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Egalisatiereserve
Op 19 december 2018 is door het algemeen bestuur de beleidsnota weerstandvermogen
en risicobeheersing vastgesteld. Daarin is besloten om gebruik te maken van een egalisatie-
reserve, die gebruikt wordt om tussentijdse fluctuaties in het begrotingssaldo op te vangen.
Deze reserve heeft een omvang van tussen de 2% en 5% van het begrotingstotaal.
In 2019 is het resultaat over 2018 gestort in de egalisatiereserve. Het saldo van de eerste
begrotingswijziging is onttrokken aan de egalisatiereserve.
Rechtspositie
De reserve rechtspositie is gevormd voor de kosten van medewerkers waarvoor een wacht-
geldregeling is afgesproken en medewerkers die met ingegane FPU. Aangezien de laatst-
genoemde categorie in 2014 is vervallen, is het restant van het saldo bedoeld voor de
resterende wachtgelders. Naar verwachting zal de reserve eind 2020 op nihil uitkomen.
Gezondheidsmonitors
Door de GGD worden in een vierjaarlijkse cyclus verschillende gezondheidsmonitors
uitgevoerd. Gelet op ontwikkelingen in het sociaal domein is besloten om deze monitors
dusdanig uit te zetten dat uitkomsten op gebiedsniveau beschikbaar komen. De lasten voor
het uitvoeren van de gezondheidsmonitors op gebiedsniveau variëren van e 75.000 tot
e 160.000. De reserve gezondheidsmonitors is gevormd om de lasten van de verschillende
monitors te egaliseren.
FLO overgangsrecht
Gemeente Leeuwarden heeft in 2018 de lopende overeenkomst inzake het FLO-overgangs-
recht afgekocht tegen een vergoeding van e 7,8 miljoen. Hiervan is een voorziening
gevormd (zie voorziening FLO-overgangsrecht) per begin 2018 van e 7,1 miljoen. Het over-
schot op de afkoopsom is in de reserve geplaatst. Aan de reserve zijn de bespaarde rente
en het overschot op de BDUR van e 174.000 toegevoegd. Tevens is de ophoging van de
voorziening per eind 2019 van e 295.000 onttrokken. Het resterende saldo is beschikbaar
voor toekomstige indexeringen van de voorziening.
Uitwerkingskader Meldkamer
De veiligheidsregio's hebben in 2018 een eenmalige bijdrage ontvangen als bijdrage in de
achterblijvende kosten van de meldkamer. Voor de Veiligheidsregio Fryslân betrof dit een
eenmalige bijdrage van e 500.000. De eventuele kosten die achterblijven, zullen in aanloop
naar de daadwerkelijke overdracht pas in 2020 inzichtelijk worden. Om die reden is een
bestemmingsreserve Uitwerkingskader Meldkamer gevormd.
JGZ 3.0
In 2018 heeft de Bestuurscommissie Gezondheid ingestemd met het programma JGZ 3.0
gericht op het toekomstbestendig maken van de JGZ. Een belangrijke aanleiding voor het
programma JGZ 3.0 is geweest het voldoen aan het Landelijk Professioneel Kader (LPK)
binnen de vastgestelde financiële kaders. De uitvoering van de innovatieagenda gericht op
het aanpassen van de werkwijzen binnen de JGZ leidt tot extra kosten. De bestemmings-
reserve JGZ 3.0 is bedoeld om deze extra kosten te dekken.
                                                                                                 57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                                 Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
                                      Saldo 01.01.2019     Stortingen    Onttrekkingen         Vrijval Saldo 31.12.2019
Verplichtingen, verliezen, risico’s
Voorziening opgebouwde spaaruren                 125.927         2.809                               -           128.736
Voorziening sociaal plan SN1B                    103.881             -           69.522                           34.359
FLO                                            7.213.219     1.849.546          735.407              -        8.327.357
                                               7.443.027    1.852.355           804.929                       8.490.452
Egalisatie van lasten
Groot onderhoud Harlingertrekweg                 111.764        41.300            9.291              -           143.773
Groot onderhoud brandweerkazernes              1.026.032       432.087          281.245              -        1.176.874
                                               1.137.796       473.387          290.536              -         1.320.647
Totaal voorzieningen                          8.580.823     1.760.788          530.512                        9.811.099
           Voorziening opgebouwde spaaruren
           In het verleden konden medewerkers (op grond van de op dat moment geldende CAR/
           UWO) van de toenmalige HVD Fryslân en van verschillende thuiszorgorganisaties verlofuren
           sparen op basis van een spaarcontract. De gespaarde verlofuren kunnen in de toekomst
           door medewerkers worden aangewend om langdurig verlof op te nemen. De mogelijkheid
           om extra verlof te sparen is enige jaren geleden beëindigd, met als gevolg dat er geen
           nieuwe spaarcontracten bijkomen. De voorziening is bedoeld voor afwikkeling van het aantal
           uren dat is gespaard.
           Voorziening sociaal plan SN1B
           In 2013 is in het kader van de regionalisering deze voorziening gevormd voor garantie-
           salarissen en tegemoetkomingen in de reiskosten, zoals afgesproken in het sociaal plan
           ‘Samen naar één Brandweer’. Dit sociaal plan had een looptijd tot en met 2018 en is via de
           voorziening afgewikkeld. Eind 2019 bevat de voorziening alleen nog de afwikkeling van de
           afbouw consignatie, zoals opgenomen in dekkingsplan 2.0.
           Voorziening FLO overgangsrecht
           Na de afkoop van het FLO-overgangsrecht door gemeente Leeuwarden, komen de lasten
           van deze regeling voor rekening van Veiligheidsregio Fryslân. Per 1 januari 2018 bedroeg de
           totale resterende verplichting voor deze regeling tot einddatum (thans voorzien in 2042) nog
           e 9,4 miljoen. Deze verplichting is contant gemaakt tegen een disconteringsvoet van 2,5%,
           wat leidt tot een voorziening per 1 januari 2018 van e 7,1 miljoen. Dit bedrag is vanuit de
           ontvangen afkoopsom in de voorziening gestort.
           De voorziening wordt bepaald conform de volgende uitgangspunten:
                •		De rechten van personeelsleden inzake FLO-overgangsrecht zijn gebaseerd op de
           			huidige bepalingen uit hoofdstuk 9a tot en met 9f van de CAR;
                •		De FLO-rechten zijn gewaardeerd op basis van het bij het opmaken van de 		
           			jaarrekening bekende cao-loon. In dit geval is dit de cao die geldend is voor 2020.
           			Er is geen rekening gehouden met mogelijke toekomstige stijgingen;
                •		Voor het contant maken van de verplichting en de bespaarde rente wordt gebruik
           			gemaakt van de rente zoals deze is opgenomen in de overeenkomst met gemeente
           			Leeuwarden. De opgenomen rente betreft 2,5%; Het rentepercentage zal voor de
           			loopduur van het contract met de gemeente Leeuwarden worden gehanteerd.
                •		De rente wordt berekend op de kasstroom per 01-01 in plaats van 31-12 van het 		
           		 betreffende jaar;
                •		Bij het opnemen van de verplichtingen wordt geen rekening gehouden met de kans
           		 op vervallen van rechten door natuurlijk verloop.
                •    De risico’s rondom het stijgen van de AOW-leeftijd, en fiscale risico’s rondom 		
           		 de inzet van levensloop komen tot 2022 voor rekening van gemeente Leeuwarden,
           		 zoals contractueel overeengekomen.
                                                                                                            58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
   Gedurende 2019 is in totaal € 0,7 miljoen onttrokken, dit betreffen de gemaakte kosten
   voor de regeling van € 0,2 miljoen, de impact van de wijziging (verlaging) AOW leeftijd
   (€ 0,3 miljoen) en wijziging van de toegepaste rekenrente methodiek (€ 0,2 miljoen).
   Daarnaast is € 1,8 miljoen gedoteerd. In 2019 is er een wijziging i.v.m. gewijzigde fiscale
   behandeling doorgevoerd welke heeft geleid tot een stijging in de aanspraak van de FLO
   een gerechtigden, dit leidt tot een toename van € 1,1 miljoen. Conform contract is deze
   meegenomen in de afrekening 2019 met de gemeente Leeuwarden. Daarnaast zijn de
   salarissen gestegen door CAO-afspraken (€ 0,5 miljoen) en is rente toegevoegd
   (2,5% / € 0,2 mln.).
   Groot onderhoud Harlingertrekweg
   Uit het meerjaren onderhoudsplan voor het hoofdkantoor aan de Harlingertrekweg blijkt een
   gemiddelde last voor groot onderhoud van e 41.300 per jaar. Voor de egalisatie van deze
   lasten is een voorziening gevormd. De stand van de voorziening sluit aan met het meerjaren
   onderhoudsplan.
   Groot onderhoud brandweerkazernes
   Uit het meerjaren onderhoudsplan voor de 47 kazernes in eigendom blijkt een gemiddelde
   last voor groot onderhoud van € 432.00 per jaar. Voor de egalisatie van deze lasten is
   een voorziening gevormd. De stand van de voorziening sluit aan met het meerjaren
Langlopende schulden
   Alle langlopende schulden zijn betrokken bij de Bank Nederlandse Gemeenten.
   Het verloop is als volgt:
   Stand per 1 januari 2019                         e        42.508.367
   Nieuw aangetrokken                               e        13.000.000
   Reguliere aflossingen                            e         4.248.564
   Extra aflossingen                                e                   0
   Stand per 31 december 2019                       e       51.259.803
   De rentelast die in 2019 is gemoeid met de langlopende leningen bedraagt e 1.127.845.
Overlopende passiva
   Vooruitontvangen subsidies                       e           310.443
   Overlopende rente                                e           441.448
   Overige overlopende passiva                      e           927.147
                                                    e        1.679.038
   Vooruitontvangen subsidiebedragen
                               Saldo 01.01.2019  Voorschotten     Besteed/betaald    Saldo 31.12.2019
    LFR Haakarmbakken                   103.886               -              15.983              87.903
    Seker en Sûn                         -50.780              - 		                              -50.780
    Opvoedpunt                            18.430              -              10.908               7.522
    AIO 2e tranche                                       16.538                   -                   -
    AIO 2018                              93.573         93.573 		
    Centering Parenting                   19.430              -              13.000               6.430
    Richtlijnen JGZ                       -5.150              -                                  -5.150
    Supranet                              20.034         15.000              11.427              23.607
    De Virtuele Assistent                 19.250                             19.250                   -
    Het begint met woorden                23.907         25.000              48.907                   -
    Tel mee met Taal                      40.467                              2.950              37.542
    JLE                                    9.670       100.000               88.738              20.932
    informatiepunt MRSA                 216.000        119.523              166.180            169.343
    MNAZ		99.840                                                             86.748              13.092
                                        508.717        452.936             464.066             310.441
                                                                                                   59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
   De niet uit de balans blijkende verplichtingen hebben betrekking op:
   •   Het ‘Convenant Werkgeverschap voor brandweerpersoneel Meldkamer Noord-		
       Nederland’ met de Veiligheidsregio’s Groningen en Drenthe betreffende het formele 		
       werkgeverschap van het brandweerpersoneel in de Meldkamer Noord Nederland.
       Op grond van dit convenant draagt Veiligheidsregio Fryslân voor ongeveer 38% bij in
       de gezamenlijke kosten van het brandweerpersoneel meldkamer.
   •   Huurcontracten die zijn aangegaan voor de hoofd-, team- en consultatiebureaulocaties
       jeugdgezondheidszorg, brandweerkazernes en een aantal overige locaties. De diverse
       contracten hebben verschillende looptijden, wat resulteert in een jaarlijkse verplichting
       van e 1.659 000 (kale huur en servicekosten) per jaar. Deze verplichtingen hebben een
       looptijd van langer dan één jaar.
       Voor een contract is een bankgarantie afgegeven van e 11.583.
       Daarnaast is sprake van leaseverplichtingen voor auto’s van e 84.000.
   •   De verplichting met betrekking tot het saldo vakantiedagen is in overeenstemming met
       het BBV niet opgenomen in de balans, aangezien zij een meerjarig gelijkblijvend volume
       kent. De waarde van de openstaande verlofdagen bedraagt e 1.376.000.
                                                                                                 60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
7.6. Toelichting op de programmarekening
Totstandkoming begroting na wijziging
       In het algemeen bestuur van 10 juli 2019 is de eerste begrotingswijziging voor 2019
       vastgesteld. Dit is tevens de definitieve begroting. Ten opzichte van de primitieve
       begroting zijn de volgende wijzigingen aangebracht:
       • Eerste wijziging
       		 Het Algemeen Bestuur stelde op 7 maart 2019 het meerjarig financieel kader
       		 2020-2023 vast. In deze kaderbrief zijn alle ontwikkelingen opgenomen die van 		
       		 invloed zijn op de begroting van 2019 en verder. Een aantal van deze thema’s
       		 hadden deels ook effect op 2019. Deze effecten zijn vertaald in een begrotings-
       		 wijziging welke is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 10 juli 2019.
Toelichting afwijkingen per programma
Programma Gezondheid
   Het programma Gezondheid sluit 2018 af met een positief resultaat van € 145.000.
   it resultaat is als volgt opgebouwd uit de vier pijlers van de GGD:
   Pijler 1		 Monitoring, signalering en advies         		              e    -301.000
   Pijler 2		 Uitvoerende taken gezondheidsbescherming                  e     758.000
   Pijler 3		 Bewaken van de publieke gezondheid bij
   			 rampen en crises				                                             e     -10.000
   Pijler 4		 Toezicht houden                			                        e    -124.000
   Reservemutaties                                                      e    -178.000
   Totaal                                                			€               145.000
   Onderstaand worden per pijler de belangrijkste oorzaken van het operationele resultaat
   toegelicht.
   Pijler 1 - Monitoring, signalering en advies
   De vaccinatiecampagne meningokokken W heeft in 2019 een extra tijdsinvestering gevergd
   van de jeugdgezondheidzorg (JGZ). Deze extra inzet is gefinancierd vanuit de vergoeding
   die ontvangen is via het RIVM. In totaal is een vergoeding ontvangen van ongeveer
   e 675.000 voor het vaccineren. De efficiënte en sobere uitvoering van de vaccinatie-
   campagne heeft bijgedragen aan het beperken van het tekort van de JGZ. Uiteindelijk is
   voor het onderdeel JGZ binnen deze pijler sprake van een nadelig resultaat van ongeveer
   e 101.000. Dit nadelig resultaat is met name het gevolg van de extra inzet in het kader van
   het programma JGZ 3.0 (wordt gedekt uit de bestemmingsreserve JGZ 3.0).
   Evenals in 2018 heeft de Academische Werkplaats Noord Nederland (AWPG NN) in 2019
   te maken met langdurige uitval van de coördinator. Voor de afronding van fase 1 van
   het project Seker en Sûn en de voorbereiding voor fase 2 heeft daarom extra inhuur van
   personeel plaatsgevonden. Ten dele vormt deze extra inzet de bijdrage vanuit reguliere
   budgetten (eigen bijdrage) zoals in het projectplan opgenomen en voorwaarde was voor
   financiering door de Provincie Fryslân. De afronding (inclusief eigen bijdrage) van het project
   Seker en Sûn en de langdurige uitval van de coördinator resulteren in een nadelig saldo bij
   de AWPG NN van ongeveer e 175.000.
                                                                                                     61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                      Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Voor medische milieukunde is sprake van een voordelig saldo van ongeveer e 94.000.
Enerzijds is dit een gevolg van vacatureruimte en anderzijds hangt dit samen met de
inschaling van een aantal medewerkers. Voor een aantal medewerkers geldt dat zij nog niet
zijn ingeschaald op het maximum van de functionele schaal.
De baten binnen deze pijler zijn ongeveer e 1.442.000 hoger dan begroot. Naast de ver-
goeding voor de meningokokken W campagne betreft dit de baten voor extra opdrachten
op het terrein van gezondheidsbevordering en beleidsadvisering. Voorbeelden van
dergelijke extra opdrachten zijn Jong Leren Eten, JOGG regisseur (meerdere gemeenten),
Gezonde School, etc. De baten voor deze extra opdrachten bedragen ongeveer e 636.000.
In het kader van de implementatie van de omgevingswet heeft GGD Fryslân in 2019 de
bouwsteen Gezondheid opgeleverd als onderdeel van het omgevingslab. De extra inzet
hiervoor is de oorzaak van het nadelig saldo (van ongeveer e 54.000) voor de taken
gezondheidsbevordering en beleidsadvisering.
Pijler 2 - Uitvoerende taken gezondheidsbescherming
De uitvoering van de meer individueel gerichte werkzaamheden van de JGZ zoals stevig
ouderschap, integrale vroeghulp en voorzorg vormen onderdeel van pijler 2. Evenals bij
pijler 1 is ook hier sprake van een nadelig resultaat met vergelijkbare oorzaken. Het nadelig
resultaat bedraagt ongeveer e 43.000.
In 2019 is bij de uitvoering van de publieke gezondheidszorg asielzoekers sprake van
een overschot van ongeveer e 50.000 op de door het COA gefinancierde budget.
Ten opzichte van een positief resultaat in 2018 van e 110.000. Het voordelige resultaat
over 2019 is onder meer een gevolg van het openen van een locatie in Balk en het openen
van AMV (POA) opvang in Drachten. Voor deze laatste vorm van opvang wordt een hogere
vergoeding ontvangen. Door de aanhoudende onzekerheid over de aanbesteding van
de jeugdgezondheidszorg is GGD Fryslân terughoudend geweest in de uitbreiding van
personeel. Deze terughoudendheid heeft eveneens een rol gespeeld bij het positieve
resultaat over 2019.
Voor tuberculosebestrijding geldt dat er sprake is van een voordelig saldo van ongeveer
e 89.000. Dit voordelig saldo is met name een gevolg van vacatureruimte. In verband met
de teruglopende incidentie vindt er op landelijk niveau discussie plaats over de gewenste
uitvoeringsschaal voor TBC bestrijding. Eén van de mogelijkheden voor het borgen van
de deskundigheid van met name artsen op TBC gebied is het oprichten van een landelijk
expertisecentrum. Naar verwachting zullen GGD’en moeten bijdragen aan de financiering
van een eventueel landelijk expertisecentrum. De financiële ruimte wordt aangehouden om
in te kunnen spelen op landelijke ontwikkelingen.
Voor reizigersvaccinatie geldt dat 2019, met een voordelig resultaat van ongeveer
e 163.000, een positief jaar was. Reizigersadvisering en -vaccinatie blijft profiteren van de
aanhoudende gunstige economische situatie. Ten opzichte van 2018 is het aantal consulten
gestegen met 13,5 % en het aantal vaccinaties is met 23,1 % gestegen.
Pijler 3 - Bewaken van de publieke gezondheid bij rampen en crises
In 2019 heeft extra inzet plaatsgevonden voor het vormgeven van ontwikkelingen binnen
het thema zorg en veiligheid van het meerjarenbeleidsplan. Deze ontwikkelingen betreffen
onder meer de implementatie van het meld- en adviespunt personen verward gedrag en
de uitvoering en bewustwording van (het concept) WijkGGD’er. Verder heeft GGD Fryslân
samen met Sociaal Domein Fryslân gewerkt aan de implementatie van de Wet verplichte
GGZ met name voor de onderdelen “horen” en “verkennend onderzoek”. Voor het
vormgeven van deze ontwikkelingen zijn ten dele ook extra middelen ontvangen, zoals de
subsidie van ZonMw voor de pilot “niet-acuut advies- en meldpunt”.
                                                                                                62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Evenals in 2018 is er sprake van een voordelig resultaat op de uitvoering van de
forensische geneeskunde. In 2019 ongeveer e 79.000 ten opzichte van e 32.000 in 2018.
De verbetering van het resultaat is met name een gevolg van de toename van het aantal
verrichtingen. De toename van verrichtingen betreft vooral het afnemen van bloedproeven.
Het voordelige resultaat bij forensische geneeskunde zorgt ervoor dat er bij pijler 3 sprake is
van een gering negatief saldo van e 9.734.
Pijler 4 - Toezicht houden
Deze pijler betreft de uitvoering van de inspecties kinderopvang op grond van de wet
kinderopvang. Het nadelig saldo in deze pijler wordt veroorzaakt door extra inzet van
inspecteurs om te borgen dat alle verplichte inspecties worden uitgevoerd. De extra inzet
was enerzijds noodzakelijk in verband met langdurige ziekte van een aantal inspecteurs.
Anderzijds is met de extra inzet geanticipeerd op de pensionering van een inspecteur eind
2019. In 2019 zijn alle wettelijk verplichte inspecties uitgevoerd en hiermee is voldaan aan
de eis van de Inspectie van het Onderwijs.
Reservemutaties
Zowel aan de bestemmingsreserve JGZ 3.0 als de bestemmingsreserve gezondheids-
monitors is minder onttrokken dan begroot. In totaal is e 178.100 minder onttrokken aan de
bestemmingsreserves.
Voor het programma JGZ 3.0 geldt dat de uitvoering van pilots minder voortvarend is
gestart dan verwacht. De inzet voor de vaccinatiecampagne meningokokken W en de
implementatie van de AVG binnen de JGZ zijn hier mede debet aan geweest. De kosten
van het programma JGZ 3.0 zijn dan ook lager dan begroot en dit resulteert in een lagere
onttrekking aan de bestemmingsreserve JGZ 3.0 van e 83.000.
De onttrekking aan de bestemmingsreserve gezondheidsmonitors betreft de kosten van de
in 2019 uitgevoerde jeugdmonitor (e 64.900). De begrote onttrekking van e 160.000 was
mede gebaseerd op de ontwikkelkosten van een gezondheidsatlas. De ontwikkeling van
een gezondheidsatlas is uitgesteld naar 2020. Als gevolg hiervan is in 2019 e 95.100 minder
onttrokken aan de bestemmingsreserve.
                                                                                                  63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Programma Crisisbeheersing
   Afwijkingen ten opzichte van de begroting
   Operationele resultaat Crisisbeheersing 2019             e       -4.000
   opbouw:
   Formatie                                                 e       56.000
   Evaluatie Containercalamiteit                            e      -60.000
   Totaal operationele resultaat Crisis 2019                e       -4.000
   Bijzondere baten Crisisbeheersing 2019                   e            0
   opbouw:
   Totaal bijzondere baten Crisisbeheersing 2019            e            0
   Totaal resultaat Crisisbeheersing 2019                   e       -4.000
   Toelichting
   • Formatie
   Door het tijdelijk niet invullen van vacatures bij personele wisselingen is een incidenteel
   voordeel ontstaan in de personele kosten.
   • Evaluatie Containercalamiteit
   De evaluatie van de container calamiteit, uitgevoerd door het Instituut Fysieke Veiligheid,
   heeft circa e 60.000 gekost.
                                                                                                    64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                           Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Programma Brandweer
   Afwijkingen ten opzichte van de begroting
   Operationele resultaat Brandweer 2019                 e   -/- 470.000
   opbouw:
   Operationeel resultaat Brandweer 2019
   opbouw:
   Vakbekwaam repressief                                 e    -/- 351.000
   Huisvesting                                           e    -/- 117.000
   Project Oudega                                        e    -/- 127.000
   Overige                                               e    -/- 160.000
   Formatie                                              e        285.000
   Totaal operationele resultaat Brandweer 2019          e   -/- 470.000
   Bijzondere baten Brandweer 2019                       e         82.000
   opbouw:
   Afstoten hulpverleningsvoertuigen                     e        257.000
   Schade oefening                                       e    -/- 175.000
   Totaal bijzondere baten 2019                          e         82.000
   Totaal resultaat Brandweer                            e   -/- 388.000
   Toelichting
   Het totale operationele resultaat van de Friese brandweer komt in 2019 uit op e 470.000
   negatief. In respectievelijk de 4 maands- en 8 maands bestuursrapportage was het de
   verwachting uit te komen op respectievelijk nihil en e 130.000 negatief. Vanwege een aantal
   incidentele tegenvallers komt het resultaat in de jaarrekening uit op € 470.000 negatief.
   • Vakbekwaam repressief
   De ontwikkeling in de vraag naar het opleiden van repressieve medewerkers laat in de
   afgelopen jaren een stijgende lijn zien. Dit deels als uitkomst van dekkingsplan 2.0 waarin
   een aantal specialismen over de provincie zijn verspreid als ook door het verloop en
   werving van nieuwe repressieve medewerkers. Derhalve stijgen ook de kosten inzake het
   vakbekwaam blijven van de repressieve medewerkers.
   • Huisvesting
   In 2019 is een nieuw contract voor restauratieve voorzieningen afgesloten die duurder uitvalt
   dan het beschikbare budget hiervoor. Daarnaast zijn er een aantal onvoorziene reparaties
   en onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd op kazernes die niet in de voorziening groot
   onderhoud zijn opgenomen.
   • Project Oudega
   Oudega is een brandweerpost in oprichting conform dekkingsplan 2.0. Voor de realisatie
   zijn repressieve medewerkers geworven die in opleiding zijn gegaan. Na het starten van de
   opleiding, bleek dat het vakbekwaam worden van de manschappen incidenteel duurder
   uitvalt dan begroot.
   • Overig
   Het resultaat op overige diverse posten is e 160.000. Deze bestaat uit allerlei kleine posten
   welke om die reden niet nader worden gespecificeerd en toegelicht.
   • Bijzondere baten
   Het gaat hier om de posten afboeken van hulpverleningsvoertuigen en de geleden schade
   tijdens een oefening. De toelichting op deze twee componenten is te vinden op pagina 6.
                                                                                                     65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Programma organisatie
   Afwijkingen ten opzicht van de begroting
   Operationeel resultaat Organisatie 2018              e    277.000
   opbouw:
   Bedrijfsvoering                                      e    -235.000
   Directie                                             e     -42.000
   Totaal operationeel resultaat Organisatie 2019       e   -277.000
   Bijzondere baten Organisatie 2019                    e           0
   Totaal bijzondere baten Organisatie 2019             e           0
   Totaal resultaat Organisatie 2019                    e   -277.000
   Toelichting
   Het programma Organisatie laat een negatief resultaat van e 277.000 zien. Dit betreft
   met name overschrijdingen op de kosten formatie ad e 222.000 en hogere kosten van de
   licenties ad e 90.000. Dit is conform de in gang gezette ontwikkelingen naar aanleiding van
   toekomst bestendige bedrijfsvoering en het benchmarkonderzoek Berenschot.
                                                                                                 66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Algemene dekkingsmiddelen en financiering
   Rijksbijdrage BDuR
   De bijdrage uit de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding was begroot op e 7,8 miljoen,
   gebaseerd op de decembercirculaire 2018. Uiteindelijk valt de uitkering e 163.000 hoger uit,
   door achteraf toegekende loon- en prijscompensatie. Conform het besluit van het algemeen
   bestuur inzake het FLO-overgangsrecht, is dit overschot toegevoegd aan de reserve FLO.
   Financiering
   In 2019 is een nieuwe langlopende lening aangetrokken van e 13 miljoen om aan de
   liquiditeitsbehoefte te voldoen.
   Bijdrage in het nadelig saldo
   De bijdrage in het nadelig saldo is conform de gewijzigde begroting geïnd bij de deelnemende
   gemeenten.
   Benutting van de post onvoorzien
   De post onvoorzien was voor 2019 begroot op e 500.000 is na vorming van het programma
   organisatie aldaar ondergebracht. Conform de nota weerstandsvermogen is de post in
   2019 alleen besteed aan kosten van personele fricties, waaronder bovenformatieven en
   ww-verplichtingen.
   Incidentele baten en lasten
   Het resultaat voor 2019 bestaat uit een aantal incidentele effecten. Onderstaand zijn de
   belangrijkste incidentele baten en lasten opgenomen (x e 1.000):
   					
     Incidentele baten en lasten				                            2019     V/N
     Brandweer: hulpverleningsvoertuigen 				                     257       V
     Brandweer: schade oefening			                                175       N
     		
                                                                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
7.7. WNT-verantwoording
  Volgens de definitie uit de wet worden bij Veiligheidsregio Fryslân de leden van het
  algemeen bestuur, de leden van het dagelijks bestuur en de algemeen directeur aangemerkt als
  topfunctionaris. Voor 2019 gaat het om de volgende personen:
  Toezichthoudende topfunctionarissen:
  Algemeen Bestuur
  Achtkarspelen         O. Brouwer/G. Gerbrandy		        Opsterland            E. van Selm
  Ameland               G. van Klaveren/L.P. Stoel		     Schiermonnikoog       W. van Gent
  Dantumadiel           N.L. Agricola			                 Smallingerland        J. Rijpstra/T. van Mourik
  De Fryske Marren      F. Veenstra			                   Súdwest-Fryslân       J.A. de Vries
  Harlingen             W.R. Sluiter			                  Terschelling          J.B. Wassink
  Heerenveen            T.J. van der Zwan			             Tytsjerksteradiel     L.J. Gebben
  Leeuwarden            S. Buma/F.J.M. Crone		           Vlieland              C. Schokker - Strampel
  Noardeast Fryslân     H.H. Apotheker/ J.G. Kramer      Waadhoeke             M.C.M. Waanders
  Ooststellingwerf      H. Oosterman			                  Weststellingwerf      N.A. van de Nadort
  Dagelijks Bestuur
  Voorzitter            S. Buma/F.J.M. Crone
  Lid		                 J.A. de Vries/F. Veenstra
  Lid		                 L.J. Gebben
  Lid		                 H. Broekhuizen
  Lid		                 H. Zonderland
  De leden van het Algemeen en Dagelijks Bestuur ontvangen voor deze functie geen
  vergoeding van Veiligheidsregio Fryslân.
                                                                                                   68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                    Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
bedragen x e 1                                                             W. K. Kleinhuis
Functiegegevens                                                         Algemeen directeur
Aanvang en einde functievervulling in 2019                                   1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                  1
Dienstbetrekking?                                                                 Ja
Bezoldiging	
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                 e 150.764
Beloningen betaalbaar op termijn                                              e 20.569
Bezoldiging                                                                  e 171.333
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                                 e 194.000
Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag                        N.v.t.
Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan                        N.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling                     N.v.t.
Gegevens 2018
bedragen x e 1                                                             W. K. Kleinhuis
Functiegegevens                                                         Algemeen directeur
Aanvang en einde functievervulling in 2018                                   1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                  1
Dienstbetrekking?                                                                 Ja
Bezoldiging	
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                 e 157.603
Beloningen betaalbaar op termijn                                              e 18.852
Bezoldiging                                                                  e 176.455
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                                 e 189.000
De daling ten opzichte van 2018 wordt veroorzaakt door de (eenmalige) gratificatie in verband
met het 40-jarig ambtsjubileum, deze is in 2018 uitgekeerd.
                                                                                              69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Deel III Overig
Veiligheidsregio Fryslân
                         70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>  8. Overige gegevens
  8.1. Begrotingsoverschrijdingen in het kader
  van rechtmatigheid bij de jaarrekening 2019
  van de VRF
      Achtergrond en aanleiding
      In de tweede bestuursrapportage 2019 is door de VRF een tekort van € 369.000
      gerapporteerd. Conform bestendige gedragslijn en afgesproken budgetregels wordt
      hiervoor geen begrotingswijziging voorgesteld aan het bestuur. Vanuit consistentie en
      transparantie vindt in enig begrotingsjaar slechts 1 begrotingswijziging plaats (namelijk
      in het voorjaar waar de structurele effecten van de kaderbrief en de vrijval van de
      kapitaalslasten worden geaccordeerd en verwerkt).
      Analyse resultaat 2019 en bepaling begrotingsrechtmatigheid
      Bij het opstellen van de jaarrekening 2019 blijkt het uiteindelijke negatieve resultaat
      € 524.000 te zijn. Hieronder wordt dit nader toegelicht.
Overschrijding         Begrotingsover- /            Begrotingsover- /           Overschrijding     Overschrijding
per programma             onderschrijding             onderschrijding         ihkv begrotings      meetelletende
                                     bij de             bij de tweede          rechtmatigheid         in oordeel
                         jaarrekening (A)     bestuursrapportage (B)                        (C)   accountant (D)
Gezondheid                         145.000                           0                      nvt                 0
Crisisbeheersing                    -4.000                      30.000                  -4.000                  0
Brandweer                         -388.000                    -130.000                 -258.00                  0
Organisatie                       -277.000                    -269.000                  -8.000                  0
Totaal                           -524.000                    -369.000                -270.000                   0
      Voor het bepalen van de begrotingsoverschrijding in het kader van de rechtmatigheid (C)
      dient gekeken te worden naar het uitgangspunt van de begroting (saldo per programma
      is nihil) en hetgeen eerder gerapporteerd is in de bestuursrapportages. Bijvoorbeeld bij
      crisisbeheersing was verwacht bij de tweede bestuursrapportage op € 30.000 (B) positief
      te eindigen, uiteindelijk is dit € 4.000 (A) negatief worden. De overschrijding in het kader
      van de rechtmatigheid is derhalve € 4.000 (C). De overschrijding bij de brandweer was
      bij de tweede bestuursrapportage verwacht op € 130.000 en is uiteindelijk € 388.000
      geworden. De overschrijding in het kader van de rechtmatigheid is derhalve € 258.000 bij
      de brandweer.
      Niet meetellend in het oordeel van de accountant (D) qua begrotingsonrechtmatigheid
      zijn die (materiele) overschrijdingen waarbij het bestuur tijdig geïnformeerd is. Dit speelt
      vooral bij de brandweer. Bij de bespreking van de tweede bestuursrapportage in het
      Dagelijks Bestuur op 28 november 2019 is gemeld dat, in afwijking van de tweede bestuurs-
      rapportage, de overschrijding hoger zou uitvallen, namelijk circa € 350.000. Naar mening
      van directie en auditcommissie van VRF is hiermee het bestuur tijdig geïnformeerd. Hiermee
      tellen de begrotingsoverschrijdingen in 2019 uiteindelijk niet mee in het oordeel van de
      accountant.
                                                                                                       71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                         Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
NB: de overschrijdingen van investeringskredieten (zijn zeer kleine bedragen dit jaar)
worden ook door het bestuur geautoriseerd. De algemeen directeur van de VRF heeft nog
wat ruimere bevoegdheden zoals in de financiële verordening is opgenomen. Daarnaast
is een krediet in de tweede bestuursrapportage overgeheveld naar het volgende boekjaar
maar uiteindelijk is de investering toch nog gerealiseerd in het huidige boekjaar. Hiermee is
deze investering wel rechtmatig.
1
  Uit de financiële verordening artikel 5 lid 5 en lid 6. Lid 5.5. Voor een investering waarvan
het investeringskrediet niet met het vaststellen van de begroting is geautoriseerd, legt het
dagelijks bestuur vooraf aan het aangaan van verplichtingen een investeringsvoorstel met
een voorstel voor het vaststellen van een investeringskrediet aan het algemeen bestuur
voor. Lid 5.6. Het bepaalde in lid 5 van dit artikel is niet van toepassing voor zover het
betreft verplichtingen inzake investeringen tot € 500.000.
                                                                                                   72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>8.2. Controleverklaring
                        73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.3. Voorgestelde resultaatbestemming
  Het dagelijks bestuur stelt voor het nadelig resultaat over het boekjaar 2019 van e 524.311
  ten laste van de Egalisatiereserve te brengen.
8.4. Vaststelling
  Hiermee verklaart het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling
  Veiligheidsregio Fryslân te Leeuwarden dat het jaarverslag en de jaarrekening 2019 van
  de gemeenschappelijke regeling zijn opgemaakt in overeenstemming met het ter zake
  vastgestelde “Besluit Begroting en Verantwoording”.
  Het jaarverslag en de jaarrekening 2019 zijn op 1 juli 2020 vastgesteld door het algemeen
  bestuur.
  Voorzitter                                   Secretaris
  De heer Mr. S. van Haersma Buma              De heer W.K. Kleinhuis
                                                                                                  74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                    Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.5. Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen
    SiSa bijlage verantwoordingsinformatie 2019 op grond van artikel 3 van de Regeling
                      informatieverstrekking SiSa - d.d. 10 januari 2020
  JenV        A2     Brede Doeluitkering            Besteding (jaar T)
                     Rampenbestrijding (BDuR)
                     Besluit veiligheidsregio’s
                     artikelen 8.1, 8.2 en 8.3
                                                                       Aard controle R
                     Veiligheidsregio’s               Indicatornummer: A2 / 01
                                                                           e 37.442.326
  LNV         L1     Jong Leren Eten-               Besteding (jaar T)
                     uitkeringen
                                                                       Aard controle R
                                                       Indicatornummer: L1 / 01
                                                                                 e 90.453
                                                                                              75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.6. Overzicht van de gerealiseerde baten en
lasten per taakveld
  Artikel 24 lid 3c BBV geeft aan dat in de jaarrekening een bijlage met het overzicht van de
  gerealiseerde baten en lasten per taakveld moet worden opgenomen.
  #      Taakveld                                      Lasten                Baten
  0.4    Overhead                                  16.673.850            1.656.558
  0.5    Treasury                                    -275.191                     -
  0.8    Overige baten en lasten                      515.000
  0.9    Vennootschapsbelasting (VpB)                    6.200                  78
  0.10   Mutaties reserves                            496.463            1.401.328
  1.1    Crisisbeheersing en brandweer             36.748.561           42.789.432
  1.2    Openbare orde en veiligheid                  771.543              595.867
  6.1    Samenkracht en burgerparticipatie            872.066            1.382.569
  7.1    Volksgezondheid                           26.018.266           33.065.032
  8.3    Wonen en bouwen                                                   411.582
  Totalen                                         81.826.758           81.302.447
  Programma gezondheid wordt voor het grootste gedeelte verantwoord onder taakveld 7.1
  volksgezondheid, met uitzondering van Forensisch en Toezicht & Inspecties. Forensisch
  wordt verantwoord onder taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid. Toezicht & Inspecties
  wordt verantwoord onder 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie. Programma Veiligheid
  valt grotendeels onder taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer met uitzondering van
  de WABO welke onder 8.3 Wonen en bouwen wordt verantwoord. Programma organisatie
  verantwoorden we onder 0.4 overhead, waarbij treasury een apart taakveld is.
                                                                                                  76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.7. Investeringskredieten 2019
  Investeringskredieten 2019                         Krediet         Realisatie
  Wifi		                                              35.000            36.131
  Reshuffling teams 1e & 2e etage HTW                 30.000            31.460
  Hardware incl. office kazernes                      37.275            25.314
  Smartphones                                        120.000           122.856
  Werkplek nieuwe werken                             325.000           328.900
  Infrastructuur                                      10.000                   -
  Audiovisuele middelen                               24.000            20.694
  Koppelingen                                         30.000                   -
  Werkplekmeubilair, bureaus en stoelen              260.000           148.958
  AFAS-ontwikkelingen/ E-HRM                          50.000                   -
  Organisatie                                        921.275           714.313
  JGZ, herinrichtingskosten                          100.000            97.932
  Roostersysteem invalpool                            25.000                   -
  Laptop screeners                                    10.000                   -
  GGD                                                135.000            97.932
  Verbouw diverse locaties                          780.945.           555.490
  Grond                                              330.794           330.794
  Nieuwbouw                                        1.179.946         1.134.874
  Redvoertuigen                                    1.528.411         1.475.372
  Hulpverleningsvoertuigen		921.760
  Tankautospuiten                                  4.227.000         4.248.394
  Haakarmvoertuigen                                  583.061           584.059
  Personeel/materiaalwagen                         1.348.500         1.350.090
  Dienstauto’s                                       277.535           258.009
  Persoonlijke beschermingsmiddelen                  329.000           382.019
  Overige diverse kavel                              976.171           649.698
  Vaartuigen                                         145.416           149.687
  ORT voertuig                                       614.574           614.574
  Brandweer                                       12.321.353        12.655.820
  Totaal investeringskredieten 2019              13.377.628        13.468.065
                                                                                  77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                        Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.8. Samenstelling bestuur en commissies
  Hieronder leest u de samenstelling van ons bestuur in 2019, per gremium.
  Agendacommissie Gezondheid                     Regio
  J.C.F. Broekhuizen (voorzitter)
  B. Tol - vanaf juni 2019				                   N
  G.R. Wielinga				                              ZW
  H. Zonderland				                              ZO
  H. van Gelder				                              N
  Agendacommissie Veiligheid		                   Regio
  S. Buma (voorzitter) - vanaf aug 2019
  J.A. de Vries				                              ZW
  W.R. Sluiter				                               NW
  H. Oosterman				                               ZO
  L.J. Gebben				                                NO
  Dagelijks bestuur
  S. Buma (voorzitter Veiligheidsregio Fryslân) – vanaf aug 2019
  J.A. de Vries (lid agendacommissie Veiligheid)
  L.J. Gebben (lid agendacommissie Veiligheid)
  J.C.F. Broekhuizen (voorzitter agendacommissie Gezondheid)
  H. Zonderland (lid agendacommissie Gezondheid)
  Auditcommissie           Zitting vanaf
  E. van Selm              Oktober 2018
  M.C.M. Waanders          December 2015
  H. Kuiken                Juli 2018
  J.D. de Vries            Juni 2019
  R. de Vink               Oktober 2018
  J. Bonnema/vacature      Juli 2016 – sept 2019
                                                                                                  78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                                                          Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
8.9. Analyse van taken
Taak                      Pijler                      Grondslag                            Toelichting                                  Collectief / maatwerk
Jeugdgezondheidszorg      Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid Art. 5 lid a JGZ incl. RVP. Keuze van B&W om dit          Collectief
                          signalering en advies       t/m d, Art. 6b lid 3, Art 14, GR     onder te brengen bij de GGD.
Epidemiologie             Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          signalering en advies       Art. 2, lid 2a, Art. 14, GR          ondergebracht bij GGD.
Beleidsadvisering         Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          signalering en advies       Art. 2, lid 2b, en 2c, Art. 14, GR   ondergebracht bij GGD.
Medische Milieukunde      Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          signalering en advies       Art. 2, lid 2e, Art. 14, GR          ondergebracht bij GGD.
Academische Werkplaats    Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid              Ondersteunend aan de taken voor              Collectief
                          signalering en advies       Art. 2, lid 2a, 2b en 2c, Art. 14    epidemiologie en beleidsadvisering.
			                                                                                        Invulling van beleid van VWS.
Gezondheidsbevordering    Pijler 1: Monitoring,       Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief, maatwerk per
                          signalering en advies       Art.2, lid 2d, GR                    ondergebracht bij GGD.                       gemeente in aanvullend
				                                                                                                                                    pakket.
Infectieziektebestrijding Pijler 2: Uitvoerende taken Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          gezondheidsbescherming      Art. 6, GR                           ondergebracht bij GGD.
TBC                       Pijler 2: Uitvoerende taken Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          gezondheidsbescherming      Art. 6, GR                           ondergebracht bij GGD.
Soa / Sense               Pijler 2: Uitvoerende taken Wet publieke gezondheid              Op grond van de WPG verplicht                Collectief
                          gezondheidsbescherming      Art. 6, GR                           ondergebracht bij GGD.
Jeugdgezondheidszorg      Pijler 2: Uitvoerende taken Wet publieke gezondheid Art. 5 lid a JGZ incl. RVP. Keuze van B&W om dit          Overwegend maatwerk
                          gezondheidsbescherming      t/m d, Art. 6b lid 3, Art 14, GR     onder te brengen bij de GGD.                 (Stevig Ouderschap is
				                                                                                                                                    collectief maatwerk)
Reizigersvaccinatie       Pijler 2: Uitvoerende taken -                                    Ter ondersteuning van infectieziekten-       Particulier
                          gezondheidsbescherming		                                         bestrijding (voorkomen van importziekten).
Publieke gezondheidszorg  Pijler 2: Uitvoerende taken Wet COA                              Door COA aanbesteed bij GGD GHOR,            Collectief, in opdracht
Asielzoekers              gezondheidsbescherming		                                         uitvoering (kostendekkend) door GGD'en.      van COA
Maatschappelijke          Pijler 3: Bewaken van       Wet Maatschappelijke Ondersteuning   Niet langer een wettelijke taak.             Collectief
crisisondersteuning       publieke gezondheid 		                                           Van oorsprong een taak uit de Wet collec-
                          bij rampen en crises		                                           tieve preventie, hangt samen met THZ.		
                                                                                                                                                      79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                                                                       Jaarverslag en Jaarrekening 2019 • Veiligheidsregio Fryslân
Taak                    Pijler                    Grondslag                             Toelichting                                  Collectief / maatwerk
Forensische geneeskunde Pijler 3: Bewaken van     Wettelijke taak van de politie        Op basis van een overeenkomst met de         Collectief, in opdracht 		
                        publieke gezondheid		                                           Nationale Politie ondergebracht bij de GGD.  van Nationale Politie
                        bij rampen en crises			
Lijkschouw              Pijler 3: Bewaken van     Wet op de lijkbezorging, GR           Keuze van B&W om deze taak onder te          Collectief
                        publieke gezondheid		                                           brengen bij de GGD.
                        bij rampen en crises
Jeugdgezondheidszorg    Pijler 3: Bewaken van     Wet publieke gezondheid Art. 5 lid a  JGZ incl. RVP. Keuze van B&W om dit          Collectief
                        publieke gezondheid       t/m e, Art. 6b lid 3, Art 14, GR      onder te brengen bij de GGD. Art. 5 lid e
                        bij rampen en crises 		                                         is verplicht onderdeel van de GGD.
Verkennend onderzoek    Pijler 3: Bewaken van     Wet verplichte geestelijke            Keuze van B&W om deze taak onder te          Collectief, maar op
en horen                publieke gezondheid       gezondheidszorg Art, 5:1              brengen bij de GGD.                          factuurbasis naar rato van
                        bij rampen en crises 			                                                                                     inwoneraantal
Inspecties kinderopvang Pijler 4: Toezicht houden Wet kinderopvang, Art 1.61 lid 2      Op grond van de Wet kinderopvang             Collectief
			                                                                                     verplicht ondergebracht bij GGD.
				
Inspecties WMO          Pijler 4: Toezicht houden Wet Maatschappelijke Ondersteuning,   Keuze van B&W om deze toezichthoudende       Maatwerk
		                                                Art. 6.1                              taak onder te brengen bij de GGD.
			                                                                                     Deze taak is nog in ontwikkeling en daarom
 			                                                                                    nog niet collectief.
Technische hygiënezorg  Pijler 4: Toezicht houden Wet publieke gezondheid Art, 2 lid 2f Op grond van de WPG verplicht                Collectief
			                                                                                     ondergebracht bij GGD.
		
					
                                                                                                                                                   80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>