<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                       23 juni 2016




Perspectiefnota 2016
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding


Met deze Perspectiefnota 2016 sluit Heerenveen een periode van financieel zwaar weer
af. De financiële krapte die de afgelopen jaren onze begroting beheerste, heeft plaats
gemaakt voor herstel.

Ons college legt de lat hoog: met deze nota leggen wij de raad niet alleen een structureel
sluitend meerjarenperspectief voor. Ook hebben wij onze financiële verplichtingen voor
de middellange termijn in beeld gebracht en voorzien van een dekkingsvoorstel.
Daarnaast hebben wij ruimte gecreëerd om onze kapitaalgoederen en bedrijfsvoering
middelen op een gestructureerde en toekomstbestendige manier in stand te houden en
te vervangen. In combinatie met de groei van ons weerstandvermogen is hiermee naar
ons oordeel sprake van duurzaam financieel herstel.

Dit is een grote stap vooruit die Heerenveen in staat stelt eventueel toekomstig zwaar
weer beter op te kunnen vangen. Bovendien stelt het planmatige karakter van deze
werkwijze de raad beter in staat keuzes te maken. Deze keuzes zijn, zoals de raad
besloot over de vernieuwde planning & control documenten, als maatregelen opgenomen
in de thema’s.

Het financieel herstel vordert sneller dan wij eerder voorzagen. In ons
Hoofdlijnenakkoord namen wij ons voor dat aan het einde van de raadsperiode 2014 –
2018 voldoende perspectief is op beëindiging van preventief toezicht. Dit betekende
destijds dat in de laatste jaarschijf van de Verantwoordings- en Perspectiefnota 2017
(2021) onze meerjarenbegroting structureel sluitend is en de algemene reserve een
minimale omvang heeft van € 2,5 miljoen.

De feitelijke ontwikkeling is aanzienlijk gunstiger. Hieraan heeft een aantal incidentele
meevallers bijgedragen. Maar ook de wens van de raad tot herfinanciering van onze
leningen en de stelselwijziging in het grondbedrijf. De grootste verdiensten zijn de
gerealiseerde structurele bezuinigingen van ruim € 16 miljoen en de behoedzaamheid
van gemeenteraad, college en organisatie. Heerenveen heeft op eigen kracht financieel
herstel geboekt met een in verhouding grote omvang. Hierbij is het voorzieningenniveau
in onze gemeente geen schade aan gedaan en zijn de lokale lasten in evenwicht
gebleven. Dit getuigt volgens ons van grote lokale bestuurskracht. Op basis van deze
Perspectiefnota zal de provincie hierover een oordeel vellen in relatie tot het preventief
toezicht. De provincie weegt hierbij ook de wijze waarop we het beheer en onderhoud
van kapitaalgoederen in beeld hebben gebracht en de resultaten van de begrotingscan
af.

De financiële effecten van onze nieuwe verantwoordelijkheden in het sociaal domein
lijken beheersbaar. Het jaar 2015 kent een aanzienlijk overschot. De keuzes die de
gemeenteraad hier bij de voorbereidingen van de drie decentralisaties maakte, droegen
hieraan bij en stellen ons in staat in te spelen op (nieuwe) ontwikkelingen, zoals
vergrijzing en medicalisering, waardoor er een toename van zorggebruik ontstaat.
Het thema Sociaal Domein uit deel 1 van deze Perspectiefnota gaat hier dieper op in.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>burgemeester en wethouders van Heerenveen.
De gemeentesecretaris,                De burgemeester,




F.H. Perdok                          T.J. van der Zwan
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Deel I


1   Thema Financiën en Bedrijfsvoering                                      9

2   Thema Sociaal Domein, inclusief Werk(gelegenheid) en Inkomen           27
3   Thema Onderwijs en Sport (accommodaties)                               41

4   Thema Eigen kracht en nieuwe rollen                                    51
5   Thema Actueel - Demografische ontwikkeling                             55



Deel II


1.0 Hoofdfunctie 0 Algemeen bestuur                                         62
1.1 Hoofdfunctie 1 Openbare orde en veiligheid                              62
1.2 Hoofdfunctie 2 Verkeer, vervoer en waterstaat                           63
1.3 Hoofdfunctie 3 Economische zaken                                        63
1.4 Hoofdfunctie 4 Onderwijs                                                64
1.5 Hoofdfunctie 5 Cultuur en recreatie                                     64
1.6 Hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening 64
1.7 Hoofdfunctie 7 Volksgezondheid en milieu                                64
1.8 Hoofdfunctie 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting                 65
1.9 Hoofdfunctie 9 Financiering en algemene dekkingsmiddelen                65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Leeswijzer perspectiefnota deel I

In deel I van de Perspectiefnota zijn de thema’s uitgewerkt van het hoofdlijnenakkoord.
De thema’s in deel I zijn als volgt opgebouwd:

      Toelichting thema (kernboodschap);
      Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018;
      Totaal inkomsten en uitgaven;
      Toelichting beleid/totaal uitkomsten;
      Stand van zaken resultaten hoofdlijnenakkoord.

In het thema Financiën en bedrijfsvoering zijn de mutaties voor de periode 2017 -2020
opgenomen die groter zijn dan structureel € 50.000 en incidenteel € 100.000. Voor het
thema Sociaal domein zijn de mutaties in het thema zelf verwerkt. De overige mutaties
voor 2017 – 2020 zijn verwerkt in deel II. Mutaties voor de jaarschijf 2016 zijn
opgenomen in het verzamelbesluit financiële mutaties 2016-3.

In elk thema wordt aangegeven of het resultaat uit het hoofdlijnenakkoord in 2018 wordt
bereikt. De kleuren van de verkeerslichten geven aan wat de voortgang op dit moment
is. In onderstaande afbeelding is de verklaring van de kleuren van de verkeerslichten
weergegeven.

                                                                    Bij rood wordt, zoals
       Als de voortgang op           Oranje vraagt nog
                                                                    het nu lijkt, het
       schema ligt en er             extra aandacht op de
                                                                    resultaat niet
       geen risico’s worden          voortgang om het
                                                                    gehaald. De
       voorzien, staat het           resultaat te kunnen
                                                                    benodigde aanpak
       stoplicht op groen.           bereiken.
                                                                    wordt beschreven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>1 Thema Financiën en Bedrijfsvoering

1 Toelichting Thema (kernboodschap)

Door de economische crisis is de gemeente Heerenveen financieel in slecht weer beland.
Als gevolg hiervan heeft de gemeente verliezen moeten nemen, waardoor het eigen
vermogen (hierna algemene reserve genoemd) negatief is geworden. Heerenveen is in
het rood komen te staan. Dit betekent dat de gemeente financiële tegenvallers niet of
moeilijk kan opvangen. De gemeente staat hierdoor onder preventief toezicht van de
provincie Fryslân.

In de periode 2014-2018 werkt de gemeente aan herstel van haar financiën. Daarom
bezuinigt Heerenveen en zorgt zij voor meer grip op haar bedrijfsvoering en de partijen
met wie zij samenwerkt. Zoals de inleiding al schetst, streeft ons college met deze
Perspectiefnota 2016 duurzaam financieel herstel na. Dit betekent dat de gemeente
Heerenveen:

    1. Op korte en middellange termijn (5 tot 10 jaar) in staat is zijn financiële
       verplichtingen na te komen;
    2. In staat is risico's op te vangen;
    3. De kapitaalgoederen en bedrijfsvoering middelen op een gestructureerde en
       toekomstbestendige manier in stand houdt.

Heerenveen werkte altijd al aan een structureel sluitende begroting voor 4 jaar. Indien
de gemeenteraad deze invulling van duurzaam financieel herstel overneemt, voorziet
Heerenveen vanaf de Perspectiefnota 2016 ook in dekking van uitgaven die tot 10 jaar
vooruit worden voorzien. Een voorbeeld hierbij is onderwijshuisvesting. Op basis van een
investeringsraming voor de komende jaren wordt in de begroting een last opgenomen
waarmee de investeringen gedaan kunnen worden. Kanttekening hierbij is dat college en
raad te allen tijde als de investering daadwerkelijk gerealiseerd moet worden een andere
afweging kan maken. De middelen zijn dan echter wel voorhanden.

Zoals eerder benoemd, zijn de risico’s van Heerenveen systematisch in een benodigd
weerstandvermogen. Ook hierbij geldt dat de raad keuzes kan maken (zie paragraaf 3.6
van dit thema).

Ten slotte de kapitaalgoederen. Heerenveen raamde in de begroting geen
vervangingskosten voor kapitaalgoederen. Hiervoor werden middelen gezocht. Met deze
Perspectiefnota 2016 doen wij de raad het voorstel de vervangingskosten op te nemen in
de meerjarenbegroting.

Het voornemen is in de meerjarenbegroting de lasten op te nemen van:

•      Kapitaalgoederen en openbare ruimte (toegelicht in paragaaf 4 van dit thema);
•      Gemeentelijke gebouwen (idem);
•      IT (idem);
•      Onderwijshuisvesting (zie thema Onderwijs en Sport(accommodaties));
•      Sportaccommodaties (idem).
                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2 Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018

In het hoofdlijnenakkoord streeft het college van B&W de onderstaande resultaten na:

   Aan het einde van de raadsperiode 2014-2018 is voldoende perspectief op
    beëindiging van preventief toezicht. De laatste jaarschijf van de Verantwoordings- en
    Perspectiefnota 2017 (2021) is onze meerjarenbegroting structureel sluitend en heeft
    de algemene reserve een minimale omvang van 2,5 miljoen euro.
   Onze tarieven zijn maximaal kostendekkend.
   De optimale balans tussen kostenbewustzijn en toekomstbestendig beheer en
    onderhoud van de openbare ruimte.
   Beleid voorbereiden over borgstelling en garanties aan derden en ter vaststelling
    voorleggen aan de gemeenteraad.
   Uitwerking van de nieuwe rollen van de gemeente Heerenveen en de uitkomsten van
    de externe onderzoeken voor de gemeentelijke organisatie, waarbij de omvang van
    de organisatie maximaal de omvang is van soortgelijke gemeenten.

3.1 Totaal inkomsten en uitgaven

                 om schrijving                    S    2017      2018      2019      2020
                                                      x 1.000   x 1.000   x 1.000   x 1.000

Niet gerealiseerde taakstellingen                 S      -355      -355      -355      -355
Extra storting algemene reserve; begroting 2016   S     2.100     2.600     3.800     3.800
Algemene uitkering decembercirculaire 2015        S       812     1.274     1.382     2.461
Openbare ruimte en kapitaalgoederen               S      -353      -387      -496      -509
Informatie technologie                            S      -512      -527      -637      -677
Gemeentelijke gebouwen                            S      -350      -350      -350      -350
Uitvoering motie OZB dorpshuizen                  S       -50       -50       -50       -50
Belastingen oninbare debiteuren                   S        70        70        70        70
Ruimtelijke ordening                              S       -12       -45       -45       -45
Mutaties Deel II                                  S       -30       -16       -16       -58

Totaal mutaties structureel                             1.320     2.214     3.303     4.287


                 om schrijving                    I    2017      2018      2019      2020
                                                      x 1.000   x 1.000   x 1.000   x 1.000

Informatietechnologie                             I      -470       -50
Formatie bestemmingsplannen                       I      -162
Mutaties Deel II                                  I       -71       -20

Totaal mutaties incidenteel                              -703       -70         0         0


Tabel 1: Totaal inkomsten en uitgaven 2017- 2020 (x € 1.000)


Tabel 1 laat de totale inkomsten en uitgaven zien die zijn opgenomen in het thema
Financiën en Bedrijfsvoering. Ook het saldo van de mutaties uit deel II zijn opgenomen in
de bovenstaande tabel.




                                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.2 Het financieel meerjarenperspectief

Het financieel meerjarenperspectief voor de jaren 2017-2020 laat jaarlijks een positief
saldo zien.


 4.500
                                                                    3.901
 4.000
 3.500                                         2.917
 3.000
                                                                                      Einduitkomsten begroting
 2.500                                                                                2016 (9 november 2015)
                              1.766
 2.000
                                                                                      Einduitkomsten 2017-2020
 1.500
                                                                                      (23 juni 2016)
 1.000          373
   500
                36                 29              27               27
     0
                2017           2018              2019             2020

Grafiek 1: Financieel meerjarenperspectief 2017 tot en met 2020 (x € 1.000)

Uitkomsten Perspectiefnota 2016                                              2017       2018          2019          2020
Einduitkomsten meerjarenperspectief begroting 2016                              36          29            27            27
Structurele mutaties Perspectiefnota 2016                                    1.050       1.752         2.835         3.819
Structurele mutaties Verzamelbesluiten 2016                                     55          55            55            55
Incidentele mutaties Perspectiefnota 2016                                     -768         -70             0             0
Einduitkomsten 2017-2020                                                      373       1.766         2.917         3.901


Tabel 2: Opbouw meerjarenperspectief 2017 tot en met 2020 (x € 1.000)


Grafiek 1 en tabel 2 laten zien wat de financiële gevolgen zijn voor de jaren 2017 tot en
met 2020. Een verduidelijking van de mutaties is opgenomen in grafiek 5 Totaal
financiële mutaties 2017 tot en met 2020.

3.3 Ontwikkeling algemene reserve en weerstandsvermogen


         x € 1.000
    50.000
    45.000                                                                                                    44.907
                                                                                                    38.722
    40.000
                                                                                          32.481
    35.000
    30.000                                                                    26.000
    25.000                                                          20.700
    20.000
                                                           19.513
    15.000
                                                  14.010
    10.000
                                         9.279
     5.000            504    5.620
            0
                     2015   2016        2017     2018      2019       WV       2020     2021       2022      2023


Grafiek 2: Ontwikkeling algemene reserve en weerstandsvermogen (x € 1.000)

                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Grafiek 2 laat de ontwikkeling zien van de algemene reserve op basis van alle in deze
nota opgenomen voorstellen en alle besluiten die de gemeenteraad eerder heeft
genomen. De algemene reserve is nodig om financiële tegenvallers te kunnen opvangen.
De hoogte van de reserve laat het weerstandsvermogen zien, een risicobuffer. Op dit
moment is het weerstandsvermogen niet voldoende. Financiële tegenslagen kan de
gemeente hierdoor niet opvangen. Onder 3.6 Risico’s en risicomanagement, wordt het
beoogde weerstandsvermogen (WV) verder toegelicht. In de grafiek is vanaf dit bedrag
de lijn in het groen aangegeven.

Verloop algemene reserve               2017          2018          2019          2020
Stand 1 januari                       5.619.562     9.278.808    14.010.236    19.513.176


Mutaties
Spaarcomponent                         2.926.335     3.099.335     3.099.335     3.099.335
Kapitaallasten stelselwijziging         -513.381     -513.381      -513.381      -513.381
Extra storting (V&P-nota 2014)           873.000      379.000             0             0
Perspectiefnota 2016                     373.292     1.766.474     2.916.986     3.901.189


Totaal mutaties                       3.659.246     4.731.428     5.502.940     6.487.143


Stand per 31 december                 9.278.808    14.010.236    19.513.176    26.000.319

Tabel 3: Mutaties in de algemene reserve voor de jaren 2017-2020

Maatregelen
Maatregelen om de algemene reserve te sturen/beïnvloeden:
 Sparen door uitgaven te verlagen, inkomsten te verhogen en/of eenmalige voordelen
   te sparen.
 Financiële risico’s beheersen.

Voorstellen
 De spaarcomponent te handhaven (voor het weerstandsvermogen).
 De uitkomsten van het meerjarenperspectief 2017–2020 toe te voegen aan de
   algemene reserve (zie grafiek 2 en tabel 2).

3.4 Ontwikkeling financiering

Er is geen kant en klaar antwoord op de vraag wat de maximale omvang van de schulden
mag of moet zijn. Belangrijker dan de omvang van de schulden, is het bedrag dat de
gemeente aan rente moet betalen over de schulden. Deze rentelasten leggen een groot
beslag op gemeentelijke middelen. Hoe meer rente er betaald moet worden, hoe minder
geld er over is voor overige zaken. Om in de gaten te houden of de gemeente haar
rentelasten kan blijven betalen, wordt de zogenaamde Interest Coverage Ratio (ICR)
gevolgd. De ICR is voor de gemeente een nieuw instrument. Voor een goed begrip
daarvan is het zinvol de werking hiervan in 2016 te presenteren. Bij een ICR van 1 kan
de gemeente precies haar rentelasten voldoen. Dit wordt in onderstaande grafiek met
een rode lijn aangegeven.



                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> 2,40


 2,00


 1,60
                                                                                   ICR

 1,20                                                                              Norm
                                                                                   Kritieke norm
 0,80


 0,40


 0,00
        2015   2016   2017   2018   2019   2020        2021   2022   2023   2024



Grafiek 3: Ontwikkeling financiering

De blauwe lijn in grafiek 3 laat de ontwikkeling van de ICR zien van de gemeente.
Naarmate de ICR verder boven de 1 ligt, heeft de gemeente een gezondere positie om
(bijvoorbeeld) schulden te kunnen aflossen. De ICR van Heerenveen heeft na 2017 een
dalende lijn, namelijk van 2,03 in 2017 naar 1,36 in 2024. Een ICR van minimaal 1,4 is
noodzakelijk om mutaties in de rente op te kunnen vangen. Dit is de oranje lijn.
Onderdeel van de ICR is de spaarcomponent. Zonder de spaarcomponent daalt de ICR
onder de kritische norm van 1. De gemeente is dan niet meer in staat haar rentelasten te
betalen en moet extra geld lenen om aan deze verplichtingen kunnen voldoen.

Maatregelen
Maatregelen om de renteverplichtingen te sturen/beïnvloeden:
 Extra aflossen door minder geld uit te geven en/of grond en bezittingen te verkopen.
 Bezuinigen of inkomsten verhogen.
 Niet meer lenen, door minder te investeren.

Voorstellen
 Spaarcomponent handhaven (voor de minimale ICR van 1,4).
 De ICR minimaal op 1,4 te houden.
 Bij elke perspectiefnota de ICR herberekenen op basis van de voorstellen in de nota.
 De raad in 2016 de ICR methodiek presenteren.

3.5 Preventief Toezicht

De gemeente staat onder preventief toezicht van de provincie. Dit betekent dat de
begroting en alle wijzigingen daarop goedgekeurd moeten worden. Goedkeuring volgt
alleen wanneer de wijzigingen voldoen aan de met de provincie gemaakte afspraken, die
gaan over het herstel van de financiën van de gemeente. Elk jaar beoordeelt de provincie
de begroting en besluit in hoeverre preventief toezicht van toepassing is.

3.6 Risico’s en risicomanagement

De gemeente wil voldoende geld hebben om de financiële gevolgen van risico’s op te
vangen. Dit betekent dat het extra belangrijk is om inzicht te hebben in de risico’s.

                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     Top 5 risico’s

Risico                                 Omvang          Kans van     Beheersmaatregelen
                                                       optreden
Hogere of lagere uitkering uit         € 1.000.000     90%          Gevolgen beheersen door middel
het gemeentefonds.                                                  van verzamelbesluiten en
                                                                    perspectiefnota.
Bezuinigingsmaatregel 3-B4.            € 5.250.000     67%          Zaak ligt voor aan het
Gerechtelijke uitspraak inzake                                      gerechtshof.
precariobelasting kabels en
leidingen.
Eenmalige financiële middelen          € 650.000       100%         Moet worden verwerkt in
i.v.m. Individueel Keuze Budget                                     verzamelbesluit 2016-5.
Op de lange(re) termijn doelen         € 1.000.000     80%          Basisplan risicobeheersing: ICT
die door of voor ICT zijn gesteld                                   beheersvisie actualiseren,
niet worden gerealiseerd omdat                                      governance inrichten,
er geen focus ligt op de                                            vraagafstemming en risico
uitvoering van beleid.                                              inzicht technische infrastructuur.
                                                                    (september 2015-augustus
                                                                    2016).
Er onvoldoende beheersing              € 800.000       75%          Eenmalige controle van alle
bestaat ten aanzien van security                                    lopende contracten op
en compliance of te wel het                                         procesniveau
voldoen aan wet- en                                                 (aanbestedingsregels) en
regelgeving.                                                        inhoudsniveau (privacy en
                                                                    security vereisten). Herijken ICT
                                                                    inkoopvoorwaarden met accent
                                                                    op privacy en
                                                                    beveiligingsvereisten door
                                                                    derden.

     Tabel 4: Top 5 risico’s

     Tabel 4 laat de vijf grootste financiële risico’s zien. De grootste risico’s worden bepaald
     door de omvang van het risico als dit zich voordoet en de kans dat zich dit voordoet. Ook
     wordt in de tabel aangegeven hoe dit risico beheerst kan worden om er voor te zorgen
     dat het risico niet optreedt en/of de omvang kan worden verminderd.

     Grip krijgen op risico’s
     Het weerstandsvermogen is de buffer om risico’s te kunnen opvangen. Voor de
     berekening van het weerstandsvermogen wordt alleen rekening gehouden met risico’s
     met een negatief gevolg. Dit betekent dat risico’s met een positief gevolg een meevaller
     zijn wanneer deze zich echt voordoen en de gemeenteraad aan deze meevaller een
     bestemming kan geven.

     Maatregelen
     Maatregelen om het weerstandsvermogen te sturen/beïnvloeden:
      Factor
      Zekerheidspercentage
      Berekening voor structurele en incidentele risico’s
     De maatregelen zijn hieronder toegelicht.


                                                 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> Factor
 De berekening van het weerstandsvermogen wordt gedaan met software (Naris). De
 uitkomst hiervan kan worden vermenigvuldigd met een factor. De meeste gemeenten
 hanteren een factor tussen 1,2 en 1,4.

 Redenen om met een factor te rekenen, zijn:
  Er kunnen niet van te voren ingeschatte risico’s optreden (‘de zogenaamde zwarte
    zwanen’);
  De werkwijze van onze gemeente om risico’s voorzichtig in te schatten. Wanneer er
    te veel onduidelijkheid is over het mogelijke financiële gevolg, dan wordt het risico
    met gevolg € 0 ingeschat;
  Achtervang voor de dekking van de structurele risico’s voor meer dan twee jaar (zie
    ook onder structurele en incidentele risico’s);
  Het weerstandsvermogen wordt ook gebruikt voor de voor- en nadelen van de
    verzamelbesluiten.

 Zekerheidspercentage
 Gekozen kan worden voor een zekerheidspercentage voor het opvangen van de risico’s.
 De keuze ligt tussen 5% en 95%. Het gaat om de inschatting van de beste verhouding
 tussen spaargeld voor risico’s en onnodig geld reserveren. Veel gemeenten kiezen voor
 een percentage van 90%.

 Redenen om met een zekerheidspercentage te rekenen zijn:
  Afhankelijk van de risicobereidheid wordt een zekerheidspercentage gekozen. Hoe
    groter de bereidheid hoe lager het percentage en hoe lager de bereidheid hoe hoger
    het percentage.
  Naarmate het percentage toeneemt, neemt het te reserveren bedrag toe.
  Naarmate de zekerheid toeneemt, is het waarschijnlijker dat er voldoende geld is om
    de risico’s op te vangen.

 Structurele en incidentele risico’s
 Er zijn risico’s die een eenmalig financieel negatief gevolg hebben, maar er zijn ook
 risico’s die een permanent (structureel) financieel negatief gevolg hebben. Deze laatste
 categorie kunnen met een factor van 1 of hoger worden meegenomen in de berekening.
 Het gaat hier om de afweging tussen voldoende tijd voor beheersing en onnodig geld
 reserveren. Een voorbeeld is het risico dat de algemene uitkering negatief uitpakt. Met
 factor 1 is er één jaar de tijd om dit gevolg te beheersen, met factor 2 is er twee jaar de
 tijd. Maatregelen om de het weerstandsvermogen te sturen/beïnvloeden:

Maatregel                                                    Voorgesteld     Weerstands
                                                             weerstands      vermogen na
                                                             vermogen        maatregel
Factor 1,2 hanteren na de uitkomst van de simulatie             € 20,7           € 17,8
Zekerheidspercentage van 80%                                    € 20,7           € 18,2
Zekerheidspercentage van 95%                                    € 20,7           € 23,6
Factor 1 voor structurele risico’s                              € 20,7           € 14,9
 Tabel 5: Maatregelen om het weerstandsvermogen te beïnvloeden

                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Tabel 5 laat de maatregelen zien die kunnen worden genomen om het
weerstandsvermogen te beïnvloeden. Het effect van bovenstaande maatregelen kan niet
bij elkaar worden opgeteld, bij elke mogelijke maatregelen zijn de overige ‘knoppen’
gelijk gebleven.

Voorstellen
 Een factor van 1,4 te hanteren na de uitkomst van het berekende
   weerstandsvermogen (de simulatie).
 Een zekerheidspercentage van 90% te kiezen.
 Voor structurele risico’s factor 2 te kiezen.
 Het benodigd weerstandsvermogen jaarlijks te berekenen bij de begroting en
   jaarrekening.
 De raad in 2016 de methodiek van risicomanagement presenteren.

Op basis van bovenstaande voorstellen is het benodigd weerstandsvermogen berekend
op € 20,7 miljoen. Wanneer het weerstandsvermogen hierboven komt, wordt voorgesteld
dit in de algemene reserve niet geblokkeerd onder te brengen. Daarmee kunnen nieuwe
keuzes worden gemaakt die gefinancierd kunnen worden met deze incidentele dekking.

3.6 Bezuinigingen

            x € 1.000


                        1.109   753




                                                                  Gerealiseerd/geen risico
                                                                  Risico
                                 16.026                           Niet realiseerbaar




                                          Totaal jaarschijf 2018 (structureel); € 17.888


Grafiek 4: (structurele) bezuinigingen (x € 1.000)

Grafiek 4 laat de totale omvang van alle bezuinigingsmaatregelen in de periode 2010 tot
en met 2018 zien. Deze maatregelen zijn door de gemeenteraad vastgesteld en verwerkt
in de begroting. Het groene deel is gerealiseerd. Het oranje deel is nog niet gerealiseerd,
dit wordt goed in de gaten gehouden. Het rode deel is niet realiseerbaar. Met dit niet-
realiseerbare deel is in het financieel meerjarenperspectief (zie 3.1) rekening gehouden.
Hieronder staan de niet-realiseerbare bezuinigingen. Van de onderstaande taakstelling is
een bedrag van € 355.000 nog niet verwerkt. Een bedrag van € 398.000 is in een eerder
stadium al aan u voorgelegd als niet realiseerbaar.




                                                 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Ronde/nr.    Bezuinigingsmaatregel                        Taakstelling          Niet
                                                                           realiseerbaar
             Uitbreiding werkgelegenheidsprojecten
1 - 55                                                           150.000        118.000
             openbare ruimte
3 – B5       Tarieven begraafplaatsen                            100.000        100.000
3 – F24a    Nieuwe invulling sober werkgeverschap                380.000          30.000
6-6         Verkoop bezittingen                                  150.000         150.000
Reeds verantwoorde niet gerealiseerde taakstellingen            780.000         398.000

Ronde/nr.    Bezuinigingsmaatregel                        Taakstelling          Niet
                                                                           realiseerbaar
3 – C8       ICT                                                 373.000        193.000
3 – H30      Afvalstoffen en WIW’ers                              82.000          82.000
6–5          Onderwijs, sport, cultuur                           200.000          80.000
Nieuwe niet gerealiseerde taakstellingen                        655.000         355.000

Totaal niet gerealiseerde taakstellingen                       1.435.000        753.000

Tabel 6: Totaal niet te realiseren bezuinigingen (x € 1.000)

Tabel 6 laat zien welke bezuinigingen niet kunnen worden gerealiseerd. Hieronder wordt
een toelichting gegeven op de nieuwe niet gerealiseerde taakstellingen:

   ICT
    De voorgenomen taakstelling op ICT blijkt niet te kunnen worden gerealiseerd. Het
    voordeel dat door samen te werken wordt gerealiseerd, komt tot uiting doordat de
    meerkosten (zie paragraaf 4) kunnen worden verminderd.

   Afvalstoffen en WIW’ers
    Vanaf 2013 werd de inzet van mensen met een dienstverband in de Wet Inschakeling
    Werkzoekenden verrekend in de afvalstoffenheffing. Omdat vanuit deze wet een
    drietal personen in dienst zijn getreden bij de gemeente, kunnen deze kosten niet
    langer worden verrekend binnen de afvalstoffenheffing. Het beschikbare budget dient
    te worden toegevoegd aan het personeelsbudget van de afdeling Realisatie en
    Wijkbeheer.

   Onderwijs, sport, cultuur
    De oorspronkelijke taakstelling was € 500.000. Hiervan is € 300.000 gerealiseerd
    door het inleveren van het budget Accommodatiebeleid. Daarnaast is er een bedrag
    van € 120.000 ingevuld door het overhevelen van de onderhoudsbudgetten voor het
    schoolonderhoud naar de schoolbesturen. De resterende € 80.000 kan binnen de
    bestaande begroting niet worden gerealiseerd. Zoals in het thema Onderwijs en sport
    (accommodaties) is aangeven, is de komende jaren extra geld nodig.

3.7 Verbonden partijen

Gezien de financiële situatie van de gemeente is het van belang om meer grip te krijgen,
en houden, op de partijen waarmee de gemeente samenwerkt. In 2015 is de Leidraad
Samenwerken vastgesteld, met hierin beleid en concrete instrumenten om deze grip te
kunnen vergroten en welke in 2016 wordt geïmplementeerd. In 2016 wordt de

                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>gemeenteraad een nieuwe Nota Samenwerken aangeboden, onder meer met de input
vanuit de gehouden ‘dialoogtafels’ en het vervolg daarop.

4 Totaal financiële mutaties 2017 tot en met 2020

                                                           3.819
          4.000
          3.500
                                               2.835
          3.000
          2.500
                                 1.752
          2.000
                   1.050                                                     Totaal mutaties structureel
          1.500
                                                                             Totaal mutaties incidenteel
          1.000
            500
              0                                        0           0
                                      -70
           -500
                       -768
          -1.000
                    2017          2018          2019        2020

Grafiek 5: Structurele en incidentele mutaties 2017-2020 (x € 1.000)

 them a                       om schrijving                        S    2017        2018     2019    2020
                                                                       x 1.000     x 1.000 x 1.000 x 1.000
      1   Financiën en Bedrijfsvoering                             S       1.320       2.214   3.303   4.287
      2   Sociaal Domein                                           S           0           0       0       0
      3   Sport en Onderwijs (accommodaties)                       S        -202        -394    -400    -400
      4   Eigen kracht en nieuwe rollen                            S         -68         -68     -68     -68
      5   Actueel (demografie)                                     S           0           0       0       0
          Totaal mutaties structureel                                     1.050       1.752   2.835   3.819

 them a                       om schrijving                        I    2017        2018     2019   2020
                                                                       x 1.000     x 1.000 x 1.000 x 1.000
      1   Financiën en Bedrijfsvoering                             I        -703         -70      0       0
      2   Sociaal Domein                                           I           0           0      0       0
      3   Sport en Onderwijs (accommodaties)                       I         -15           0      0       0
      4   Eigen kracht en nieuwe rollen                            I         -50           0      0       0
      5   Actueel (demografie)                                     I           0           0      0       0
          Totaal mutaties incidenteel                                      -768         -70       0       0


Tabel 7: Opbouw structurele en incidentele mutaties (x € 1.000)

Grafiek 5 en tabel 7 tonen de structurele en incidentele financiële mutaties voor 2017 tot
en met 2020 ten opzichte van de einduitkomsten begroting 2016. Met de mutaties is
rekening gehouden in het financieel meerjarenperspectief (zie 3.1).

Toelichting incidentele mutaties > € 100.000
 Zie: Informatietechnologie en Nieuwe taken en kansen in de ruimtelijke ontwikkeling.

Toelichting structurele mutaties > € 50.000

 Algemene uitkering
De algemene uitkering laat ten opzichte van het meerjarenperspectief 2017-202, dat is
opgesteld bij de begroting 2016, een positieve ontwikkeling zien. De mutaties zijn
                                            18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>verwerkt in deze perspectiefnota. De grootste financiële mutaties vloeien voort uit de
aanpassingen van de maatstaven en de uitkeringsfactor.

Algemene uitkering                                2017     2018      2019     2020
Mutatie december circulaire vs. Begroting 2016     812    1.274     1.382    2.461

Tabel 8: Mutatie algemene uitkering 2017-2020 (x € 1.000)


Tabel 8 laat de extra inkomst zien uit de algemene uitkering ten opzichte van het
meerjarenperspectief dat is opgesteld bij de begroting 2016.

 Openbare ruimte en kapitaalgoederen
In 2016 hebben wij de uitkomsten van het onderzoek openbare ruimte en
kapitaalgoederen gepresenteerd. De tekorten en onze wens de kwaliteit in de openbare
ruimte beter te kunnen duiden, waren aanleiding voor een vervolgonderzoek. Hiervoor is
het areaal in hoeveelheden en kwaliteit in beeld gebracht en een raming gemaakt van de
kosten voor onderhoud op verschillende kwaliteitsniveaus (basis, huidige budget en
basis+). Bij dit onderhoud is rekening gehouden met de onderhoud- en
vervangingskosten. Ook de vervangingskosten in de ramingen opnemen, past bij onze
opvatting over duurzaam financieel herstel.

Maatregelen
Het voorstel is:
1. Scenario “Bewust beheer” kiezen voor het beheer en onderhoud van de openbare
   ruimte. Dit voorstel komt voort uit een analyse van meldingen en klachten, de
   ervaring van onze wijkteamleiders en wijkmanagers en de schouw samen met
   bewoners en raadsleden;
2. Het groenonderhoud; woonwijken en buitengebied op basis, bos en bomen in
   buitengebied op laag, de verzorging in de centra op hoog en alle bermen op laag,
   behalve voor toegang- en wijkontsluitingswegen op basis.;
3. Het onderhoud van kapitaalgoederen als wegen, bruggen, tunnels, kades en oevers
   op een basisniveau te organiseren. Dit behoudt functionaliteit en voorkomt
   kapitaalvernietiging en veiligheidsrisico’s;
4. Door het opnemen van de kosten in het meerjarenperspectief, kunnen de
   voorzieningen die zijn gevormd voor het wegwerken van het achterstallig onderhoud
   in de voormalig gemeente Boarnsterhim vrijvallen. In het laatste verzamelbesluit van
   2016 worden deze middelen toegevoegd aan de algemene reserve. Deze vrijval is
   nog niet in de perspectiefnota verwerkt.

Financieel overzicht
Om aan dit kwaliteitsniveau te voldoen zijn aanvullende structurele onderhoudsbudgetten
benodigd:




                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Beleidsterrein            2017     2018      2019     2020
Wegen                      163      200       200      200
Groen                     -510     -510      -510     -510
Openbare verlichting       -75      -75       -75      -75
Speelvoorzieningen         -56      -56       -56      -56
Bebording                   14       14        14       14
Bruggen                    117       99        58       56
Oevers                      -6      -59      -127     -137
Totaal                    -353     -387      -496     -509

Tabel 9: Totaal uitzettingen openbare ruimte en kapitaalgoederen 2017-2020 (€ x 1.000)

Tabel 9 maakt inzichtelijk wat er aan geld nodig is om het onderhoud van de openbare
ruimte en kapitaalgoederen structureel op orde te brengen.

Naast de structureel benodigde uitgaven zijn er eenmalige budgetten nodig ad.
€ 470.000 voor het op orde te brengen van het onderhoud aan de bomen, de
halfverharding (paden in de wijken en op begraafplaatsen en parkeerplaatsen
Oranjewoud), de vervanging van de mijnsteen door gras in Sportstad en het achterstallig
onderhoud aan de bermen. Deze eenmalige middelen zullen integraal worden
meegenomen in de vrijval van de voorzieningen achterstallig onderhoud Boarnsterhim,
zoals dit is opgenomen in het raadsvoorstel.

 Informatietechnologie
Een goedwerkende informatietechnologie (IT) is een essentiële randvoorwaarde voor een
gemeente in deze huidige tijd. De nieuwe zorg- en ondersteuningstaken steunen
bijvoorbeeld zwaar op de gemeentelijke IT. Een goedwerkende IT is ook belangrijk voor
moderne gemeentelijke opgaven als transparantie en privacy, beveiliging van gegevens,
archivering en een betere dienstverlening door zaakgericht werken. In 2015 hebben wij
de raad geïnformeerd over de ontwikkeling van de IT binnen de gemeentelijke
organisatie. We constateerden dat het toenemend belang van IT, bijvoorbeeld binnen het
sociaal domein, zich niet goed verhield tot de bezuinigingen die binnen de betrokken
afdeling zijn doorgevoerd Berenschot toonde eerder al aan dat de formatie van deze
afdeling te beperkt was.

Het vertrekpunt van het verbeterprogramma is een analyse die Deloitte heeft verricht in
opdracht van de concerncontroller. Zoals besproken met de raad voorziet deze
Perspectiefnota in een voorstel met vervolgmaatregelen en structurele borging, en
daarmee ook voor het duurzaam herstel van de bedrijfsmiddelen. Uitgangspunt van
voorstel is - gezien het toenemende belang van ICT en digitalisering - te kiezen voor ICT-
samenwerking met Sûdwest-Fryslân en De Fryske Marren.

Veel gemeenten hebben dezelfde IT-opgaven. Door in te zetten op samenwerking met
andere gemeenten kan efficiënter gewerkt worden. Toekomstige ontwikkelingen kunnen
hierdoor samen worden opgepakt. Een samenwerking met de gemeenten Sûdwest-
Fryslân en De Fryske Marren levert niet de gewenste bezuiniging op, maar beperkt wel
de toekomstige kosten. De meerkosten van het verbeterprogramma kunnen hierdoor
verlaagd.
                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Om deze samenwerking vorm te geven, is het nodig om een snelle glasvezelverbinding
tussen de gemeenten aan te leggen. Samenwerking met deze twee gemeenten heeft
geen beperkingen voor mogelijke samenwerking met andere gemeenten.

Maatregelen
Het voorstel is:
1. De formatie structureel uit te breiden met ± 7 fte. Dit is nodig om de dienstverlening,
   de bedrijfsvoering en het bestuurlijk beleid te faciliteren, met name voor databeheer
   (basis- en kernregistraties, informatiemakelaar, bestuurs- en bedrijfsinformatie) en
   functioneel beheer (digitale procesondersteuning en functionaliteitenbeheer,
   belastingen, financiën, sociaal domein, vergunningen enzovoorts);
2. Incidenteel extra middelen ter beschikking te stellen voor management,
   professionalisering van betrokken medewerkers, werkprocessen en inlopen
   achterstanden (ICT en archief);
3. Structureel extra middelen beschikbaar te stellen voor het beheer en onderhoud van
   programmatuur. In het verzamelbesluit 2015-5 is eerder eenmalig
   € 300.000 gevraagd. Dit is een weerslag van alle bestaande contracten en afspraken
   met leveranciers. Voor de komende jaren is ditzelfde bedrag structureel nodig.
   Daarnaast wordt een taakstelling van € 50.000 doorgevoerd. Het voorstel is om een
   taakstelling (€ 50.000) op te nemen en deze uiterlijk 2017 doorgevoerd te hebben en
   het resterende bedrag structureel beschikbaar te stellen;
4. Structureel middelen ter beschikking te stellen voor de periodiek vervanging van alle
   ICT bedrijfsmiddelen (printers en werkplekken). Deze toename is nu verwerkt in het
   vervangingsprogramma ICT. In voorgaande jaren is hiervoor geen geld gereserveerd;
5. Het beschikbare krediet voor vernieuwing van de informatievoorziening (IV)
   beschikbaar te stellen. De reserve IV bevat € 300.000;
6. Een incidenteel bedrag beschikbaar te stellen voor werkzaamheden voor zaakgericht
   werken en digitalisering (30% achterstanden en 70% wettelijke taken). Hierdoor kan
   ook de gemeentelijke dienstverlening toekomst bestendig uitgevoerd worden.

Kanttekeningen
Nog niet in beeld zijn de financiële effecten van de vastgestelde VNG resolutie
Informatieveiligheid. Het informatiebeveiligingsplan wordt in 2016 ter vaststelling
aangeboden. De verwachting is dat de huidige structurele middelen (€ 25.000)
onvoldoende zijn. Hierover doen wij u een separaat voorstel. Ook voorzien wij dat vooral
in het sociaal domein privacy steeds meer inzet vraagt. Elke gemeente moet in
toenemende mate aantonen dat persoonsgegevens goed verwerkt en beschermd zijn. Wij
voorzien dat een functionaris gegevensbescherming een plicht wordt. Dit is geen
onderdeel van de bestaande formatie. Een derde kanttekening betreft de invoering van
de nieuwe Omgevingswet in 2018. Deze wet bundelt 26 bestaande wetten op het gebied
van onder meer bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Verder biedt de
wet meer ruimte voor particuliere ideeën. Dit komt doordat er meer algemene regels
gelden in plaats van gedetailleerde vergunningen (‘ja, mits’ in plaats van ‘nee, tenzij’).
In de voorbereiding op deze nieuwe wet zal duidelijk worden wat de effecten zijn op onze
IT. Hierover gaan wij in 2016 met de raad in gesprek.

De samenwerking met Sûdwest-Fryslân en De Fryske Marren stelt eisen aan de
infrastructuur. De investering om te komen tot samenwerking is opgenomen in het

                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>voorstel (€ 150.000). Er moet onder andere een glasvezelverbinding tussen de drie
gemeenten worden aangelegd. De jaarlijkse kosten hiervan bedragen maximaal € 37.000
voor Heerenveen.

Bestaande middelen
Tegenover bovenstaande voorgestelde uitzettingen staan een aantal aanbestedings
voordelen en kostenverminderingen in de bedrijfsvoering. Het management en de
overhead worden gereduceerd. Dit levert een structurele dekking van € 300.000 op.

Financieel overzicht

ICT                                  2017        2018   2019    2020
Formatie                             -505        -505   -505    -505
Applicaties                          -262        -322   -432    -472
Besparing                             255         300    300     300
Totaal structureel                   -512        -527   -637    -677

ICT                                  2017        2018   2019    2020
Formatie                             -345         -50
Applicaties                          -523
Besparing                             398
Totaal incidenteel                   -470         -50     0        0

Tabel 10: Totaal uitzettingen informatietechnologie 2017-2020 (€ x 1.000)


Tabel 10 maakt inzichtelijk wat er aan geld nodig is om het beheer en onderhoud op het
gebied van ICT structureel op orde te brengen.

 Gemeentelijke gebouwen
Alle onderhoudskosten van de gemeentelijke gebouwen zijn ondergebracht in de
voorziening gebouwen. Het gaat hier om de gebouwen voor eigen gebruik, MFA’s,
gebouwen op sportterreinen, enzovoorts. Een voorziening voor het planmatig onderhoud
wordt onderbouwd voor de controle van de jaarrekening. De accountant toetst of de
voorziening meerjarig toereikend is om aan de verplichtingen te kunnen voldoen.

Maatregelen
Om de voorziening meerjarig, tegen een jaarlijks gelijke last in de begroting, van
voldoende middelen te voorzien, dient er in de begroting een structureel bedrag te
worden opgenomen van € 350.000.

Kanttekeningen
Zoals aangegeven toetst de accountant voorzieningen op voldoende middelen om aan de
verplichtingen te kunnen voldoen. Wanneer een voorziening niet structureel (over
meerdere jaren) over voldoende budget beschikt, zal deze in de controle bij de
jaarrekening worden aangemerkt als een fout.




                                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Financieel overzicht

Voorziening Gebouwen          2017     2018          2019     2020
Stand per 1 januari            364      408           476      439
Storting bestaand            1.248    1.248         1.248    1.248
Bestedingen                 -1.554   -1.530        -1.635   -1.791
Saldo                           58      126            89     -104
Aanvullende middelen           350      350           350      350
Stand per 31 december          408      476           439      246

Tabel 11: Totaal uitzetting voorziening gebouwen 2017-2020 (€ x 1.000)

 Uitvoering motie OZB dorpshuizen
Op grond van een tweetal moties van de raad is onlangs de nadere regel ‘subsidiëring
activiteiten maatschappelijke organisaties’ vastgesteld. Zoals eerder aangekondigd bij de
gemeenteraad, is hiervoor een jaarlijks bedrag van € 50.000 voor benodigd vanaf 2017.

 Belastingen oninbare debiteuren
Bij de invordering van gemeentelijke belastingen en privaatrechtelijke vorderingen is
jaarlijks sprake van bedragen die niet invorderbaar zijn. In 2015 is er een voorziening
gevormd voor het risico van oninbare vorderingen. Voor de belastingvorderingen is een
voorziening gevormd van € 80.000 op basis van in het verleden verklaarde oninbare
posten. Voor privaatrechtelijke vorderingen zijn er minder mogelijkheden voor verhaal
dan bij belastingvorderingen. Derhalve dient hiervoor een andere wijze van berekening te
worden gehanteerd. Per openstaande vordering is de ‘kans van inning’ beoordeeld. Op
basis hiervan is een voorziening gevormd van € 25.000.
In de begroting is structureel € 175.000 opgenomen voor het risico van oninbare
vorderingen waaruit deze voorzieningen worden gevoed. De hoogte van de voorzieningen
kan jaarlijks fluctueren, maar op basis van de berekeningen in 2015 wordt voorgesteld
het structurele bedrag in de begroting naar beneden bij te stellen naar € 105.000.
De structurele vrijval bedraagt € 70.000.

 Nieuwe taken en kansen in de ruimtelijke ontwikkeling
De combinatie van de nieuwe Woningwet per 1 juli 2015 en de aantrekkende economie
leidt ertoe dat nieuwe taken van de gemeente niet opgepakt kunnen worden en kansen
niet verzilverd worden.
De hiervoor benodigde extra structurele capaciteit wordt geschat op ongeveer 0,5 fte op
jaarbasis ( voor onderdeel wonen). Daarom stellen wij een uitbreiding van de formatie op
deze terreinen voor. Hierbij hanteren wij het uitgangspunt dat structurele formatie alleen
op aantoonbare nieuwe taken ingezet wordt. Voor het overige werk is een flexibele schil.
Kort samengevat houdt ons voorstel in dat voor 2017 een incidentele extra inzet is
gemoeid met een omvang € 162.000 en een structurele uitbreiding van de formatie van
€ 47.000.

Wonen
Per 1 juli 2015 is de nieuwe woningwet in werking getreden. Deze nieuwe wet kent veel
nieuwe taken toe aan de gemeente. De gemeente stelt een woonvisie voor 5 jaar vast.

                                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Woningcorporaties doen jaarlijks een bod waarmee ze aangeven hoe ze door hun
investeringen in woningbouw en beheer van hun voorraad etc. in het jaar daarop zullen
bijdragen aan deze visie. De gemeente moet een oordeel geven of we in kunnen
stemmen met deze plannen, inhoudelijk maar ook ten aanzien van de financiële positie
en financiële mogelijkheden van de verschillende woningcorporaties. Vervolgens worden
in dezelfde jaarlijkse cyclus prestatieafspraken gemaakt tussen de gemeente, de
corporaties en de huurderbelangenorganisaties. In dit eerste volle jaar van de nieuwe
woningwet verkennen we momenteel samen met de corporaties en huurdersorganisaties
de mogelijkheid van een raamovereenkomst als het kader voor de jaarlijkse
prestatieafspraken.
Dit vraagt structureel extra capaciteit en incidenteel voor het komende jaar.

Stedenbouw
De capaciteit bij stedenbouw is nu beperkt. Redenen hiervoor zijn de aantrekkende
economie, terwijl bestaande projecten als Gedempte Molenwijk, herinrichting
Compagnonstraat/Van Dekemalaan en dergelijke, nog de nodige aandacht vragen.
Daarnaast is er sprake van een uitbreiding van het grondgebied en tevens een soort
inhaalslag van projecten in het voormalige Boarnsterhim (o.a. de doorloop van van
Sinnebuorren, verplaatsing tankstation Fennema, waterwonen, en nog een aantal
kleinere projecten) .
Bovendien staan er diverse projecten op stapel waarvan niet bekend is wanneer ze inzet
van ons vragen maar waarvan wel bekend is dat als deze projecten zich melden dat we
moeten acteren (gebiedsontwikkeling Heerenveen Zuid , Oude Veenscheididing etc.) en
het is zeker dat sowieso een deel van deze projecten tijd gaat vragen.
Ook zijn er enkele projecten zoals locatie Duisterhoutschool en de Blinde die nu in de
wachtstand staan.
Gelet op het projectmatige karakter van het werk vraagt dit incidentele extra
stedenbouwkundige inzet.

Ruimtelijke ontwikkeling: projectmanagement
Gelet op het toenemend aantal projecten zoals bovengenoemd als de herbestemming
van bijvoorbeeld de locatie de Blinde, Oude Veenscheiding, gebiedsontwikkeling
Heerenveen Zuid, herbestemming locatie Duisterhoutschool, Donglust etc. achten wij
het noodzakelijk tijdelijk extra capaciteit te vragen voor met name projectmanagement
en juridische planologie. Wat betreft het projectmanagement is ook deels niet bekend
wanneer precies de gevraagde inzet nodig is, wel dat een aantal projecten zich zeker zal
aandienen. De middelen zijn nodig om adequaat en tijdig te kunnen reageren op
verzoeken vanuit de markt , veelal in de pre-projectfase.

Economische zaken
De aantrekkende economie leidt tot een sterk toenemend aantal ontwikkelplannen en
voornemens voor bedrijfsvestiging/-uitbreiding. De beperkte capaciteit dwingt ons er toe
keuzes te maken. Die keuzes leidt ertoe dat we kansen laten liggen, vooral omdat geen
tijd is voor onze proactieve contacten met ondernemers. Dit komt onder druk te staan
omdat de inzet voor grondaankopen altijd voor gaat. Door een tijdelijke uitbereiding
binnen het accountmanagement willen wij met incidentele middelen hier een antwoord
op geven. In 2017 zullen we een en ander opnieuw beoordelen.


                                           24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Terugstorten geoormerkte structurele middelen
Voor het maken van bestemmingsplannen is structureel bedrag beschikbaar van
€ 110.000. Voor 2017 is naar verwachting een budget van € 75.000 toereikend.

Financieel overzicht

Structureel ruimtelijke ontwikkeling    2017        2018   2019     2020
Formatie                                 -47         -47    -47      -47
Gedempte Molenwijk/Breedpad                0         -33    -33      -33
Besparing                                 35          35     35       35
Totaal structureel                       -12         -45    -45      -45

Incidenteel ruimtelijke ontwikkeling    2017        2018   2019     2020
Formatie                                -162           0      0        0

Tabel 12: Totaal mutaties ruimtelijke ontwikkeling 2017-2020 (€ x 1.000)

5 Stand van zaken resultaten Hoofdlijnenakkoord

Resultaten Hoofdlijnenakkoord:

       Aan het einde van de raadsperiode 2014 – 2018 is voldoende perspectief op
       beëindiging van preventief toezicht. De laatste jaarschijf van de Verantwoordings-
       en Perspectiefnota 2017 (2021) is onze meerjarenbegroting structureel sluitend
       en heeft de algemene reserve een minimale omvang van 2,5 miljoen euro;

Toelichting:
De (negatieve) algemene reserve heeft eind 2015 een positief saldo gekregen. Zowel de
ontwikkeling van de algemene reserve als het meerjarenperspectief laten positieve
uitkomsten zien. Hierdoor kan gewerkt worden aan een duurzaam financieel herstel, met
onder andere een weerstandsvermogen van voldoende omvang.



       Onze tarieven zijn maximaal kostendekkend;



Toelichting:
Dit resultaat geldt voor de riool- en afvalstoffenheffing. De riool- en afvalstoffenheffing
dekken de volledige kosten voor het beheer en onderhoud van de riolering en het
inzamelen en verwerken van afval.


       De optimale balans tussen kostenbewustzijn en toekomstbestendig beheer en
       onderhoud van de openbare ruimte;


Toelichting:
In deze perspectiefnota zijn voorstellen opgenomen wat er toe moet leiden dat het
beheer en onderhoud in de openbare ruimte en het beheer en onderhoud van de
kapitaalgoederen structureel en meerjarig van dekking is voorzien.
                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>      Beleid voorbereiden over borgstelling en garanties aan derden en ter vaststelling
      voorleggen aan de gemeenteraad.


Toelichting:
Op 14 april 2014 heeft de gemeenteraad ingestemd met het beleidskader Garanties van
de gemeente Heerenveen, waarmee wordt geregeld hoe in Heerenveen wordt omgegaan
met borgstellingen en garanties aan derden.


      Uitwerking van de nieuwe rollen van de gemeente Heerenveen

      en

      de uitkomsten van de externe onderzoeken voor de gemeentelijke organisatie,
      waarbij de omvang van de organisatie maximaal de omvang is van soortgelijke
      gemeenten.

Toelichting:
De gemeente heeft steeds minder het alleen recht of de rol van expert en steeds meer de
rol van het verbinden van marktpartijen en instellingen. In het thema ‘Eigen kracht en
nieuwe rollen’ is dit punt verder uitgewerkt. Het voornemen is samen met de
gemeenteraad een vervolg te geven aan het gesprek over samenwerking tussen
gemeente en inwoners, gemeente en markt en andere overheden. Dit gesprek is in het
voorjaar van 2016 gestart met de “dialoogtafels”.

De omvang van de gemeentelijke organisatie is een tweede aspect van dit resultaat.
Heerenveen mag niet meer ambtenaren in dienst hebben dan gemeenten met een
vergelijkbare omvang. Uit het onderzoek van Bureau Berenschot in 2014 bleek dat we, in
verhouding met gemeenten met een vergelijkbare omvang, een krappe en op onderdelen
een te krappe organisatie hebben. In 2017 zal een nieuw onderzoek worden uitgevoerd.




                                           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2 Thema Sociaal Domein, inclusief Werk(gelegenheid) en
  Inkomen

1 Toelichting Thema (kernboodschap)

Wij bieden inwoners ondersteuning binnen het sociaal domein passend bij hun behoefte
en bij hun mogelijkheden; dit noemen we ondersteuning op maat.

De taken in het sociaal domein worden uitgevoerd binnen de hiervoor beschikbare
budgetten. De sturingsmogelijkheden worden maximaal benut en er wordt continu
gewerkt aan innovatie om ook op termijn de ondersteuning te kunnen blijven bieden aan
alle inwoners die dit nodig hebben; dit noemen we transformatie.

Transitie en Transformatie
Het jaar 2015 was een overgangsjaar waarin de inwoners hun aanspraken op zorg
behielden. In dit jaar stond de continuïteit van zorg voorop. Ook 2016 zal nog benodigd
zijn als transitiejaar met name om te voldoen aan de nieuwe eisen van bedrijfsvoering.
Hiervoor is extra inzet benodigd; dit heeft een incidenteel karakter en wordt in 2016
bekostigd uit de Reserve Sociaal Domein.
Om duurzaam de benodigde ondersteuning en participatiemogelijkheden te kunnen
blijven bieden aan onze inwoners, binnen de beschikbare middelen, is het nodig om
innovatie aan te brengen: nieuwe oplossingen (cross-overs), nieuwe werkwijzen, nieuwe
vormen van samenwerken en nieuwe sturings- en bekostigingsmodellen; deze
transformatie zal nog enkele jaren in beslag nemen. De extra benodigde inzet voor de
transformatie wordt eveneens bekostigd uit de Reserve Sociaal Domein.

Gewenst resultaat
Duurzaam bieden van ondersteuning op maat voor alle inwoners die dit nodig hebben,
binnen de beschikbare budgetten.

2 Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018

In het hoofdlijnenakkoord streeft het college van B&W de onderstaande resultaten na:

   Per 1 januari 2015 zijn conform rijksbeleid de drie decentralisaties ingevoerd;
   Gemeenteraad, college en organisaties sturen vroegtijdig op financiën zodat de
    uitvoering binnen de bestaande middelen wordt gerealiseerd;
   Het gebruik van individuele en specialistische voorzieningen daalt door eigen kracht
    van inwoners en hun netwerk en preventieve voorzieningen;
   De benadering van inwoners kent minder regels en procedures, meer maatwerk en
    korte informele lijnen;
   Bij alle maatregelen geldt: functie gaat boven instelling;
   Een integrale aanpak voor de begeleiding naar werk of participatie uitgaande van
    maatwerk waarin de kansen die de Participatiewet geeft optimaal worden benut;
   Verbetering van het investeringsklimaat door samenwerking met Leeuwarden,
    Smallingerland en Sûdwest-Fryslân en aansluiting tussen ondernemers en onderwijs;
   De herstructurering van Caparis waardoor de meest effectieve inzet van de beperkte
    middelen voor begeleiding wordt gerealiseerd. Functie gaat boven instelling;
   Een vangnet voor die groepen die geen eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen en
    niet op hun omgeving kunnen terugvallen.
                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3.1 Totaal inkomsten en uitgaven sociaal domein

Opdracht van de gemeenteraad is om de taken in het kader van de drie decentralisaties
uit te voeren binnen de beschikbare budgetten. In 2014 is door de gemeenteraad
besloten tot een ombuiging van € 5,9 miljoen om ook op termijn aan deze opdracht te
kunnen voldoen.
In tabel 1 blijkt bij ongewijzigd beleid een positief financieel perspectief van € 2,6 miljoen
in 2020.

Totaal begroting Sociaal Domein            2015      2016      2017      2018      2019      2020
Himmelsjek                                  1.016     1.016       600       600       600       600
WMO                                        13.486    12.468    11.421    10.978    10.892    10.912
Jeugd                                      13.015    12.455    12.458    12.592    12.627    12.681
Participatie                               12.543    12.228    11.503    10.912    10.441     9.950
Bijstand                                   20.080    21.189    21.189    21.189    21.189    21.189
Minimabeleid                                1.278     1.408     1.408     1.408     1.408     1.408
Algemeen                                    1.284     1.252     1.252     1.252     1.252     1.252
Personeel                                   1.770     1.770     1.770     1.770     1.770     1.770
Totale begroting Sociaal Domein            64.472    63.786    61.600    60.700    60.178    59.762

Verwachte uitgaven Sociaal Domein           2015      2016      2017      2018      2019      2020
Himmelsjek                                    -141    -1.016      -600      -600      -600      -600
WMO                                        -10.510   -10.075   -10.642   -10.799   -10.799   -10.799
Jeugd                                      -10.861   -11.734   -12.693   -12.693   -12.693   -12.693
Participatie                               -11.842   -11.818   -11.627   -11.022   -10.453   -10.453
Bijstand                                   -19.786   -19.390   -19.390   -19.390   -19.390   -19.390
Minimabeleid                                -1.461    -1.461    -1.461    -1.461    -1.461    -1.461
Personeel                                   -1.770    -1.770    -1.770    -1.770    -1.770    -1.770
Totaal verwachte uitgaven Sociaal Domein   -56.371   -57.263   -58.183   -57.734   -57.166   -57.166

Saldo sociaal domein structureel            8.101     6.524     3.417     2.966     3.012     2.596

Tabel 1: Financieel perspectief sociaal domein (x € 1.000)

Toelichting tabel 1
In de totale begroting zijn de budgetten zichtbaar en de ontwikkeling van deze
budgetten. Het budget algemeen is een onderdeel van de ombuiging van € 5,9 miljoen
en betreft een daadwerkelijke bezuiniging. Tegenover dit budget staan geen uitgaven.
Het budget personeel betreft uitvoeringskosten, vooral formatie, voor de nieuwe taken
decentralisatie sociaal domein, die zijn bekostigd uit de budgetten voor deze nieuwe
taken. Het resultaat van € 2,6 miljoen per 2020 is mede opgebouwd door onderstaande
bijdragen vanuit de algemene middelen ten behoeve van de bijstanduitkeringen (BUIG)
en de Participatiewet.

 Bijdrage               2016           2017            2018           2019            2020
 BUIG                  1.875.000     1.875.000        1.875.000     1.875.000       1.875.000
 Participatie            334.302       676.508          895.634     1.014.610       1.014.610
 Totaal               2.209.302     2.551.508        2.770.634     2.889.610       2.889.610

Tabel 2: bijdrage algemene middelen


                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Zonder deze bijdragen vanuit de algemene middelen bedraagt het financiële perspectief
in het sociaal domein per 2020 een tekort van € 293.603.

Reserve Sociaal Domein
Zoals het meerjarenperspectief laat zien, zullen er de komende jaren overschotten
ontstaan op de budgetten binnen het Sociaal Domein. Op dit moment is echter nog niet
exact aan te geven hoe de zorgvraag zich ontwikkelt, wat de kortingen in het
gemeentefonds zullen zijn en wat de financiële consequenties van deze risico’s zijn.
De gemeenteraad heeft in de bestuursrapportage 2015 vastgesteld dat de overschotten
in het Sociaal Domein worden aangewend om de komende jaren de reserve jaarlijks aan
te vullen tot het maximaal vastgestelde bedrag van € 6,5 miljoen (ongeveer 10% van
het budget sociaal domein). Dit betekent dat het restant van de (incidentele) saldi in het
Sociaal Domein zullen terugvloeien naar de algemene reserve en een bijdrage leveren
aan het weerstandsvermogen.
Wanneer de begroting van het Sociaal Domein structurele afwijkingen laat zien, zullen er
in de perspectiefnota of begroting voorstellen worden gedaan om de budgetten
structureel op orde te brengen. Door incidentele overschotten niet aan te wenden voor
structurele uitgaven, maar deze ook structureel op te nemen in de begroting, blijft er
sprake van een begroting die reëel in evenwicht is.

Uitvoeringskosten Sociaal Domein
Uit de middelen voor de gedecentraliseerde taken Sociaal Domein moeten ook de
hiermee gemoeide kosten voor de uitvoering worden bekostigd. Wij hebben hiervoor als
norm 7,5% gehanteerd van de middelen in het Sociaal Domein. In 2017 zullen wij
opnieuw een benchmark onderzoek doen naar de formatie van de ambtelijke
organisatie. Hierbij zullen wij ook de nieuwe formatie in het kader van de 3D kunnen
vergelijken met andere gemeenten.

Gewenste bijsturing
Uit tabel 1 blijkt dat om duurzaam ondersteuning op maat te kunnen blijven bieden
binnen de beschikbare middelen het noodzakelijk is om:
 de ingezette ombuigingen te handhaven;
 de transformatie sociaal domein voort te zetten.

Om duurzaam passende ondersteuning te kunnen blijven bieden aan onze inwoners
willen wij de gemeenteraad voorstellen bijsturende maatregelen te nemen. Deze
bijsturing richt zich op:
 het intensiveren van de transformatie: eigen kracht en preventie versterken;
 het bijsturen op de effecten van de lokale ombuigingen WMO;
 het verzachten van de effecten van (rijks)beleid voor minima.
De totale kosten van deze gewenste bijsturing bedragen € 2.020.000.
Na bijsturing bedraagt het financieel perspectief in 2020 € 576.007.
Zowel het resultaat bij ongewijzigd beleid als na bijsturing is opgenomen in tabel 3.




                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Exploitatie       2015         2016      2017      2018      2019      2020
Begroting          64.472      63.786    61.600    60.700    60.178    59.762
Realisatie        -56.371     -57.263   -58.183   -57.734   -57.166   -57.166
Saldo               8.101       6.524     3.417     2.966     3.012     2.596
Bijsturing            -           -      -2.020    -2.020    -2.020    -2.020
Resultaat           8.101       6.524     1.397       946       992       576

Tabel 3: Financieel perspectief vóór en na bijsturing (structureel x € 1.000)

Toelichting op de gewenste bijsturing

In de toelichting op de leefdomeinen (3.3 tot en met 3.6) worden onderstaande
voorstellen tot bijsturing nader onderbouwd:

Intensiveren transformatie: versterken eigen kracht en preventie
Preventie inzet volwassenen                                                     €   100.000   WMO
Netwerkteams op vindplaatsen                                                    €   100.000   Jeugd
Preventie en handhaving alcohol en drugs                                        €   120.000   Jeugd
Bijdrage aan preventief jongerenwerk CASA                                       €   027.000   Jeugd

Bijsturen effecten lokale ombuigingen WMO
Structureel maken Himmelsjek voor alle inwoners                                 € 500.000     WMO
Nieuwe maatwerkvoorziening HH4+                                                 € 350.000     WMO

Verzachten effecten voor inwoners met lage inkomens
Compensatie eigen bijdrage nieuwe WMO taken doelgroep < 120% WML                € 200.000     WMO
Maatregelen minimabeleid: collectieve ziektekostenverzekering of                € 575.000     W&I
alternatief doelgroep <120%

Algemeen
Kwaliteit: klachtenregeling                                                     € 048.000     WMO

Tabel 4: Voorstellen tot bijsturing

3.2 Voorstel sociaal domein

1. Middelen beschikbaar stellen voor gewenste bijsturing ter versterking van
   transformatie en bijsturen effecten beleid van € 2.020.000;
2. Deze middelen beschikbaar stellen uit de huidige middelen sociaal domein;
   hiermee resteert per 2020 € 576.007 aan budgettaire ruimte;
3. Exploitatieresultaten Sociaal Domein aan te wenden om de komende jaren de reserve
   jaarlijks aan te vullen tot het maximaal vastgestelde bedrag van € 6,5 miljoen *;
4. Het restant van de (incidentele) saldi in het Sociaal Domein terug laten vloeien naar
   de algemene reserve. Wanneer de begroting Sociaal Domein structurele afwijkingen
   laat zien, zullen in de perspectiefnota of begroting voorstellen worden gedaan om de
   budgetten structureel op orde te brengen

* Voor 2016 is een bestedingsplan sociaal domein opgesteld voor de Reserve Sociaal
Domein op basis van de risico’s. Voor de overige jaren zijn deze risico’s globaal als volgt:
- Financieel open einde van de maatwerkvoorzieningen;


                                                  30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>-   Zeer beperkte sturing op zorggebruik in de jeugd door verwijzingsbevoegdheid
    externen;
-   Herstructurering WSW: frictie als gevolg van uittreding gemeenten uit Caparis;
-   Kostenstijgingen door druk op voorzieningen;
-   Daling budgetten door rijksbeleid.

3.3 Werk en inkomen

Participatie

Participatie                      2015      2016      2017      2018      2019      2020
Begroting algemene uitkering       12.543    11.894    10.827    10.016     9.427     8.936
Perspectiefnota 2015                            334       677       896     1.015     1.015
Totaal begroting participatie     12.543     12.228    11.503    10.912    10.441     9.950

Verwachte uitgaven participatie   2015      2016      2017      2018      2019      2020
Uitgaven Preventie                   -229      -229      -229      -229      -229      -229
Maatwerkvoorzieningen             -11.613   -11.589   -10.944   -10.338    -9.770    -9.770
Uitbreiding personele formatie          0         0      -455      -455      -455      -455
Totaal uitgaven Participatie      -11.842   -11.818   -11.627   -11.022   -10.453   -10.453

Saldo Participatie                   700       411      -124      -110       -12      -503

Tabel 5: Budgetten Participatie (x € 1.000)

Toelichting perspectief
De rijksbudgetten voor Participatie dalen fors. De uitgaven dalen minder snel. Via
herstructurering van de WSW wordt ingespeeld op deze verandering. Doordat de WSW-
werknemers hun rechten houden zijn de beïnvloedingsmogelijkheden beperkt.
Er is een tekort voorzien van € 1,7 miljoen. In de Perspectiefnota 2015 heeft de
gemeenteraad besloten een gemeentelijke dit tekort te dekken tot ruim € 1 miljoen. Het
resterende tekort is opgenomen als risico. Verwachting is dat door compensatie van het
Rijk voor de CAO-ontwikkeling dit risico mogelijk niet zal optreden. Binnen de verwachte
uitgaven Participatie (begrotingspost maatwerkvoorzieningen) is een budget beschikbaar
van ruim € 1 miljoen voor de ondersteuning van participatieactiviteiten. Hiervoor wordt
jaarlijks een bestedingspan gemaakt.

Bij de verwachte uitgaven is ook de uitbreiding van de formatie opgenomen. Deze
uitbreiding is gefaseerd opgebouwd en is in 2016 eenmalig uit de Reserve Sociaal
Domein gedekt. Deze uitbreiding is noodzakelijk om de nieuwe taken in het kader van de
Participatiewet te kunnen uitvoeren en de hiermee samenhangende gefaseerde groei van
nieuwe doelgroepen te kunnen opvangen. Met deze uitbreiding blijven wij binnen de
norm van 7,5% voor uitvoeringskosten. Dit betekent dat maximaal 7,5% van de
beschikbare middelen in het Sociaal Domein wordt ingezet voor uitvoeringskosten.




                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>BUIG

Bijstand (Buig)                    2015        2016        2017        2018       2019        2020
Budget Wet BUIG                     18.477      19.314      19.314      19.314     19.314      19.314
Gemeentelijke bijdrage               1.603       1.875       1.875       1.875      1.875       1.875
Totaal begroting bijstand           20.080      21.189      21.189      21.189     21.189      21.189

Verwachte uitgaven bijstand        2015        2016        2017        2018       2019        2020
uitgaven bijstand                  -19.786     -19.786     -19.786     -19.786    -19.786     -19.786
Daling bijstandgerechtigden (2%)         0         396         396         396        396         396
Totaal uitgaven bijstand           -19.786     -19.390     -19.390     -19.390    -19.390     -19.390

Saldo Bijstand (BUIG)                   294     1.799       1.799       1.799         1.799       1.799

Tabel 6: Budgetten Wet BUIG (x € 1.000)

Toelichting Perspectief
Vanaf 2016 is er een verhoging van de rijksbijdrage voor de uitkeringen (BUIG) van € 2
miljoen. Hierdoor is geen MAU-bijdrage (Vangnet-regeling) meer benodigd. Wel worden
de taakstellingen uit het MAU-verbeterplan onverkort gehandhaafd en gemonitord
waaronder een daling van het aantal bijstandsgerechtigden van 2% vanaf 2016. De
gemeentelijke bijdrage is sec voor de bijstand niet meer benodigd. Het saldo van € 1,8
miljoen uit tabel 6 maakt onderdeel uit van de totale budgettaire ruimte van € 2,6
miljoen per 2020.

3.4 Minimabeleid

Minimabeleid                              2015        2016      2017        2018        2019       2020
Budget minimabeleid                         1.278       1.408     1.408       1.408       1.408      1.408
Uitgaven minimabeleid                      -1.461      -1.461    -1.461      -1.461      -1.461     -1.461
Totaal begroting bijstand                    -182         -53       -53         -53         -53        -53
Gewenste bijsturing
(Collectieve) ziektekostenverzekering            0          0        -575      -575        -575       -575
Saldo minimabeleid (na bijsturing)            -182        -53       -628      -628        -628       -628

Tabel 7: Budgetten Minimabeleid (x € 1.000)

Toelichting Perspectief
Het financieel perspectief voor minimabeleid bedraagt een licht tekort op de bijzondere
bijstand. De verwachting is dat de effecten van de maatregelen omtrent bewindvoering
dit tekort nog zullen terugdringen. Om die reden worden geen extra middelen gevraagd.

Gewenste bijsturing verzachten effecten voor inwoners met lage inkomens (€ 575.000)
De gemeenteraad heeft in de visie sociaal beleid en in de kadernota Werk, Inkomen en
Participatie 2014- 2018 besloten dat het uitgangspunt in het sociaal domein maatwerk is:
de behoefte van de inwoner en de specifieke situatie van de inwoner zijn leidend om te
bepalen wat benodigd is.
Dit houdt in dat wij geen bovenwettelijke categoriale regelingen treffen voor minima.
Reden is dat deze regelingen een aanbod treffen waar mogelijk geen behoefte aan is.
Herintroductie van collectiviteiten is alleen aan de orde als dit voorziet in een collectieve

                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>behoefte. Dit uitgangspunt is opgenomen in door uw raad vastgestelde kadernota Werk,
Inkomen en Participatie en door de ombuigingen uit de integrale afweging sociaal domein
is hiervoor budget beschikbaar.
Wij zien een collectief knelpunt bij inwoners met lage inkomens die hoge ziektekosten
(en eigen risico) hebben en een laag inkomen.
Wij stellen voor om (nieuw) beleid te ontwikkelen om de effecten te verzachten voor
mensen die hoge zorgkosten hebben en een laag inkomen. Dit kan via de herintroductie
van de(collectieve)verzekering of via een alternatieve eigen risicoregeling voor iedereen
met een laag inkomen en hoge zorgkosten.
Momenteel zijn wij samen met alle Friese gemeenten in overleg met de
ziektekostenverzekeraar om tot een goed aanbod te komen met een maximaal bereik.
De kosten van een nieuwe (collectieve) ziektekostenverzekeraar voor minima met een
inkomen van 120% of lager, inclusief uitvoeringskosten, bedragen € 575.000.
Wij gaan uit van de doelgroep 120% of lager waarbij we aansluiten bij andere Friese
gemeenten die een collectieve ziektekostenverzekering aanbieden.
Wij verzoeken de gemeenteraad dit bedrag beschikbaar te stellen voor een nieuwe
(collectieve) ziektekostenverzekering of een alternatieve regeling voor minima om de
kosten van het eigen risico te verzachten of compenseren.
Wij zullen de raad op een later moment hierover nadere voorstellen doen. Wij zullen
daarbij meerdere varianten uitwerken waarbij de raad nadere keuzes kan maken over de
regeling, de brede doelgroep en de financiële consequenties.
Het bedrag van € 575.000 gaat uit van de maximale variant.

In tabel 8 is weergegeven wat de omvang en samenstelling is van de doelgroep inwoners
met een inkomen lager dan 120% van het WML. Het gaat om circa 3.650 inwoner met
als grootste groepen 870 met inkomen uit arbeid en eigen ondernemen, 1.130 met
inkomen uit ouderenvoorziening (AOW) en 1.280 met een uitkering uit sociale
voorzieningen.




Tabel 8: Omvang en samenstelling doelgroep armoedebeleid




                                           33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>3.5   Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)

WMO                                      2015       2016       2017     2018     2019     2020
Begroting Himmelsjek                      1.016       1.016       600      600      600      600
Verwachte uitgaven Himmelsjek              -141      -1.016      -600     -600     -600     -600
Saldo Himmelsjek                            875           0         0        0        0        0

Budgetten WMO                            13.486     12.468     11.421   10.978   10.892   10.912

Uitgaven preventie                        -2.642 -2.642 -2.642 -2.642 -2.642 -2.642
Maatwerkvoorzieningen (incl Eigen bijdrage)-7.869 -6.993 -7.410 -7.410 -7.410 -7.410
Stijging zorggebruik maatwerk (2% p jr)         0   -140    -291    -448    -448    -448
Meerkosten aanbesteding                         0   -300    -300    -300    -300    -300
Totaal uitgaven WMO                      -10.510 -10.075 -10.642 -10.799 -10.799 -10.799

Saldo WMO (voor gewenste bijsturing)      2.976      2.393       779      179       93      113

Aanvullende gewenste bijsturing          2015       2016       2017     2018     2019     2020
Comp. eigen bijdrage 120% WML                   0          0     -200     -200     -200     -200
Structureel maken HH-t en HH4+                  0          0     -850     -850     -850     -850
Versterken preventie Sociaal Domein             0          0     -100     -100     -100     -100
Totaal aanvullende gewenste bijsturing          0          0    -1150    -1150    -1150    -1150

Saldo WMO (na gewenste bijsturing)        2.976      2.393       -371     -971   -1.057   -1.037

Tabel 9: Budgetten WMO (x € 1.000)


Toelichting perspectief
Tabel 9 laat de Wmo-budgetten voor de komende jaren zien. Enkele opvallende zaken:
    De huidige raming van de uitgaven voor de maatwerkvoorzieningen nemen af
       door de inzet van maatwerk en de verschuiving van de inzet van de zware
       gespecialiseerde ondersteuning naar de lichtere vormen van ondersteuning;
    Het toekomstige beroep op maatwerkvoorzieningen en Wmo-middelen neemt
       echter weer toe door vergrijzing;
    Hierin zijn de extra middelen voor de Huishoudelijke Hulp Toelage en “geld voor
       vernieuwing” nog niet verwerkt. Deze middelen worden bij de mei-circulaire
       toegevoegd aan de integratie-uitkering Wmo/huishoudelijke hulp.

Gewenste bijsturing Wmo

1. Versterken eigen kracht en preventie (€ 100.000)
Het is wenselijk om meer in te zetten op preventieve activiteiten in dorpen en wijken,
waardoor de eigen kracht van mensen versterkt wordt. Op dit moment ligt hier nog geen
concreet voorstel voor. De doorontwikkeling van De Toegang gaat zichtbaar maken wat
nodig is. Het verdient de aanbeveling hiervoor € 100.000 te reserveren
(Wmo/volwassenen).


                                            34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>2. Aanpassen Wmo-beleid hulp bij het huishouden (€ 850.000)
HHT (Himmelsjek) en hulp bij het huishouden 4+. De rijksbijdrage voor de
Huishoudelijke hulp toelage (HHT, de Heerenveense Himmelsjek) neemt de komende
jaren af, terwijl de uitgaven toenemen. Om de Heerenveense Himmelsjek voor huidige en
toekomstige gebruikers in te kunnen blijven zetten, is jaarlijks extra geld nodig. Op dit
moment is de Himmelsjek niet beschikbaar voor nieuwe gebruikers. Het verdient
aanbeveling om dit ook mogelijk te maken.

De huidige maatwerkvoorziening ‘ondersteuning gestructureerd huishouden’ is op dit
moment alleen toegankelijk voor inwoners die regieverlies hebben. Mogelijk moet deze
voorziening ook beschikbaar komen voor inwoners die weliswaar (nog) geen regieverlies
hebben, maar wel dusdanig (lichamelijk) beperkt zijn dat zij eigenlijk 4 uur of meer per
week ondersteuning nodig hebben. Voor behoud van de Himmelsjek en de genoemde
aanpassingen wordt een budget gevraagd van € 850.000.

3. Verzachten effecten voor inwoners met lage inkomens: compensatie eigen bijdrage
Wmo 2015 (€ 200.000)
Vóór de decentralisatie van de zorgtaken konden zorgbehoevende inwoners een beroep
doen op de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de
regeling Compensatie Eigen Risico (CER). Hierdoor kon de eigen bijdrage voor sommige
ondersteuning deels gecompenseerd worden. Cliënten van wie het overgangsrecht Wmo
vanaf 1 januari 2016 afliep, hebben (deels) te maken gekregen met veranderingen in
hun eigen bijdrage. De belangrijkste reden is, dat gemeenten per 2016 de maximale
kostprijs van de voorziening mogen doorgeven aan het CAK.

In de Wmo-2015 krijgen gemeenten de mogelijkheid om een tegemoetkoming te
verstrekken aan personen met een chronische ziekte of een beperking voor daarmee
verband houdende, aannemelijke meerkosten. De gemeente is vrij om te bepalen hoe en
aan wie de tegemoetkoming wordt verstrekt. De gemeente kan hierbij inkomensgrenzen
en draagkrachtregels hanteren die afwijken van die van de bijzondere bijstand. Wanneer
de gemeente gebruik wil maken van deze bevoegdheid binnen de Wmo moet dit in de
Wmo verordening worden vastgelegd. We zien een knelpunt bij met name inwoners met
lage inkomens. Wij stellen voor om voor deze groep gebruik te maken van de “kan-
bepaling” die de Wmo-2015 biedt. Inwoners in de groep to 120% van het wettelijk
minimumloon die zorg en ondersteuning ontvangen kunnen in aanmerking komen voor
een compensatie in de eigen bijdrage via het CAK.

Uitgaande van de doelgroep die tot 120% van het wettelijk minimumloon verdient,
waarbij de eigen bijdrage (deels) gecompenseerd wordt, is de te compenseren eigen
bijdrage circa € 200.000.




                                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>3.6 Jeugd

Jeugd                                      2015       2016       2017      2018      2019      2020
Begroting Jeugd                          13.015     12.455     12.458    12.592    12.627    12.681

Uitgaven preventie                        -2.137     -2.137     -2.137    -2.137    -2.137    -2.137
Maatwerkvoorzieningen                     -8.724     -8.724     -8.724    -8.724    -8.724    -8.724
Stijging zorggebruik maatwerk                  0       -872     -1.832    -1.832    -1.832    -1.832
Totaal uitgaven Jeugd                    -10.861    -11.734    -12.693   -12.693   -12.693   -12.693

Saldo Jeugd (voor gewenste bijsturing)    2.154        722       -236      -102       -67       -12

Aanvullende gewenste bijsturing          2015       2016       2017      2018      2019      2020
Netwerkteams en vindplaatsen                    0          0     -100      -100      -100      -100
Preventie handhaving alcohol & drugs            0          0     -120      -120      -120      -120
CASA                                            0          0      -27       -27       -27       -27
Totaal aanvullende gewenste bijsturing          0          0     -247      -247      -247      -247

Saldo Jeugd (na gewenste bijsturing)      2.154        722       -483      -349      -314      -259

Tabel 10: Budgetten Jeugd (x € 1.000)

Toelichting Perspectief
Het budget voor de jeugd daalt licht in de komende jaren. Afgelopen jaren is er een
sterkte stijging van het zorggebruik geweest, namelijk 10% per jaar. Onze inzet is om
deze zorgstijging af te vlakken door inzet op transformatie. Dit is gericht op het
versterken van eigen kracht en preventie, het eerder signaleren en eerder maar lichter
inzetten van ondersteuning. En door de integrale aanpak waarbij niet alleen gekeken
wordt naar het kind maar naar het hele gezin.
In 2016 wordt gericht gewerkt aan de transformatie via de doorontwikkeling toegang.

Gewenste Bijsturing Jeugd

Netwerkteams en vindplaatsen (€ 100.000)
In 2016 worden in het kader van de doorontwikkeling van de toegang zgn.
Netwerkteams in de woonservicezones opgezet. Belangrijke taak van deze teams is
preventie en vroegsignalering op de vindplaatsen (voorschoolse voorzieningen, primair
en voortgezet onderwijs en het mbo). In het voortgezet onderwijs is met CJG in school al
ervaring opgedaan met een goede aansluiting tussen CJG en onderwijs. Dit zal ook in het
primair onderwijs en het voorschoolse nadrukkelijker vorm moeten krijgen. Extra
middelen zijn nodig om professionals van de Netwerkteams te koppelen aan alle
vindplaatsen voor advies en ondersteuning. Wij schatten in dat hiervoor een structureel
bedrag nodig is van € 100.000 per jaar.

Versterken preventie en handhaving jeugd en alcohol (€ 120.000)
Op basis van het preventie- en handhavingsplan Jeugd- en Alcoholbeleid 2014 – 2017
was tot en met het jaar 2015 een budget gereserveerd voor acties en activiteiten in dit
kader. Om deze activiteiten ook voor de periode 2016 en verder te kunnen continueren
                                           36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>en te verstevigen wordt voorgesteld een structureel bedrag van € 120.000 te reserveren
voor repressieve en preventieve activiteiten in het kader van het jeugd- en alcoholbeleid.
Vanuit dit budget worden o.a. de volgende zaken bekostigd: outreachend jongerenwerker
VNN, toezichthouders, mysterieshop onderzoek, preventieve activiteiten voortgezet
onderwijs, preventieve activiteiten primair onderwijs, subsidieregeling instructie
verantwoord alcoholgebruik. In de tussenevaluatie van het Jeugd en Alcoholbeleid in
2016 zal hierop een nadere toelichting plaatsvinden.

Versterken preventie: Jongerencentrum Casa (€ 27.000)
Op grond van de gehouden evaluatie naar het functioneren van jongerencentrum Casa
is door de gemeenteraad besloten om het vanaf 2016 jaarlijks benodigde bedrag van
€ 27.000 te betrekken bij de integrale afweging in de Perspectiefnota.

Gewenste bijsturing algemeen: onafhankelijke klachtenregeling sociaal domein
 (€ 48.000)
Door de gemeenteraad is verzocht om een kwaliteitsmonitor te ontwikkelen. Wij zijn
gefaseerd bezig kwaliteitsbeleid te ontwikkelen. Dit beleid richt zich op kwaliteit van de
dienstverlening door de Toegang, kwaliteit van de geleverde zorg door aanbieders en de
kwaliteit (effecten) van het beleid. Hiertoe wordt jaarlijks een plan aanpak opgesteld.
Eén onderdeel hieruit is een onafhankelijke klachtenfunctionaris voor alle werkers in het
sociaal domein zowel preventief als in de Toegang. Wij zijn dit samen met onze
ketenpartners aan het voorbereiden. Hiermee is een jaarlijks bedrag van € 48.000
gemoeid.

4.     Monitoren sociaal domein

De opdracht van de gemeenteraad is om de taken in het sociaal domein binnen de
beschikbare budgetten uit te voeren. In de vergadering van 11 september 2014 heeft de
gemeenteraad een motie aangenomen om de financiën en kwaliteit te monitoren.

Monitoring financieel perspectief
Het perspectief kan veranderen door wijzigingen in budgetten vanuit het Rijk of door
stijging of daling in de uitgaven. De beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeenteraad
richten zich vooral op het beperken van de uitgaven. De ombuigingsmaatregelen van
€ 5,9 miljoen zijn gerealiseerd. De effecten van de transformatie zijn pas op de langere
termijn zichtbaar. Deze effecten moeten op termijn leiden tot minder inzet van duurdere
maatwerkvoorzieningen en meer en eerder inzetten van preventie.
De transformatie is de kern van onze aanpak om duurzaam ondersteuning op maat te
kunnen blijven bieden binnen de beschikbare middelen.

Anderzijds zijn er ook kostenverzwarende ontwikkelingen zoals prijsstijgingen en stijging
zorggebruik door vergrijzing(WMO) of regelreflex (Jeugd). En ook de onzekerheid over
beschikbaarstelling van rijksbudgetten blijft eveneens een feit.

Via de financiële monitor zullen wij zowel de inkomsten als uitgaven nauwlettend
monitoren om waar mogelijk tijdig bij te sturen om ook op termijn ondersteuning te
kunnen blijven bieden aan onze inwoners binnen de beschikbare middelen.


                                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Monitoring uitvoeringskosten 3D
Aan het uitvoeren van de nieuwe taken zijn kosten verbonden voor de uitvoering.
Bij het bepalen van de benodigde inzet aan mensen en middelen zijn wij uitgegaan van
een norm van maximaal 7,5% van de budgetten 3D. Deze budgetten bedragen in 2015
samen € 31,9 miljoen. In 2015 is € 1.769.738 ingezet als uitvoeringskosten.
In 2016 en 2017 wordt dit verhoogd tot € 2.379.703.
De uitvoeringskosten bedragen hiermee 7,45% en blijven binnen de vastgestelde norm.
In 2017 zal opnieuw een gemeentebreed formatieonderzoek worden gedaan en zal ook
de formatie sociaal domein worden vergeleken met formatie in gelijksoortige gemeenten.

5 Stand van zaken resultaten Hoofdlijnenakkoord

Resultaten Hoofdlijnenakkoord:



      Per 1 januari 2015 zijn conform rijksbeleid de drie decentralisaties ingevoerd



Toelichting:
De invoering is gereed. Het jaar 2015 stond in het teken van de transitie. De komende
jaren wordt de transformatie doorgevoerd.


      Gemeenteraad, college en organisaties sturen vroegtijdig op financiën zodat de
      uitvoering binnen de bestaande middelen wordt gerealiseerd


Toelichting:
De gemeenteraad ontvangt periodiek de rapportage Financiële monitor sociaal domein.
De monitor is nog in opbouw. Niet alle gegevens zijn al beschikbaar.
Via handmatige rapportages is de raad geïnformeerd over zorggebruik en verbruik van
de budgetten. In 2015 zijn de nieuwe taken uitgevoerd binnen de beschikbare middelen.
In 2016 is de operationele en financiële monitor gereed en in 2017 zal de beleidsmonitor
gereed moeten zijn.


      Het gebruik van individuele en specialistische voorzieningen daalt door eigen
      kracht van inwoners en hun netwerk en preventieve voorzieningen


Toelichting:
De monitorgegevens zijn nog niet beschikbaar. Deze zijn in ontwikkeling via het project
monitoring beleidsindicatoren. Via de transformatie wordt ingezet op versterking eigen
kracht en oplossingen via netwerk van inwoners en preventieve voorzieningen.


      De benadering van inwoners kent minder regels en procedures, meer maatwerk
      en korte informele lijnen




                                           38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Vooral de toegang tot zorg en ondersteuning draagt daartoe bij. We hebben breed
gecommuniceerd dat mensen terecht kunnen bij vaste aanspreekpunten in hun wijk of
dorp: bij de meitinker of een medewerker van het Centrum voor Jeugd en Gezin. Deze
wachten niet alleen tot vragen op hen af komen maar gaan er op af: zij werken
outreachend en vraaggericht en zijn gericht op het versterken van de eigen kracht en het
eerder signaleren van behoeftes om ondersteuning.
2015 was het eerste uitvoeringsjaar; hierin zijn ook de nodige opstartproblemen
geweest. De organisatie moest nog worden ingericht op de nieuwe taken.
Maar de dienstverlening moest onverminderd plaatsvinden. Met grote inzet van eenieder
zijn we hierin geslaagd.



      Bij alle maatregelen geldt: functie gaat boven instelling



Toelichting:
Is geen resultaat, maar een uitgangspunt dat leidend is in de samenwerking met
professionele partners.


      Een integrale aanpak voor de begeleiding naar werk of participatie uitgaande van
      maatwerk waarin de kansen die de Participatiewet geeft optimaal worden benut


Toelichting:
Dit is een onderdeel van de aanpak in de Toegang. Er wordt integraal gekeken naar alle
leefdomeinen om de kansen van de Participatiewet optimaal te benutten en
belemmeringen op andere leefdomeinen op te lossen. In 2016 vindt nadere uitwerking
plaat van integratie van de Poort voor Werk en Inkomen in de Toegang.


      Verbetering van het investeringsklimaat door samenwerking met Leeuwarden,
      Smallingerland en Sûdwest-Fryslân en aansluiting tussen ondernemers en
      onderwijs



Toelichting:
Op diverse fronten zijn wij aan de slag met versterking investeringsklimaat, o.a.:
 aanvalsplan Dairy (versterken provinciebreed zuivelcluster);
 gezamenlijke deelname aan International Welcome Centre North;
 deelnemen in provinciaal onderzoek mogelijkheden realisatie glasvezel;
 gezamenlijke deelname Provada en eventueel andere beurzen;
 samenwerking Friese havens (Frisian Ports);
 gezamenlijke deelname in Innovatie Pact Fryslân;
 ontwikkelen van gezamenlijke strategie bedrijventerreinen;
 afstemming kantorenaanbod en ontwikkeling;
 ontwikkelen economische branding van Friesland.



                                            39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Ook zijn er diverse initiatieven om de aansluiting tussen ondernemers en onderwijs te
versterken:
 Platform onderwijs-arbeidsmarkt 1 tot 2 keer per jaar bij elkaar voor afstemming
   (onderwijsaanbod en samenwerking)
 Werkgroep kwetsbare jongeren met onderwijs en ondernemers
 Project HeerenveenJoure On Stage opgestart, evenement in 2017 (aansluiting VMBO-
   arbeidsmarkt)
 Onderzoek naar haalbaarheid project Jong talent (in samenwerking met Heerenveen
   ‘n Gouden Plak)


      De herstructurering van Caparis waardoor de meest effectieve inzet van de
      beperkte middelen voor begeleiding wordt gerealiseerd. Functie gaat boven
      instelling

Toelichting:
Op de volgende wijze wordt gestart met de afbouw:
De directie van Caparis werkt enkele maatregelen uit en zet die in gang. Gelijktijdig
wordt het proces in gang gezet waarbij Caparis en gemeenten actief zoeken naar kansen
en mogelijkheden benutten om het eindperspectief binnen een overzienbare termijn te
bereiken, namelijk een beschutte voorziening in het kader van de Wet sociale
werkvoorziening (Wsw). De directie van Caparis werkt aan een nieuwe activiteit,
waarmee diensten worden aangeboden buiten het kader van de Wsw die niet voor
rekening van de huidige acht aandeelhouders komen.


      Een vangnet voor die groepen die geen eigen verantwoordelijkheid kunnen
      nemen en niet op hun omgeving kunnen terugvallen


Toelichting:
De zorg voor deze mensen is in 2015 voortgezet. Er zijn bij de overgang van de
decentralisatie geen mensen tussen wal en schip gevallen.
Er is een start gemaakt om de ondersteuning van deze groep verder te professionaliseren
door integraal te kijken naar alle leefgebieden en de hulpverlening op elkaar af te
stemmen (1 gezin, 1 plan).




                                          40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3 Thema Onderwijs en Sport (accommodaties)

1 Toelichting Thema (kernboodschap)

De gemeente heeft door de herindeling met Boarnsterhim en Skarsterlân meer gebouwen
voor onderwijs en sport gekregen. De vastgestelde accommodatiebeleidsplannen “H♥rt
voor Accommodaties!” (2008) en “Toekomstperspectief huisvesting basisonderwijs
gemeente Heerenveen” (2012) zijn daarmee gedeeltelijk achterhaald en zijn
geactualiseerd. De gemeente is wettelijk verplicht een goede huisvesting te regelen voor
het onderwijs. Op het gebied van de sportaccommodaties heeft de gemeente geen
wettelijke plicht maar een zorgplicht. De gemeente moet wel op beperkte afstand van de
school ruimte beschikbaar stellen voor het bewegingsonderwijs.

De gemeente Heerenveen wil werken aan duurzaam financieel herstel. Dit betekent voor
dat de gemeente voor de toekomst voldoende geld wil reserveren om onderwijs- en
sportgebouwen te vervangen of te verbouwen.

2 Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018

In het hoofdlijnenakkoord streeft het college van B&W de onderstaande resultaten na:

Onderwijs
 De MFA in de Akkers wordt gerealiseerd. De huidige plannen voor de MFA zijn
   kostenbewust en kunnen rekenen op draagvlak van alle partijen. Het financiële
   voordeel ten opzichte van het geraamde budget in de begroting wordt aangewend
   voor de bezuinigingstaakstelling;
 Verkenningen naar nieuwe (multifunctionele) accommodaties in Heerenveen vinden
   pas plaats als zicht is op dekking van te bouwen accommodatie;
 Wij verwachten met deze helderheid op een constructieve wijze het gesprek met
   partners over schoolaccommodaties te kunnen voeren. Dit gesprek gaat wat ons
   betreft over de verwachtingen rond de veranderende samenstelling van de bevolking,
   maatschappelijke en economische veranderingen en de beschikbare middelen zo slim
   mogelijk inzetten.

Sport
 Sportverenigingen hebben meer verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud
   van accommodaties, bijvoorbeeld door privatisering;
 Sportverenigingen maken gezamenlijk gebruik van accommodaties;
 Voorafgaand aan investeringen in sportaccommodaties vindt een analyse plaats van
   de demografische ontwikkeling van mogelijke gebruikers en de spreiding van
   accommodaties;
 Sportverenigingen dragen bij aan de investering in sportaccommodaties.




                                          41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>3 Totaal inkomsten en uitgaven

              om schrijving            S     2017        2018      2019      2020
                                            x 1.000     x 1.000   x 1.000   x 1.000

Huisvesting onderwijs                   S         -52      -172      -178      -178
Accommodaties sport                     S        -150      -222      -222      -222

Totaal mutaties structureel                      -202      -394      -400      -400


              om schrijving             I    2017        2018      2019      2020
                                            x 1.000     x 1.000   x 1.000   x 1.000

Eenmalige kosten onderwijs AZC (VO)     I         -15

Totaal mutaties incidenteel                       -15         0         0         0


Tabel 1: Financieel meerjarenperspectief 2017-2020 (x € 1.000)


4 Onderwijs

In de gemeente Heerenveen daalt het leerlingenaantal sneller dan werd gedacht. Dit leidt
tot leegstand van schoolgebouwen. Daarom is het oude huisvestingsplan samen met de
schoolbesturen geactualiseerd. De “Herijking Toekomstperspectief Huisvesting
Basisonderwijs gemeente Heerenveen” is op 18 april 2016 door de gemeenteraad
besproken. In dit plan staat beschreven welke scholen in de periode 2016-2030 moeten
worden vervangen of vernieuwd. Door de stichting De Buitenkans is een spoedaanvraag
ingediend voor onderwijshuisvesting per 1 augustus 2016. Het aantal groepen groeit,
volgens prognose, binnen vijf jaar van drie naar acht. De minister heeft het onderwijs
van De Buitenkans, vanwege voldoende prognoses, op het zogeheten scholenplan
toegelaten en de toekomstige school krijgt bekostiging voor vijf schooljaren. De
gemeente is hierdoor verantwoordelijk voor een geschikte ruimte; zoals noodbouw,
verhuur van gemeentelijke accommodaties of huur van vastgoed van derden.

 Periode          School
 2016 - 2020      De Buitenkans (Heerenveen), Identiteitsrijke dorpsschool Tjalleberd
                  (Combinatie De Anjewier/De Nijewei)
 2021 - 2025      Kompas / Ekke de Haan (De Greiden Heerenveen)
                  Roerganger / Vogelnest (De Greiden Heerenveen)
 2026 - 2030      Wijbrandi / Sevenaer (Oude- en Nieuwehorne) Finne/Boarne (Aldeboarn)

Tabel 2: Aan te pakken scholen in de periode 2016 – 2030


Het is niet meer vanzelfsprekend om schoolgebouwen na 40 jaar automatisch geheel te
vernieuwen. Renovatie van een bestaand gebouw kan ook een optie zijn. Per school
wordt gekeken naar de meest geschikte aanpak, waarbij we haalbaarheidsstudies
inzetten als onderbouwing. In deze perspectiefnota wordt financieel uitgegaan van de
maximale variant. Kijkend naar de scholen in tabel 2 geeft dit voor de periode 2017-2030
het volgende plaatje van investeringen en bijbehorende kapitaalslasten (grafieken 1, 2
en 3).
                                            42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>  x € 1.000                       Investeringen onderwijshuisvesting 2017-2030
                                                                                                                  15.884
    16000
    14000
                                                                                                                                           Nieuwbouw
    12000
                                                                                                                              8.279        Renovatie
    10000                                                                   8.060
     8000
                                                                                                4.940
     6000                                                                           4.030
     4000                                                 2.210                                          2.470
                                                                    1.105
     2000                   132        542        542
                      132
             0
                      AZC             Buitenkans        Tjalleberd        De Greiden       Nieuwehorne              Totaal
                                                                                                                                      scholen
                                                                                            / Aldeboarn



Grafiek 1: Investeringsbedragen nieuwbouw en renovatie (x € 1.000)



  x € 1.000             Kapitaallasten onderwijshuisvesting per jaar
                                                              172                         178                           178
   180
   160
                                                                                                                                               AZC
   140
   120                                                  109                         109                           109                          Buitenkans
   100                                                                                                                                         Tjalleberd
    80                                                                                                                                         Totaal
                                 52                52                          58                            58
    60                 40
    40
                 12                          12                           12                            12
    20                       0
     0
                      2017                         2018                        2019                          2020                       jaar



Grafiek 2: Kapitaallasten huisvesting onderwijs per jaar (x € 1.000)



                                 Kapitaallasten huisvesting onderwijs
   x € 1.000
                                                                                          396
    400


    300                                                                                                           243
                                                                                                  198
                                                                                                                                           Nieuwbouw
    200                                                                                                                   121
                                                                    109                                                                    Renovatie
                                                    58                      54
    100                                      58
                      12 12
         0
                      AZC               Buitenkans             Tjalleberd           De Greiden               Nieuwehorne                scholen
                                                                                                              / Aldeboarn


Grafiek 3: Kapitaallasten nieuwbouw en renovatie huisvesting onderwijs (x € 1.000)
                                                                                    43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Maatregelen om op de lasten schoolgebouwen te sturen of te beïnvloeden:
 Geen renovatie of nieuwbouw plegen
 Uitstellen van renovatie of nieuwbouw
 Kiezen voor renovatievariant in plaats van nieuwbouw

Nieuwe ontwikkeling: asielzoekerscentrum (azc) in Heerenveen
Met de komst van een azc naar Heerenveen is de gemeente verantwoordelijk voor (de
bekostiging) van de huisvesting van het onderwijs. In nauw overleg met de
schoolbesturen van het primair en voortgezet onderwijs en het COA is onderzocht wat
nodig is.

Primair onderwijs (PO): OHBA-regeling
Met het onderwijsveld en het COA is overeengekomen dat er op het azc terrein zes
groepen primair onderwijs komen (vijf groepen plus een speellokaal) .
Deze zes units vallen onder de regeling onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers
(OHBA) voor primair onderwijs. Dit betekent dat de kosten worden gecompenseerd.
Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de huisvesting van het primaire onderwijs,
moeten hierover afspraken worden gemaakt met het COA. Onder andere over de
financiën en de uitvoering. Deze afspraken staan in de Bestuursovereenkomst van het
azc.

Voortgezet onderwijs (VO): (nog) geen financiële compensatieregeling
Voor het voortgezet onderwijs zijn waarschijnlijk acht groepen nodig die buiten het azc-
terrein worden ondergebracht. Voor de groepen VO wordt bij voorkeur gekeken naar
(bestaande of vrijkomende) schoolgebouwen. Dit voorkomt uitzetting van
huisvestingskosten voor de gemeente omdat deze lasten al in de begroting zijn
opgenomen. De inrichtingskosten zijn voor rekening van de gemeente totale kosten
€ 135.200. (kapitaalslasten € 12.272 per jaar).
Voor de overbrugging naar structurele huisvesting in een bestaand of vrijkomend
schoolgebouw zijn mogelijk eenmalige middelen nodig. Vooralsnog wordt dit geschat op
eenmalige kosten van maximaal € 15.000. Deze komen vooralsnog voor rekening van de
gemeente.
Op dit moment zijn er, samen andere gemeenten, gesprekken met het ministerie om te
pleiten voor een OHBA-regeling voor het voortgezet onderwijs. Ook vanuit de Tweede
Kamer wordt hier op aangedrongen.
Als een dergelijke regeling er komt zijn er geen of beperkte financiële risico’s voor de
gemeente. Bij het uitblijven van een dergelijke rijksregeling wordt, afhankelijk van de
keuze voor een locatie, later dit jaar een financieringsvoorstel aan de gemeenteraad
voorgelegd.

Samenvattend: Kosten VO azc, afhankelijk van de te kiezen locatie
Kosten VO AZC                Investering Incidenteel Structureel
Huisvesting                          p.m.                          p.m.
1e Inrichting                   € 135.200                      € 12.272
Eenmalige kosten huisvesting    € 015.000       € 15.000
Totaal                         € 150.200       € 15.000       € 12.272

Tabel 3: Totaal kosten onderwijs AZC


                                           44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Voorstellen
 De benodigde middelen in grafiek 1 beschikbaar stellen voor toekomstige
   investeringen onderwijshuisvesting. Uit haalbaarheidsstudies wordt uiteindelijk
   duidelijk of er gekozen wordt voor renovatie of nieuwbouw.
 De benodigde middelen voor het azc beschikbaar te stellen:€ 135.000 (1 e inrichting;
   kapitaalslasten € 12.272 per jaar) en eenmalig maximaal € 15.000 in 2017
   (mogelijke eenmalige huisvestingskosten ter overbrugging naar structurele locatie).

5 Sport

Teruglopende ledenaantallen en bevolkingskrimp zijn ook bij investeringen in
sportaccommodaties belangrijke invloeden om rekening mee te houden. De afgelopen
periode is onderzoek gedaan naar de huidige en toekomstige vraag en aanbod van
binnen- en buitensportaccommodaties in de gemeente Heerenveen. Hierdoor hebben we
zicht gekregen op de investeringsbehoefte voor de komende jaren.

Uit het onderzoek “Ruimte voor sport in Heerenveen 2016” blijkt dat in de gemeente
Heerenveen veel kleinschalige buitensportaccommodaties zijn. Bijna alle kernen hebben
een sportveldencomplex. Door deze versnippering van buitensportaccommodaties zijn
veel velden nodig. Uit het onderzoek naar de bezetting blijkt dat er op dit moment geen
capaciteitsoverschot is die aanleiding geven om gehele buitensportcomplexen af te
stoten. Een enkel sportpark kampt met tekorten of gaat dit in de toekomst krijgen. Op
korte termijn zijn hiervoor aanvullende investeringen nodig.
Door de aanleg van een nieuw kunstgras hockeyveld op het sportveldencomplex De
Heide moest de kaatsvereniging naar een andere locatie verhuizen. Tijdelijk is de
vereniging ondergebracht op de sportvelden in De Akkers bij VV Heerenveense Boys.
Mede omdat deze voetbalvereniging met een capaciteitstekort kampt, wordt uitgekeken
naar een nieuwe vaste locatie voor de kaatsvereniging. Er moet rekening worden
gehouden met een gemeentelijke bijdrage in de kosten van vervanging van de
clubaccommodaties.

 Jaar     Maatregel                                            Bedrag
 2017     Vervangen natuurgras wedstrijdveld door een
                                                                € 400.000
          kunstgras voetbalveld voor de VV Akkrum
 2017     Bijdrage clubaccommodatie kaatsvereniging De
                                                                € 050.000
          Pompeblêdden
 2018     Vervangen natuurgras wedstrijdveld door een
          kunstgras voetbalveld voor de VV Heerenveense         € 400.000
          Boys
 2018     Vervangen natuurgras wedstrijdveld door een
                                                                € 400.000
          kunstgras voetbalveld voor de VV Heerenveen

Tabel 4: Investeringen op sportaccommodaties




                                           45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>  x € 1.000                 Investeringen sport 2017-2030 (accommodaties)


     1.400                                                                          1.250

     1.200

     1.000                                                                                        Investeringen

      800

                      400              400             400
      600

      400
                                                                        50
      200

         0
              v.v. Akkrum    v.v. Heerenveen   Heerenveense   Kaatsvereniging   Totaal
                                                                                            verenigingen
                                                   Boys



Grafiek 4: Investeringsbedragen sport(accommodaties)


Tabel 4 en grafiek 4 laten zien wat de investeringsbedragen in de sportaccommodaties
zijn en in welk jaar deze zijn gepland.

Er is ook onderzoek gedaan naar de technische staat en de kwaliteit van de sportvelden
in de gemeente Heerenveen. Op dit moment is een bedrag van circa € 382.000 in de
begroting opgenomen voor het onderhoud aan deze velden. Dit is onvoldoende om de
locaties op het onderhoudsniveau te houden dat in Nederland als algemeen acceptabel
wordt geacht (de kwaliteitsnormen van NOC*NSF). Jaarlijks is voor het onderhoud aan
de sportvelden zo’n € 30.000 extra nodig.

De gemeente stort momenteel per jaar zo’n € 217.000 in de Voorziening Sportvelden.
Vanuit deze voorziening worden de periodieke renovatiekosten gefinancierd van de
natuur- en kunstgrasvelden en van de kunststofatletiekbaan in de gemeente. Met het
verouderen van de natuurgrasvelden en de (op)komst van de kunstgrasvelden, stijgen
ook de jaarlijkse renovatiekosten. Vanaf 2020 heeft de Voorziening Sportvelden een
tekort. Renovaties kunnen dan niet meer plaatsvinden en daarmee komt het in stand
houden van de sportvelden in gevaar. Om de velden op een verantwoorde wijze in stand
te houden, is jaarlijks een extra storting in de Voorziening nodig van € 80.000 nodig.

De bekostiging van het onderhoud van de gemeentelijke was- en kleedgebouwen op de
sportveldencomplexen, van de gemeentelijke gymnastieklokalen en van de 2
gemeentelijke sporthallen (Utingeradielhal en de sporthal VMBO-plein) vindt plaats vanuit
de Voorziening Onderhoud Gebouwen. Uit deze voorziening wordt het onderhoud van alle
gemeentelijk onroerend goed betaald. Ook voor deze voorziening zijn de beschikbare
middelen ontoereikend. Jaarlijks is een extra storting in deze voorziening nodig (zie
hiervoor bij Financiën en Bedrijfsvoering – Thema 1).
De gemeente Heerenveen werkt aan duurzaam financieel herstel. Dit betekent ook voor
sportaccommodaties dat de gemeente in de toekomst voldoende geld wil reserveren om
velden en gebouwen te renoveren of te vernieuwen.
                                             46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Tabel 5 en grafiek 5 laten zien wat de jaarlijkse extra kosten zijn voor kapitaallasten van
eerder genoemde investeringen en voor onderhoud en renovatie van de gemeentelijke
sportvelden.

Totaal lasten              2017      2018          2019   2020
Kapitaallasten               40       112           112    112
Regulier onderhoud           30        30            30     30
Dotatie voorziening          80        80            80     80
Totaal                      150       222           222    222

Tabel 5: Opbouw jaarlijkse lasten sport



  x € 1.000           Jaarlijkse lasten sport

    300
                          222       222       222

    200         150
                                                            Totaal

    100



       0
              2017      2018      2019      2020


Grafiek 5: Jaarlijkse lasten sport; kapitaallasten, onderhoud en storting voorziening


Uit het onderzoek naar binnensportaccommodaties blijkt dat in Heerenveen een
overschot aan binnensportruimte is. Hierdoor worden sporthallen, sportzalen en
gymzalen relatief weinig gebruikt. We verwachten dat dit nog meer gaat afnemen door
minder gebruik door het onderwijs. We gaan kijken naar alternatieve invulling van de
gemeentelijke binnensportaccommodaties en mogelijk ook naar sluiting van één of meer
locaties.

Maatregelen om de lasten sport te sturen/beïnvloeden:
 Uitstellen van renovaties
 Kiezen voor een lager onderhoudsniveau dan algemeen geldend
 Geen kunstgrasvelden meer aanleggen
 Sportaccommodaties sluiten

Voorstellen
 Wij stellen voor om voor de periode 2017–2020, de in tabel 5 en grafiek 5 benodigde
   (kapitaal)lasten voor investeringen c.a. in de sportaccommodaties als dekking in de
   meerjarenbegroting op te nemen.




                                             47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>6.    Stand van zaken resultaten hoofdlijnenakkoord 2014-2018

Resultaten Hoofdlijnenakkoord

      De MFA in de Akkers wordt gerealiseerd. De huidige plannen voor de MFA zijn
      kostenbewust en kunnen rekenen op draagvlak van alle partijen. Het financiële
      voordeel ten opzichte van het geraamde budget in de begroting wordt aangewend
      voor de bezuinigingstaakstelling

Toelichting:
In de raadsvergadering van 5 oktober 2015 is het voor de nieuwbouw benodigde krediet
beschikbaar gesteld. De schoolbesturen van Meilân en De Basis zijn zelf bouwheer.
Volgens planning gaan de bouwwerkzaamheden in het voorjaar 2016 van start. De
ingebruikname van de nieuwe school staat vervolgens gepland voor mei 2017.
De gemeenteraad heeft op 5 oktober 2015 eveneens besloten om het structurele
voordeel ad. € 109.000, conform de besluitvorming in de Verantwoordings- en
Perspectiefnota 2011, beschikbaar te blijven houden voor toekomstige (nieuwe)
huisvesting van het primair onderwijs.


      Verkenningen naar nieuwe (multifunctionele) accommodaties in Heerenveen
      vinden pas plaats als zicht is op dekking van te bouwen accommodatie


Toelichting:
In de door de gemeenteraad op 18 april 2016 besproken “Herijking van het
Toekomstperspectief huisvesting basisonderwijs gemeente Heerenveen” is aangegeven
dat renovatie dan wel nieuwbouw van de basisscholen in Tjalleberd de hoogste prioriteit
heeft. Om helder te krijgen welke oplossing voor deze vraag uit Tjalleberd passend is,
wordt in 2016 gestart met een haalbaarheidsstudie.

      Wij verwachten met deze helderheid op een constructieve wijze het gesprek met
      partners over schoolaccommodaties te kunnen voeren. Dit gesprek gaat wat ons
      betreft over de verwachtingen rond de veranderende samenstelling van de
      bevolking, maatschappelijke en economische veranderingen en de beschikbare
      middelen zo slim mogelijk inzetten

Toelichting:
In goed overleg met de besturen van de basisscholen in de gemeente Heerenveen is een
herijking gemaakt van het “Toekomstperspectief huisvesting basisonderwijs gemeente
Heerenveen 2012”. Deze herijking is door de gemeenteraad besproken op 18 april 2016.
Hierin is ondermeer een herziene fasering opgenomen van de vernieuwingsvragen op het
gebied van de onderwijshuisvesting voor de komende jaren.


      Sportverenigingen hebben meer verantwoordelijkheid voor het beheer en
      onderhoud van accommodaties, bijvoorbeeld door privatisering



                                           48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Toelichting:
Aanleg, renovatie en specialistisch onderhoud van de velden is onderhoud dat de
verantwoordelijkheid is van de gemeente als eigenaar. Het tegen een vergoeding
uitbesteden van deze werkzaamheden heet inkoop. Bij inkoop door de gemeente is de
aanbestedingswet van toepassing. Op 1 april 2016 is een nieuwe aanbestedingswet in
werking getreden, waarmee de mogelijkheden voor gemeenten om 1-op-1 opdrachten te
gunnen verder worden beperkt. Het is dan niet meer mogelijk om voor een langere
periode onderhoudswerkzaamheden over te dragen aan sportverenigingen/
hoofdgebruikers. Deze werkzaamheden zullen op een reguliere wijze moeten worden
aanbesteed. In combinatie met het Sportbesluit is het overdragen van beheer en
onderhoud door bijvoorbeeld privatisering, niet meer mogelijk. De overdracht van
gemeentelijke was- en kleedgebouwen kan wel worden doorgezet.
Dus waar mogelijk krijgen sportverenigingen meer verantwoordelijkheid.



      Sportverenigingen maken gezamenlijk gebruik van accommodaties



Toelichting:
Uit het onderzoek “Ruimte voor sport in Heerenveen” (behandeld in de raadsvergadering
van 23 mei 2016) blijkt dat de gemeente Heerenveen veel kleinschalige
(buitensport)accommodaties heeft. Nagenoeg alle kernen zijn mede vanuit een oogpunt
van leefbaarheid, voorzien van een sportaccommodatie. Gezamenlijk gebruik door
buitensportverenigingen komt wel voor. Gezien de aard en omvang van de vooral
kleinschalige buitensportvoorzieningen is een verder structureel medegebruik van
buitensportaccommodaties door andere sportverenigingen niet te verwachten.

      Voorafgaand aan investeringen in sportaccommodaties vindt een analyse plaats
      van de demografische ontwikkeling van mogelijke gebruikers en de spreiding van
      accommodaties

Toelichting:
Bij de bepaling van de toekomstige vraag en aanbod van sportruimte zijn de
bevolkingsprognoses uitgangspunt.



      Sportverenigingen dragen bij aan de investering in sportaccommodaties



Toelichting:
De atletiekvereniging heeft bij de renovatie van de toplaag van de atletiekbaan de kosten
van aanleg van een 2-tal sprintlanen op zich genomen. Aan de renovaties van de
kleedkamers van de VV Nieuweschoot, VV Mildam, KV Kinea en VV Read Swart hebben
de verenigingen middels zelfwerkzaamheid bijgedragen. Bij de op handen zijnde
vervanging van de toplaag van het kunstgras hockeyveld en de aanleg van een nieuw
kunstgras hockeyveld, draagt ook de hockeyvereniging bij.


                                           49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>4 Thema Eigen kracht en nieuwe rollen

1 Toelichting Thema (kernboodschap)

De samenleving verandert, waardoor de samenwerking en verstandhouding tussen
inwoners en overheid ook anders wordt. Niet langer bepaalt de overheid (alleen) wat
goed is voor haar inwoners.
In Heerenveen deze verandering ook zichtbaar. Het is nu een natuurlijk moment om hier
extra aandacht aan te geven, waardoor het uiteindelijk een normale manier van
(samen)werken wordt.

De Heerenveense aanpak richt zich op het versterken van de lokale democratie, door:
    Burgerparticipatie: (beter) betrekken van bewoners bij gemeentelijke taken.
    Overheidsparticipatie: (beter) inspelen op initiatieven uit de samenleving.




Afbeelding 1: Burgerparticipatie en overheidsparticipatie


2.1      Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018

In het hoofdlijnenakkoord streeft het college van B&W de onderstaande resultaten na:

     Eind 2014 hebben college en gemeenteraad een gezamenlijk beeld over de nieuwe
      rollen van de gemeente Heerenveen;
     Het gezamenlijk beeld is leidend voor de wijze waarop Heerenveen beleid ontwikkelt,
      regie voert en diensten verleent.




                                             51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>3 Totaal inkomsten en uitgaven

Het thema Eigen Kracht leidt niet direct tot een wijziging van kosten of inkomsten. Het is
vooral een andere manier van werken. Omdat het een verandering is, vraagt het tijdelijk
wel extra inspanning en budget. Als bewoners een taak van de gemeente (tijdelijk of
deels) overnemen, kan dit leiden tot vermindering van kosten. Dit is uitdrukkelijk niet
het doel van het thema. Bovendien is de kans groot dat dit effect slechts tijdelijk is.

Voor het thema Eigen Kracht is in de organisatie een programma ingesteld tot aan het
eind van deze collegeperiode. Hiervoor is in 2016 en 2017 tijdelijk een werkbudget nodig
van € 102.500 per jaar. Dit kan voor € 53.000 gedekt worden uit bestaande budgetten.
Voor € 49.500 is geen dekking. Dit bedrag wordt extra aangevraagd voor 2016 en 2017.

Ter compensatie van een aantal bezuinigingsmaatregelen heeft de raad in 2014 besloten
de subsidieregeling Eigen Kracht in te voeren. Dit om bewonersinitiatieven eenmalig
financieel te ondersteunen. De kosten worden gedekt uit de Reserve oud papier. Voor
deze dekking is indertijd gekozen, omdat de opbrengst dan weer terug vloeit naar de
samenleving.
De oud papier prijs staat onder druk. De opbrengst is vooraf niet goed in te schatten.
Daardoor is gedurende het jaar niet duidelijk tot welk bedrag subsidies kunnen worden
toegekend. Dat is niet goed werkbaar. Daarnaast stijgt het aantal aanvragen. Gezien de
trend is de komende jaren een subsidiebudget van € 80.000 nodig. Hiervan kan € 12.000
gedekt worden uit bestaande middelen. Het restant (€ 68.000) wordt structureel
aangevraagd. Met dit eigen subsidiebudget voor Eigen Kracht-initiatieven, komt de
reserve oud papier te vervallen en wordt het saldo toegevoegd aan de algemene reserve.

         om schrijving           S    2017        2018      2019      2020
                                     x 1.000     x 1.000   x 1.000   x 1.000

Subsidies Eigen kracht           S        -68        -68       -68       -68

Totaal mutaties structureel              -68         -68       -68       -68

         om schrijving           I    2017        2018      2019      2020
                                     x 1.000     x 1.000   x 1.000   x 1.000

Werkbudget Eigen kracht          I        -50

Totaal mutaties incidenteel              -50           0         0         0


Tabel 1: Financieel meerjarenperspectief 2017-2020 (x € 1.000)


4.1. Nieuwe rollen

Welke nieuwe rollen de gemeente heeft, is geen theoretische discussie met allerlei
keuzes. De samenleving verandert. En het is aan de gemeente om hierop in te spelen.
Eigen Kracht, bestuurlijke vernieuwing en werken in partnerschap/samenwerking zijn
ontwikkelingen die sterk met elkaar verweven zijn. De gemeente kan steeds minder
taken alleen uitvoeren.



                                            52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Daarom werd op 17 maart 2016 een avond met dialoogtafels georganiseerd over de
veranderende rol van de gemeente. Bij de dialoogtafels werd geconcludeerd door
gemeenteraad- en collegeleden dat de gemeente meer ruimte wil geven aan de
samenleving, omdat die er om vraagt. Dit leidt tot een andere samenwerking tussen
overheid, samenleving en betrokken partners.
Dit heeft gevolgen voor de rol van de raad: bijvoorbeeld qua besluitvorming. Onlangs is
met raadsleden verkend of een Pilot met het raadsruitmodel hierin past. Hierbij is de
gemeenteraad vooral aan het begin van een proces betrokken om kaders te stellen en
procesafspraken te maken. Het vraagt moed, zo was de conclusie van raadsleden, om
taken los te laten en te vertrouwen dat bewonersgroepen en partners de goede dingen
doen.
Het is goed om ervaring op te doen met deze andere manier van sturen door de
gemeenteraad. Een suggestie is om een onderwerp op de LTA te selecteren en hiermee
een pilot te doen. Er komt een voorstel hoe in dit proces verder te gaan.




Afbeelding 2: De nieuwe rol van de gemeente is afhankelijk van het onderwerp: spin in
het web, één van partners of aan de zijlijn.


5 Stand van zaken resultaten hoofdlijnenakkoord 2014-2018

Resultaten Hoofdlijnenakkoord


      Eind 2014 hebben college en gemeenteraad een gezamenlijk beeld over de
      nieuwe rollen van de gemeente Heerenveen


Toelichting:
Het proces is gestart. Dit heeft nog niet geleid tot concrete doelen en resultaten.
17 maart 2016 is hierover een bijeenkomst met dialoogtafels geweest met raadsleden en
collegeleden. Ontwikkelingen als Eigen Kracht, bestuurlijke vernieuwing en werken in
partnerschap/samenwerking zijn sterk met elkaar verweven en leiden tot nieuwe rollen
                                           53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>voor de gemeente. Dit heeft gevolgen voor de rol van de raad. Het idee is om met een
onderwerp op de LTA een pilot te doen.


      Het gezamenlijk beeld is leidend voor de wijze waarop Heerenveen beleid
      ontwikkelt, regie voert en diensten verleent


Toelichting:
Omdat het gezamenlijk beeld er nog niet is, zijn er ook nog geen acties geweest die
daaruit voortvloeien. Het voornemen is samen met de gemeenteraad een vervolg te
geven aan het gesprek over samenwerking tussen gemeente en inwoners, en gemeente
en markt en andere overheden. Dit gesprek is in het voorjaar van 2016 gestart met de
“dialoogtafels”.




                                          54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>5 Thema Actueel – Demografische ontwikkeling

1 Toelichting Thema (kernboodschap)

Het thema Actueel wijzigt jaarlijks en beschrijft actuele ontwikkelingen. De
Auditcommissie draagt onderwerpen aan voor het thema. Dit jaar is de keuze gevallen op
het onderwerp Demografische ontwikkelingen. Dit is een breed thema, waarbij niet alle
aspecten gedeeld kunnen worden. In dit thema staan enkele achtergronden die van
invloed zijn op een aantal actuele beleidsontwikkelingen, zoals woningbouw, zorg en
voorzieningen als onderwijs en sport.

Waar in Nederland het aantal inwoners langzaamaan groeit, is in onze provincie een
krimp van de bevolking te zien. Het is moeilijk te voorspellen waar, wanneer en in welke
mate deze krimp op gaat treden. De verwachting is dat ook in onze regio krimp zichtbaar
gaat worden.

Tegen deze achtergrond zijn onze kernboodschappen over demografische
ontwikkelingen de volgende:
   1. In de beleidsontwikkeling van Heerenveen is groei van het totaal aantal inwoners
      (jarenlang een vanzelfsprekendheid) niet meer het juiste uitgangspunt. Wel zullen
      specifieke doelgroepen van beleid groeien, bijvoorbeeld ouderen;
   2. De demografische ontwikkelingen dwingen de gemeente Heerenveen tot
      scherpere keuzes. Deze scherpere keuzes komen voort uit de noodzaak oog te
      hebben voor de toekomstbestendigheid van keuzes. Hierbij is ook de vraag
      relevant of een initiatief of investering (bijvoorbeeld in een sportaccommodatie)
      leidt tot verdringen in hetzelfde verzorgingsgebied (bestaande accommodaties in
      het gebied);
   3. De demografische ontwikkelingen dwingen de gemeente Heerenveen tot
      innovatie. De ontwikkeling van voorzieningen in de dorpen en de kern Heerenveen
      vraagt om andere inzichten en werkwijzen dan voorheen. Hierbij denken wij aan
      voorbeelden in de zorg en IT en energiecoöperaties.

Onze partners varen een soortgelijke koers. De provincie Fryslân schrijft in zijn
beleidsbrief Krimp en leefbaarheid van februari 2016 dat Fryslân steeds meer ouderen en
minder jongeren kent. De Friese bevolking krimpt. Deze ontwikkelingen zien
Gedeputeerde Staten als een niet te keren proces met grote effecten op de leefbaarheid.
Ook woningbouwcorporaties en onderwijsinstellingen anticiperen in toenemende mate op
deze ontwikkelingen.

2 Beoogde resultaten hoofdlijnenakkoord 2014 tot en met 2018

Het Hoofdlijnenakkoord “Heerenveen, volop in beweging” gaat uit van het op niveau
houden van voorzieningen. De verwachting is dat op een constructieve wijze het gesprek
met partners gevoerd kan worden over schoolaccommodaties en de veranderende
samenstelling van de bevolking. Voor investeringen in sportaccommodaties vindt een
analyse plaats van de demografische ontwikkeling van mogelijke gebruikers en de
spreiding van accommodaties. Het gezamenlijk gebruik van accommodaties is in het
hoofdlijnenakkoord geduid als een voor de hand liggen instrument.
                                          55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>3 Demografische ontwikkelingen in Heerenveen

De volgende cijfers over demografische ontwikkelingen duiden de veranderingen
waarmee Heerenveen geconfronteerd wordt. De cijfers zijn sterk in ontwikkeling. De
gevolgen zijn verstrekkend, bijvoorbeeld voor woningbouw. Deze paragraaf geeft
materiaal weer dat op dit moment voorhanden is.

Deze grafiek geeft de ontwikkeling van de Heerenveense bevolking tot 2014 weer.



              Loop bevolking Heerenveen 1998-2014
        900
        800
   A    700
        600
   a    500                                                    Bevolkingsgroei
   n    400
        300                                                    Natuurlijke aanwas
   t    200
   a    100                                                    Buitenlandse migratiesaldo
          0
   l   -100                                                    Binnenlands migratiesaldo
       -200
       -300
              2003
              1998
              1999
              2000
              2001
              2002

              2004
              2005
              2006
              2007
              2008
              2009
              2010
              2011
              2012
              2013
              2014




Grafiek 1: Loop bevolking gemeente Heerenveen 1998-2014


De demografische ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen. Verschillende organisaties
geven aan te weten hoe de bevolking zich ontwikkeld. Geregeld spreken ze elkaar tegen.
Onderstaande grafiek laten de voorspelling van de provincie Fryslân in 2013 (blauwe
lijn), Primos (rode lijn) en Pearl (groene lijn) zien.




Grafiek 2: Bevolkingsprognoses gemeente Heerenveen 1998 - 2040

                                           56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Deze grafiek geeft de prognose naar leeftijd weer:




Grafiek 3: Bevolkingsprognoses naar leeftijd gemeente Heerenveen 1998 - 2040


De provincie herijkt in het voorjaar van 2016 zijn bevolkingsprognoses. Deze prognoses
zijn nog niet definitief vastgesteld. De provincie heeft de verwachtingen voor Heerenveen
bijgesteld: de bevolking neemt in de periode van 2016–2026 met slechts een paar
honderd toe (was in de prognose van 2013 circa 1.500), exclusief statushouders. De
verwachte woningbehoefte sluit goed aan bij ons woningbouwprogramma tot 2020 van
gemiddeld ongeveer 140 per jaar. De nieuwe prognoses geven wel aan dat in de jaren na
2022/23 de woningbehoefte in de gemeente aanzienlijk afneemt.
De provincie voorziet dat de woningbehoefte in de provincie de komende jaren vooral
geconcentreerd zal zijn in de F4 gemeenten: bijna 80% van de woningbehoefte in de
provincie als geheel. Verder is de prognose dat het aantal 65+’ers in de provincie met
bijna 40% toeneemt tot 2030. De andere leeftijdsgroepen nemen af met ongeveer 10%.
Het aantal alleenstaande huishoudens in de provincie neemt met bijna 20% toe in de
periode tot 2030. Alle andere huishoudentypes blijven ongeveer gelijk of nemen iets af.

Deze cijfers zijn nog indicatief. Bij het samenstellen van deze Perspectiefnota 2016 waren
de definitieve cijfers nog niet voorhanden. Voorzien is een uitwerking van de
consequenties van een keuze voor een prognose (provincie Fryslân, Primos). Op een
later moment ontvangt de raad hierover nadere informatie.

4 Mogelijke effecten op beleid

Dat deze ontwikkelingen een effect hebben op diverse terreinen staat vast. Welk effect
dat exact is, is op dit moment niet voor alle beleidsterreinen bekend. Om een indruk te
geven van wat de effecten kunnen zijn, is hieronder een aantal voorbeelden beschreven.
Deze voorbeelden schetsen de dilemma’s waar Heerenveen door demografische
ontwikkelingen voor komt te staan. De voorbeelden zijn niet uitputtend maar bedoeld als
                                             57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>illustratie. Net als het college bij voorstellen aan de gemeenteraad de financiële of
communicatie effecten van voorstellen in beeld brengen, wordt de komende periode
gepoogd ook de invloed van demografische ontwikkelingen vooraf in beeld te brengen.

Enkele voorbeelden van effecten:

   In het thema Drie decentralisaties zijn cijfers opgenomen over de effecten van
    demografische ontwikkelingen op zorg. Zo is de verwachting dat op afzienbare
    termijn bijna 1 op de 4 inwoners zorg nodig heeft (23% versus 17% nu). Dit heeft
    financiële gevolgen. Deze gevolgen zijn, op basis van aannames, in de cijfers
    verwerkt;
   In de nieuwe woonvisie is het effect van demografie benoemd. Door de veranderde
    bevolkingssamenstelling en samenstelling van huishoudens verandert de vraag naar
    woningen. De verwachting is een trek naar de kern Heerenveen. De woonvisie is
    gebaseerd op de prognoses die toen beschikbaar waren. Naar aanleiding van de
    nieuwe prognoses van de provincie, na vaststelling door Gedeputeerde Staten, vindt
    een analyse plaats of bijstelling nodig is. De eerste signalen lijken daar niet op;
   De demografische ontwikkelingen hebben sterke invloed op het onderwijs. Bij het
    duurzaam herstel van Heerenveen geldt voor het primair onderwijs dat de afweging
    van nieuwbouw of renovatie de verwachte leerlingenontwikkeling een van de
    bepalende factoren is. De demografische ontwikkelingen hebben ook invloed op de
    ruimtebehoefte van het voortgezet onderwijs. Bij toekomstige afwegingen moet d
    gemeente Heerenveen deze ontwikkelingen een prominente plek geven. Een
    vergelijkbare afweging vindt plaats bij sportaccommodaties (zie thema
    Accommodaties);
   De groei van de werkgelegenheid in Heerenveen in de periode 2005 – 2015 was
    verreweg het grootst in Fryslân (+ 17,5%). Ter vergelijking de cijfers van de F4:
    Leeuwarden – 4,8%, Sûdwest-Fryslân +5,1% en Smallingerland +1,8%.
    Onderstaande afbeelding laat echter zien dat hiermee een brede regio bediend wordt.
    De groei van de werkgelegenheid gaat dus niet gelijk op met de omvang van de
    bevolking. +




Afbeelding 1: Werkzame beroepsbevolking per kern gemeente Heerenveen
                                          58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Noodzaak van innovatie
Met de wetenschap dat groei niet langer het juiste uitgangspunt is, komt de exploitatie
van voorzieningen als scholen, detailhandel en woningbouw onder druk. Exacte cijfers
ontbreken echter, er zijn diverse scenario’s te bedenken. Dit vraagt van onze gemeente
dat wij oog hebben voor nieuwe ontwikkelingen. Twee in het oog springende voorbeelden
hiervan zijn de coöperaties van inwoners die het heft in eigen handen nemen. En de
technologie.

Onze gemeente kent initiatieven waaruit blijkt dat inwoners zich niet neerleggen bij de
demografische ontwikkeling, bijvoorbeeld de Doarpshelp Ketlik/Mildam en Us Swimbad in
Jubbega. Zoals wij ook met de aanpak Eigen kracht voorstaan, ziet ons college dat dit
soort initiatieven onze dorpen leefbaar houden ondanks de veranderende
bevolkingsopbouw.

Ook de technologie kan helpen, bijvoorbeeld de aanleg van glasvezel. Ontwikkelingen
gaan sneller dan voorheen. De laatste ontwikkelingen gaan veel sneller dan de eerste
uitvinding. Wellicht bieden deze ontwikkelingen (bijvoorbeeld virtuele zorg door
beeldverbindingen) hulpmiddelen bij het omgaan met de demografische ontwikkelingen.




                                          59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Leeswijzer perspectiefnota deel II

Deel II gaat uit van de functionele indeling, zoals deze is opgenomen in het Besluit
begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Het betreft hier de onderwerpen
welke niet in deel I zijn opgenomen en waarvan de mutaties vallen in de hieronder
staande reeksen:

            Structurele mutaties                            Incidentele mutaties
€ 0 - € 9.999          Geen toelichting         € 0 - € 24.999         Geen toelichting
€ 10.000 – € 49.999 Toelichting deel II         € 25.000 - € 99.999 Toelichting deel II
> € 50.000             Toelichting deel I       > € 100.000            Toelichting deel I




Financiële mutaties Perspectiefnota 2016; Deel II

                                                           2017      2018      2019      2020
Functie                 om schrijving                 S
                                                          x 1.000   x 1.000   x 1.000   x 1.000

   0      Algemeen bestuur                            S         0         0         0         0
   1      Openbare orde en veiligheid                 S       -27       -13       -13       -55
   2      Verkeer, vervoer en waterstaat              S         0         0         0         0
   3      Economische zaken                           S         0         0         0         0
   4      Onderwijs                                   S         0         0         0         0
   5      Cultuur en recreatie                        S        -3        -3        -3        -3
   6      Sociale voorzieningen en maatschappelijke   S         0         0         0         0
          dienstverlening                                                 0         0         0
   7      Volksgezondheid en milieu                   S         0         0         0         0
   8      Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting    S         0         0         0         0
   9      Financiering en algemene dekkingsmiddelen   S         0         0         0         0

Totaal mutaties structureel                                   -30       -16       -16       -58


                                                           2017      2018      2019      2020
Functie                 om schrijving                 I
                                                          x 1.000   x 1.000   x 1.000   x 1.000

   0      Algemeen bestuur                            I         0         0         0         0
   1      Openbare orde en veiligheid                 I       -20       -20         0         0
   2      Verkeer, vervoer en waterstaat              I         0         0         0         0
   3      Economische zaken                           I         0         0         0         0
   4      Onderwijs                                   I         0         0         0         0
   5      Cultuur en recreatie                        I       -38         0         0         0
   6      Sociale voorzieningen en maatschappelijke   I         0         0         0         0
          dienstverlening
   7      Volksgezondheid en milieu                   I         0         0         0         0
   8      Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting    I       -13         0         0         0
   9      Financiering en algemene dekkingsmiddelen   I         0         0         0         0

Totaal mutaties incidenteel                                   -71       -20         0         0



Bovenstaande mutaties zijn verwerkt in het thema Financiën en Bedrijfsvoering in Deel I.




                                              61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>1.0 Hoofdfunctie 0 Algemeen bestuur
In hoofdfunctie 0 zijn geen mutaties opgevoerd.



1.1 Hoofdfunctie 1 Openbare orde en veiligheid

Voorstel                                      2017         2018         2019         2020
                                         x € 1.000    x € 1.000    x € 1.000     x €1.000
Veiligheidsregio Fryslân                       - 27         - 13         - 13         - 55
Totaal mutaties structureel                    - 27         - 13         - 13         - 55

Voorstel                                      2017         2018         2019         2020
                                         x € 1.000    x € 1.000    x € 1.000     x €1.000
Camera toezicht                                - 20         - 20           0            0
Totaal mutaties incidenteel                    - 20         - 20           0            0

Veiligheidsregio Fryslân
Veiligheidsregio Fryslân ontvangt met ingang van 2017 € 250.000 minder voor de Brede
Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR). Aangezien deze vermindering niet is gekoppeld
aan een vermindering van taken die uitgevoerd dienen te worden, is de verlaging van de
financiering opgevoerd als verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Verder vindt er een
verschuiving plaats van maatwerk naar basispakket. Een deel van de kosten van de
maatwerktaken omgevingsrecht (WABO) bleek namelijk betrekking te hebben op
reguliere activiteiten, waardoor een aantal gemeenten betaalde voor taken die op alle
gemeenten betrekking hadden.

Het bovenstaande leidt tot de volgende bijdrage voor gemeente Heerenveen:
                                      2017       2018     2019     2020
  Bijdrage begroting 2016-2019          4.121      4.119   4.161    4.161
  Nieuwe gemeentelijke bijdrage         4.178      4.162   4.204    4.246
  Verschil                                -57        -43     -43      -85
  Correctie WABO                            30        30      30       30
  Totaal                                  -27        -13     -13      -55



Camera-toezicht voetbalgerelateerd geweld
Afgelopen jaren zijn maatregelen genomen om het aantal voetbalgerelateerde incidenten
terug te dringen en overlast te voorkomen. De resultaten van deze maatregelen worden
jaarlijks bijgehouden in de “monitor en evaluatie voetbal in Heerenveen”. Uit de “monitor
en evaluatie voetbal in Heerenveen 2014-2015” blijkt dat de genomen maatregelen
werken voor de uitsupporters die een plaats innemen in het gastenvak. Hierdoor is er
een lichte afname van incidenten van individuen in en rond het stadion.
Een nadelig gevolg van deze maatregelen is dat de problematiek zich de afgelopen drie
jaar verplaatst. Groepen supporters van Heerenveen als de bezoekende voetbalclub
zoeken de confrontatie met elkaar bij thuiswedstrijden van SC Heerenveen, zogenaamde
vechtafspraken. Uit de monitor blijkt dat uitsupporters zonder toegangskaart elkaar
hoofdzakelijk treffen voor en na de wedstrijden in de horecagelegenheden in het centrum
van Heerenveen.

Bij incidenten neemt de politiecapaciteit toe om de incidenten op te lossen en de politie is
sterk afhankelijk van goede getuigenverklaringen en/of camerabeelden. Het lukt zelden
                                            62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>om supporters op heterdaad aan te houden, mede vanwege de omvang van het gebied.
Betrokken partijen hebben daarom sterk de behoefte aan camera-inzet in het centrum
van Heerenveen om incidenten te voorkomen. Er zijn verschillende wettelijke gronden
om camera-inzet mogelijk te maken. Gelet op de genoemde problematiek is het mogelijk
om op basis van de Politiewet 2012 camera-inzet mogelijk te maken. Dit kent drie
voordelen:
   1. de inzet staat in verhouding met de problematiek;
   2. op basis van de tijdelijke inzet kan beoordeeld worden of cameratoezicht effect
      heeft op genoemde problematiek;
   3. de beelden kunnen voor opsporing gebruikt worden.

De inzet van camera’s wordt na een jaar geëvalueerd. De kosten bedragen voor 2017 en
2018 € 20.000 per jaar.



1.2 Hoofdfunctie 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
In hoofdfunctie 2 zijn geen mutaties opgevoerd.



1.3 Hoofdfunctie 3 Economische zaken

Voorstel                                     2017         2018         2019        2020
                                        x € 1.000    x € 1.000    x € 1.000    x €1.000
Centrum manager                               - 30         - 30         - 30        - 30
Reclamebelasting                                15           15           15          15
Intern budget SEB                               15           15           15          15
Totaal mutaties structureel                      0            0            0           0

Voorstel                                     2017         2018         2019        2020
                                        x € 1.000    x € 1.000    x € 1.000    x €1.000
Geen mutaties                                   0            0            0           0
Totaal mutaties incidenteel                     0            0            0           0



Centrummanager
Algemene voorlopige conclusie (evaluatie Centrum Breed) is dat er, naast het al dan niet
tot ontwikkeling komen van grootschalige fysieke projecten, er enorm veel gebeurt in het
centrum en dat dit ook nodig is en blijft om het centrum aantrekkelijk te houden.

Uit de contacten met de Heerenveense Ondernemers vereniging (HOV) en de Koninklijke
Horeca Nederland (KHN) blijkt dat zij daarom (net als de gemeente) behoefte hebben
aan een centrummanager. Ervaringen elders daarmee zijn positief.
Veelal wordt een dergelijke centrummanager bekostigd door gemeente en ondernemers
gezamenlijk. De centrummanager wordt overigens niet aangesteld door de gemeente.
De ondernemersverenigingen in Heerenveen zijn bereid hiervoor een financiële bijdrage
te leveren, te dekken vanuit de reclamebelasting. De reclamebelasting moet daarvoor
worden verhoogd. De HOV en KHN moeten dit nog formeel verzoeken en uitleggen aan
de achterban.




                                          63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>In totaal gaat het om een budget van € 30.000, welke voor 50% uit het gemeentelijke
budget Sociaal Economisch Beleid (SEB) en door een verhoging van de reclamebelasting
met 50%. De verhoging van de opbrengst uit de reclamebelasting betekent een
verhoging van € 47 tot € 50 per aanslag.



1.4 Hoofdfunctie 4 Onderwijs
In hoofdfunctie 4 zijn geen mutaties opgevoerd.



1.5 Hoofdfunctie 5 Cultuur en recreatie

Voorstel                                      2017        2018       2019          2020
                                          x €1.000    x €1.000   x €1.000      x €1.000
Taalbeleid Fries                                -3          -3         -3            -3
Totaal mutaties structureel                     -3          -3         -3            -3

Voorstel                                      2017        2018       2019          2020
                                          x €1.000    x €1.000   x €1.000      x €1.000
Fonds Aengwirden                               - 38
Totaal mutaties incidenteel                    - 38         0            0           0

Fonds Aengwirden
Vanuit een legaat uit de vorige eeuw is het fonds Aengwirden ingesteld; fonds voor
sociaal, cultureel en bejaardenwerk voor het gebied van de voormalige gemeente
Aengwirden. Van oudsher betrof het hier een vaststaand basisbedrag van € 87.000. De
jaarlijkse rente op dit bedrag mag vervolgens ingezet worden voor projecten en
initiatieven binnen het grondgebied van de voormalige gemeente Aengwirden. Onlangs is
gebleken dat het huidige basisbedrag in het fonds slechts € 52.000 bedraagt. Aangezien
dit strijdig is met de uitgangspunten van het legaat wordt voorgesteld om het fonds
eenmalig aan te vullen tot een bedrag van € 90.000.



1.6 Hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening
In hoofdfunctie 6 zijn geen mutaties opgevoerd.



1.7 Hoofdfunctie 7 Volksgezondheid en milieu
In hoofdfunctie 7 zijn geen mutaties opgevoerd.




                                            64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>1.8 Hoofdfunctie 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Voorstel                                     2017         2018         2019        2020
                                         x €1.000    x € 1.000    x € 1.000    x €1.000
Geen mutaties                                   0            0            0           0
Totaal mutaties structureel                     0            0            0           0

Voorstel                                     2017         2018        2019         2020
                                         x €1.000     x €1.000    x €1.000     x €1.000
Schoon water in Mozambique                    - 13           0           0            0
Totaal mutaties incidenteel                   - 13           0           0            0



Project “Schoon water in Mozambique”
In Nederland heeft een goede sanitatie (veilig drinkwater, riolering en zuivering) geleid
tot een goede gezondheid en ontwikkeling.
Het Friese project “schoon water voor Mozambique” werkt sinds 2010 met succes aan de
verbetering van de sanitatie in acht steden in Mozambique.

De Stuurgroep heeft besloten voor continuering met nog twee jaar.
De Provincie en het Waterschap hebben elk al een bijdrage van € 300.000 toegezegd.
De Friese Gemeenten wordt een bijdrage gevraagd van € 0,25 per inwoner per jaar.
Voor de gemeente Heerenveen, die de afgelopen jaren ook een bijdrage heeft geleverd,
betekent dit voor 2016 en 2017 een bedrag van € 12.500.

Wat gaan we bereiken:
    De sanitatie in Mozambique wordt nog 2 jaar lang verbeterd

Wat gaan wij daar aan doen:
    Een bijdrage schenken van € 0,25 per inwoner per jaar

Wat gaat dat kosten:
    Voor 2016 : € 12.500 incidenteel
    Voor 2017 : € 12.500 incidenteel



1.9 Hoofdfunctie 9 Financiering en algemene dekkingsmiddelen
In hoofdfunctie 9 zijn geen mutaties opgevoerd.




                                           65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>