<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Concept Accountantsverslag 2019
Gemeente Heerenveen
xx mei 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                              Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                              Sophialaan 24-26
                                                                                                              8911 AE Leeuwarden
                                                                                                              Postbus 826
                                                                                                              8901 BP Leeuwarden
                                                                                                              Nederland
                                                                                                              Tel: 088 288 2888
                                                                                                              Fax: 088 288 9877
                                                                                                              www.deloitte.nl



Aan de gemeenteraad van de   Geachte leden van de raad,
van de gemeente Heerenveen
Postbus 15000                Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2019 van
8440 GA HEERENVEEN           de gemeente Heerenveen aan. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de
                             belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van
Datum                        mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor
                             ons oordeel over de jaarrekening 2019 van de gemeente Heerenveen.
XX
                             De jaarrekening 2019 van de gemeente Heerenveen geeft een getrouw en rechtmatig beeld
Ons kenmerk
                             De jaarrekening 2019 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders
3114XXXXXX                   van uw gemeente. Bij deze jaarrekening hebben wij op xx xx 2020 een XXX controleverklaring verstrekt.
                             Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie
Behandeld door
Dhr. drs. H. Kuperus RA      Wij bespreken deze rapportage graag tijdens de vergadering met de auditcommissie op 28 mei aanstaande en
Director                     zullen dan uw vragen beantwoorden. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd de adjunct-
06 5204 8549                 directeur, de controller en de betrokken medewerkers financiën.
DKuperus@deloitte.nl
                             Met vriendelijke groet,
Dhr. R. Vellema MSc EMA RA   Deloitte Accountants B.V.
Senior-manager
06 1312 1135
Rvellema@deloitte.nl

                             drs. H. Kuperus RA




                             Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, mei
                             2018’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing.

                             Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam
                             onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member
                             firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

                                                                                         Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




1. Bestuurlijke samenvatting controle 2019    4

2. De financiële positie van uw gemeente      9

3. Belangrijkste bevindingen uit onze controle 12

4. Interne beheersing                         21

5. Overige aangelegenheden                    23

Bijlagen                                      25




                                                    Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke
samenvatting
controle 2019



                Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bestuurlijke samenvatting controle 2019
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019                     Onze belangrijkste bevindingen
Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw
gemeente
                                  Getrouwheid en
Belangrijkste bevindingen uit     rechtmatigheid        •   OORDEEL (OPNEMEN BIJ DEFINITIEVE AFRONDING)
onze controle


      Interne beheersing

                                  Controle
                                                        •   In de controle is één fout geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Europese Aanbestedingsvoorschriften. De fout
Interne beheersing                rechtmatigheid
                                                            bedraagt € 184.000.
                                  aanbestedingen

      Overige aangelegenheden
                                  Rechtmatigheids-      •   Een tweetal zorgaanbieders heeft niet aan de verantwoordingsverplichting voldaan. Door het ontbreken van deze
                                  fouten sociaal            verantwoordingsinformatie is er bij de WMO sprake van een onzekerheid van € 492.000. Voor de Jeugdwet blijft de onzekerheid
Overige aangelegenheden           domein                    onder de rapporteringstolerantie.



      Bijlagen                                          •   Jaarlijks voert de gemeente diverse interne controles uit. Uit de, door ons gevalideerde, uitkomsten van deze controles volgen
                                  Overige
                                  rechtmatigheidsfout       geen rechtmatigheidsfouten of onzekerheden die groter zijn dan de rapporteringstolerantie.
                                  en




                                                        •   Omdat de waardering van de grondexploitaties onderhevig is aan schattingen, hebben wij de waardering bestempeld als een
                                  Grondexploitaties         significant risico en als zodanig opgenomen in ons controleplan. Onze controlewerkzaamheden hebben geen (ongecorrigeerde)
                                                            fouten aan het licht gebracht.




                                                                                                                                  Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bestuurlijke samenvatting controle 2019
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019                     Onze belangrijkste bevindingen
Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                                        •   Bij de controle hebben wij de door het management toegepaste proces met betrekking tot het toepassen van de belangrijke
De financiële positie van uw                                verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan de waardering van de grondexploitaties, de voorzieningen, de
                                  Kwaliteit
gemeente                                                    verbonden partijen en de wet normering topinkomens (WNT). Bij processen waar wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten
                                  verslaggeving
                                                            betrokken. Zo hebben wij specialisten ingezet om de juistheid van uw verantwoording van de WNT te beoordelen. Wij zijn van
Belangrijkste bevindingen uit                               mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden toegepast.
onze controle
                                                        •   We hebben kennis genomen van uw geactualiseerde frauderisicoanalyse. Met deze analyse heeft de gemeente (net als voorgaande
                                  Frauderisicoanalyse       jaren) aangetoond zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s en we constateren dat zij daar risicogericht maatregelen voor
      Interne beheersing
                                                            treft.

                                                        •   Met ingang van 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren inwerking getreden. Hierin is onder andere opgenomen dat
Interne beheersing                Jaarverslag               er specifiek verantwoord dient te worden over de uitvoering van het integriteitsbeleid. Het college heeft ons inzage gegeven in stand
                                  Integriteit               van zaken rondom de uitvoering van het integriteitsbeleid waarmee invulling is gegeven aan het doel van het beleid, de tot nog toe
                                                            uitgevoerde acties, de plannen die de gemeente heeft en de incidenten in het afgelopen jaar.
      Overige aangelegenheden

                                                        •   Wij hebben geen (ongecorrigeerde) controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage
                                  SiSa
                                                            2019 geconstateerd.
Overige aangelegenheden


      Bijlagen
                                                        •   De controle van de voorzieningen heeft geleid tot één correctie die door de gemeente gecorrigeerd wordt in de definitieve
                                  Voorzieningen
                                                            jaarrekening.




                                                                                                                                    Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bestuurlijke samenvatting controle 2019
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019                     Toelichting op de belangrijkste bevindingen
Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Status controle                                       Significant fraude risico – management
De financiële positie van uw                                                                                                                         Wij verstrekken een controleverklaring bij de
gemeente                          Wij hebben onze controle grotendeels uitgevoerd. De   override                                                     jaarrekening 2019 met een XXX-oordeel.
                                  belangrijkste openstaande punten in de controle ten   Het management bevindt zich in een unieke positie
Belangrijkste bevindingen uit     tijde van het uitbrengen van deze rapportage zijn:    om de binnen de entiteit aanwezige interne-              Geen feitelijke niet-gecorrigeerde
onze controle                                                                           beheersingsmaatregelen te doorbreken. Zodoende           controleverschillen geïdentificeerd met
                                  •   Voltooien interne kwaliteitsreview
                                                                                        is er bij elke controle sprake van een risico op         betrekking tot SiSa
                                  •   Verkrijgen van een ondertekende                   ‘management override’. Om dit risico te mitigeren,
      Interne beheersing                                                                                                                         Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of
                                      bevestigingsbrief van het college                 hebben wij controlewerkzaamheden verricht ten
                                                                                                                                                 onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de
                                                                                        aanzien van:
                                  •   Voltooien van de werkzaamheden met betrekking                                                              SiSa-bijlage 2019 geconstateerd.
Interne beheersing                    tot gebeurtenissen na balansdatum waaronder de    •   Beïnvloeding van de schattingsuitkomsten door
                                                                                                                                                 Geen feitelijke niet-gecorrigeerde
                                      interne analyse van de gemeente Heerenveen met        het management;
                                                                                                                                                 controleverschillen geïdentificeerd met
                                      betrekking tot de mogelijke impact van COVID 19
                                                                                        •   Handmatige journaalposten                            betrekking tot de Wet normering bezoldiging
      Overige aangelegenheden         op uw gemeente.
                                                                                            (memoriaalboekingen) verwerkt door het               topfunctionarissen publieke en semipublieke
                                  Wanneer zich, als gevolg van de afwikkeling van           management;                                          sector (WNT)
                                  openstaande zaken, wijzigingen voordoen ten
Overige aangelegenheden                                                                 •   Significante transacties buiten het normale          Wij hebben tijdens onze controle geen niet-
                                  opzichte van de bevindingen en/of standpunten zoals
                                                                                            verloop van de bedrijfsactiviteiten om;              gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd
                                  opgenomen in deze rapportage, dan rapporteren wij
                                                                                                                                                 groter dan onze rapporteringsdrempel die van
                                  dit aan u.                                            Wij hebben geen indicatie voor management                invloed zijn op de WNT.
      Bijlagen
                                  Onze controleverklaring bij de jaarrekening           override verkregen.
                                                                                                                                                 Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd
                                  2019                                                  Significant risico - Grondexploitatie
                                                                                                                                                 Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht
                                  Na afronding zullen wij hier ons oordeel toelichten   Omdat de waardering van de grondexploitaties             gegeven tot het controleren van de jaarrekening
                                                                                        onderhevig is aan (materiële) schattingen, hebben        2019. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend
                                                                                        wij dit als een significant risico bestempeld en als     voor onze controle:
                                                                                        zodanig opgenomen in ons controleplan.
                                                                                                                                                 •    Het Besluit accountantscontrole decentrale
                                                                                        Onze controlewerkzaamheden hebben niet geleid                 overheden (Bado).
                                                                                        tot de signalering van fouten.
                                                                                                                                                 •    Het door de gemeenteraad op 6 juni 2019
                                                                                                                                                      vastgestelde normenkader 2019.

                                                                                                                                                 De reikwijdte van onze controle staat omschreven in
                                                                                                                                                 de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop
                                                                                                                                                 van de controle op geen enkele wijze sprake geweest
                                                                                                                                                 van een beperking of wijziging in de reikwijdte van
                                                                                                                                                 onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze
                                                                                                                                                 controle voldoende voor de doelstelling van onze
                                                                                                                                                 controle.




                                                                                                                                      Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bestuurlijke samenvatting controle 2019
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019                     Toelichting op de belangrijkste bevindingen
Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw       Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de          Wij zijn onafhankelijk van de gemeente                   Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2019
gemeente                           verslaggevingsregels                                Heerenveen                                               uitgevoerd met inachtneming van de
                                                                                       Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte            volgende toleranties, zoals opgenomen in
Belangrijkste bevindingen uit                                                          Accountants B.V. en haar zuster- en/of                   de door u vastgestelde
                                   Significante verslaggevingsgrondslagen en de
onze controle                                                                          dochterondernemingen of de memberfirms van               controleverordening:
                                   toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de
                                                                                       Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun
                                   presentatie van de financiële positie en de
                                                                                       respectievelijke zuster- en/of                           •   Voor fouten is de tolerantie
                                   resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen
      Interne beheersing                                                               dochterondernemingen en de gemeente, die                     1% van het totaal van de lasten
                                   zij van het management het toepassen van
                                                                                       naar ons professionele oordeel mogelijk van                  inclusief toevoegingen aan de reserves:
                                   oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke,
                                                                                       invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.               € 1.790.000.
                                   subjectieve en complexe posities, vaak vanwege
Interne beheersing                 de noodzaak om inschattingen te moeten maken                                                                 •   Voor onzekerheden is de tolerantie 3%
                                   over het effect van zaken die inherent onzeker      Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is
                                                                                                                                                    van het totaal van de lasten inclusief
                                   zijn. Een goed voorbeeld hiervan betreft de         te vinden in bijlage C bij deze rapportage
                                                                                                                                                    toevoegingen aan de reserves: €
      Overige aangelegenheden      jaarlijkse waardering van de grondexploitaties.                                                                  5.370.000.

                                   De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van                                                               De rapporteringtoleranties zijn in uw
Overige aangelegenheden            de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in                                                            controleprotocol op € 125.000 gesteld.
                                   de jaarrekening 2019.

      Bijlagen                     Wij hebben het door college van burgemeester
                                   en wethouders en het ambtelijk management
                                   toegepaste proces met betrekking tot belangrijke
                                   verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben
                                   gegevensgerichte controlewerkzaamheden
                                   uitgevoerd.

                                   Wij zijn van mening dat de
                                   verslaggevingspraktijken en de toegepaste
                                   inschattingen redelijk zijn en consistent worden
                                   gebruikt.




                                                                                                                              Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen           8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Financiële
positie van uw
gemeente



                 Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               De financiële positie van uw gemeente
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      In dit hoofdstuk geven wij op
gemeente                          hoofdlijnen een samenvatting                                                                    2015             2016             2017          2018         2019

Belangrijkste bevindingen uit
                                  van ontwikkelingen in het                           Algemene reserve                            2.501           11.884           33.070        39.953      38.284
onze controle                     vermogen en het resultaat van
                                                                                      Bestemmingsreserves                        10.768           20.199            5.121         2.429       2.432
                                  uw gemeente
      Interne beheersing                                                              Gerealiseerd resultaat boekjaar             8.748            4.171            2.874          -235       1.913

                                  De vermogenspositie van uw gemeente is              Eigen vermogen                             22.017           36.254           41.065        42.147      42.629
                                  ten opzichte van 2018 gestegen
Interne beheersing
                                  In het BBV, de verslaggevingsregels van
                                  gemeentes, wordt een duidelijk onderscheid          Saldo baten en lasten                      23.321           14.237            4.811         1.082         483
      Overige aangelegenheden     gemaakt tussen resultaatbepaling en
                                  resultaatbestemming. Alle baten en lasten
                                  dienen via het overzicht van baten en lasten in     Saldo baten en lasten
Overige aangelegenheden           de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten
                                  of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen        Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van
                                  worden gemuteerd.                                   baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde
      Bijlagen                                                                        totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen
                                  De mutaties in het eigen vermogen vinden            bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in
                                  plaats door middel van resultaatbestemming.         reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen
                                  Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en           besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.
                                  lasten 2019 bedraagt € 483.000 voordelig. Per
                                  saldo is tussentijds € 1,4 miljoen aan de
                                  reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk
                                  gerealiseerde resultaat over 2019 € 1,9 miljoen
                                  voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk
                                  vermeld onder het eigen vermogen in de
                                  balans.




                                                                                                                                        Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               De financiële positie van uw gemeente
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      Concreet betekent dit voor uw gemeente het           De exploitatie over 2019 laat een voordeling gerealiseerd saldo van baten en
                                  volgende:                                            lasten van € 483.000 zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van €
gemeente
                                                                                       635.000 (na wijziging). Dit is een voordeel van € 1.118.000. In onderstaande
                                                                                       tabel is inzichtelijk gemaakt wat de (gesaldeerde) afwijkingen per programma
Belangrijkste bevindingen uit                                                          zijn.
onze controle                     Exploitatieresultaat
                                  (in € 1.000)                                         In de toelichting op de programmarekening in de jaarrekening wordt op
                                                                                       hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten
      Interne beheersing                                                               opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft verschillen
                                  Totale baten                 163.010                 toegelicht en de belangrijkste financiën in kaart gebracht.

Interne beheersing                                                                     Verderop in deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de
                                  Totale lasten                162.527
                                                                                       begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

                                  Gerealiseerde saldo van
      Overige aangelegenheden                                                   483
                                  baten en lasten                                      Bedragen * 1.000                              Begroot Saldo      Werkelijk      Verschil

                                                                                       Thema 1 Samen met de inwoners                          -6.130        -6.098          32
Overige aangelegenheden           Af: stortingen in reserves    17.496
                                                                                       Thema 2 Zorg en Welzijn                               -65.810      -66.410         -600
                                  Bij: onttrekkingen aan
      Bijlagen                                                  16.066                 Thema 3 Wonen en Leven                                -28.834      -28.339          495
                                  reserves
                                                                                       Thema 4 Werken en ondernemen                           -1.144        -1.138           6
                                  Saldo mutaties reserves                      1.430
                                                                                       Thema 5 Toekomstbestendig en duurzaam                     -53          -532        -479
                                  Gerealiseerd resultaat                       1.913
                                                                                       Thema 6 Financiën en organisatie                     101.337       103.000        -1.663

                                                                                       Totaal                                                  -634           483       -2.209




                                                                                                                                Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Belangrijkste
bevindingen uit
onze controle



                  Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      Dit hoofdstuk bevat onze                                Het jaarverslag is verenigbaar met de               Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende
                                                                                          jaarrekening                                        werkzaamheden uitgevoerd:
gemeente                          bevindingen die, volgens ons
Belangrijkste bevindingen uit
                                  professionele oordeel, van belang                       De jaarstukken 2019 van uw gemeente bestaan         •   Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de
                                                                                          uit:                                                    vereiste informatie bevat op basis van artikel 24
onze controle                     zijn om te rapporteren                                                                                          lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
                                                                                          •   De inleiding op de jaarstukken.
                                                                                                                                              •   Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen,
      Interne beheersing          De grondslagen van de jaarrekening zijn                 •   Het jaarverslag 2019                                vastgesteld dat verklaringen van het college van
                                  aanvaardbaar                                                (programmaverantwoording en verplichte              burgemeester en wethouders in het jaarverslag en
                                                                                              paragrafen).                                        de andere informatie zoals opgenomen in de
Interne beheersing                De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw                                                               jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen
                                  gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de      •   De jaarrekening 2019 (balans met
                                                                                                                                                  en verklaringen die in de jaarrekening zijn
                                  jaarrekening 2019. In 2019 zijn er geen significante        toelichting, overzicht van baten en lasten in
                                                                                                                                                  opgenomen.
                                  wijzigingen doorgevoerd in de                               de jaarrekening met toelichting, en de SiSa-
      Overige aangelegenheden                                                                 bijlage).
                                  verslaggevingsvoorschriften BBV.                                                                            •   Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het
                                                                                                                                                  jaarverslag overeenstemmen met de resultaten
                                  Significante (beeldbepalende)                           •   De bijlagen bij de jaarstukken.
                                                                                                                                                  van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Overige aangelegenheden           verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan
                                                                                          In het onderdeel “programmaverantwoording”
                                  zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële
                                                                                          van het jaarverslag dient informatie opgenomen
                                  positie van uw gemeente en de baten en lasten in de
                                                                                          te worden over de vragen: wat hebben wij
      Bijlagen                    jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college
                                                                                          gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het
                                  dat zij zich een oordeel vormen ten aanzien van
                                                                                          gekost? De programmaverantwoording vormt
                                  soms moeilijke subjectieve en complexe posities,
                                                                                          samen met de verplicht voorgeschreven
                                  vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te
                                                                                          paragrafen (zoals weerstandsvermogen en
                                  moeten maken over het effect van zaken die
                                                                                          risicobeheersing, bedrijfsvoering, grondbeleid
                                  inherent onzeker zijn.
                                                                                          etc.) het jaarverslag.
                                  Wij hebben het door het college toegepaste proces
                                                                                          Op basis van Nederlandse wetgeving en de
                                  met betrekking tot significante verslaggevings-
                                                                                          Nadere Voorschriften Controle- en Overige
                                  aspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte
                                                                                          Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant
                                  controlewerkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig
                                                                                          verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren
                                  hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen
                                                                                          met betrekking tot het jaarverslag en de andere
                                  van de toepassing van de juiste methodiek, de
                                                                                          informatie die in de jaarstukken is opgenomen.
                                  aannames, berekeningen en de consistente
                                  toepassing van de betrokken modellen en/of de van
                                                                                          Bij onze controle hebben wij geen
                                  toepassing zijnde financiële
                                                                                          tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de
                                  verslaggevingsvoorschriften.
                                                                                          jaarrekening geconstateerd.

                                                                                          Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met
                                                                                          elkaar verenigbaar.




                                                                                                                                    Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Waardering Grondexploitaties                           De uitkomsten van onze                                   Wij hebben vastgesteld dat de door de gemeente
De financiële positie van uw                                                             controlewerkzaamheden                                    gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen
gemeente                          Het actualisatie- en waarderingsproces van de                                                                   redelijk zijn tegen de achtergrond van de werkelijke
                                  gemeente                                               Bij onze beoordeling van de door de gemeente             uitkomsten in voorgaande verslagperiodes, de
Belangrijkste bevindingen uit                                                            gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van     huidige economische ontwikkelingen, en niet strijdig
                                  Het actualisatie- en waarderingsproces van de          de grondexploitaties, zijn vooral de uitgangspunten      zijn met voornemens en (vastgestelde) plannen van
onze controle
                                  grondexploitaties vindt plaats na afronding van het    voor de planning (fasering), programmering, het          de raad.
                                  boekjaar. Dit proces wordt adequaat uitgevoerd door    prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en
      Interne beheersing          de gemeente. De onderbouwingen voor de gekozen         opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente         Wij vatten onze bevindingen samen aan de hand van
                                  uitgangspunten zijn in voldoende mate aanwezig en      (renteomslagmethode), in overweging genomen.             de 5 p’s: programma, planning, plankosten,
                                  de gemeente heeft de nodige controles uitgevoerd
                                                                                                                                                  parameters en (verkoop)prijzen. Dit leidt tot het
Interne beheersing                om de uitgangspunten te valideren.                     Onze controle richt zich daarom op de volgende
                                                                                                                                                  volgende overzicht.
                                                                                         onderdelen:
                                  De controle komt tot uiting in het reviewen c.q.       •  Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk
                                  kritisch bevragen van het door het gemeenteteam           lijken, onderling afhankelijk en intern consistent
      Overige aangelegenheden     opgestelde position paper. In dit paper wordt uiteen      zijn en of de veronderstellingen redelijk lijken
                                  gezet welke controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd,        wanneer zij collectief of in samenhang met
                                  welke documentatie is ingezien en wat de conclusies       andere veronderstellingen worden beschouwd.
Overige aangelegenheden           per onderwerp zijn.

                                  Door deze uitgevoerde interne                          •   Of de veronderstellingen in de markt de
                                  controlewerkzaamheden wordt de onderbouwing op             waarneembare veronderstellingen op passende
      Bijlagen                    onderdelen kritisch beoordeeld. Dit is belangrijk,         wijze weerspiegelen, met andere woorden is er
                                  aangezien de gemeente door middel van deze interne         consistentie met de algemene economische
                                  controles eventuele onjuistheden en                        omgeving en de economische omstandigheden
                                  onvolkomenheden in een tijdig stadium kan                  in/bij uw gemeente.
                                  ontdekken en eventueel corrigeren. De gemeente
                                  kan hierdoor dus verassingen voorkomen.                •   Of de veronderstellingen aansluiten op de
                                                                                             (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
                                  Uiteraard is er altijd ruimte voor verbetering. Deze
                                  verbetering zien wij in de aanscherping van de                                                                  Een groen bolletje betekent derhalve dat de
                                                                                         •   Of de veronderstellingen consistent zijn met de
                                  controles en een stuk dossiervorming. Met name de                                                               uitgangspunten op basis van de door de gemeente
                                                                                             ervaringscijfers van de gemeente (met andere
                                  wijzigingen ten opzichte van voorgaand jaar dient                                                               aangeleverde onderbouwing door ons niet
                                                                                             woorden, is historische informatie representatief
                                  concreter onderbouwd te worden. Wij gaan graag                                                                  onaannemelijk (i.e. plausibel) worden geacht.
                                                                                             voor toekomstige situaties).
                                  tijdens de interimcontrole met de betrokken
                                  medewerkers in overleg om afspraken te maken over
                                  de wijze waarop de interne controles aangescherpt
                                  kunnen worden.




                                                                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen             14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019                                  Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente                                       Planning en programmering bedrijventerreinen                                                          Planning en programmering woningbouw                            Plankosten

De financiële positie van uw                         De prognose van de uitgifte van de                                                                    Wij hebben de woningbouwprognose van de                         Een onderdeel van het actualisatie- en
                                                     bedrijventerreinen bestrijkt een periode die loopt tot                                                gemeente beoordeeld aan de hand het externe                     waarderingsproces betreffen de plankosten. De
gemeente
                                                     en met 2031. Vanwege de positieve ontwikkelingen                                                      onderzoek dat de gemeente in 2018 heeft laten                   gemeente heeft de plankosten onderbouwd met
                                                     omtrent de gerealiseerde verkopen heeft de                                                            uitvoeren, bevolkingsprognoses, alsmede de door de              offertes, m2-berekeningen, ervaringscijfers en
Belangrijkste bevindingen uit                        gemeente de looptijd verkort met twee jaar, namelijk                                                  gemeente aangeleverde onderbouwingen in de vorm
onze controle                                                                                                                                                                                                              marktgegevens. Wij hebben op basis van deze
                                                     van 2033 naar 2031. In totaal dient de gemeente                                                       van (concept)koopaktes. Op basis van onze analyse               onderbouwing vastgesteld dat de door de gemeente
                                                     nog 234.000 m2 te verkopen. Gemiddeld bedraagt                                                        achten wij het woningbouwprogramma van de                       gehanteerde plankosten niet onaannemelijk zijn.
      Interne beheersing                             dit 16.734 m2 per jaar.                                                                               gemeente niet onaannemelijk.
                                                                                                                                                                                                                           Verkoopprijzen
                                                     Het programma van de gemeente ziet er als volgt
                                                     uit:                                                                                                                                                                  Uit zowel de gerealiseerde verkopen als uit de
Interne beheersing                                                                                                                                                        Woningbouw - uitgiftetempo (komende vijf         conceptovereenkomsten blijkt dat de door de
                                                                   Bedrijventerrein - uitgiftetempo                                                                                        jaren)                          gemeente gehanteerde prijzen plausibel zijn.
                                                                                                                                                                    100                                                    Daarnaast voert de gemeente periodiek een
                                                     5




                                                                                                                                                  Kavels per jaar
      Overige aangelegenheden                                                                                                                                                                                              benchmark uit om de prijzen te beoordelen. Uit de
                                                                                                                                                                     80
                                                     4                                                       Prognose
                                                                                                                                                                                                                           laatste analyse blijken geen bijzonderheden.
                                  Hectare per jaar




                                                                                                                                                                     60
                                                                                                                                                                                                                           Toepassing POC- methode
Overige aangelegenheden                              3                                                        Gemiddelde                                             40                     Prognose
                                                                                                                                                                     20                     Gemiddelde                     Met ingang van 2017 dient de gemeente jaarlijks op
                                                     2
                                                                                                                                                                                                                           basis van de percentage of completion (POC)
                                                                                                                                                                      0
      Bijlagen                                       1                                                                                                                                                                     methode te toetsten of er voldoende zekerheid




                                                                                                                                                                             2020




                                                                                                                                                                                     2021




                                                                                                                                                                                              2022




                                                                                                                                                                                                         2023




                                                                                                                                                                                                                 2025
                                                                                                                                                                                                                           bestaat over de omvang van de winsten in
                                                     0                                                                                                                                                                     complexen. Volgens het realisatiebeginsel dient in die
                                                                                                                                                           Parameters
                                                           2020

                                                                  2021

                                                                         2022

                                                                                 2023

                                                                                        2024

                                                                                               2025

                                                                                                      2026

                                                                                                              2027

                                                                                                                     2028

                                                                                                                            2029

                                                                                                                                    2030

                                                                                                                                           2031
                                                                                                                                                                                                                           gevallen de winst dan ook te worden genomen.
                                                                                                                                                           De gemeente heeft de volgende uitgangspunten                    Tijdens onze controlewerkzaamheden hebben wij
                                                     Wij hebben de realisatie van de afgelopen drie jaren                                                  gehanteerd:                                                     geconstateerd dat de gemeente de winstneming
                                                     vergeleken met de oorspronkelijke raming. Uit                                                                                                                         correct heeft berekend.
                                                     bijgaand overzicht blijkt dat de gerealiseerde                                                        •         Projectrente: 1,90%
                                                     verkopen de laatste twee jaren aanzienlijk zijn                                                                                                                       10-jaarstemijn
                                                     verbeterd.                                                                                            •         Disconteringsvoet: 2,00%                              Op basis van de verslaggevingsvoorschriften is het
                                                                                                                                                                                                                           uitgangspunt dat de looptijd van een grondexploitatie
                                                                                                                                                           •         Kostenstijging: 2,00- 3,00 %
                                                                                                                                                                                                                           in beginsel maximaal 10 jaar bedraagt. Er mag
                                                                   Geraamd m2                     Werkelijk m2                 Afwijking                                                                                   afgeweken worden van deze 10 jaar als hier
                                                                                                                                                           •         Opbrengstenstijging woningbouw 1,50%
                                                                                                                                                                                                                           gemotiveerd risicobeperkte beheersmaatregelen zijn
                                                         2017                   63.300                        37.000               -26.300                 •         Opbrengstenstijging bedrijventerreinen 0%             getroffen en deze motivatie expliciet door de raad
                                                                                                                                                                                                                           wordt vastgesteld. Wij hebben geconstateerd dat uw
                                                         2018               141.837                          146.391                 4.554                 De gemeente heeft de parameters onderbouwd met                  gemeente risicobeperkende maatregelen heeft
                                                                                                                                                           berekeningen, ervaringscijfers en marktgegevens.                getroffen voor de grondexploitaties met een looptijd
                                                         2019                   44.978                       106.993               62.015                  Wij hebben op basis van deze onderbouwing                       langer dan 10 jaar. Deze motivering is echter niet
                                                                                                                                                           vastgesteld dat door de gemeente gehanteerde                    expliciet vastgesteld door de raad. Wij adviseren uw
                                                     Totaal                 250.115                          290.384               40.269                  parameters niet onaannemelijk zijn.                             gemeente bij de vaststelling van de jaarstukken
                                                                                                                                                                                                                           tevens een expliciet besluit te nemen inzake de
                                                                                                                                                                                                                           gemotiveerde afwijking van de 10-jaarstermijn.


                                                                                                                                                                                                                Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Waardering NIEGG en warme gronden                        Bij onze controle maken wij zoveel mogelijk gebruik       Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en
De financiële positie van uw                                                               van de interne controlewerkzaamheden die de               hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden
gemeente                                                                                   gemeente uitvoert. Uit de uitgevoerde                     uitgevoerd. Onze werkzaamheden hebben geleid tot
                                  De overgangsbepaling voor de materiële vaste activa
                                  (gronden en terreinen) na de reclassificatie van niet    controlewerkzaamheden blijkt voldoende kennis en          een bevinding bij de pensioenvoorzieningen. Per
Belangrijkste bevindingen uit     in exploitatie genomen gronden (NIEGG) in de             kunde van de wet- en regelgeving. Wel dient de            abuis was de reservering voor twee wethouders
onze controle                     jaarrekening 2016 heeft een looptijd van 4 jaar.         diepgang van de interne controlewerkzaamheden te          dubbel verantwoord. Deze bevinding leidt tot een
                                  Uiterlijk op 31 december 2019 moest een definitieve      worden verbeterd en dient de documentatie van de          aanpassing van € 838.000 welke gecorrigeerd zal
                                  toets plaatsvinden op de marktwaarde van deze            door de gemeente aangeleverde onderbouwing                worden in de definitieve jaarrekening.
      Interne beheersing                                                                   worden aangevuld. Om dit proces te verbeteren
                                  gronden tegen de geldende bestemming op het
                                                                                           hebben wij met uw gemeente afgesproken om bij de          SiSa
                                  moment van de marktwaardetoets. Wanneer daarbij
                                  een duurzame waardevermindering werd                     aankomende interim-controle hierover in gesprek te
Interne beheersing                                                                                                                                   De procedure die uw gemeente moet naleven bij de
                                  vastgesteld, moest dit leiden tot een afwaardering       gaan. Daarnaast hebben wij vanuit de controle één
                                                                                                                                                     aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten
                                  van deze gronden.                                        fout geconstateerd met betrekking tot de naleving
                                                                                                                                                     opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw
                                                                                           van de Europese Aanbestedingsvoorschriften. De fout
                                                                                                                                                     gemeente dient in een vast, voorgeschreven
      Overige aangelegenheden     Naast deze posities is er met ingang van 2019            bedraagt € 184.000.
                                                                                                                                                     stramien diverse documenten aan het CBS aan te
                                  sprake van een nieuwe classificatie van                                                                            leveren.
                                  grondposities, te weten de ‘warme gronden’. Deze
Overige aangelegenheden           grondposities betreffen gronden die aangehouden          Waardering voorzieningen                                  Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis
                                  zijn voor het realiseren van gebiedsontwikkeling. Mits                                                             van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa
                                  aan een aantal specifieke wordt voldaan, mogen           Algemeen                                                  2019. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de
      Bijlagen                    deze posities gewaardeerd worden met inachtneming                                                                  rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage
                                                                                           Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor              verantwoorde gegevens (indicatoren).
                                  van de geldende bestemming (i.e. de gepland
                                                                                           verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong
                                  gebiedsontwikkeling).
                                                                                           vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren,      Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf
                                                                                           maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de                verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te
                                  De niet in exploitatie genomen gronden zijn bij het      toekomst liggen.                                          verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de
                                  opstellen van de jaarrekening 2016 overgeheveld                                                                    SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw
                                  naar de materiële vaste activa. De waarde van deze       Binnen de voorzieningen maakt u. conform het BBV,         organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld.
                                  gronden is toen afgewaardeerd naar de agrarische         onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen,      U hebt dit aan ons bevestigd.
                                  waarde. Voor de gemeente betekent dat er in 2019         verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’
                                  geen aanvullende afwaardering hoefde plaats te           (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden         De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden
                                  vinden.                                                  waarvan de bestemming gebonden is’.                       wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in
                                                                                                                                                     bijlage B2 van dit accountantsverslag. Tijdens de
                                                                                           Vooral de voorzieningen voor verplichtingen,              controle hebben wij geen (ongecorrigeerde)
                                  Europees aanbesteden
                                                                                           verliezen en risico’s en de voorzieningen ter             financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
                                                                                           egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd
                                  De controle op het naleven van de Europese               op veronderstellingen en schattingen van het
                                  aanbestedingswetgeving is een belangrijk onderdeel       management en het college. Zij schatten op basis
                                  van zowel de interne als de externe controle. De         van hun kennis van de gemeente en haar omgeving
                                  reden hiervoor is dat fouten bij Europees                in wat het effect van de te voorziene risico’s,
                                  aanbesteden naar hun aard omvangrijk kunnen zijn,        verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren
                                  en daarmee een directe invloed kunnen hebben op          en wat de omvang van de voorziening moet zijn.
                                  de strekking van onze verklaring.



                                                                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Sociaal domein                                         Verantwoordingen van zorgaanbieders                     Dit betekent dat onze werkzaamheden er vooral op
De financiële positie van uw                                                                                                                     gericht zijn om de kwaliteit van de interne
gemeente                          Algemeen                                               Net als voorgaande jaren dienen de zorgaanbieders       werkzaamheden te beoordelen en, indien uit onze
                                                                                         met een omzet van € 125.000 of meer de gemeente         werkzaamheden geen bijzonderheden blijken, deze
                                  Voor het sociaal domein maken wij het onderscheid      te voorzien van deugdelijke
Belangrijkste bevindingen uit                                                                                                                    interne werkzaamheden te valideren. Wij hebben
                                  tussen zorg in natura en PGB’s.                        verantwoordingsinformatie. Een aantal
onze controle                                                                                                                                    deze interne-controlewerkzaamheden beoordeeld en
                                                                                         zorgaanbieders heeft (nog) niet aan deze verplichting   hierbij, net als in voorgaande jaren, geconstateerd
                                  Zorg in natura
                                                                                         voldaan. Dit leidt voor de WMO tot een onzekerheid      dat de interne-controlewerkzaamheden voor zowel
      Interne beheersing          Voor de jaarrekeningcontrole 2019 hebben wij – met     van € 492.000. Voor de Jeugdwet blijft de               de omvang als voor de diepgang van een goede
                                  inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van     onzekerheid onder de rapporteringstolerantie.           kwaliteit zijn.
                                  de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
Interne beheersing                                                                       De verantwoorde onzekerheid bij WMO wordt               Uit de interne controlewerkzaamheden blijken geen
                                  (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen
                                                                                         veroorzaakt door één zorgaanbieder. De betreffende      fouten en of onzekerheden boven de
                                  om te komen tot een getrouwe en rechtmatige
                                                                                         zorgaanbieder heeft bij de gemeente aangegeven          rapporteringstolerantie.
                                  besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd)
                                                                                         geen verplichting te hebben tot een
      Overige aangelegenheden     geëvalueerd. Deze maatregelen betreffen:
                                                                                         accountantscontrole op de verantwoorde zorg. Om         PGB’s
                                  •   Extern: de gemeente ontvangt                       ervoor te zorgen dat er volgend jaar geen sprake is
                                                                                         van een onzekerheid adviseren wij de gemeente om        In voorgaande jaren heeft de accountant van het
                                      verantwoordingen van zorgaanbieders op basis
Overige aangelegenheden                                                                  met de betreffende zorgaanbieder concrete               SVB een afkeurend oordeel gegeven over de PGB-
                                      van het landelijk controleprotocol, en verricht
                                                                                         afspraken te maken over deugdelijke                     verantwoording. In die jaren dienden wij de PGB-last
                                      hierop interne-controlewerkzaamheden.
                                                                                         verantwoordingsinformatie.                              bij de gemeenten dan ook volledig als onzeker te
      Bijlagen                    •   Intern: de gemeente verricht aanvullende                                                                   beschouwen.
                                      controlewerkzaamheden op de juistheid en           Uitkomsten interne controlewerkzaamheden
                                                                                                                                                 Begin 2018 is echter (eindelijk) verduidelijking
                                      rechtmatigheid van het recht op zorg en de
                                                                                         Deze rechtmatigheidscontroles worden uitgevoerd         gekomen over de wijze waarop gemeenten op een
                                      gemeentelijke cliëntenregistratie.
                                                                                         om na te gaan of de verstrekkingen rechtmatig           praktische wijze werkzaamheden kunnen verrichten
                                  •   Intern: de gemeente verricht                       hebben plaatsgevonden. De interne-                      om zo de onzekerheden rondom de PGB’s (zelf) terug
                                      controlewerkzaamheden op de prestatielevering      controlewerkzaamheden zijn daarmee een belangrijk       te dringen. De werkzaamheden, die de gemeente kan
                                      zoals opgenomen in de controleaanpak i-            hulpmiddel voor de gemeente om de interne               uitvoeren, zijn opgenomen in een handreiking.
                                      sociaaldomein.                                     processen te verbeteren. Gezien de kwaliteit van
                                                                                         deze werkzaamheden, maken wij optimaal gebruik
                                  •   Intern: de gemeente verricht gegevensgerichte      van uw eigen werkzaamheden voor de
                                      controlewerkzaamheden op de juistheid van de       jaarrekeningcontrole.
                                      geldstromen en de facturatie.

                                  Net als voorgaand jaar komen hieruit bijzonderheden
                                  naar voren. Enerzijds betreffen dat onzekerheden die
                                  ontstaan omdat (nog) niet alle zorgaanbieders de
                                  verantwoordingsinformatie hebben aangeleverd of de
                                  verantwoordingsinformatie hebben aangeleverd met
                                  een oordeelhouding.




                                                                                                                                   Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw                                                         Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de
                                  Wij hebben geen fouten met betrekking tot                                                                   De geconstateerde kostenoverschrijdingen die
                                                                                     jaarrekening
gemeente                          naleving van de Wet Normering                                                                               formeel als onrechtmatig worden aangemerkt,
                                  Topinkomens (WNT) geconstateerd                    Onderdeel van de controle op de rechtmatige              hebben geen gevolgen voor de strekking van
Belangrijkste bevindingen uit                                                        totstandkoming van de baten, lasten en                   onze controleverklaring.
                                  De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen
onze controle                                                                        balansmutaties in de jaarrekening 2019 is de
                                  publieke en semipublieke sector (WNT) is met
                                                                                     begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen       Zoals blijkt uit de figuur op de volgende pagina, is
                                  ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling
                                                                                     voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de       op een tweetal thema’s sprake van een
      Interne beheersing          van de wet is te verhinderen dat instellingen in
                                                                                     artikelen 193, 194 en 195 van de gemeentewet en         begrotingsoverschrijding op de lasten. Het betreft
                                  de publieke en semipublieke sectoren rechtens in
                                                                                     moeten door de gemeenteraad zelf nader worden           Thema 2 Zorg en Welzijn en Thema 3 Wonen en
                                  staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te
                                                                                     ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel    Leven. Deze overschrijdingen zijn in te delen in de
Interne beheersing                kennen.
                                                                                     van de begroting en via de verordening op het           categorieën zoals genoemd in de Kadernota
                                  Voor gemeentes geldt dat de gemeentesecretaris     financieel beheer ex artikel 216 van de                 Rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV
                                  en de griffier als topfunctionaris worden          gemeentewet.                                            (paragraaf 4.2.3), en zijn in de tabel ook door ons
      Overige aangelegenheden     aangemerkt.                                                                                                vermeld.
                                                                                     Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet
                                  De algemene bezoldiging voor een                   waarborgen dat de baten en lasten binnen de             Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van
                                  topfunctionaris mag voor 2019 niet meer            begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of     deze overschrijding naar de analyse
Overige aangelegenheden
                                  bedragen dan € 194.000 per jaar.                   dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan     begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de
                                                                                     de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het          toelichting op de programmarekening. Hiermee
                                  Daarnaast dienen gemeentes de salarissen           begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem      legt uw gemeente verantwoording af over de
      Bijlagen                    openbaar te maken van overige medewerkers          met onvoldoende waarborgen voor tijdige                 rechtmatigheid van de lasten over 2019. De
                                  (inclusief - wanneer aan bepaalde voorwaarden is   constatering én melding van budgetoverschrijdingen      geconstateerde kostenoverschrijdingen die
                                  voldaan - ingehuurd personeel) die een             heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op   formeel als onrechtmatig worden aangemerkt,
                                  bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten         het budgetrecht van de gemeenteraad. Het                hebben - gezien de oorzaak en de toelichting -
                                  slotte stelt de WNT een aantal overige eisen,      begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt    geen gevolgen voor de strekking van onze
                                  zoals een maximale ontslagvergoeding voor          in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV.              controleverklaring.
                                  topfunctionarissen van € 75.000. In 2019 hebben
                                  wij geen overschrijding van de grensbedragen       Het overschrijden van de begroting is altijd
                                  voor topfunctionarissen en overige medewerkers     onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te
                                  geconstateerd.                                     worden meegewogen in het accountantsoordeel.

                                                                                     Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed
                                                                                     herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In
                                                                                     het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet
                                   Wij hebben geen fouten geconstateerd met          gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per
                                   betrekking tot naleving van de Wet normering      programma, of zoals u het benoemt: thema’s.
                                   bezoldiging top-functionarissen publieke en
                                   semipublieke sector (WNT) en de
                                   publicatieverplichtingen van de WNT.




                                                                                                                                 Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      Begrotingsoverschrijdingen
gemeente

                                                                       In het thema Zorg en Welzijn is sprake van een overschrijding die het
Belangrijkste bevindingen uit     Thema 2 Zorg en Welzijn
                                                                       gevolg is van extra kosten op het onderdeel Jeugd en Beschermd
onze controle
                                  Totaal € 1.293.000                   wonen. In totaal gaat het om een overschrijding van € 1,3 miljoen.
                                                                       Aangezien dit een open-einde regeling is, telt deze niet mee in onze
      Interne beheersing                                               weging inzake begrotingsrechtmatigheid.

                                                                       Overigens is de raad gedurende het boekjaar per brief tijdig
Interne beheersing                                                     geïnformeerd over deze dreigende overschrijding.


                                                                       De overschrijding van de uitgaven in thema Wonen en Leven is
      Overige aangelegenheden     Thema 3 Wonen en Leven
                                                                       gerelateerd aan de grondexploitaties. De hogere uitgaven worden
                                  Totaal overschrijding: € 2.878.000   volledig gecompenseerd door direct gerelateerde hogere baten en tellen
Overige aangelegenheden                                                daarmee niet mee voor ons oordeel.



      Bijlagen




                                                                                            Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  De beoordeling door het college van                      Geen wijzigingen in onze initiële inschatting            Jaarverslag Integriteit
De financiële positie van uw      burgemeester en wethouders van het risico van            van het frauderisico en geen aanwijzingen voor
gemeente                          materiële fouten in de jaarrekening als gevolg           fraude                                                   Met ingang van 2020 is de wet normalisering
                                  van fraude of overtredingen van wet- en                                                                           rechtspositie ambtenaren in werking getreden.
Belangrijkste bevindingen uit     regelgeving                                              De primaire verantwoordelijkheid voor het                Hierin is het volgende opgenomen:
onze controle                                                                              voorkomen en detecteren van fraude berust bij het
                                  Het college van burgemeester en wethouders is            college van burgemeester en wethouders, inclusief        “Een overheidswerkgever maakt jaarlijks een
                                  primair verantwoordelijk voor het voorkomen en           het invoeren en onderhouden van interne                  verantwoording met betrekking tot de uitvoering van
      Interne beheersing          ontdekken van fraude en voor de naleving van wet-        beheersingsmaatregelen met betrekking tot de             dit artikel openbaar.”
                                  en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien        betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de
                                                                                                                                                    Met de invoering van deze wet is sprake van een
                                  dat de handhaving van anticorruptie-wetgeving aan        werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en
                                                                                                                                                    inhoudelijke toespitsing, omdat voortaan een
Interne beheersing                globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeentes      de naleving van de van toepassing zijnde wet- en
                                                                                                                                                    verantwoording met betrekking tot de uitvoering van
                                  in toenemende mate te maken krijgt met                   regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een
                                                                                                                                                    het integriteitsbeleid wordt vereist en deze jaarlijks
                                  anticorruptieregels.                                     redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de
                                                                                                                                                    openbaar gemaakt dient te worden.
      Overige aangelegenheden                                                              jaarrekening als geheel geen afwijkingen van
                                  Als onderdeel van onze controle hebben wij u             materieel belang bevat, als gevolg van fraude of         Het college heeft ons inzage gegeven in stand van
                                  verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van    fouten.                                                  zaken rondom het integriteitsbeleid waarmee
                                  het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking
                                                                                                                                                    invulling is gegeven aan het doel van het beleid, de
Overige aangelegenheden           zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of             Bij fraude is het risico dat een afwijking van
                                                                                                                                                    tot nog toe uitgevoerde acties, de plannen die de
                                  overtreding van wet- en regelgeving (corporate           materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij
                                                                                                                                                    gemeente heeft en de incidenten in het afgelopen
                                  compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie     fouten. Bij fraude kan sprake zijn van
                                                                                                                                                    jaar.
      Bijlagen                    van deze inschattingen, het proces dat de directie       samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk
                                  daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover        nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk
                                  met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens        verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken
                                  deze gesprekken heeft u aangegeven zich bewust te        van de interne beheersing. Onze controle is
                                  zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van        uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate
                                  corporate compliance en de analyse van                   van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij
                                  corruptievraagstukken. Hierbij heeft u ook               tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes                 Druk             Gelegenheid
                                  voorbeelden gegeven van de manier waarop het             hebben ontdekt.
                                  deze beheerst.
                                                                                           Wij hebben deze controle professioneel-kritisch
                                  In onze voorgaande rapportages hebben wij u              uitgevoerd en professionele oordeelsvorming
                                  geattendeerd op het belang van periodieke                toegepast in overeenstemming met de Nederlandse
                                  (fraude)risicoanalyses als vast onderdeel van uw         controlestandaarden, ethische voorschriften en de
                                  interne-beheersomgeving. Uw gemeente heeft dit           onafhankelijkheidseisen.
                                  vormgegeven door de frauderisicoanalyse in 2019 te
                                  actualiseren.
                                                                                                                                                                    Rationalisatie




                                                                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen               20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Interne beheersing




                     Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Interne beheersing
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      De belangrijkste bevindingen uit                        Gebruikersbeheer                                       Om de risico’s te mitigeren, adviseren wij u de
                                                                                                                                                 volgende werkzaamheden uit te voeren.
gemeente                          onze managementletter 2019                              GWS / Key2Financiën
                                                                                                                                                 Gebruikersbeheer
Belangrijkste bevindingen uit                                                             -   Wij hebben geconstateerd dat de
onze controle                     Geen significante tekortkomingen in de interne              complexiteitvereisten van de                       GWS / Key2Financiën
                                  (financiële) beheersing                                     wachtwoordinstellingen van Key2Financiën
                                                                                              niet voldoen aan de landelijke best practice ,     -   Wij adviseren om de vereisten in het
      Interne beheersing          Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben            hergebruik van de laatste tien wachtwoorden            wachtwoordbeleid aan te passen waarbij het
                                  wij in het najaar van 2019 een interim-controle             is toegestaan in Key2Financiën.                        niet mogelijk is om de laatste tien
                                  uitgevoerd.                                                                                                        wachtwoorden ter hergebruiken.
Interne beheersing                                                                        -   Voor GWS wordt geen periodieke review
                                  Deze interim-controle is primair gericht op de opzet,       uitgevoerd waarbij wordt beoordeeld of er          -   Wij adviseren om een periodieke controle uit
                                  het bestaan en de werking van maatregelen van               medewerkers toegang hebben tot                         te voeren op de toegewezen autorisatie
                                  administratieve organisatie en interne beheersing           verschillende groepen welke kunnen leiden              binnen GWS waarbij rekening wordt
      Overige aangelegenheden     (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle                                                                  gehouden met de noodzakelijke
                                                                                              tot conflicten (tegenstrijdige/conflicterende
                                  op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in           rechten). Hierdoor is er geen inzicht in de            functiescheiding.
                                  de jaarrekening opgenomen gegevens.                         huidige conflicten en kan het dus voorkomen
Overige aangelegenheden                                                                                                                          -   Wij adviseren om een beleid op te stellen
                                                                                              dat medewerkers ongewenst conflicterende
                                  De bevindingen naar aanleiding van deze controle                                                                   omtrent welke functionarissen de kritische
                                                                                              rechten hebben in GWS.
                                  hebben wij opgenomen in onze managementletter                                                                      rechten benodigd hebben binnen de
                                  2019.                                                   -   Er ontbreekt een formeel vastgesteld beleid            applicatie. Daarnaast adviseren wij om de
      Bijlagen                                                                                                                                       niet persoonsgebonden hoge rechten
                                                                                              omtrent de wijze omgegaan dient te worden
                                  Opmerkingen met betrekking tot de IT-                                                                              accounts te beheren middels een password
                                                                                              met superuser accounts ofwel hoge rechten
                                  omgeving                                                                                                           vault.
                                                                                              accounts.
                                  Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole                                                                    Datacentrum en netwerk
                                                                                          Datacentrum en netwerk
                                  verkrijgen wij inzicht in de IT-omgeving, risico’s en
                                  (significante) tekortkomingen. Ook verkrijgen wij       -   De server staat achter gesloten deuren en          -   Wij adviseren om een procedure op te stellen
                                  inzicht in de opvolging van IT-bevindingen van vorig        bevindt zich in het gemeentehuis. Enkel ICT            omtrent de toegangsverstrekking en
                                  boekjaar en belangrijkste IT-beheersmaatregelen om          medewerkers en BHV medewerkers hebben                  periodiek (per kwartaal) de toegangsrechten
                                  gebruik te kunnen maken van digitale controles.             toegang tot de serverruimte. Wij hebben                te beoordelen.
                                  Conform hetgeen wij met de gemeente afspraken,              begrepen dat op de toegangsrechten van de
                                  rapporteren wij u in dit rapport over onze                  serverruimte geen periodieke controle
                                  bevindingen.                                                plaatsvindt of de toegekende rechten juist
                                                                                              zijn ingeregeld.




                                                                                                                                    Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen           22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Overige
aangelegenheden




                  Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Overige aangelegenheden
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      In dit onderdeel geven wij een
gemeente                          samenvatting van overige
Belangrijkste bevindingen uit
                                  aangelegenheden en bepaalde
onze controle                     vereiste communicaties.

      Interne beheersing          Onze communicatie met het management

                                  Wij hebben het management ter confirmatie een
Interne beheersing                aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd
                                  aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake
                                  financiële verslaggeving.
      Overige aangelegenheden     Wij hebben van het college van de gemeente
                                  Heerenveen een ondertekende schriftelijke
                                  bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
Overige aangelegenheden
                                  Geen meningsverschil met college en ambtelijk
                                  management of beperking in reikwijdte van de
                                  controle
      Bijlagen
                                  Er zijn geen meningsverschillen met het
                                  management geweest en er waren geen beperkingen
                                  bij de uitvoering van onze controle.

                                  Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze
                                  controleopdracht door het management en de
                                  medewerkers van de gemeente de volledige
                                  medewerking verleend en hebben wij volledige
                                  toegang tot de benodigde informatie gehad.




                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bijlagen




           Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen.
De financiële positie van uw
gemeente

                                  Aard van de controleverschillen                                                                                              Rechtmatigheid      Getrouwheid
Belangrijkste bevindingen uit
onze controle
                                  Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode                                                                    n.v.t.            n.v.t.
      Interne beheersing
                                  Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode                                                                       n.v.t.            n.v.t.

Interne beheersing                Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout                                                                                      n.v.t.            n.v.t.

                                  Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout                                                                           n.v.t.            n.v.t.
      Overige aangelegenheden
                                  (Sub)totaal getrouwheidsfouten                                                                                                      n.v.t.            n.v.t.

Overige aangelegenheden           Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten                                                                                         n.v.t.            n.v.t.


      Bijlagen                    Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels
                                  (EU-aanbesteding/Fido/Etc.)                                                                                                        184.000            n.v.t.


                                  Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)                   n.v.t.            n.v.t.

                                  Overige rechtmatigheidsfouten                                                                                                       n.v.t.            n.v.t.

                                  Totaal rechtmatigheidsfouten                                                                                                       184.000            n.v.t.




                                  * In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader 2019 is het kader voor de controle op de
                                  financiële rechtmatigheid opgenomen.




                                                                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen       26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiele positie van uw
      gemeente
                                  In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle.
De financiële positie van uw
gemeente

                                  Aard van de onzekerheden                                                                                                        Rechtmatigheid        Getrouwheid
Belangrijkste bevindingen uit
onze controle
                                  Zorg in Natura WMO                                                                                                                    492.000              492.000
      Interne beheersing
                                  (Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole                                                                                   492.000             492.000

Interne beheersing                Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid                                                                                       n.v.t.              n.v.t.

                                  Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels
      Overige aangelegenheden                                                                                                                                             n.v.t.              n.v.t.
                                  (EU-aanbesteding/Fido/etc.)

                                  Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)                       n.v.t.              n.v.t.
Overige aangelegenheden

                                  Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid (PGB)                                                                                        n.v.t.              n.v.t.
      Bijlagen
                                  Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole                                                                                     492.000             492.000




                                  * In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en het normenkader 2019 is het kader voor de controle op de
                                  financiële rechtmatigheid opgenomen.

                                  Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dat houdt in dat eventuele
                                  niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft
                                  tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.




                                                                                                                                       Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2019
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de
De financiële positie van uw      specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
gemeente
                                  Onderstaand treft u deze tabel aan.
Belangrijkste bevindingen uit
onze controle

                                                                                                                                               Fout of        Financiële
      Interne beheersing           Sisacode         Specifieke uitkering                                                                                                    Toelichting
                                                                                                                                             onzekerheid       omvang


Interne beheersing                OCW D8            Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)                                                n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.

                                  OCW D9            Onderwijsachterstandenbeleid 2011-2018 (OAB)                                                n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.
      Overige aangelegenheden
                                  SZW G2            Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeente deel 2019             n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.
Overige aangelegenheden                             Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende
                                  SZW G3                                                                                                        n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.
                                                    zelfstandigen) gemeente deel 2019

      Bijlagen                    VWS H4            Specifieke uitkering Sport                                                                  n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.

                                  I&W E27B          Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen medeoverheden)                          n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.

                                  I&W E28C          Regionale mobiliteitsfondsen (SiSa tussen medeoverheden)                                    n.v.t.           n.v.t.                n.v.t.



                                   Totaal                                                                                                                         €0



                                   Strekking controleverklaring rechtmatigheid (vul hier de strekking van de accountantsverklaring in)     [volgt]

                                   Strekking controleverklaring getrouwheid (vul hier de strekking van de accountantsverklaring in)        [volgt]




                                                                                                                                         Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen           28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019               Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente

De financiële positie van uw      Wij zijn onafhankelijk van de                            •   Procedures voor de organisatie van periodieke
                                                                                               trainingen inzake de toepassing van de
                                                                                                                                                     •   Procedures voor de organisatie van periodieke
                                                                                                                                                         trainingen inzake de toepassing van de
gemeente                          gemeente Heerenveen                                          onafhankelijkheidsvoorschriften.                          onafhankelijkheidsvoorschriften.
                                                                                           •   Procedures die erop gericht zijn dat onze             •   Procedures die erop gericht zijn dat onze
Belangrijkste bevindingen uit     Bevestiging onafhankelijkheid                                gevolmachtigden en werknemers in specifieke               gevolmachtigden en werknemers in specifieke
onze controle                                                                                  casussen en omstandigheden de onafhanke-                  casussen en omstandigheden de onafhanke-
                                  De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid
                                  zijn binnen de Koninklijke Nederlandse                       lijkheidsvoorschriften naleven.                           lijkheidsvoorschriften naleven.
                                  Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA)              •   De benoeming van professionals op seniorniveau        •   De benoeming van professionals op seniorniveau
      Interne beheersing
                                  opgenomen in de “Verordening inzake                          die verantwoordelijk zijn voor het continu                die verantwoordelijk zijn voor het continu
                                  Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk            actualiseren van de procedures en voorschriften,          actualiseren van de procedures en voorschriften,
                                  onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een                  de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat             de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat
Interne beheersing                                                                             functioneren van het gehele stelsel van                   functioneren van het gehele stelsel van
                                  accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is
                                  binnen de organisatie van Deloitte ingebed.                  waarborgen.                                               waarborgen.
                                  Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten       •   Procedures voor een schriftelijke rapportage per      •   Procedures voor een schriftelijke rapportage per
      Overige aangelegenheden                                                                  controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is          controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is
                                  opzichte van de gemeente Heerenveen in
                                  overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en             van omstandigheden die de onafhankelijkheid               van omstandigheden die de onafhankelijkheid
                                  beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van            van de accountant die de controleopdracht                 van de accountant die de controleopdracht
Overige aangelegenheden           mening dat onze objectiviteit gedurende het                  uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële         uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële
                                  afgelopen jaar niet is aangetast.                            bedreigingen is omgegaan en, indien er bedrei-            bedreigingen is omgegaan en, indien er bedrei-
                                                                                               gingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan           gingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan
      Bijlagen                    Stelsel van waarborgen om onafhankelijke                     zijn genomen om deze bedreigingen voor de                 zijn genomen om deze bedreigingen voor de
                                  positie te waarborgen                                        onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging            onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging
                                  Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen           van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde          van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde
                                  om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te       conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-             conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheids-
                                  waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een               evaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.              evaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.
                                  integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie      •   Procedures die vereisen dat een daartoe               •   Procedures die vereisen dat een daartoe
                                  en van het voor de gehele organisatie van toepassing         geëigende afdeling binnen Deloitte wordt                  geëigende afdeling binnen Deloitte wordt
                                  zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.         geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke            geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke
                                                                                               aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot        aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot
                                  Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een
                                                                                               een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur        een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur
                                  indruk van de maatregelen die bijdragen aan het
                                                                                               van de controlecliënt voorziet in een raad van            van de controlecliënt voorziet in een raad van
                                  waarborgen van onze onafhankelijke positie:
                                                                                               commissarissen of audit committee overwegen               commissarissen of audit committee overwegen
                                  •   Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin
                                                                                               wij ook één van deze beide instanties te                  wij ook één van deze beide instanties te
                                      alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de
                                                                                               raadplegen.                                               raadplegen.
                                      risico’s ten aanzien van de bedreiging van de
                                      onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde         •   Procedures voor het interne toezicht in relatie tot   •   Procedures voor het interne toezicht in relatie tot
                                      waarborgen zijn verwerkt.                                de toetsing en bewaking van de naleving van de            de toetsing en bewaking van de naleving van de
                                                                                               onafhankelijkheidsvoorschriften.                          onafhankelijkheidsvoorschriften.
                                  •   Procedures voor tijdige bekendmaking van de
                                      voorschriften en de daarin aangebrachte              De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen       De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen
                                      wijzigingen aan alle gevolmachtigden en              worden periodiek door de externe toezichthouder           worden periodiek door de externe toezichthouder
                                      werknemers bij Deloitte.                             getoetst.                                                 getoetst.




                                                                                                                                        Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>      Bestuurlijke samenvatting
      controle 2019

Bestuurlijke samenvatting
controle 2019

Toelichting op de belangrijkste
bevindingen

      Financiële positie van uw
      gemeente
                                  Interne roulatie                                         Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen
De financiële positie van uw                                                               van gastvrijheid die een (geschatte) waarde van
gemeente                          Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen        meer dan € 100 hebben ontvangen of verstrekt, en
                                  kan een bedreiging vormen voor de                        zijn daarom van mening dat er geen sprake is van
Belangrijkste bevindingen uit     onafhankelijkheid van de accountant wanneer              een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van
onze controle                     bepaalde leden van het controleteam geregeld en          de controleopdracht.
                                  voor lange tijd aan de wettelijke controle van een
                                  controlecliënt meewerken.
      Interne beheersing
                                  Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhanke-
                                  lijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige
Interne beheersing                betrokkenheid van andere leden van het
                                  controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig
                                  nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te
                                  nemen.
      Overige aangelegenheden
                                  Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om
                                  komend boekjaar teamleden bij de gemeente
Overige aangelegenheden           Heerenveen te rouleren.

                                  Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met
                                  de gemeente Heerenveen
      Bijlagen
                                  Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke,
                                  zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar
                                  gevolmachtigden en haar medewerkers en de
                                  gemeente die van invloed kunnen zijn op onze
                                  onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen
                                  zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te
                                  worden.

                                  Geschenken en persoonlijke uitingen van
                                  gastvrijheid

                                  De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen
                                  dat de eindverantwoordelijke accountant de met
                                  governance belaste organen informeert over
                                  geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid
                                  die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder
                                  van Deloitte of een lid van het controleteam heeft
                                  ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een
                                  bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een
                                  drempel van € 100 opgenomen in de regels.




                                                                                                                                     Concept Accountantsverslag 2019 | Gemeente Heerenveen   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited ("DTTL", its global network of member firms, and
their related entities. DTTL (also referred to as "Deloitte Global" and each of its member firms are legally separate and
independent entities. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.nl/about to learn more.

Deloitte is a leading global provider of audit and assurance, consulting, financial advisory, risk advisory, tax and
related services. Our network of member firms in more than 150 countries serves four out of five Fortune Global 500®
companies. Learn how Deloitte’s approximately 264,000 people make an impact that matters at www.deloitte.nl.

This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member
firms, or their related entities (collectively, the “Deloitte network” is, by means of this communication, rendering
professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your
business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte network shall be responsible for
any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication.

© 2019 Deloitte The Netherlands

Designed by CoRe Creative Services. RITM0343365
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>