<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>             POSITION PAPER

             Sociale Basis




Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    De Leeuwarder samenleving is in beweging. Inwoners zijn
    betrokken bij de samenleving en haar vraagstukken en zij vragen
    de gemeente mee te bewegen. Huidige structuren komen zodoende
    ter discussie te staan. Hier zijn wij ons bewust van. Als overheid
    hebben wij de taak te handelen op deze veranderingen en om,
    samen met de samenleving, de stappen te zetten die nodig zijn.


    Er zijn echter geen makkelijke oplossingen te bedenken die recht
    doen aan de complexiteit van de samenlevingsvraagstukken.
    Deze vraagstukken moeten in gezamenlijkheid besproken
    worden. Zo kunnen wij in gezamenlijkheid onze samenleving
    toekomstbestendig maken.


    Deze position paper dient als gespreksleiddraad voor de dialoog die
    wij samen met de sociale basis willen voeren over de posities van
    alle partners die zich in en rondom de sociale basis begeven.




2                                    Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Waar vandaan zijn we                                            heft in handen te nemen. Deze partijen zijn vaak
                                                                    beter in staat dan de overheid om maatschappelijke
    vertrokken?                                                     problemen op te lossen. Immers, veel taken die
                                                                    we nu als overheidstaken omschrijven zijn in het
    De gemeente heeft in haar collegeprogramma                      verleden ooit begonnen als particulier initiatief.
    ‘de Kracht van Samen’ de visie vastgelegd dat
    Leeuwarden niet gemaakt wordt in het stadhuis,                  Het geheel van informele contacten en
    maar ontstaat in de samenleving, op het platteland,             netwerken van bewoners(-organisaties) en
    in wijken en dorpen, met en tussen de mensen                    vrijwilligers (-organisaties) zijn we inmiddels
    waar het om gaat. We hebben ons voorgenomen                     gaan aanduiden als ‘de sociale basis’. Dit
    met opmerkzaamheid en nieuwsgierigheid de                       samenspel van mensen en hun netwerken is een
    dialoog binnen en met de samenleving te willen                  breed en ongrijpbaar begrip. Dit blijkt wel uit het
    versterken. Hierbij staan we open voor nieuwe                   gegeven dat wanneer we aan mensen vragen wat
    vormen van samenwerking. Want als we durven                     de sociale basis is, we merken dat iedereen er net
    te vertrouwen op de kracht, bevlogenheid en                     wat anders onder verstaat.
    het leiderschap van mensen zelf, komen we tot
    oplossingen die werken.                                         De sociale basis omvat namelijk een veelvoud aan
                                                                    zichtbare en onzichtbare structuren, initiatieven,
    Deze uitgangspunten hebben we in het                            collectieven en individuen. Voorbeelden hiervan
    Koersdocument ‘hervorming sociaal domein’ verder                kunnen een wijk- of dorpsvereniging zijn, een
    geduid en uitgewerkt. Hierin hebben we gesteld dat              kerkgemeenschap, een maatjesproject, een
    we van mening zijn dat het netwerk van initiatieven             culturele vereniging of een sportvereniging. Maar
    van inwoners, vrijwilligers en hun organisaties                 ook de minder zichtbare of georganiseerde vormen
    beter zou moeten kunnen bloeien. Hiervoor is het                van ‘naar elkaar omzien’, zoals burenhulp of
    nodig om te blijven investeren in het samenspel                 mantelzorg. Ook vallen de meer geformaliseerde
    tussen de vele spelers bij maatschappelijke                     vrijwilligersorganisaties onder de sociale basis,
    initiatieven en beroepskrachten, zonder hierbij                 bijvoorbeeld degenen die betaalde coördinatoren
    te tornen aan eigen identiteit, werkterrein of                  in dienst hebben.
    doelgroep van vrijwilligersorganisaties. We hebben
    de ambitie uitgesproken toe te willen werken naar               Deze voorbeelden maken duidelijk dat de
    een permanente dialoog met de samenleving                       sociale basis per situatie en context een net wat
    zodat eigen kracht en initiatieven van inwoners                 ander gezicht kan hebben. In de ene situatie kan
    meer ruimte krijgen. In deze context is ook voor                zij vertegenwoordigd worden door samenwerkende
    het eerst gesproken over de versterking van de                  sportverenigingen, in een andere situatie door een
    zogenaamde sociale basis.                                       groep initiatiefnemers die een maatschappelijk
                                                                    vraagstuk willen aankaarten, of bijvoorbeeld
                                                                    door beroepskrachten die in dienst zijn van de
    Waar staan we nu?                                               sociale basis. Het is van belang in gedachten te
                                                                    houden dat deze beroepskrachten vanuit een
    De sociale basis lijkt een nieuwe term, maar                    ander perspectief werken dan degene die in dienst
    is terug van nooit weggeweest. Met name in                      zijn van bijvoorbeeld een welzijnsorganisatie of
    de laatste decennia van de vorige eeuw was                      commerciële aanbieder; zij faciliteren de vrijwilliger
    er veel belangstelling voor dit onderwerp. Het                  om het maximale uit zichzelf te halen.
    werd toen het cement van de samenleving, het
    maatschappelijk middenveld of ‘civil society’                   Hierbij kan niet geïsoleerd naar de sociale
    genoemd. Het is nu alsof de sociale basis is                    pijler gekeken worden: er zijn raakvlakken met
    ‘herontdekt’. Volgens de Raad voor het Openbaar                 bijvoorbeeld de fysieke, veiligheids-, en ook
    Bestuur (ROB, 2012) spelen hierbij twee                         economische pijlers. Immers; een burgerinitiatief
    ontwikkelingen een rol: enerzijds het besef dat                 om in een wijk collectief zonnepanelen aan te
    veel maatschappelijke vraagstukken te ingewikkeld               schaffen of een buurtpreventieteam op te richten,
    zijn om alleen op te lossen en anderzijds beperkte              behoort evengoed tot de sociale basis. Deze
    overheidsfinanciën. Dit heeft geleid tot het pleidooi           veelvormigheid vraagt van alle betrokkenen een
    dat mensen en hun verbanden door politiek en                    inclusieve blik en inclusief handelen, dus: over de
    bestuur in staat gesteld moeten worden om zelf het              schotten heen.




Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                 De huidige ondersteuningsstructuur is echter niet in
                                                                 beton gegoten. We constateren enerzijds dat er nog
      De kern van de sociale basis wordt gevormd door de         altijd veel individuele hulpvragen opgelost moeten
      mensen en hun intrinsieke motivatie om iets voor           worden door beroepskrachten waar het een twee
      een ander te willen betekenen.                             decennia geleden vanzelfsprekend leek deze in
                                                                 het eigen netwerk op te lossen. Anderzijds zien we
                                                                 dat de vraagstukken waar onze maatschappij in de
                                                                 komende jaren mee te maken krijgt, van dubbele
    In Friesland noemen wij dit ook wel de ‘mienskip’.           vergrijzing tot en met een gebrek aan geschoolde
    De sociale basis vormt de ruggengraat van onze               beroepskrachten in verzorgende beroepen, het
    samenleving en is voorwaardelijk voor een                    nodig maakt dat we met een andere blik kijken
    sterke maatschappij waarin we betrokken zijn                 naar oplossingen.
    bij elkaar. Dit is ook belangrijk vanuit de ambitie
    van de gemeente Leeuwarden om iedereen mee
    te laten doen en te streven naar een inclusieve              Hoe kijken we naar de
    maatschappij.
                                                                 toekomst?
    In een poging de onbenutte kracht van de sociale
    basis tot uiting te laten komen heeft de gemeente            Met de kennis van waar we vandaan komen, en
    door de jaren heen, zowel op aangeven van                    waar we nu staan, kunnen we onze blik vooruit
    maatschappelijke vragen als vanuit wettelijke                wenden. Het moge duidelijk zijn dat deze tijd
    taken, een structuur gecreëerd die de sociale                echter niet vraagt om het opnieuw, eenzijdig,
    basis ten dienste staat. Hierbij valt te denken aan          inrichten van ondersteuningsstructuren in een
    de facilitering en stimulering van vrijwilligerswerk         poging om de maatschappij bij te sturen. Deze tijd
    en de ondersteuning van mantelzorgers vanuit                 vraagt om een betekenisvol gesprek, een dialoog
    de WMO. Maar bijvoorbeeld ook aan lokale                     met hoofdletter D, vóórdat we het kunnen hebben
    subsidieregelingen die het burgerinitiatieven                over structuren en organisatie.
    makkelijker moeten maken om de ambities van
    lokale gemeenschappen te verwezenlijken, of                  En om dit gesprek, deze dialoog, te kunnen
    om sportevenementen of culturele activiteiten te             voeren moeten we een beter begrip hebben van
    stimuleren. Ook heeft de gemeente wijkmanagers               de gesprekspartners. Zo creëren we gezamenlijk
    in dienst die het als taak hebben om de                      een beter zicht op de motieven en drijfveren van
    contacten met buurten, wijken en dorpen en de                de verschillende actoren in en rondom de sociale
    initiatieven en structuren die hieruit voortkomen,           basis. Pas als we deze drijfveren en posities
    te ondersteunen. Zie voor een overzicht van het              doorgronden, kunnen we beginnen ons een
    huidige ondersteuningsaanbod de bijlage. De                  beeld te vormen van de route die we gezamenlijk
    positie van de sociale basis ten opzichten van               kunnen afleggen richting een samenleving die
    gemeente en beroepskrachten (aanbieders) is als              toekomstbestendig is.
    volgt te illustreren:
                                                                 Hiertoe beginnen we uiteraard bij de sociale basis
                                                                 zelf. Er wordt veel over en voor hen gedacht, maar
                                                                 te weinig komen zijzelf aan het woord. Een aanzet
                                                                 om de stem van de sociale basis te horen, is
                         Gemeente                                gedaan door Vrijwilligers Organisaties Leeuwarden
                                                                 (V-O-L) in hun rapport ‘Een sterke sociale basis’.
                                                                 Hier zijn adviezen uit gekomen aan de gemeente,
       Bestaande                                                 beroepskrachten en de huidige facilitator van
                                             Contract
     subsidierelatie                                             vrijwilligerswerk, Amaryllis. Hun rapport biedt een
                                                                 goed begin om de sociale basis beter te begrijpen
                                                                 en dient als vertrekpunt om een verdere dialoog
                                                                 vorm te geven. We zijn er verheugd over dat V-O-L
                                                                 de ambitie heeft uitgesproken om als spreekbuis
      Sociale basis                       Aanbieders             van de sociale basis te willen optreden. Zo kan de
                         Samenwerking                            stem van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties
                                                                 een structurele plek krijgen in het maatschappelijk
                                                                 debat.




4                                                          Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    Maar de sociale basis behelst méér dan de partijen              Tegelijkertijd schakelt de gemeente in meerdere
    die V-O-L heeft gesproken in haar onderzoek. Want,              rollen van overheid-zijn in maatschappelijke
    zoals we eerder hebben genoemd, de sociale                      vraagstukken. Deze rollen zijn te verdelen in: de
    basis kan veelvormig zijn. Een startnotitie van                 ‘rechtmatige overheid’, de ‘presterende overheid’,
    kennisinstituut Movisie over de sociale basis leert             de ‘netwerkende overheid’ en de ‘participerende
    ons dat er zowel een formeel als een informeel                  overheid’. Hiermee bedoelen we te zeggen dat de
    onderdeel van de sociale basis kan worden                       maatschappij van ons mag verwachten dat wij in
    waargenomen. Alle instellingen, diensten en                     uiteenlopende situaties anders zullen opereren.
    voorzieningen met een professioneel karakter moet               Zo voeren wij binnen de sociale basis een ander
    worden gezien als formeel. Daarnaast organiseren                type gesprek met een informeel buurtinitiatief dan
    inwoners ook zelf “informeel” het één en ander,                 met een, in hogere mate geprofessionaliseerde,
    al dan niet in gezamenlijkheid met de formele                   vrijwilligersorganisatie. En daar waar nodig zullen
    structuur.                                                      wij onze rechtsstatelijke rol pakken en handhavend
                                                                    optreden wanneer onze inwoners dit van ons
                                                                    mogen verwachten. Het betekent dat de rol van
                                                                    ons als gemeente aan het veranderen is: soms
       De sociale basis heeft een eigen dynamiek en gaat            dichterbij en méér sturend, soms met meer afstand,
       dus soms ook zijn eigen gang. Het menselijke en              ruimte latend, en soms ruimte makend, en minder
       informele deel van de sociale basis laat zich niet           zelf aan zet. Het betekent ook dat inwoners,
       sturen. Om aan te kunnen sluiten bij de leefwereld           initiatieven en vrijwilligersorganisaties met een
       van mensen moeten stakeholders in de sociale basis           andere gemeente samen zullen werken, dan ze
                                                                    tot nu toe gedaan hebben. Dit vraagt zowel een
       hier rekening mee houden.                                    verandering van de overheid als de samenleving en
                                                                    het vergroten van het gemeentelijke waarnemings-
              Movisie, 2018                                         en aanpassingsvermogen.

    Hier komt bij dat inwoners zich bewegen in
    verschillende levenssferen, namelijk; privé,
    privaat, publiek en politiek. Op onderdelen                       “Het ingewikkelde is natuurlijk dat er meerdere
    zijn deze levenssferen met elkaar verbonden.                      rollen vanuit de overheid tegelijkertijd aanwezig
    De sociale basis is vooral actief binnen de                       zijn, soms verenigd binnen een functie, binnen
    privésfeer waar omgang plaatsvindt op basis
                                                                      een afdeling of gemeentehuis. Daardoor zal een
    van vertrouwen, persoonlijke betrokkenheid en
    belangeloosheid. Ook in de private sfeer is de                    ambtenaar voortdurend de verschillende manieren
    sociale basis actief, bijvoorbeeld in de vorm van                 van sturen op elkaar moeten afstemmen, soms
    een vrijwilligersorganisatie. De privésfeer is veelal             lopen ze door elkaar heen, soms parallel aan elkaar.
    buiten de ‘bemoeienis’ van politieke en private                   En hij zal ook burgers en instituties tegenkomen
    partijen zoals zorgaanbieders of geformaliseerde
                                                                      die vragen stellen over waarom nu deze stijl en
    vrijwilligersorganisaties. Daarom is het eenvoudig
    om voorbij te gaan aan deze onderstroom in de                     waarom niet die andere? Dat maakt het lastig.
    maatschappij, terwijl deze juist zo waardevol is.                 Maar er is helaas geen simpel antwoord op wat
                                                                      mensen wel ervaren als veelkoppig monster. De
                                                                      lerende overheid, de lerende ambtenaar zal ervaring
       Kijkend vanuit de bril van de overheid is slechts              op moeten doen en zal daar gaandeweg een vorm
       een beperkte invloed mogelijk binnen deze sferen.              voor gaan vinden.”
       De gemeente kan slechts faciliteren en vanuit
       regelgeving indirect sturen. Het is belangrijk dat te                  Van der Steen e.a., 2015
       erkennen en recht te doen aan het eigenaarschap en
       de initiatieven van inwoners.

                            René Gude, 2015
    			




Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden                                                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Waar streven we naar en                                        Draagkracht en draaglast
                                                                   Hoe dient er opgetreden te worden als er situaties
    wat gaan we doen?                                              zijn die meer vragen dan omkijken naar elkaar
                                                                   of samen een activiteit ondernemen? Waar en
    Nu we hebben vastgesteld vanuit welk kader                     wanneer treedt een beroepskracht op en hoe
    we willen opereren, breekt de tijd aan om een                  verhouden zij zich tot vrijwilligers?
    pad uit te stippelen richting de toekomst. Waar
    we uitkomen en wat dit zal betekenen weten                     Ruimte geven en steun door beroepskrachten
    we nog niet: het acteren op aangeven van                       Er zijn grenzen aan eigenaarschap van de
    maatschappelijke energie vergt namelijk                        sociale basis en de vrijwillige inzet die geleverd
    een waardenvrij gesprek waarin het ook kan                     wordt. Tegelijkertijd: hoe voorkom je onnodige
    voorkomen dat bestaande regels, procedures                     formalisering van initiatieven? En hoe organiseer je
    en patronen ter discussie gesteld worden. Dit                  passende ondersteuning door een beroepskracht?
    gesprek durven we aan.                                         En hoe waarborg je gelijkwaardigheid tussen
                                                                   vrijwilliger en beroepskracht?
    Daarom nemen we in het eerste kwartaal van
    2020 de tijd om dit gesprek te voeren. We zullen               Wat levert het op?
    hierbij niet het onderzoek van V-O-L overdoen.                 Hoe volgen we wat de opbrengst is van het werken
    Hun dialoog met de sociale basis en hun                        aan het versterken van de sociale basis? Van elkaar
    rapportage dienen als inspiratie en vertrekpunt.               leren en voortbouwen op inzichten die je opdoet
    Echter, één momentopname is niet voldoende                     zijn hierin belangrijker dan echte ‘verantwoording’.
    om een discussie over de rol van de sociale                    Want hoe zou je iets kunnen meten dat maar ten
    basis in een toekomstbestendige samenleving te                 dele beïnvloed kan worden?
    voeren. Hiervoor is het nodig dat we in verbinding
    blijven met de sociale basis, maar ook met                     Van elkaar leren
    beroepskrachten die in en rondom de sociale basis              Wat is er nodig om van elkaar te blijven leren in
    werken, en politieke vertegenwoordigers.                       de praktijk? Wat moet er hiervoor georganiseerd
    Tijdens dit gesprek willen we, met onderliggende               worden? Welke rol spelen kennisinstituten hierin?
    document als vertrekpunt, een gesprek aangaan
    met individuen en partijen in en rondom de
    sociale basis. We verwachten niet dat dit gesprek
    tot volledige en direct toepasbare antwoorden
    zal leiden. We verwachten wel dat dit gesprek zal
    resulteren in nieuwe inzichten op het thema en
    waardering voor de mensen die in en rondom de
    sociale basis actief zijn. De vorm van het gesprek
    bepalen we samen met sleutelpartners uit de
    sociale basis. Zo dragen we er zorg voor dragen dat
    vorm en inhoud passend zijn.

    We geven dit gesprek vorm rondom de volgende
    thema’s, afkomstig uit de leerlijn ‘versterken sociale
    basis’ van het Programma Sociaal Domein. Deze
    thema’s zijn niet uitputtend maar bedoeld als
    handreiking om een constructief gesprek te kunnen
    voeren. Lopende het proces kunnen deze thema’s
    uitgebreid of beperkt worden. Ze worden hieronder
    beschreven, voorzien van een korte situatieschets.

    Eigenaarschap en betrokkenheid
    Dat initiatieven gedragen worden door de
    samenleving is een goed streven maar tegelijkertijd
    moet een inwoner niet als beroepskracht
    behandeld worden.




6                                                            Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>8   Position paper Sociale basis, november 2019 | Gemeente Leeuwarden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>