<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>    Buurtschap De Hem
       Stedenbouwkundig plan




1                              april 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud                              Voorwoord

                                    In dit document staat het stedenbouwkundig plan       Besluitvorming
                                    voor het nieuwe buurtschap 'De Hem' in De Zuid-      Een eerdere versie van dit stedenbouwkundig
                                    landen beschreven.                                   plan is vastgesteld door de raad op 7 juli 2021.
2    Inhoud                                                                              In dit stedenbouwkundig plan zijn de aanpas-
2    Voorwoord                      "Een stedenbouwkundig plan is een tekening met       singen verwerkt die in het formatieproces van
3    Inleiding                      toelichting van de gewenste inrichting van een       het college zijn vastgelegd ten aanzien van de
5    Omgeving                       gebied, waarin de meest bepalende elementen          afstand van de bebouwing tot aan de Wirdumer-
7    Structuurvisie De Zuidlanden   die ruimte vragen zijn weergegeven."                 feart. Deze aanpassingen zijn ook verwerkt in het
8    Participatieproces                                                                  bestemmingsplan dat voorligt.
10   Inspiratiekaart                Dit zijn oa. de kavels, het groen, de wegen,
12   Schetsontwerp                  de parkeerplaatsen en het water. Om tot deze         Dit boekje van het stedenbouwkundig plan is na-
13   Stedenbouwkundig plan          tekening en toelichting te komen heeft er een        genoeg gelijk in opbouw en tekst. Het kaartma-
14   Hoofdopzet                     ontwerp- en participatieproces plaatsgevonden        teriaal is het enige onderdeel dat is aangepast en
15   Oostrand                       waarin keuzes zijn gemaakt over waar welke be-       sommige ondergeschikte toelichtende teksten.
16   Noordrand                      bouwing komt en hoe de openbare ruimte vorm
17   Westrand
                                    zal krijgen.
18   Hart
                                                                                          Leeuwarden breidt uit
18   Entree
                                    In het ontwerpproces is rekening gehouden met        Leeuwarden groeit de komende jaren en er is
19   Zuidrand
                                    allerlei aspecten, zoals aansluiting op het om-      vraag naar meer woningen. Het buurtschap De
20   Ontsluiting                    liggende landschap en de bestaande bebouwing,        Hem is het laatste te ontwikkelen buurtschap in
20   Fiets en voetganger            een goede toegankelijkheid, duurzaamheid,            Zuidlanden-Oost. In de afgelopen jaren zijn de
21   Auto                           groen en water, milieutechnische aspecten en         buurtschappen Goutum-Súd, Techum, Wiarda en
22   Wonen                          veiligheidsaspecten. Hier ligt steeds de uitdaging   De Klamp gebouwd. Buurtschap Unia is in voor-
23   Uitgeefbaar                    voor het ontwerpteam.                                bereiding. Het plangebied ligt tussen Goutum, de
24   Water                                                                               Wergeasterdyk, de Wirdumervaart en De Klamp.
25   Groen                          Uiteindelijk zal 'De Hem' een nieuw stukje Leeu-     Het plangebied heeft een omvang van ruim 35
26   Duurzaamheid                   warden worden dat goed in de omgeving past           hectare, wat ruim is voor het aantal woningen.
33   Bijlage 1                      en waar de nieuwe bewoners en hun bezoekers          Dat betekent dat er veel ruimte is voor water en
34   Bijlage 2                      veilig en plezierig kunnen wonen, werken, ver-       groen.
                                    blijven en spelen.



                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                  Inleiding

                                                                                                                   Buurtschappen
                                                                                                                  In de Structuurvisie van 2011 wordt de opzet van
                                                                                                                  buurtschappen behandeld. De woonbuurten met
                               van Harin
                                        xmakanaa
                                                  l                                                               een omvang van 200 tot 400 woningen maakt het
                                                                                                                  mogelijk om op Friese leest geschoeide 'buorren'
                                                                                                                  te maken. De buurtschappen hebben een eigen
                                                                                                                  identiteit en herkenbaarheid. Deze aanpak wordt
                     De
                          Ha                                     we
                                                                    i                                             gewaardeerd in De Zuidlanden.
                                                               ld
                            ak                              Wa


                                                                                                                   Status
                                                                                                                  Het stedenbouwkundig plan laat zo goed mogelijk
                                                                                                                  zien hoe De Hem gerealiseerd gaat worden. Het
                                                                                                                  plan zal wel verder uitgewerkt moeten worden
                                            A32
                                                                                                                  als het gaat om exacte maten van de wegprofie-
                                                                                                                  len, watergangen en kavels. Aan de tekenstijl is
                                                                                                                  dat ook goed te zien in bijvoorbeeld het hoekige
De ligging van De Zuidlanden ten zuiden van het Van Harinxmakanaal. Bij de rode cirkel de locatie 'De Hem'.
                                                                                          De Alde Feanen          verloop van wegen en watergangen.

                                                                                                                   Vervolg
                                                                                                                  Na de vaststelling van het stedenbouwkun-
                                                                                                                  dig plan wordt als volgende stap het ontwerp
                                                                                                                  bestemmingsplan gemaakt en voorgelegd ter
                                                          De buurtschappen aan de oostkant van de Overijsselse-
                                                      3                                                           besluitvorming. In het bestemmingsplan worden
                1                  6                      laan. De bestaande en in aanbouw zijnde buurtschappen
                                                          zijn Goutum-Súd (Jabikswoude)[1], Techum [2], Wiarda    de functies zoals wonen of groen op een kaart
                                                          [3] en De Klamp [4].
                                                                                                                  vastgelegd met de daarbij behorende regels.
                                                          Het buurtschap Unia [5] is in voorbereiding.
                                                                                                                  De realisatie van De Hem vindt plaats in sa-
            2         4
                                                          Het plangebied voor De Hem [6] is aangegeven als een
                                                                                                                  menwerking met marktpartijen die woningen
                                                          geel gekleurd gebied.                                   zullen gaan ontwikkelen voor de verschillende
                               5                                                                                  plandelen. Ook zullen kavels ter verkoop worden
                                                                                                                  aangeboden voor de particuliere bouw. De regels
                                                                                                                  waaraan de bebouwing moet voldoen zullen voor

                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                         > Inleiding >

                                                                                                         een gedeelte staan in het voorontwerp bestem-
                                                                                                         mingsplan. Dan gaat het om bijvoorbeeld bouw-
                                                                                                         hoogte en rooilijnen.

                                                                                                          Beeldkwaliteit
                                                                                                         Er zal ook aandacht besteed worden aan het
                                                                                                         uiterlijk van de bebouwing. Daarvoor wordt een
                                                                                                         Beeldkwaliteitsplan opgesteld met daarin opge-
                                                                                                         nomen Welstandscriteria. Voor sommige plekken
                                                                                                         in het plan zullen de criteria meer sturend zijn
                                                                                                         dan op andere plekken. In de beschrijving van
                                                                                                         het plan komt dit thema terug. In De Zuidlanden
                                                                                                         is een Kwaliteitsteam actief die in een vroeg
                                                                                                         stadium met de aanvrager en architect naar de
                                                                                                         plannen kijkt en advies uitbrengt. Bij een positief
                                                                                                         advies volgt goedkeuring van 'Hûs en hiem' bij de
        Eén van de schetsen voor het stedenbouwkundig plan.                                              officiële aanvraag.




De plek waar de Sudertrimdielsdyk uitkomt op de Wergeasterdyk. Vanaf deze plek wordt De Hem ontsloten.



                                                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                         Omgeving

                          Middelzee                                           water op diepte gebracht en zijn bruggen in de
                         In de 11e eeuw begon men met het inpolderen          omgeving opgehoogd.
                         van de Middelzee, die vanuit de Waddenzee aan
                         de westzijde van Leeuwarden naar het huidige          Wegen
                         Bolsward liep. Hierdoor begon de Middelzee dicht     Omdat het transport over water lange tijd be-
                         te slibben. Het inpolderen van de Middelzee had      langrijker was dan vervoer over land, waren er
                         landschappelijke gevolgen: van oudsher stroom-       maar weinig wegen. In het plangebied zijn de
                         den rivieren en beekjes uit op de zee, maar van-     Wergea­sterdyk en de Hounsdyk de twee oudere
                         wege de inpoldering werd een afwateringskanaal       wegen die al op heel oude kaarten voorkomen.
                         gegraven: de Zwette.
                         Het plangebied van De Hem en omgeving bestaat         Landschap
                         uit weiland en kenmerkt zich door het slotenpa-      Het plangebied bestaat uit weilanden. De hoog-
                         troon, deels strak en regelmatig maar ook met        tekaart laat zien dat er hoogteverschillen zijn
                         onregelmatig verloop. Uit historische gegevens       in het terrein. In de buurt van Goutum ligt het
                         lijkt er in de zuidwesthoek van het terrein, nabij   maaiveld wat hoger en langs de Wirdumervaart is
                         de Wergeasterdyk, sprake te zijn geweest van         het maaiveld beduidend lager. Dat kan te maken
                         een 'huisplaats'. Verder zijn er geen sporen van     hebben met de oorspronkelijke afwaterende
                         bewoning aangetroffen. De naam 'De Hem' ver-         functie van de vaart.
                         wijst naar een kleine nederzetting aan de Werge-     De Wergeasterdyk heeft het karakter van een
                         asterdyk, ten zuiden van De Klamp.                   landelijke laan. Aan weerszijden staan op onre-
                                                                              gelmatige afstanden essen van maximaal 40 jaar
Historische kaart 1910    Wirdumervaart                                       oud. Het gebied ten westen van de Wergeaster-
                         De Wirdumervaart was een stroomrivier die af-        dyk kenmerkt zich door opgaand groen. Langs de
                         waterde naar de Middelzee. De voormalige rivier      perceelsgrenzen is sprake van singels en hout-
                         liep naar het dorp Wirdum en vanouds werden          wallen. Met de komst van het crematorium zijn
                         landbouwproducten naar Leeuwarden vervoerd.          in een groot deel van dat terrein bos, singels en
                         De vaart stond in verbinding met andere waterlo-     lanen aangebracht. Een deel van deze beplanting
                         pen wat het transport bevorderde.                    is ruim 50 jaar oud. Het geheel heeft het karak-
                         Tegenwoordig vervult de Wirdumervaart vooral         ter van een volwassen bos. Het buurtje 'It Grien'
                         een recreatieve functie. Om het varen met sloe-      dat tegen dit gebied aan ligt borduurt voort op
                         pen te bevorderen is in de afgelopen jaren het       dit thema met de singels tussen de woningen.

                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                            > Omgeving >

                             Polder de Houn
                            Ten oosten van de Wirdumervaart ligt een laag-
                            gelegen gebied dat polder de Houn genoemd
                            wordt. Het gebied is eigendom van de gemeente
                            Leeuwarden. In samenwerking met lokale or-
                            ganisaties 'Wimetor' en de 'Vogelwacht' is een
                            aantrekkelijk gebied voor plant en dier ontstaan.
                            Er zijn veel vogels en weidevogels broeden hier.
                            Omdat weidevogels grote open gebieden nodig
                            hebben is dat bijzonder. Het heeft te maken met
                            de uitgekiende beheersing van het waterpeil en
                            het maaibeheer. Volgens de deskundigen kan dit
                            gebied ook op deze wijze functioneren omdat
                            binnen een straal van 2 km de Himpensermarpol-
Vogelvluchtbeeld van pol-
der de Houn gezien vanuit   der ligt, een grootschalig weidevogelgebied.
het zuidoosten. Onder
in beeld de rand van het
buurtschap Wiarda. Links-   De Hounsdyk ligt langs de oostkant van het pol-
onder de windmolen.         dertje en buurtschap Wiarda ligt aan de oostkant
                            van de Hounsdyk. Hier zorgt een brede waterpar-
                            tij voor afstand tussen de woningen en de polder
                            en vormt het een waterrijke overgangszone.

                            Ten zuiden van de polder is een fietspad die een
                            verbinding vormt tussen Wiarda en De Hem, maar
                            ook tussen Zuiderburen en de rest van De Zuid-
                            landen.
Polder de Houn gezien
vanuit het zuiden. Langs
de Hounsdyk staat de
Wimetor windmolen




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                    Structuurvisie De Zuidlanden

                                     Groei                                              Buurtschappen
                                    De gemeente Leeuwarden kent een sterke groei       Aan de oostzijde van de Overijsselse laan zijn de-
                                    van de bevolking en het aantal huishoudens.        bebouwingsvlakken als 'buurtschappen' opgezet.
                                    Waar dat kan wordt de woningvraag opgevangen       Elke vlek bevat een gevarieerd woonprogramma
                                    in de stad, maar er is ook de behoefte en nood-    met een omvang van 200 tot 400 woningen, De
                                    zaak om nieuwbouw in uitleggebieden zoals De       gebieden tussen de vlekken worden landschappe-
                                    Zuidlanden te ontwikkelen.                         lijk ingericht, met bebouwingsaccenten.

                                     Hoofdlijnen                                        Identiteit
                                    Voor het plangebied van De Zuidlanden is een       Met het maken van aparte 'buurtschappen' ont-
                                    structuurvisie vastgesteld in 2011. Hierin staan   staan er woongebieden met een eigen identiteit
                                    de hoofdlijnen van de voorgestane ruimtelijke      en herkenbaarheid. Hierdoor wonen mensen niet
                                    ontwikkeling voor De Zuidlanden. De basis wordt    in De Zuidlanden, maar in aparte 'buurtschappen'
                                    gevormd door de landschappelijke ondergrond,       waarmee ze zich ook gemakkelijker kunnen iden-
                                    met bodemgesteldheid en cultuurhistorische ken-    tificeren, en zich kunnen 'thuis voelen'. Ook is het
                                    merken. De volgende laag is het waternetwerk,      waardevol om verschillen aan te brengen tussen
Omslag van de Structuurvisie
                                    gevolgd door het hoofdwegennet. Dan de Overijs-    de buurtschappen. Daarmee kan ingespeeld wor-
                                    selselaan en Werpsterhoek als concentraties voor   den op de woningbehoefte en de marktomstan-
                                    de zakelijke en niet-commerciële dienstverle-      digheden. Ook kunnen ervaring met al gebouwde
                                    ning. Tenslotte de laag van de bebouwing die op    buurtschappen gebruikt worden.
                                    het onderliggend netwerk mogelijk is.




                Buurtschap Techum




                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                             Participatieproces

                                                              Stappen
                                                             Vanaf 2019 hebben bijeenkomsten en activiteiten      Over deze bijeenkomsten en activiteiten zijn
                                                             plaatsgevonden om belanghebbenden uit de om-         verslagen en documenten na te lezen op:
                                                             geving en geïnteresseerden te betrekken bij de        www.dezuidlanden.nl/nl/de-buurtschappen/de-hem
                                                             voorbereiding en het opstellen van de hoofdlij-
                                                             nen van het stedenbouwkundig plan. Een belang-        Uitkomsten
                                                             rijk onderdeel hierin was de zgn. "Inspiratiedag".   Uit de enquête en de inbreng op de andere mo-
                                                             Op zaterdag 14 december 2019 konden belang-          menten zijn de volgende hoofdpunten naar voren
                                                             stellenden tussen 10:00 en 15:00 binnenlopen         gekomen. In schuine schrift staat vermeld hoe dit
                                                             en zich laten informeren. Er werden doorlopend       punt verwerkt is.
                                                             korte presentaties gegeven over verschillende
                                                             onderwerpen. Op deze dag kwamen we in ge-             Zwaartepunt van de bebouwing.
                                                             sprek met omwonenden, toekomstige bewoners,          Van de vier modellen werd het verspreid wonen
                                                             ontwikkelaars en makelaars. Tijdens de "Inspira-     het meest geschikt bevonden, het model met
                                                             tiedag" is ook een digitale enquête gelanceerd       het zwaartepunt in het midden was een goede
                                                             om meer betrokkenen de tijd te gunnen om hun         tweede. De andere modellen gingen uit van een
Beeld van de Inspiratiedag in de Iglo van De Zuidlanden op   mening te geven. Deze enquête is uiteindelijk        zwaartepunt in het noordoosten of noordwesten.
14 december 2019. Foto: Leeuwarder Courant                   door meer dan 300 mensen ingevuld.                   We gaan uit van een centraal zwaartepunt. Het
                                                                                                                  compacte hart van het buurtschap ligt in het
                                                             Hieronder is kort overzicht van de stappen in het    midden, waardoor er ruimte aan de randen
                                                             proces:                                              ontstaat.
                                                              • Voorjaar 2019 - inventarisatie;
                                                                                                                   Wonen
                                                              • Eind december 2019 - "Inspiratiedag De Hem";
                                                                                                                  Veel voorgestelde woningtypen werden hoog ge-
                                                              • December 2019 - januari 2020 - online enquête;
                                                                                                                  waardeerd, zoals twee onder één kapwoningen,
                                                              • Mei 2020 - presentatie en online bijeenkomst      duurzame woningen aan binnentuin, rijwoningen
                                                                over de Inspiratiekaart;                          en vrijstaande woningen. Appartementen kregen
                                                              • Juni 2020 - presentatie en online-bijeenkomst     de laagste score. Opvallend was de hoge waarde-
                                                                eerste schets;                                    ring voor woningclusters in het groen.
                                                              • Oktober 2020 - bijeenkomst met de klankbord-      We gaan een gevarieerd woningbouwprogramma
                                                                groep over het concept stedenbouwkundig plan.     realiseren dat aansluit bij de behoefte, zowel

                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>> Participatieproces >

op de korte en de lange termijn. Naast duurdere     te gast is en zullen toekomstige bewoners waar
woningen willen we in De Hem ook betaalbare         het kan betrekken. We gebruiken de ervaring die
woningen realiseren voor starters en senioren.      we opdoen bij de parkeeroplossingen die tot nu
                                                    toe zijn toegepast in De Zuidlanden.
 Groen
Over het algemeen werden verschillende vormen       Daarnaast zijn in het participatietraject drie
van natuurlijk groen gewaardeerd. Bomen, sin-       specifieke aandachtspunten naar voren gekomen
gels en bosjes kregen een hoge waardering, net      die de aandacht vragen.
als ruige en natuurlijke oevers.
We gaan verschillende soorten groen realiseren       De oostelijke rand
die goed aansluiten bij het karakter van het        Aandacht voor waar en de wijze waarop de
omringende landschap.                               bebouwing aan de oostzijde geplaatst wordt in
                                                    combinatie met een landschappelijke overgangs-
 Duurzaamheid                                       zone tussen de bebouwing en de Wirdumervaart
Duurzaamheid werd belangrijk gevonden waar-         en de polder de Houn.
bij de verschillende categorieën dicht bij elkaar
lagen. Het hoogst gewaardeerd werden energie         Randzone Goutum.
neutrale woningen en materiaalgebruik. Opvang       Aan de noordzijde is in het bestemmingsplan een
van regenwater scoorde iets lager.                  zone van 50 meter aangegeven die vrij blijft van
Duurzaamheid is een belangrijk thema in De Hem      bebouwing. Bewoners aan de rand van Goutum
dat we verder uit zullen werken in de openbare      pleiten voor het afschermen van nieuwe bebou-
ruimte en in de eisen die we aan de woningbouw      wing.
stellen.
                                                     Westelijke rand langs de Wergeasterdyk
 Mobiliteit en parkeren                             Voor het westelijke deel van het gebied geven
Parkeren dicht bij de woningen werd hoog ge-        de bewoners van de Wergeasterdyk hun voorkeur
waardeerd. Over parkeren op enige afstand ten       aan voor het op afstand houden en aan het zicht
behoeve van een autoluwe woonomgeving werd          onttrekken van nieuwe bebouwing.
verschillend gedacht, net als over mogelijkheden
voor deelauto’s.
We streven naar een woonomgeving waar de auto

                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                           Inspiratiekaart

                                           De Inspiratiekaart is een tekening die zo goed        Ten tweede van buiten naar binnen: hoe ziet de
                                           mogelijk laat zien wat er opgehaald is uit parti-     directe omgeving eruit en welke invloed heeft
                                           cipatiesessies. Het geeft weer met welke aanlei-      dat op de bebouwing en inrichting van de randen.
                                           dingen uit de omgeving, met welke ideeën die
                                           zijn ingebracht en met welke uitgangspunten die        Van binnen naar buiten
                                           zijn geformuleerd een plan gemaakt kan worden.        De Hem past in de reeks van buurtschappen in
                                           Het laat op globale wijze zien hoe het nieuwe         De Zuidlanden ten oosten van de Overijsselse-
                                           buurtschap de Hem vormt krijgt en wat waar kan        laan die al zijn gebouwd, in aanbouw zijn of nog
                                           komen en hoe de omgeving er uit kan gaan zien.        gebouwd worden. In de buurtschappen staat de
                                           De kaart is geen tekening waarin zaken precies        bebouwing relatief dicht op elkaar en tussen
                                           vastliggen op hun plek zoals een bestemmings-         de buurtschappen is groene ruimte. De Inspira-
                                           plan dat wel doet. De kaart is bedoeld als praat-     tiekaart laat verschillende dichtheden van de
                                           stuk en als inspiratie voor de volgende stappen in    bebouwing zien. In het hart van het buurtschap
                                           het planproces.                                       staan de huizen relatief dicht op elkaar, met
                                                                                                 daaromheen schillen met een iets lagere dicht-
                                            Doel                                                 heid. Aan de randen staan de huizen veel verder
                                           Voor het ontwikkelen van het nieuwe buurtschap        uit elkaar.
                                           De Hem hebben we centrale uitgangspunten op-
                                           gehaald uit het participatietraject en vertaald op     Van buiten naar binnen
                                           hoofdlijnen in de Inspiratiekaart. Dit zorgt ervoor   De directe omgeving van De Hem heeft meerdere
                                           dat we tijdens de ontwikkeling van het gebied         gezichten. Aan de oostkant de natte polder De
                                           altijd duidelijke richtlijnen hebben om op terug      Houn, aan de zuidkant het wijde zicht over de
                                           te vallen.                                            weilanden, aan de westkant de opgaande beplan-
                                                                                                 ting langs de Wergeasterdyk en rond het crema-
Schematische schets van de opzet van het    Twee invalshoeken                                    torium. Aan de noordkant ligt bevaarbaar water.
buurtschap De Hem                          Voor de Inspiratiekaart kijken we op twee manie-      Alle windrichtingen bieden aanleidingen om de
                                           ren naar het gebied. Ten eerste van binnen naar       randen rondom het buurtschap verschillend te
                                           buiten: waar ligt het zwaartepunt van de bebou-       maken en te laten aansluiten om de omgeving.
                                           wing en hoe dicht staan de huizen bij elkaar.




                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>     > Inspiratiekaart>




11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                Schetsontwerp

                                Met de ideeën uit de inspiratiekaart zijn eerste    deel verschillende waterdiepten waardoor er
                                schetsen gemaakt als een soort vingeroefeningen.    natuurlijk geheel kan ontstaan dat aansluit bij de
                                Het zijn 3d modellen waarin als een soort 'lego'-   polder De Houn. Korte doodlopende straatjes met
                                -blokjes verschillende typen woningen geplaatst     verschillende woningtypen liggen ingebed is deze
                                zijn, zoals rijwoningen, vrijstaande woningen en    waterrijke zone.
                                meer. Daarnaast is de groene omgeving globaal
                                ingetekend. Het idee is dat een compact hart het     Zuidkant
                                centrale deel van het buurtschap vertegenwoor-      Vanaf de zuidkant is zicht over de weilanden ken-
                                digt met daaromheen zones waar de woningen          merkend. Hier kruist de fietsroute naar Wiarda
                                minder dicht op elkaar staan en 'vermengd' zijn     en Zuiderburen de Wirdumervaart. Als markering
                                met groen en water.                                 van dit punt zijn bijzondere woningen aan het
                                                                                    water gedacht, smalle rijwoningen of een com-
                                 Hart van het buurtschap                            pact appartementengebouw. Tussen De Klamp en
Schetsontwerp 30 juni 2020
                                Het hart bestaat vooral uit rijwoningen rondom      De Hem is een open ruimte waar bijvoorbeeld
                                een groene ruimte die refereert aan een ‘lege       een trapveld zou kunnen passen.
                                terp’, een licht verhoogd grasvlak met bomen
                                rondom. Daarom heen staan meer woningtypen           Westkant
                                als een soort ‘schil’.                              In de zone tussen het hart van De Hem en de
                                                                                    Wergeasterdyk is een combinatie van bosstroken,
                                 Noordkant                                          singels en lanen getekend. Tussen de opgaande
                                Aan de noordkant is het vaarwater groter ge-        beplanting is ruimte voor bijzondere woningen
                                maakt met een soort opvaarten met vrijstaande       of woonvormen zoals een hofje, Tiny Houses of
                                woningen. Tussen deze woningen en Goutum ligt       varianten daarop. Ook zijn woningen ingetekend
                                een soort schiereiland. Samen met de groene         op extra grote kavels.
                                koppen van de doodlopende straatjes maakt dit       Het eerste schetsontwerp is gepresenteerd op
Schetsontwerp 26 oktober 2020
                                de groene zone tussen De Hem en Goutum.             het digi-event van 30 juni 2020. Het tweede
                                                                                    schetsontwerp was onderwerp van gesprek met
                                 Oostkant                                           de klankbordgroep op 26 oktober 2020.
                                Aan de oostkant is de westelijke oever van de
                                Wirdumervaart ingevuld met een waterrijk
                                groengebied. Het water heeft voor een groot

                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                 > Schetsontwerp >


                                 De reacties op dit ontwerp zijn waar mogelijk
                                 verwerkt in het ontwerp dat ingebracht is voor
                                 de raadsbehandeling in juni/juli 2021.

                                 De gemeenteraad heeft besloten ten opzichte
                                 van het concept stedenbouwkundig plan de vol-
                                 gende wijzigingen vast te stellen:

                                 • De natuurlijke zone aan de oostzijde van De
                                 Hem is met circa 20 meter verbreed en daarmee
                                 is de afstand van de bebouwing van De Hem tot
                                 de Hounspolder vergroot tot een afstand wisse-
                                 lend van 60 tot 100 meter.

                                 • In samenhang hiermee zijn enkele deelgebie-
                                 den in het plan De Hem aangepast ter opvang van
                                 het verlies aan woningen aan de oostzijde.
                                 •
                                 In het collegeprogramma van het nieuwe college
                                 dat in 2022 aantrad is een verdere vergroting van
Ontwerp zoals vastgesteld op 7
juni 2021                        de natuurlijke zone tot de Hounspolder vastge-
                                 legd. Deze aanpassing is in dit stedenbouwkun-
                                 dig plan opgenomen en is ook verwerkt in het
                                 bestemmingsplan.




                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>     Stedenbouwkundig plan




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                       A                             > Stedenbouwkundig plan >
                                       Het hart. Beschut, dorps
                                       en spelen op straat.


                                       B                              Hoofdopzet
                                                                     De buurtschappen in De Zuidlanden zijn geïnspi-
                                       Het lint. Bomen in de berm,   reerd op de Friese dorpen. Een gegroeid dorp
                                       informeel, variatie.
                                                                     met een rijk verleden is natuurlijk niet te imite-
                                                                     ren. Wel kunnen kenmerken van de dorpen op ei-
        H                              C                             gentijdse wijze opnieuw gebruikt worden. In elk
                       C
                                       De opvaarten. Tuinen aan
                                                                     buurtschap gebeurt dat weer nét even anders.
                                       vaarwater.
                               F
                       A                                             In De Hem is sprake van een compact hart dat
            D                          D                             verwijst naar de kleine omvang van een dorp
                                   G                                 met smalle straatjes (A). De toegangsweg van
                 B                     De hof in het bos. Wonen      een dorp is vaak voorzien van lintbebouwing, zo
                           E           met collectieve tuin.
                                                                     ook in De Hem (B). Soms is er een opvaart met
            E                                                        een kleine havenkom als vaarverbinding met de
                                       E                             omgeving. In De Hem zijn meerdere opvaarten
Deelgebieden in De Hem                                               waar langs het water gewoond wordt (C). Een
                                       De 'state'. Bijzondere wo-
                                       ning op voorname plek.        hofje aan de rand van het dorp is een herkenbaar
                                                                     element dat aan de westzijde van het hart in een
                                       F                             eigentijdse vorm terugkomt (D). Aan de dorps-
                                                                     rand en/of in het lint zijn voorname woningen
                                       De polderrand. Informeel      vaak gepositioneerd. In De Hem zijn plekken voor
                                       voetpad langs de woningen.
                                                                     een bijzondere woning of een bijzonder functie
                                                                     (E). Aan de oostrand staan de woningen aan het
                                       G                             open polderland (F) met een voetpad langs de
                                                                     voordeur, een verwijzing naar voetpaden zoals
                                       De accenten. Appartemen-
                                       ten in een cluster.           kerkepaden in het open land. Soms is aan een
                                                                     vaarweg bij een dorp een klein bedrijf gegroeid.
                                       H                             Aan de Wirdumervaart is ruimte voor een cluster
Overzicht van De Hem                                                 woningen dat daarnaar verwijst (G). Tot slot is
                                       De ruimte. Woningen op        er plek voor woningen op een wat grotere kavels
                                       wat grotere kavels.
                                                                     (H).

                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     > Stedenbouwkundig plan >


                                                                                                                      Oostrand
                                                                                                                     De oostrand van het plangebied grenst aan de
                                                                                                                     Wirdumervaart en polder de Houn. Aan deze
                                                                                                                     oostrand is ruimte vrijgehouden voor een open
                                                                                                                     groene zone waarin het bestaande lage maaiveld
                                                                                                                     behouden blijft (A). De afstand tussen de voorge-
                                                                                                                     nomen bebouwing en de oever van de Wirdumer-
                                                                                                                     vaart varieert van 80 (B) tot 110 meter (C).
        D                                                                                                            De groene zone kan benut worden als gebied om
               B                                                                         Vogelvluchtbeeld van de
                                                                                                                     te vernatten door sloten en greppels te verbre-
                                                                                         oostrand. Op de voorgrond
                                                A                                        de overgangszone tussen     den en nieuwe toe te voegen. De natuurwaarden
                                                           C                             de Wirdumervaart en de      kunnen zo verhoogd worden en regenwater kan
                                                                                         woningen.
                                                                                                                     bij hevige buien tijdelijk opgevangen worden.

                                                                                                                     De woningen aan de rand, die een fraai uitzicht
                                                                                                                     op dit gebied hebben, worden ontsloten via een
                                                                                                                     voetpad aan de voorkant. De auto blijft aan de
                                                                                                                     achterkant. Het voetpad dient dan ook als recre-
                                                                                                                     atief pad voor bezoekers en wandelaars.
                                               C

                                               A                                                                     Aan de noordkant van de fietsbrug over de Wirdu-
                                                                                                                     mervaart is een korte opvaart naar een haventje
                                               B
                                                                                                                     met een rijtje woningen aan het water (D). Het
                                                                                                       D
                                                                                                                     zorgt voor een herkenningspunt in de fietsroute
                                                                                                                     tussen Wiarda en De Klamp en draagt bij aan de
                                                                                                                     sociale veiligheid van de route. De afstand tussen
                                                                                                                     deze woningen en de Wirdumervaart is ongeveer
                                                                                                                     80 meter.
Deelgebied polderrand. Het uitgelichte groene gebied is   Deelgebied polderrand. De uitgelichte woningen maken
de overgangszone.                                         deel uit van dit gebied.




                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            > Stedenbouwkundig plan >


                 A
                                                                                                                             Noordrand
                                   B
                               C                                                                                            De noordrand grenst aan de woonbuurt "Haven'
                                                                                                                            van Goutum (A) en wordt gevormd door een be-
                                                                                                                            vaarbare watergang (B). In het bestemmingsplan
                                                                                                                            dat op deze plek geldt is een zone aangegeven
                                                                                                                            waarbinnen niet gebouwd kan worden (C). Met
                                                                                                                            deze aanduiding is al geanticipeerd op de toe-
                                                                                                                            komstige bebouwing van 'De Hem' die in dit docu-
                                           D                                                                                ment beschreven wordt. De voorgestelde bebou-
         D                    D
                                                                                                                            wing ligt buiten deze grens en voldoet daarmee.
                     D
                                                                                                                             Wonen aan het water
De begrenzing van de bebouwingsvrije zone uit het bestem-       Deelgebied opvaarten. De uitgelichte woningen maken deel
                                                                                                                            De noordrand wordt een waterrijk gebied waar
mingsplan (boven) en geprojecteerd op het stedenbouwkun-        uit van dit gebied.
dig plan (onder).                                                                                                           vrijstaande woningen met de tuinen aan het
                                                                                                                            water liggen. De bestaande vaart wordt doorge-
                                                                                                                            trokken en krijgt vier korte opvaarten (D). Aan
                                                                                                                            de oostzijde loopt de brede groene zone langs de
                                                                                                                            Wirdumervaart door in een soort landtong (E).
                                                                                                                            Deze landtong en de koppen van de straatjes
                                                                                                                            worden met natuurlijke beplanting ingericht van
                                                                                                                            rietoevers, struweel en bomen. Het zorgt voor
                                                                                                                            een visuele afscheiding tussen de bestaande wo-
                                                                                                                            ningen van Goutum en de nieuwe woningen van
                                                                       D                                                    De Hem. Het vormt zo ook een natuurlijke en wa-
                                                            D                                                               terrijke zone die het gebied langs de Wirdumer-
                                                                                                                            vaart verbindt met de westkant van het gebied.
                                       D                                                       Vogelvluchtbeeld van de
         D
                                                                                               noordrand. Op de voorgrond
                                                                                               de overgangszone tussen
         E                                                                                     Goutum en de woningen
                                   B                            A                              aan de opvaarten.




                                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          > Stedenbouwkundig plan >


                                                                                                                           Westrand
                                                                                                                          De westrand grenst aan de Wergeasterdyk, de
                                                                                                                          historische weg van Leeuwarden naar Wergea. De
                                                                                                                          weg en het gebied erachter wordt gekenmerkt
                                                                                                                          door opgaande beplanting. Naast de laanbomen
                                                                                                                          zijn er singels of houtwalletjes op sommige
                                                                                                                          kavelgrenzen. De forse beplanting op het terrein
                                                                                                                          van het crematorium heeft de uitstraling van een
                                                                                                                          bos. In de westrand wordt dit bosachtige land-
                                                                                                                          schap doorgezet door de aanleg van bosjes, sin-
                                                                                                                          gels en bomenrijen. Deze beplantingen vormen
                                                                                                                          oost-west gerichte stroken waardoor het vanaf
Deelgebied bos, singels met het hof. De uitgelichte vlakken   Vogelvluchtbeeld van de westrand. Op de voorgrond de
zijn de plekken waar bijzondere woonvormen ontwikkeld         Wergeasterdyk.                                              de Wergeasterdyk als een gevarieerde bosrand
kunnen worden.                                                                                                            overkomt, maar haaks van de weg zijn doorkijk-
                                                                                                                          jes mogelijk.

                                                                                                                           Coulisselandschap
                                                                                                                          In dit coulisselandschap is ruimte vrijgemaakt
                                                                                                                          voor bijzondere woonvormen zoals een hofje,
                                                                                                                          geschakelde Tiny House achtige woningen, patio's
                                                                                                                          of andere concepten. Het idee is dat binnen
                                                                                                                          dergelijke concepten ook een deel van de groene
                                                                                                                          omgeving wordt meegenomen. Dit is indicatief te
                                                                                                                          zien aan de afwijkende kleur van het bos.

                                                                                                                           Grotere kavels
                                                                                                                          In de noordwesthoek is ruimte gemaakt voor
                                                                                                                          een cluster van vrijstaande woningen op ruime
Deelgebied grote kavels. De uitgelichte kavels zijn wat       Vogelvluchtbeeld van de noordwesthoek. Op de voorgrond      kavels.
groter dan gebruikelijk.                                      de extra grote kavels. Rechts buiten beeld de Wergeaster-
                                                              dyk.



                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                                      > Stedenbouwkundig plan >


                                                                                                                       Hart
                                                                                                                      Het centrale deel van het buurtschap, het hart,
                                                                                                                      ligt in het midden van het gebied. Hier zijn de
                                                                                                                      woningen gegroepeerd rondom een open ruimte
                                                                                    A
                                                                                                                      die de maat heeft van een kleine terp. Het idee
                                                                                                                      is om deze plek van gras iets verhoogd aan te
                                                                                                                      leggen en te omzomen met bomen en hagen (A).
                                                                                                                      De plek verwijst op die manier naar een 'lege
                                                                                                                      terp', de hoge plek in het hart van een dorp waar
                                                                                                                      als het ware de kerk 'gestaan zou kunnen heb-
                                                                                                                      ben'. De groene plek in het hart kan een speel-
                                                                                                                      en ontmoetingsplek worden. De woningen staan
Deelgebied het hart. De uitgelichte woningen vormen       Vogelvluchtbeeld van het hart, gezien vanuit het zuidwes-
samen het 'centrum' van De Hem.                           ten.                                                        relatief dicht op elkaar en bestaan voornamelijk
                                                                                                                      uit rijwoningen van één laag of twee lagen met
                                                                                                                      kap. De straatjes zijn smal en autovrij. In het
                                                                                                                      hart komen drie hoofdfietsroutes bij elkaar. Het
                                                                                                                      hart verbindt Wiarda, Leeuwarden/Goutum en
                                                                                                                      De Klamp met elkaar. De fietsroutes hebben een
                                                                                                                      prominente plek in het gebied.

                                                                                                                       Entree
                                                                                                                      De hoofdstraat naar De Hem ligt in het verlengde
                                                                                                                      van de Sudertrimdielsdyk. De straat begint met
                                                                                                                      een 'slinger' vanaf een nieuwe rotonde waardoor
                                                                                                                      er visueel wel een onderbreking is en de snelheid
                                                                                                                      beperkt wordt. De 'oude' route waaraan De Hem
                                                                                                                      is 'ontstaan' kenmerkt zich door een gevarieerde
                                                                                                                      lintbebouwing naar het hart van het buurtschap.
Deelgebied het lint. De uitgelichte woningen maken deel   Vogelvluchtbeeld van het lint, gezien vanuit het westen.    Vanaf de Sudertrimdielsdyk is er zo ook een dui-
uit van het lint.
                                                                                                                      delijke afbouw in snelheden van 50 via 30 naar
                                                                                                                      15 km/u.

                                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                                           > Stedenbouwkundig plan >


                                                                                                                            Zuidrand
                                                                                                                           Het zuidelijk deel van De Hem grenst ook aan de
                                                                                                                           Wirdumervaart. Het zuidelijk deel grenst ook aan
                                                                                                                           het buurtschap De Klamp dat ten westen ligt.
                                                                                                                           Voor de herkenbaarheid van de buurtschappen
                                                                     D             C
                                                                                                                           is het van belang dat er onderling een minimale
                                                                               B                         A                 afstand is die landschappelijk is ingevuld, zodat
                                                                                                                           men het ene buurtschap uit gaat en het andere
                                                                                                                           in.

                                                                                                                           Bij de fietsbrug naar Wiarda is een cluster van
                                                                                                                           drie gebouwen aan het water gedacht. Het zijn
Deelgebied de zuidrand. De uitgelichte woningen vormen         Vogelvluchtbeeld van de zuidrand, gezien vanuit het zui-
samen een bijzonder cluster in De Hem.                         den.                                                        gebouwen die iets hoger zijn dan eengezinswo-
                                                                                                                           ningen, maar deze zijn wel afgedekt met een
                                                                                                                           kap. In deze gebouwen kunnen appartementen
                                                                                                                           worden ondergebracht, al dan niet in combinatie
                                                                                                                           met grondgebonden woningen. De drie gebouwen
                                                                                                                           staan aan een kleine havenkom die uitmondt in
                                                                                                                           de Wirdumervaart (A).

                                                A                                                                          Tussen dit cluster en De Klamp is groene ruimte
                                 C
                                                                                                                           gereserveerd. Hier is ruimte voor een ontmoe-
                                                                                                                           tingsplek voor zowel De Klamp als De Hem, voor
                               B                                                                                           een buurtfeest en/of een wat grotere speelvoor-
                                                                                                                           ziening al dan niet in combinatie met water (B).
                                                                                                                           Ten noorden hiervan is een grote kavel gere-
                                                                                                                           serveerd voor bijzondere woningen en/of een
                                                                                                                           bijzondere functie (C). Ten westen daarvan zijn
Groene plek in de zuidrand, als speelterrein en voor activi-   Aanzicht van de zuidrand. De drie appartementengebouwen     vrijstaande woningen gedacht die ontsloten zijn
teiten.                                                        verwijzen naar werkplaatsen of fabriekjes die aan de rand
                                                               van dorpen stonden of staan.
                                                                                                                           via een oprit naar het noorden en die het uitzicht
                                                                                                                           naar het zuiden benutten.

                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                Ontsluiting

                                                                                 Fiets en voetganger
B                                                                               De bereikbaarheid per fiets is voor De Hem gun-
                                                                                stig omdat er een korte route via Goutum naar
                A                                                               het centrum van Leeuwarden is (A).

                                                                                De fietsroutes uit de richtingen Goutum(B), Te-
                                                                                chum (C), De Klamp (D) en Wiarda (E) komen op
                                                                                een directe manier bij elkaar.
                                E
                                                                                De fietspaden kruisen de ring voor het autover-
                                    De fietsroutes. De pijlen geven de hoofd-
                                    routes aan.                                 keer zo min mogelijk. Het grootste deel van de
                    D                                                           fietsroutes bestaat uit vrijliggende fietspaden.
    C
                                                                                In de openbare ruimte is plek om je fiets neer
                                                                                te zetten. De bergingen zijn groot genoeg om
                                                                                makkelijk je fiets te stallen. Dit alles stimuleert
                                                                                het fietsgebruik.
                        4
                                                                                Wandelpaden maken het netwerk compleet. Er
                            3                                                   zijn wandelpaden die De Hem verbinden met
                                                                                de Wergeasterdyk (1). Aan de oostkant worden
    1                   2
                                                                                de woningen aan de buitenkant via een voetpad
                                                                                ontsloten (2). Langs de Wirdumervaart is een
                                                                                kade van gras die begaanbaar is (3). Hier bestaat
        1                                                                       de mogelijk om de toegankelijkheid tijdens het
                                                                                broedseizoen te beperken. Een belangrijk voet-
                                    De wandelroutes. De cijfers geven de
            1                       wandelpaden aan.                            pad verbindt de noordoosthoek met de Hounsdyk
                                                                                via een nieuwe voetgangersbrug over de Wirdu-
                                                                                mervaart en een nieuw pad langs de noordrand
                                                                                van polder de Houn (4).



                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                               > Ontsluiting >


                                                                Auto
                                                               De toegang voor auto's ligt in het verlengde van
                                                               de Sudertrimdielsdyk (A). De hoofdroute komt
            B                                                  uit op een lus of ring (B) die om het hart van het
                                                               buurtschap ligt. Vanaf de ring zijn 'parkeerkoffers'
    P           P                                              voor de woningen in het hart en terreintjes voor
                                                               bezoekers (P). Vanaf de ring zijn steeds korte
                P                                              doodlopende erven voor de bereikbaarheid van
        P                                                      de andere woningen. Het huisvuil wordt zo veel
                    De autolus of -ring met er langs de par-
                    keerterreintjes aangeduid met een P.
                                                               mogelijk aangeboden langs de ring.

                                                                Parkeren
A                                                              Waar mogelijk wordt op het eigen terrein van de
                                                               woning de auto geparkeerd. Bij de rijwoningen
                                                               in het hart zijn parkeerkoffers gemaakt in de
                                                               bouwblokken.

                                                               Voor twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande
                                                               woningen is minimaal de ruimte aanwezig voor
                                                               een garage met een opstelplek voor een auto er
                                                               voor. Voor woningen op een grotere kavel heeft
                                                               het kunnen parkeren van twee auto's op de eigen
                                                               kavel een voorkeur.

                                                               Voor bezoekers zijn langs de lus op verschillende
                    De autolus of -ring met alle woonstraten
                    aan de buitenkant. Het gebied binnen de
                                                               plekken parkeerterreintjes (P). Op deze manier
                    ring is autovrij.                          kunnen de woonstraatjes gevrijwaard blijven van
                                                               onnodig 'zoekverkeer'.




                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                 Wonen

                                                 De gemeente Leeuwarden kent een sterke groei      De Hem krijgt een gevarieerd woonprogram-
                                                 van de bevolking en het aantal huishoudens.       ma, vergelijkbaar met een dorp, en met een
                                                 Waar dat kan wordt de woningvraag opgevangen      minimaal sluitende grondexploitatie. Onderling
                                                 in de stad, maar er is ook de behoefte en nood-   verschillen de deelgebieden binnen De Hem in
omschrijving       minimaal maximaal gemiddeld   zaak om nieuwbouwlocaties in de uitleggebieden    woonmilieu. Hierdoor is het mogelijk om aan
                                                 te ontwikkelen. Daarin voorziet onder meer De     te sluiten bij de marktvraag en kunnen er in De
sociale huur/koop 15%       20%      15%
                                                 Hem.                                              Zuidlanden verschillende woonmilieus tegelijker-
middenhuur         0%       10%      5%
                                                                                                   tijd worden aangeboden. De sociale woningbouw
midden koop        20%      25%      22,5%
                                                 Het is in het belang van de gemeente Leeuwar-     in het gebied is mede nodig om herstructurering
dure koop          40%      60%      55%         den dat er een gedifferentieerd woningaanbod      in het bebouwd gebied van de stad Leeuwarden
exclusieve koop    5%       10%      2,5%        wordt aangeboden in eigendom, prijsklasse en      mogelijk te maken. Met het beoogde woonpro-
totaal                               100%        verschijningsvorm. In De Hem komen tussen de      gramma kunnen we een volwaardig functione-
Tabel van de woningbouwsegmenten                 350 en 400 woningen in verschillende types en     rend buurtschap realiseren.
                                                 segmenten, variërend van rij- tot vrijstaande
                                                 woningen en van dure koop tot sociale huur.
                                                 Door De Hem op deze wijze te ontwikkelen
                                                 ontstaat er een goed functionerende wijk, die
omschrijving       minimaal maximaal gemiddeld   het woningaanbod in de gemeente Leeuwarden
                                                 op krachtige wijze aanvult. Deze aanpak past
rij of hof         20%      40%      32,5%       in het concept van de 'ongedeelde stad' uit de
2^1 kap            15%      25%      20%         "Volkshuisvestingsvisie" en komt overeen met de
vrijstaand         25%      40%      32,5%       beleidsdoelstellingen uit het "Afwegingskader
vrij / exclusief   10%      20%      10%         Woningbouw" van de gemeente Leeuwarden.
appartementen      5%       10%      5%          Daarin wordt de noodzaak geformuleerd van het
totaal                               100%        realiseren van grondgebonden woningen in de
Tabel van de woningtypen                         uitleg.




                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                          Uitgeefbaar


                                                           Ruimtegebruik
                                                          Het gebied voor het buurtschap De Hem beslaat
                                                          ruim 35 ha. Een groot deel van dit gebied krijgt
                                                          een groene invulling, hetzij als bestaand wei-
                                                          degebied met een natuurlijk beheer, als bos- en
                                                          singellandschap of als water met rietoevers. In
                                                          totaal zal ongeveer tussen de 8 en 9 ha van het
                                                          gebied als robuust en natuurlijk groen beschik-
                                                          baar zijn. De open groene zone tussen de Wirdu-
                                                          mervaart en de oostrand van De Hem is ruim 2
                                                          ha groot. Iets minder dan de helft van het gebied
                                                          wordt uitgegeven als kavels voor de bouw van
                                                          woningen. Daarnaast zal een deel van de ruimte
                                                          in beslag genomen worden door verhardingen.




                                                          omschrijving             oppervlakte in %

                                                          groene ruimte            25%
                                                          uitgeefbaar              45%
                                                          water en oevers          17%
                                                          verharding               13%
                                                          totaal                   100%
                                                           Tabel van het ruimtegebruik



Overzicht van de uit te geven terreinen of kavels.




                                                     24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                        Water

                                                                                                                        De Wirdumervaart is de historische watergang in
                                                                                                                        het gebied. De vaart is geschikt als sloepenrou-
                                                                                                                        te. Ten zuiden van de uitbreiding van Goutum
                                                                                                                        is in 2012 een bredere vaart gegraven die in
                                                                                                                        verbinding staat met de Wirdumervaart (A). Dit
                                                                                             De vaart aan de zuidkant
                                                                                             van Goutum is in 2012      vaarwater wordt benut door hieraan een aan-
                                                                                             gegraven.                  tal 'opvaarten' te koppelen met woningen met
                                                                                                                        tuinen aan het water (B). Er ontstaat een soort
2008                            2012                              2019
                                                                                                                        'visgraat-structuur' waardoor er geen brug nodig
                                                                                                                        is. Aan het uiteinde van enkele 'opvaarten' is een
                                                                                                                        verbreding waar ruimte is voor een kleine aan-
                                                                                                                        legsteiger (C). Over het water van één van de
                                     D                       A                                                          opvaarten is een zichtlijn naar de toren van de
                    B                                                                                                   Agnuskerk in Goutum (D).
             C                   B       B      B        B
                                                                                                                        De Wirdumervaart blijft als oude waterloop
                                                                                                                        intact en wordt aangevuld met twee haventjes.
                                          C                   C                                                         Ten noorden van de fietsbrug met een rijtje
                          G                                                                                             woningen aan het water (E) en ten zuiden met
                                                                                                                        een cluster van drie bescheiden appartementen-
                                                          H                                                             gebouwen (F).
                                G                                        E
                                                                   F                                                    Aan de westzijde worden minimaal 3 bestaande
                                                                                                                        oost-west lopende sloten benut voor de afwate-
                                                                                                                        ring van het gebied (G). Zij staan in verbinding
                                                                                                                        met de sloot langs de Wirdumervaart. De sloten
                                         G                                                                              worden iets verbreed en voorzien van natuurlijke
                                                                                                                        oevers.

                                                                                                                        Tussen het hart en de woningen aan de oostrand
De waterstructuur van De Hem. Het lichtgekleurde water is bevaarbaar met sloepen. Het
donkergekleurde water zijn sloten en andere waterpartijen.                                                              komt een waterloop (H).

                                                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                         Groen

                                                                                          Groenplan De Zuidlanden
                                                                                         In 2020 is het "Groenplan De Zuidlanden" aange-
                                                                                         nomen naar aanleiding van een motie uit 2018.
                                                                                         Hierin is aangegeven dat de groenstructuur rond-
                                                                                         om het buurtschap De Hem integraal mee geno-
                                    Het "Groenplan De Zuidlanden",                       men wordt in het ontwerptraject van De Hem.
                                    vastgesteld in 2020. Hierin staan
                                    de hoofdlijnen voor het ontwikke-
                                    len van de groenstructuur.                            Groene zones
                                                                                         De Hem ligt ingebed tussen een open en natte
                                                                                         weidezone aan de oostkant (A) en een bosach-
                                                                                         tige zone aan de westkant (B). De zone aan de
                                                                                         oostkant en de brede waterpartij langs Wiarda
                                        F                                                (C) zorgen er voor dat polder De Houn (D) in rui-
                                                                                         me mate voorzien is van overgangszones. Aan de
                                                                                         zuidzijde staat het gebied in verbinding met een
                                                                        A        D   C   ruim en groot weidegebied (E). In het "Groen-
                                                                                         plan" is aangegeven dat gestreefd wordt naar een
                                                                                         meer natuurlijk beheer van dit gebied.

                                                                                          Natuurlijke verbinding
                                                                                         Tussen de oost- en westzone zorgt een brede wa-
                                B                                                        tergang met natuurlijke oevers en ruige beplan-
                                                                                         ting voor een verbinding waar plant en dier zich
                                                                                         kunnen vestigen en verplaatsen (F).

                                                                                          Opgaande beplanting
                                                                                 E       De westzone kenmerkt zich door bosstroken,
                                                                                         singels en bomenrijen. Daarnaast is de bomen-
                                                                                         structuur in het buurtschap in hoofdlijnen aange-
                                                                                         geven. Gestreefd wordt om bomen in groene ber-
De groenstructuur van De Hem.                                                            men aan te planten voor optimale groeikansen.

                                                                            26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Duurzaamheid

De gemeente Leeuwarden heeft hoge ambities         ne-energie. Alle woningen wekken een deel           van de woningen. Onderzocht wordt of en hoe
op het gebied van duurzaamheid die zijn ver-       van de elektriciteit zelf op. In De Hem wordt       vormen van autodelen kunnen worden gestimu-
woord in het collegeprogramma 2018-2022 “De        gestimuleerd om ‘nul-op-de-meter'-woningen te       leerd.
kracht van samen”. De Hem wordt een duurzaam       bouwen.
buurtschap. Natuurinclusief bouwen, energie,                                                            Ecologie
wateradaptatie, mobiliteit en ecologie zijn de      Wateradaptatie                                     Naast het bebouwde deel in het hart van het
belangrijkste thema’s. De inzichten en ontwik-     Het regenwater wordt niet in buizen onder de        plangebied, komt aan de oostzijde een plas-
kelingen op het gebied van duurzaamheid gaan       grond maar zo veel mogelijk zichtbaar over het      dras-omgeving en aan de westzijde bosschages
snel. Per deelgebied in De Hem zal bezien wor-     maaiveld afgevoerd. Het midden van De Hem           en struwelen. Beide gebieden bieden een biotoop
den op welke manier de duurzaamheidsambities       ligt hoger en het water wordt naar de dichtstbij-   die weer aantrekkelijk is voor andere soorten
het beste kunnen worden gerealiseerd.              zijnde watergangen gebracht. Waar voldoende         dan de soorten die houden van een bebouwde
                                                   groene ruimte is kunnen zgn. 'wadi's' aangelegd     omgeving. Voor elk te bouwen woning in De Hem
 Natuurinclusief bouwen                            worden. De zone langs de Wirdumervaart kan          zal minimaal één boom worden geplant. Afschei-
In De Hem wordt gestreefd naar het toepassen       dienen als tijdelijke opvang van regenwater bij     dingen tussen openbaar en privé worden zoveel
van de principes van natuurinclusief bouwen. Het   grote regenbuien. Zo veel mogelijk platte daken     als mogelijk vormgegeven met brede hagen. De
is een vorm van duurzaam bouwen waarbij bouw-      hebben een grasdak dat de afvoer van water naar     bermen worden extensief beheerd en er is ruimte
werken bijdragen aan de lokale biodiversiteit en   het open water vertraagt. Waar mogelijk worden      voor heesters. Bomen, hagen en heesters worden
natuurwaarden. In samenwerking met de partij-      parkeervakken uitgevoerd met grasdoorlatende        geselecteerd met voldoende mogelijkheid tot
en die de woningen zullen gaan bouwen wordt        verharding.                                         het maken van nesten en de aanwezigheid van
bekeken welke keuzes op het gebied van oa.                                                             bessen en vruchten voor vogels. Tevens wordt in
materialen, nestkasten voor vogels en vleermui-     Mobiliteit                                         de verdere uitwerking rekening gehouden met de
zen, groene gevels en daken het beste gemaakt      Het plan is zodanig opgezet dat fietsverkeer        tijd van bloei en blad houdende soorten zodat elk
kunnen worden.                                     wordt gestimuleerd en autoverkeer ontmoedigd.       moment van het jaar een aantrekkelijke buurt is
                                                   Een deel van het parkeren is op enige afstand       voor mens en dier.
 Energie
De woningen in De Hem voldoen aan de nieuwe
BENG normen die vanaf 2021 van kracht zijn.
Door een goede zuid- of oost/west oriëntatie kan
de warmtevraag minder worden. In het steden-
bouwkundig plan is zo goed mogelijk rekening
gehouden met het benutten van passieve zon-

                                                                          27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                 De Hem
     Stedenbouwkundig plan
28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>