<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Kaderbrief 2025 - 2028
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding

   Voor u ligt de kaderbrief 2025-2028. Met deze kaderbrief kijken we jaarlijks vooruit en schetsen
   we de ontwikkelingen die (mogelijk) invloed hebben op de meerjarenbegroting.

Financiële uitdagingen
   Als Veiligheidsregio Fryslân (VRF) kunnen wij deze kaderbrief niet los zien van de financiële
   context waarin wij ons bevinden. We hebben namelijk te maken met financiële uitdagingen.
   Denk daarbij onder meer aan oplopende rentelasten, energiekosten, bouwkosten en
   loonkosten. Tegelijkertijd is er de verwachting dat gemeenten in 2026, door de aangekondigde
   wijzigingen in het gemeentefonds, te maken krijgen met een financieel ravijnjaar. Dit leidt
   bij gemeenten tot onzekerheden en daarmee tot onrust. We constateren dat gemeenten
   nadrukkelijk op zoek zijn naar perspectief van de rijksoverheid. Dat hebben ze tot nu toe nog
   niet gekregen.

   Deze geschetste context zorgt ervoor dat de druk op onze financiën toeneemt.
   We hebben daarom als onderdeel van het proces ‘Doorlichting begroting’ nader onderzoek
   gedaan naar de robuustheid van onze financiële kaders. Uit dit onderzoek komt een aantal
   specifieke ontwikkelingen voor VRF naar voren. Deze hebben gevolgen voor ons financieel
   meerjarenperspectief. En dit betekent dat het een uitdaging is om het huidige beleid binnen
   de bestaande financiële kaders uit te voeren. Kortom: de rek is eruit.

Vooruitkijken
   Ondanks de financiële uitdagingen, willen we als organisatie vooruit blijven kijken.
   De maatschappelijke relevantie van Veiligheidsregio Fryslân is door onze inzet op het gebied
   van diverse crises groter dan ooit. We blijven daarom werken aan het verbeteren van onze
   dienstverlening. We zetten ons in voor procesgericht werken en verduurzaming.
   Daarnaast streven we naar excellent werkgeverschap. We kijken hierbij om ons heen en
   naar onszelf. We identificeren landelijke en regionale ontwikkelingen en proberen onze rol
   daarin tijdig te bepalen. Ontwikkelingen gaan echter snel en zijn niet altijd te voorzien.
   We zijn daarom zo wendbaar mogelijk en passen ons snel en makkelijk aan als de situatie
   daar om vraagt.

   Ons uitgangspunt blijft het sober en doelmatig uitvoeren van onze dienstverlening.
   We zoeken daarbij naar het optimum. Enerzijds om de kwaliteit van onze dienstverlening
   in stand te houden. Anderzijds om de kosten beheersbaar te houden. Op deze wijze geven
   wij invulling aan onze kerntaak: bijdragen aan een veilig en gezond Fryslân.

Leeswijzer
   In deze kaderbrief leest u eerst een algemeen deel over de belangrijke overkoepelende
   ontwikkelingen. Vervolgens gaat de brief in op de inhoudelijke ontwikkelingen per programma.
   Tot slot treft u een financieel deel aan met een bijbehorend financieel kader en zetten we
   risico’s uiteen.



   Hartelijke groet,



   Het dagelijks bestuur




                                                                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1. Overkoepelende ontwikkelingen.............................................................. 4
    Ambitie procesgericht werken......................................................................................................4
    Duurzaamheid hoog op agenda ..................................................................................................4
    Landelijke toekomstverkenningen vertaald naar Fryslân..............................................................4
2. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen - Gezondheid..................... 5
    Twee grote akkoorden gesloten en doorontwikkeling Friese Preventieaanpak...........................5
    Toekomst Jeugdgezondheidszorg...............................................................................................6
    Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid..................................................................7
    Vaccinatielandschap in ontwikkeling............................................................................................7
    Forensische geneeskunde in ontwikkeling...................................................................................8
    Opstellen strategisch huisvestingsplan........................................................................................8
    Verwachte toename beleidscapaciteit .........................................................................................8
    Versterken rol op gebied van Gezonde Leefomgeving................................................................9
3. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen - Brandweer...................... 10
    Nieuwe veiligheidsrisico’s door energietransitie........................................................................10
    Voorbereidingen dekkingsplan 2026..........................................................................................10
    Urgentie voor natuurbrandbeheersing.......................................................................................10
    Gevolgen Omgevingswet per 1 januari 2024.............................................................................10
    Bouwagenda...............................................................................................................................11
    Kosten vervanging schuimvormend blusmiddel........................................................................11
    Schuimblushaakarmbak aan vervanging toe..............................................................................11
4. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen - Crisisbeheersing............ 12
    Versterking Crisisbeheersing in Nederland ...............................................................................12
    Mogelijke verhuizing Regionaal Coördinatiecentrum en Regionaal Beleidsteam .....................12
    Realiseren veiligheidsinformatieknooppunt Fryslân...................................................................12
    Uniform kwaliteitsniveau Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie..............................................13
    Andere invulling werkgeverschap calamiteitencoördinator op meldkamer...............................13
    Beter voorbereid op rampen en crises met het zorgrisicoprofiel...............................................13
5. Financiën................................................................................................. 14
    Financiële uitgangspunten kaderbrief........................................................................................14
    Huidig financieel kader...............................................................................................................15
    Nieuw financieel kader...............................................................................................................16
    Autonome ontwikkelingen..........................................................................................................16
    Overig.........................................................................................................................................17
6. Onzekerheden en risico’s........................................................................ 18
    Omgevingswet...........................................................................................................................18
    Onderhouds- en exploitatielasten vastgoed .............................................................................18
    Verduurzaming gebouwen en materieel....................................................................................18
    Langere en onbetrouwbare levertijden......................................................................................18
    Functioneel leeftijdsontslag (FLO)..............................................................................................18
    Functiewaardering verpleegkundigen en doktersassistenten ...................................................19
    Instroom Jeugdgezondheidszorg ..............................................................................................19
    Vakbekwame brandweermensen ...............................................................................................19




                                                                                                                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Overkoepelende ontwikkelingen
Ambitie procesgericht werken
   Met het oog op kwaliteit hebben we de ambitie om een systeemgeoriënteerde organisatie te
   worden. Dit betekent concreet een organisatie waarin:
     •   klantfocus centraal staat;
     •   we op alle niveaus continu werken aan verbeteren;
     •   we de plan-do-check-act-cirkel volledig doorlopen;
     •   we problemen voorkomen in plaats van verhelpen.

   We zien procesgericht werken als één van de hulpmiddelen om stap voor stap aan deze
   ambitie te werken. Procesgericht werken is daarom als VRF-brede ambitie opgenomen in
   onze Meerjarenkoers 2023-2026. In 2022 zijn we al begonnen met een visie op procesgericht
   werken. In 2023 volgden de fundamenten. Denk hierbij aan het ontwikkelen van het
   procesmodel, het formuleren van de procesrollen, het opstellen van het implementatieplan
   voor 2024-2026 en het uitwerken van een aantal processen. Vanaf 2024 voeren we onder het
   motto ‘Leren door te Doen!’ vijftien tot twintig verbetertrajecten per jaar uit. Tijdens deze
   trajecten houden we onze processen tegen het licht en verbeteren we deze op het gebied van:
     •   effectiviteit;
     •   efficiëntie;
     •   eigenaarschap;
     •   beheers-, doel- en rechtmatigheid;
     •   hogere overdraagbaarheid;
     •   groter lerend vermogen;
     •   verbeterde samenwerking.

   Met als doel: kwalitatief betere processen en hogere klanttevredenheid.


Duurzaamheid hoog op agenda
   Duurzaamheid staat als VRF-brede ambitie in de Meerjarenkoers 2023-2026.
   Ons Duurzaamheidsbeleid ‘Groen=Doen!’ heeft twee hoofddoelen:
     • voldoen aan de wet- en regelgeving als het gaat over energiebesparing;
     • het leveren van een zo groot mogelijke bijdrage aan de klimaatdoelstellingen.

   We hebben de afgelopen periode blauwdrukken voor de brandweerkazernes opgesteld.
   Die gelden als leidraad voor onze duurzame bouwagenda. Ook hebben we een
   duurzaamheidslat ontwikkeld, waarlangs we nieuwe leveranciers leggen. Verder werkt de
   veiligheidsregio samen in ‘Fryslân koopt circulair’ en hebben we duurzaam thuiswerkmeubilair
   aangeschaft. Daarnaast heeft de aanbesteding voor duurzame mobiliteit geleid tot een
   volledig elektrisch wagenpark. Vanaf 2024 gaan we de drie pijlers uit het duurzaamheidsbeleid
   - Energie, Mobiliteit en Anders Organiseren - verder concretiseren. Deze concretisering geeft
   de komende jaren richting en houvast aan de wettelijke kaders, ambities en kansen op het
   gebied van duurzaamheid. Ook brengen we de ontwikkelingen in de markt en de financiële
   impact van verduurzaming in kaart.


Landelijke toekomstverkenningen vertaald naar Fryslân
   Brandweer en Crisisbeheersing hebben de landelijke toekomstverkenningen vertaald naar
   de situatie in Fryslân. Daardoor hebben we ons een beeld kunnen vormen van welke trends
   specifiek voor Fryslân relevant zijn en welke extreme toekomstscenario’s hierbij horen.
   Deze informatie gebruiken we in 2024 om concrete toekomstplannen voor onze brandweer-
   en crisisorganisatie te formuleren. We schatten in dat deze plannen een brede impact op de
   organisatie hebben. We houden het bestuur hiervan op de hoogte.




                                                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen
- Gezondheid
Twee grote akkoorden gesloten en doorontwikkeling Friese Preventieaanpak
   In 2023 zijn landelijk twee grote akkoorden gesloten op het gebied van zorg en gezondheid:
     • Integraal Zorgakkoord (IZA)
     • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

   Integraal Zorgakkoord (IZA)
   Het IZA is een belangrijk landelijk akkoord van de Rijksoverheid, de zorgverzekeraars,
   de belangrijkste grote zorgpartijen en gemeenten. Aanleiding is dat de zorg onder druk staat
   en dat oplossingen alleen mogelijk zijn als we met elkaar samenwerken. Daarover staan in
   het akkoord afspraken. Het doel van het akkoord is: passende zorg en ondersteuning, samen
   met de patiënt, op de juiste plek en met de nadruk op gezondheid. De Vereniging van
   Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het IZA namens de gemeenten ondertekend.
   Het akkoord is daardoor ook belangrijk voor GGD Fryslân als gemeentelijke dienst.

     • Regionale preventie infrastructuur
       Het IZA spreekt over een regionale preventie infrastructuur per 1 januari 2025. De Friese
       Preventieaanpak (FPA) is hiervoor de basis. Met de FPA hebben we de afgelopen jaren al
       gewerkt aan een krachtige regionale samenwerking op het gebied van preventie.
       We zetten de komende jaren in op het versterken en verder ontwikkelen van deze
       duurzame regionale preventie infrastructuur (FPA) met een daarbij horende bestendige 		
       financiering.

     • Governance regionale preventie infrastructuur
       GGD Fryslân is opdrachtnemer voor de regionale preventie infrastructuur. De Friese 		
       gemeenten zijn via de Bestuurscommissie Gezondheid de opdrachtgever.
       Een breed bestuurlijk platform FPA is inhoudelijk verantwoordelijk, met mandaat,
       voor besluitvorming op inhoud.

     • Regioplan
       Onderdeel van het IZA is dat elke zorgkantoorregio eind 2023 een regioplan maakt,
       met daarin de grootste opgaven voor de komende jaren. De uitwerking van dit regioplan
       heeft het nodige effect op de organisatie en inzet van GGD Fryslân. Het IZA beschrijft
       namelijk een beweging richting meer preventieve activiteiten. De precieze impact hangt
       af van de specifieke afspraken en maatregelen in het regioplan. De GGD is als mede
       bestuurlijk trekker benoemd, vanwege de preventieve kennis vanuit de opgaven
       'Versterken sociale basis’, ‘Kansrijk opgroeien en gezond leven’ en ‘Vitaal Wiis’. Het is
       nog onduidelijk of dit extra middelen vraagt naast de beschikbare middelen vanuit het 		
       IZA. Eventuele extra inzet van de GGD moet bekostigd worden uit de regeling voor de
       specifieke uitkering voor doelen van het IZA (IZA-SPUK) of uit transformatiegelden.


   Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
   Het GALA is een landelijk akkoord van het Rijk, de zorgverzekeraars, de gemeenten (VNG)
   en de GGD’en (GGD GHOR Nederland). Het GALA is bedoeld als een integraal kader voor
   het werken aan preventie en gezondheidsbevordering. Het doel is een gezonde generatie in
   2040. Het gaat hier om een akkoord met “niet-vrijblijvende afspraken” waarvan de voortgang
   landelijk wordt gemonitord. Vooral de verplichte implementatie van vijf ketenaanpakken op
   het snijvlak van sociaal en medisch terrein, dwingen de zorgverzekeraars en gemeenten in een
   regio om afspraken te maken.




                                                                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                  Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




  Voor GGD Fryslân betekent GALA het volgende:
     • De grote, niet-vrijblijvende opgaves voor de gemeenten leiden tot een groter beroep
       op de kennis- en adviesfunctie van de GGD. Er komt tot en met 2025 extra financiële
       ruimte voor de GGD op basis van het Brede SPUK-onderdeel ‘Versterken van de kennis-
       en adviesfunctie van de GGD’. De gezamenlijke gemeenten moeten het bedrag dat zij
       hiervoor ontvangen, overdragen aan de GGD. Het gaat tot en met 2025 om een jaarlijks
       bedrag van € 99.000.

     • Volgens de afspraken die we met zorgverzekeraar De Friesland en Regionale
       Ondersteuningsstructuur Friesland (ROS Friesland) hebben gemaakt, vervult de GGD
       de (regionale) regierol voor drie van de vijf verplichte ketenaanpakken: ‘Kansrijke Start’,
       ‘Kind naar Gezond Gewicht’ en ‘Valpreventie’. Deze regisseurs komen bij GGD Fryslân in
       dienst.

     • Sommige opgaves voor gemeenten maken meer lokale inzet door de GGD nodig of
       logisch. Bijvoorbeeld als het gaat om lokale projectleiders voor (één van) de vijf
       ketenaanpakken. Of om een centrale zorgverlener voor de ketenaanpakken
       ‘Kind naar Gezond Gewicht’, ‘Gezonde leefomgeving’, ‘Eenzaamheid’ en
       ‘Alcoholgebruik’. De omvang van de verwachte extra dienstverlening is nu nog niet
       bekend. Het is de verwachting dat gemeenten opdrachten geven aan GGD Fryslân op
       basis van het aanvullend pakket.

  Voor punt twee hebben we voor 2023 financiële middelen gekregen uit de SPUK-IZA (regeling
  voor de specifieke uitkering voor doelen van het IZA). De verwachting is dat dit ook de
  komende jaren het geval is. We nemen dit mee bij de doorontwikkeling van de FPA.


Toekomst Jeugdgezondheidszorg
  In 2019 zijn we gestart met het programma JGZ 3.0. Doel is om onze Jeugdgezondheidszorg
  (JGZ) toekomstbestendig te maken. Zo hebben we ingezet op een flexibel aanbod dat
  aansluit bij de behoefte van onze doelgroepen: minder zorg waar dat verantwoord kan en
  meer waar dat nodig is. Daarnaast hebben we stappen gemaakt met taakdifferentiatie en
  collectieve preventie. Ook hebben we gewerkt aan verdere digitalisering, onder andere met
  de invoering van het digitale Mijn Kinddossier (MKD). Om blijvend aan te kunnen sluiten bij
  maatschappelijke ontwikkelingen en om in te spelen op het te verwachten personeelstekort,
  zien wij de komende jaren opgaven op het gebied van flexibilisering en taakherschikking.

  Mentale gezondheid versterken
  Een van de maatschappelijke ontwikkelingen is dat de ervaren mentale gezondheid van
  jongeren is afgenomen. Ook neemt het aantal suïcides onder jongeren en jongvolwassenen
  toe. Binnen de JGZ is van oudsher al aandacht voor mentale gezondheid. Maar de huidige
  ontwikkelingen vragen meer inzet. Zowel op het versterken van mentale weerbaarheid bij alle
  jeugdigen als bij specifieke kwetsbare groepen.


  STORM-aanpak
  Het is belangrijk om op tijd problemen te signaleren en jongeren snel te begeleiden naar
  passende zorg. Een aantal gemeenten en onderwijs- en zorgpartners is inmiddels gestart met
  de STORM-aanpak. De STORM-aanpak is een (preventie)programma dat vroegtijdig signaleert
  wanneer jongeren zich somber of depressief voelen of suïcidale gedachten hebben. Met de
  bijbehorende ‘Op Volle Kracht-training’ leren jongeren hoe ze daar mee om kunnen gaan.
  STORM staat voor Strong Teens and Resilient Minds.




                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                   Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   Verzuimaanpak intensiveren
   Mentale problemen uiten zich in de schoolleeftijd vaak ook in schoolverzuim. We zien een
   forse toename in dit verzuim. Een stevigere verzuimaanpak is daarom nodig om zo eerder in
   te kunnen spelen op (beginnende) problematiek. We zetten in op de implementatie van een
   bewezen effectieve en meer op schoolaanwezigheid gerichte verzuimaanpak ‘Meer Aandacht
   voor Ziekgemelde Leerlingen’ (MAZL). Dit doen we in samenwerking met gemeenten,
   onderwijs en andere partners.

   De algemene inzet op mentale gezondheid krijgt de komende jaren een nog grotere prioriteit.
   Dit vraagt om extra investeringen. We leggen dit te zijner tijd voor aan het bestuur.


Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid
   Het kabinet werkt aan de versterking van de publieke gezondheid en infectieziektebestrijding.
   Doelen zijn:
     • De publieke gezondheid blijvend versterken.
     • Toewerken naar een slagvaardig, wendbaar en opschaalbaar stelsel van
       infectieziektebestrijding. Een stelsel dat is toegerust op een grootschalige uitbraak van
       een infectieziekte met landelijke impact.

   In de periode 2022-2024 is gestart met een aantal trajecten voor de eerste stappen.
   Vanaf 2025 zet het kabinet verder in op verdere structurele versterking en samenwerking
   binnen het stelsel van infectieziektebestrijding. Hiervoor wordt ook gewerkt aan een nieuwe
   formatienormering voor infectieziektebestrijding. Het ministerie van VWS zal met RIVM,
   GGD’en en gemeenten aan de slag om de versterking verder vorm te geven. De (financiële)
   impact hiervan is nog onduidelijk. Voor de verbetering van de informatievoorziening is een
   separaat traject gestart. Dit vergt extra personele capaciteit. Deze krijgen we naar verwachting
   (deels) gecompenseerd.

   Landelijke functionaliteit infectieziektebestrijding (LFI)
   De LFI is in 2023 opgericht en houdt zich bezig met de voorbereiding en uitvoering van
   medische operationele processen bij de uitbraak van een infectieziekte die om landelijke
   sturing vraagt. De LFI wordt in de komende jaren verder ingericht en ontwikkeld. Dit gebeurt
   onder andere in samenwerking met de GGD’en. Van 2024 tot 2026 ontvangen de GGD’en
   transitiemiddelen (SPUK) om op de processen van de LFI aan te sluiten.


Vaccinatielandschap in ontwikkeling
   In afwachting van de uitkomsten van de uitvoeringstoets, die in 2023 is gedaan, neemt het
   kabinet een beslissing over een eventuele vaccinatievoorziening voor volwassenen.
   De GGD’en hebben in ieder geval voor het jaar 2024 een basiscapaciteit voor de COVID-19
   vaccinaties. GGD Fryslan blijft de ontwikkelingen volgen en past haar bedrijfsvoering daar
   continu op aan. Waar nodig nemen we de bestuurscommissie hierin mee.

   Rijksvaccinatieprogramma (RVP)
   We hebben landelijk te maken met een dalende vaccinatiegraad. Voor het ministerie is dit
   aanleiding om de aanpak voor het verhogen van de vaccinatiegraad te intensiveren.
   Daarnaast onderzoekt het RIVM, binnen het sociaalwetenschappelijk onderzoeksprogramma
   SocioVax, opties voor het verhogen en bestendigen van de vaccinatiegraad. Op basis van de
   uitkomsten van dit onderzoek kunnen wij besluiten interventies in te zetten.

   Het ministerie past het vaccinatieschema voor het reguliere RVP in 2025 aan. De feitelijke
   uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma wijzigt hierdoor. Het ministerie stelt hiervoor een
   implementatieplan inclusief begroting op. De (financiële) impact hiervan is nog onduidelijk.

   Het ministerie is verder van plan om de in 2019 geïmplementeerde maternale
   kinkhoestvaccinatie onderdeel te maken van het RVP. Hiervoor komen vanaf 2024 middelen
   beschikbaar via het gemeentefonds. Zoals bestuurlijk is afgesproken, nemen we deze middelen
   op in de begroting van GGD Fryslân.



                                                                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                  Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   De maternale griepvaccinatie (2023) en Rotavirusvaccinatie (2024) worden naar verwachting in
   de toekomst ook aan het RVP toegevoegd. In 2024 geeft de Gezondheidsraad advies over een
   vaccinatie tegen het RS-virus. Indien dit advies positief is, wordt deze vaccinatie mogelijk ook
   onderdeel van het RVP.


Forensische geneeskunde in ontwikkeling
   Het vak van de forensische geneeskunde is in ontwikkeling. Het takenpakket is, naast de
   lijkschouwing, de afgelopen jaren uitgebreid met taken vanuit de politie; medisch
   arrestantenzorg en taken op het gebied van forensisch medische expertise. Dit vraagt meer
   capaciteit en expertise. De huidige personeelsschaarste en beloningsstructuur maken het
   moeilijk om gekwalificeerd personeel te houden en te krijgen. We zijn daarom van plan om
   de beloningssystematiek aan te passen. Er ligt een landelijk verzoek bij het ministerie van
   Justitie en Veiligheid voor extra middelen voor het professionaliseren van het vak en voor het
   vergroten van de capaciteit. Specifiek voor de lijkschouwingen verwachten we aanvullende
   middelen via het gemeentefonds.

   De politie wil eerder genoemde taken die wij in opdracht van hen uitvoeren in 2024
   herorganiseren en start voor de medische arrestantenzorg een aanbestedingstraject.
   Als de GGD deze taken kwijtraakt, heeft dit groot effect op de inrichting van de forensische
   geneeskunde. En daarmee ook op de uitvoering van de gemeentelijke lijkschouw.


Opstellen strategisch huisvestingsplan
   We verwachten dat de kosten voor de huisvesting van de GGD de komende jaren toenemen.
   Dit komt onder andere door stijgende huur- en servicekosten en hogere energieprijzen.
   Op dit moment is het financiële effect hiervan € 200.000. De verwachting is dat dit bij
   ongewijzigd beleid tot een structureel tekort leidt.

   Wij stellen daarom een strategisch huisvestingsplan op met daarin een visie op onze
   huisvesting en behoeften. Mogelijke consequenties hiervan zijn:
     • Herziening van de initiële uitgangspunten.
     • Vermindering van het aantal GGD-huisvestingslocaties.
     • Verplaatsen van dienstverlening en een efficiënter gebruik.

   In 2024 leggen we dit plan voor aan het bestuur.


Verwachte toename beleidscapaciteit
   Gemeenten hebben te maken met een groter en complexer wordende preventieopgave.
   Dit komt onder andere door:
     •   Integraal Zorgakkoord (IZA);
     •   Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
     •   de brede SPUK;
     •   Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO);
     •   de conceptwet Regie op de Volkshuisvesting;
     •   de invoering van de Omgevingswet.

   Gemeenten zetten daarom meer capaciteit in op het gebied van preventie en publieke
   gezondheid.

   Wij willen dé adviseur, sparring- en kennispartner voor gemeenten blijven. Daarom hebben we
   de afgelopen jaren geïnvesteerd in het versterken van de inhoudelijke en strategische kennis
   binnen de GGD. Wij verwachten de komende jaren een toename in de beleidscapaciteit.
   Op die manier kunnen wij in de rol van generalistische domeinoverstijgende ‘trusted advisor’
   blijven fungeren.




                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                 Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




Versterken rol op gebied van Gezonde Leefomgeving
   GGD Fryslân heeft, met behulp van incidentele middelen, in 2019 de volgende opdracht
   gekregen op het gebied van de Gezonde Leefomgeving:
     • Het versterken van de beleidsadviesrol.
     • Het krijgen van inzicht in de daadwerkelijke belasting.

   Omdat de invoering van de Omgevingswet op zich liet wachten, zijn de incidentele middelen
   verlengd tot en met 2024. De Omgevingswet gaat nu in op 1 januari 2024. Daarnaast wordt
   er in de doorontwikkeling van de FPA en GALA steeds meer van de GGD gevraagd op het
   gebied van de Gezonde Leefomgeving. Dit alles leidt ertoe dat we een langere periode
   nodig hebben om onze rol inzichtelijk te maken. Hierna kunnen we die rol pas versterken en
   doorontwikkelen. In de eerste helft van 2024 werkt de GGD daarom een bestuursvoorstel uit
   voor de verlenging van de incidentele middelen tot en met 2025. Voor de periode daarna
   werken we een voorstel uit voor structurele inrichting en bekostiging. De GGD stemt dit proces
   binnen de veiligheidsregio af met de Brandweer.




                                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen
- Brandweer
Nieuwe veiligheidsrisico’s door energietransitie
   De energietransitie brengt nieuwe veiligheidsrisico’s met zich mee en daar moeten wij ons op
   voorbereiden. Voorbeelden hiervan zijn een brand door zonnepanelen, de opslag van
   energie-accu’s in woonwijken of verkeersongevallen met hybride voertuigen. Mede door een
   reflectie op het landelijke programmaplan van Brandweer Nederland, weten we dat er in ieder
   geval op deze thema’s nog inspanning nodig is:
      • Het breder betrokken raken in de voorfase van energie-gerelateerde initiatieven.
      • Het breder integreren van energietransitie in onze eigen vakbekwaamheids- en
        voorlichtingsactiviteiten.
      • Het afstemmen van materialen horende bij het bestrijden van een
        energietransitie-gerelateerd incident.

   We starten de benodigde acties hiervoor in 2024. Eind dat jaar weten we ook wat nodig is voor
   de structurele borging van dit thema.


Voorbereidingen dekkingsplan 2026
   In een dekkingsplan staat beschreven waar kazernes en het brandweermaterieel zijn
   gepositioneerd. Het plan geeft ook inzicht in de risicogebieden en de opkomsttijden die
   van de brandweer verwacht kunnen worden. Het bestuur heeft het huidige dekkingsplan
   vastgesteld tot en met 2025. Het is een wettelijke verplichting om iedere vier jaar een nieuw
   dekkingsplan te maken. We werken op dit moment al aan de voorbereidingen. Landelijk is hier
   een nieuwe uniforme systematiek voor vastgesteld. Het staat buiten kijf dat het nieuwe plan
   impact heeft op onze organisatie en de omgeving. De omvang hiervan kunnen we nog niet
   voorspellen. We houden het bestuur op de hoogte van dit proces.


Urgentie voor natuurbrandbeheersing
   De urgentie van natuurbrandbeheersing is landelijk erkend. De krachten zijn gebundeld om
   de weerbaarheid tegen natuurbranden te vergroten. Zo wordt landelijk binnenkort een visie
   op natuurbrandbeheersing uitgebracht. In Fryslân doen we ook de nodige inspanningen om
   ons op dit gebied te versterken. Denk aan het vergroten van de repressieve slagkracht en het
   treffen van preventieve maatregelen, zoals uitvoering blijven geven aan de gebiedsgerichte
   aanpak.

   De bestuurscommissie Veiligheid van 4 oktober 2023 heeft ingestemd met onze voorstellen
   om hier verder uitwerking aan te geven. In het beleidsplan, dat nu nog in ontwikkeling is,
   borgen we dit en geven we richting aan de verdere inbedding van natuurbrandbeheersing.
   Met de kennis van nu verwachten we met deze inspanningen voorbereid te zijn op de
   landelijke ontwikkelingen en interregionale samenwerking. We blijven de ontwikkelingen
   natuurlijk goed in de gaten houden en spelen hier steeds op in.


Gevolgen Omgevingswet per 1 januari 2024
   De Omgevingswet en de bijbehorende besluiten (stelselwijziging fysieke leefomgeving)
   hebben gevolgen voor de dienstverlening van Brandweer Fryslân. De wet vraagt een andere
   manier van werken en denken en daar moeten we ons in ontwikkelen. Vermoedelijk gaat
   het werken onder de Omgevingswet meer tijd en geld kosten ten opzichte van de huidige
   afspraken. In juni 2021 heeft de bestuurscommissie daarom met gemeenten afgesproken dat
   de kosten in de eerste twee jaar, na het ingaan van de Omgevingswet, 'worden bevroren'.
   Op die manier kan in die periode de impact van de wet op onze dienstverlening duidelijk
   worden.


                                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                  Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   Nu de Omgevingswet later en wel op 1 januari 2024 ingaat, is een langere
   overbruggingsperiode nodig. We hebben daarom voorgesteld om de bestemmingsreserve
   van een ton per jaar te verlengen tot en met 2025. Aan het eind van die periode evalueren we,
   berekenen we kosten opnieuw en stellen we gemeenten een nieuwe financieringssystematiek
   voor.


Bouwagenda
   Brandweer Fryslân werkt met een bouwagenda voor nieuwbouw of renovatie van
   brandweerkazernes. De eerste tranche voor de realisatie loopt tot en met 2026 en de tweede
   tranche start vanaf 2026. Met name stijgende bouwkosten hebben de beweging in gang
   gezet om het basisontwerp van de blauwdruk door te ontwikkelen tot een meer compacte,
   maar nog steeds doeltreffende, variant. Met deze compacte variant worden de bouwkosten
   gereduceerd. Voor alle (ver)bouwplannen geldt dat de autonome renteontwikkeling een grote
   invloed heeft op de financiën. In hoofdstuk vijf gaan we hier verder op in.


Kosten vervanging schuimvormend blusmiddel
   Op basis van de wet- en regelgeving moeten we het gebruik van per- en polyfluoralkylstoffen
   (PFAS)-houdend blusschuim staken. Dit betekent concreet: onze blussystemen reinigen,
   de voorraden en restproducten laten verwerken en op zoek gaan naar geschikte
   (PFAS-vrije) alternatieven. Voor het reinigen en laten afvoeren en verwerken van voorraden
   en restproducten, gelden strikte regels. Ervaringen van andere regio’s laten zien dat deze
   vereisten een flinke financiële inspanning vragen. De kosten hiervan maken we de komende
   periode inzichtelijk. Ook doen we onderzoek naar geschikte alternatieven, waarbij we
   aanhaken bij landelijke ontwikkelingen.

   De provincie Fryslân en de gemeente Leeuwarden inventariseren nu op welke locaties een
   verhoogd risico op PFAS-vervuiling valt te verwachten. Daarbij nemen zij ook de locaties van
   brandweerkazernes mee. We verwachten dat er op termijn bodemonderzoek gedaan wordt.
   In hoeverre er sprake is van vervuiling, weten we nog niet. We kunnen daarom ook nog niks
   zeggen over mogelijke maatregelen en de daarmee gepaard gaande kosten.


Schuimblushaakarmbak aan vervanging toe
   Voor specialistische schuimblussing maakt brandweer Fryslân gebruik van een speciaal
   voertuig, de zogenaamde ‘schuimblushaakarmbak’ (SBH). Dit voertuig is aan vervanging toe.
   Als we uitgaan van de landelijke kengetallen, verwachten we dat we een aanzienlijk groter,
   en daardoor duurder, voertuig moeten aanbesteden. Hier hadden we financieel gezien geen
   rekening mee gehouden. We onderzoeken de komende periode hoe we de vervanging
   van onze SBH vormgeven. Dit doen we aan de hand van ons risicoprofiel en de landelijke
   kengetallen.




                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4. Inhoudelijke ontwikkelingen en bijstellingen
- Crisisbeheersing
Versterking Crisisbeheersing in Nederland
   De kans dat er de komende jaren gebeurtenissen plaatsvinden, die de nationale veiligheid
   raken, is relatief groot. Dat blijkt uit de Rijksbrede Risicoanalyse en de Veiligheidsstrategie voor
   het Koninkrijk der Nederlanden. Volgens Rijk en Veiligheidsregio’s vraagt dit om versterking
   van de wijze waarop we met alle partners crisis beheersen. Ook is het nodig dat we met elkaar
   een hogere paraatheid en weerbaarheid van de samenleving organiseren.

   De komende jaren zetten we in op het verbeteren van de verbinding tussen de regionale,
   bovenregionale en de landelijke crisisbeheersingsorganisatie. De extra Brede Doeluitkering
   Rampenbestrijding (BDUR), die elke Veiligheidsregio ontvangt, is gelabeld om deze
   bovenregionale en landelijke verbinding te versterken. Dit doen we door regionaal een
   robuuste crisisbeheersing en informatiepositie te borgen. Bovenregionale en landelijke
   crisisbeheersing is volop in ontwikkeling. De richting hierin wordt bepaald, maar de omvang in
   taken voor crisisbeheersing is onzeker.

   In opdracht van de afdeling Crisisbeheersing en Brandweer Fryslân heeft Planbureau
   Fryslân de landelijke toekomstverkenningen vertaald naar de situatie in Fryslân. Dit geeft
   inzicht in de trends die specifiek voor Fryslân relevant zijn inclusief de mogelijke extreme
   toekomstscenario’s. Deze informatie gebruiken we in 2024 om een concreet toekomstbeeld
   van onze organisatie te vormen. We houden het bestuur hiervan op de hoogte.


Mogelijke verhuizing Regionaal Coördinatiecentrum en Regionaal Beleidsteam
   VRF heeft de wens om het Regionaal Coördinatiecentrum (RCC) en de ruimte voor het
   Regionale Beleidsteam (RBT) te huisvesten in het hoofdkantoor in Leeuwarden. Sinds 2011 zijn
   het RCC en de RBT-ruimte ondergebracht bij de Politie in Drachten. Deze constructie is niet
   flexibel. We kunnen de ruimtes namelijk niet aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen zoals de
   komst van de nieuwe sectie Communicatie en het Veiligheidsinformatieknooppunt.
   Daarnaast staan de toegankelijkheid en beschikbaarheid onder druk.

   In kwartaal vier van 2023 hebben we daarom een programma van eisen opgesteld. In 2024
   doen we verder onderzoek naar de haalbaarheid van huisvesting in het hoofdkantoor van
   Leeuwarden. Deze ontwikkeling leidt niet tot een aanpassing van het financieel kader voor
   Crisisbeheersing.


Realiseren veiligheidsinformatieknooppunt Fryslân
   Eén van de doelen voor het aanwenden van de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR)
   is het versterken en waarborgen van de informatiepositie van de veiligheidsregio’s door het
   inrichten van veiligheidsinformatieknooppunten (VIK) per veiligheidsregio.
   Dit stelt veiligheidsregio’s in staat om:
     • gegarandeerd 24/7 inzicht te hebben in een dynamisch risicobeeld.
     • de besluitvorming tijdens crises te ondersteunen.
     • informatie uit te wisselen met netwerkpartners.

   Dit doel hebben we ook als ambitie opgenomen in onze Meerjarenkoers 2023-2026.

   We streven ernaar om in het derde kwartaal van 2024 een volledig operationeel VIK Fryslân te
   realiseren. Deze termijn hebben we afgeleid uit de ambitie van de Regionaal Commandanten
   en Directeuren Veiligheidsregio’s. Die ambitie luidt als volgt: eind 2024 heeft elke
   veiligheidsregio een operationeel VIK dat is aangesloten op het landelijk informatieknooppunt.




                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                  Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   In 2024 is het raamwerk voor het dynamisch risicobeeld klaar. Dit raamwerk richten we zo in dat
   het in kan spelen op ontwikkelingen en behoeften op informatiegebied. De doorontwikkeling
   van het VIK wordt gedekt uit de extra BDUR en leidt niet tot een aanpassing van het financieel
   kader voor Crisisbeheersing.


Uniform kwaliteitsniveau Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie
   In februari 2022 startte, in opdracht van het Veiligheidsberaad, een landelijke werkgroep met
   de opdracht om een uniform kwaliteitsniveau voor Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie te
   realiseren. De aanleiding is de evaluatie van de Wet veiligheidsregio (december 2020).
   Het doel is om met gezamenlijke kaders, normen en beleid te komen tot een landelijke
   uniforme werkwijze voor Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie. Dit vergroot de mogelijkheid
   om crisisfunctionarissen tijdens een crisis tussen regio’s uit te wisselen.

   VRF voldoet hier al grotendeels aan gelet op de huidige samenwerking met de Friese
   gemeenten op het gebied van Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie. Dit proces loopt in
   Fryslân al sinds 2012 en kunnen we gerust robuust noemen. De verplichte implementatie van
   de nieuwe vakbekwaamheidseisen heeft echter financiële consequenties van ruim € 35.000.
   Deze extra kosten kunnen we vooralsnog binnen de huidige begroting van Crisisbeheersing
   opvangen. Als dit in de toekomst verandert door landelijke wetgeving, komen wij terug bij het
   bestuur.


Andere invulling werkgeverschap calamiteitencoördinator op meldkamer
   Bij een multidisciplinair incident coördineert een calamiteitencoördinator (caco) vanuit de
   meldkamer de processen tussen politie, brandweer, ambulancezorg en bevolkingszorg.
   Op dit moment verschilt het per meldkamer hoe het werkgeverschap van de caco’s is ingevuld.
   In de ene meldkamer worden de caco’s volledig geleverd vanuit de veiligheidsregio, terwijl
   in andere meldkamers ook de politie en/of ambulancezorg caco’s leveren. Dit laatste is in
   Noord-Nederland het geval. Landelijk is besloten dat de caco's onderdeel zijn van de
   veiligheidsregio's. De veiligheidsregio’s zijn daarmee ook eigenaar. Voor de meldkamer
   Noord-Nederland betekent dit dat de politie vanaf 2024 niet meer financieel bijdraagt aan
   de caco’s. De politie vervult nu nog 50% van de caco-diensten, maar dat verandert nu ook.
   Vanaf 2025 zijn de drie veiligheidsregio's in Noord-Nederland volledig verantwoordelijk
   voor een 24-uurs bezetting van de caco op de meldkamer in Drachten. In 2024 leggen we
   een voorstel voor de structurele dekking van de caco-functie - voor de jaren 2025 en verder -
   voor aan het bestuur.


Beter voorbereid op rampen en crises met het zorgrisicoprofiel
   In de contourennota Versterking Crisisbeheersing en Brandweerzorg staat dat we voor de
   GHOR een zorgrisicoprofiel moeten opstellen. In dit risicoprofiel worden de incidenttypen en
   geprioriteerde zorgrisico’s beschreven, waar de acute en publieke geneeskundige zorg zich
   op moet voorbereiden. Op die manier kunnen zorginstellingen nog beter reageren op
   rampen en crises.

   Naar aanleiding van een besluit van de drie directeuren publieke gezondheid (DPG) in
   Noord-Nederland, zijn we in kwartaal twee van 2023 met het project “Zorgrisicoprofiel
   GHOR Noord-Nederland” gestart. In nauwe samenwerking met het Acute Zorg Netwerk en
   de zorgpartners maken we een zorgrisicoprofiel. Dit leveren we in kwartaal drie van 2024 op.




                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. Financiën
Financiële uitgangspunten kaderbrief
   Nieuwe financiële verordening
   Bij het bepalen van het financiële kader geldt een aantal bestuurlijke spelregels.
   In deze spelregels staan afspraken over hoe wij omgaan met autonome ontwikkelingen.
   Denk daarbij onder andere aan de indexatie van materiële kosten, het verwerken van
   cao-effecten en de wijze waarop we omgaan met rentekosten. De spelregels zijn vastgelegd
   in de financiële verordening. Als gevolg van de hoge inflatie in 2022 hebben we deze
   spelregels geëvalueerd en aangepast. Dit heeft geleid tot een aanscherping van diverse
   passages uit de financiële verordening. We bieden de gemeenteraden de nieuwe financiële
   verordening gelijktijdig aan met de kaderbrief 2025-2028 (ter zienswijze). Deze kaderbrief
   hebben we op basis van de nieuwe uitgangspunten opgesteld. Bij het onderdeel autonome
   ontwikkelingen lichten we deze uitgangspunten kort toe.

   Operatie ‘Doorlichting begroting’
   De begroting is een cruciaal instrument voor het algemeen bestuur om zijn toezichthoudende
   rol te kunnen vervullen. In de begroting staan namelijk:
     • de doelstellingen van de veiligheidsregio.
     • de activiteiten die worden uitgevoerd om deze doelstellingen te halen.
     • de financiële vertaling van deze activiteiten.

   Daarom is het van belang dat we de begroting periodiek toetsen. Dit doen we eens per vier
   jaar onder de projectnaam ‘Doorlichting begroting’. Tijdens deze periodieke toetsing stellen
   we vast welke kansen en risico’s de begroting mogelijk bevat en of we onze activiteiten en
   taken nog realistisch begroten.

   De uitkomsten van de doorlichting hebben we in november 2023 in de bestuurscommissies
   gepresenteerd. Uit de doorlichting blijkt vooral dat op de gebieden huisvesting en
   materieelbeheer de begroting ontoereikend is. Dit tekort zit voor een groot deel bij de
   brandweer, maar raakt ook de overige bedrijfsonderdelen. Het tekort op deze onderdelen
   bedraagt €1,3 miljoen. Daarnaast spelen een aantal andere ontwikkelingen, die gezamenlijk
   leiden tot een totaal tekort van € 1,5 miljoen in de begroting.

   Het totale tekort van € 1,5 miljoen kunnen we voor een groot deel oplossen door de inzet
   van aanvullende BDUR-middelen en een interne taakstelling. Daarnaast doen we onderzoek
   naar het tekort op huisvesting van de GGD (zie ook hoofdstuk 2) voor het vinden van
   oplossingsrichtingen. Zodra we dit onderzoek afronden, dienen we een voorstel in bij de
   bestuurscommissie Gezondheid. Het resterende bedrag hebben we opgenomen in de
   aanpassing van het financiële kader.

   De doorlichting van de begroting leidt tot het volgende overzicht:

    Onderdeel                      Brandweer           Crisis           GGD   Organisatie           Totaal

   Uitkomsten                         -910.00                     -200.000      -415.000    -1.525.000
   Inzet BDUR-middelen                 767.00                                                      767.00

   Uitstel tot nader onderzoek                                    200.000                         200.000
   Taakstelling                       143.000                                                     143.000
   Resterende saldo                          -              -             -     -415.000      -415.000

   Bovenstaande bedragen zijn gebaseerd op het prijspeil 2023. Deze zijn ten behoeve van het
   financiële kader geïndexeerd.




                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                       Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   Scenario 3
   Methode
   Bij de kaderbrief 2024-2027 hebben we afgesproken om het effect van de inflatie van de
   materiële kosten volgens het afgestemde ‘scenario 3’ te verrekenen. In dit scenario wordt
   de indexatie van de materiële kosten voor 2024 voorlopig afgetopt op 8%. Deze indexatie
   evalueren en verrekenen we achteraf over de jaren 2022, 2023 en 2024, op basis van de
   werkelijke ontwikkeling van het gemeentefonds.

   Het te verrekenen bedrag betreft dus het verschil tussen wat de gemeenten aan indexatie
   hebben afgedragen aan Veiligheidsregio Fryslân en hetgeen ze zouden hebben bijgedragen,
   wanneer de indexatie van het gemeentefonds zou zijn gehanteerd.

   Resultaten scenario 3
   Voor 2022 en 2023 zijn de verschillen inmiddels definitief bepaald. Voor 2024 is de
   meicirculaire 2024 van het gemeentefonds nodig om een definitief bedrag te bepalen.

   Op basis van de huidige inzichten is het effect van scenario 3 als volgt:

                                         2022           2023              2024

   Verschil                         -1.122.000     -1.186.000       -263.000
   Cumulatief verschil              -1.122.000     -2.308.000     -2.570.000

   Uit de tabel blijkt dat het totale effect van scenario 3 over de periode 2022 t/m 2024 geschat
   wordt op € 2.570.000.


   Incidenteel versus structureel
   Bij de uitwerking van financiële ontwikkelingen is het van belang om onderscheid te maken
   tussen incidentele en structurele effecten. Voor scenario 3 geldt hierbij het volgende:

   Incidenteel
   Er ontstaat een incidenteel verschil van € 2.570.000. Dit betreft het totale verschil over de jaren
   2022, 2023 en 2024 bij elkaar opgeteld. Er is sprake van een verrekening van een periode en
   daarmee van een incidenteel verschil.

   Structureel
   In 2024 ontstaat een verschil van € 263.000. Omdat 2024 de basis is voor de bepaling van
   het financieel kader van 2025 werkt dit verschil structureel door in de begroting van
   Veiligheidsregio Fryslân. De basis waarop het kader 2025 wordt bepaald is immers te laag.

   De verrekening van dit bedrag (i.e. de effectuering van scenario 3) dient daarom plaats te
   vinden via een verhoging van het kader 2025. Deze verhoging betreft een indexatiecorrectie
   en is daarmee een autonome ontwikkeling.


Huidig financieel kader
   Het op dit moment geldende financiële kader hebben we vastgesteld in de kaderbrief
   2024-2027. Dit kader werkt door in de begroting 2024 en in de daarin opgenomen
   meerjarenraming. De totale gemeentelijke bijdrage, zoals vastgesteld in de begroting 2024,
   is als volgt:

   Huidig financieel kader (*€ 1.000)                           2025          2026         2027        2028*

   Meerjarig beeld (vastgestelde begroting 2024)             82.279         85.118       88.057       91.092

   *Bijdrage 2028 is niet opgenomen in de begroting 2024, maar is bepaald volgens dezelfde uitgangspunten.




                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                      Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




   De totale begroting van de veiligheidsregio bestaat uit meer dan alleen de bijdragen van de
   Friese gemeenten. Voor 2025 ziet de begroting er in het huidig geldende kader 2024-2027
   als volgt uit:

   Totale lasten                                     99.977
   Rijksbijdrage BDUR                                 9.086
   Opbrengst maatwerk en diensten derden              7.951
   Reservemutaties                                      661
   Gemeentelijke bijdrage (zie tabel hierboven)      82.279

Nieuw financieel kader
   De beleidsmatige en autonome financiële ontwikkelingen leiden tot een nieuw kader:


   Kader 2025-2028                                            2025          2026          2027         2028

   Gemeentelijke bijdrage                                 82.279          85.118        88.057       91.092
   Beleidsontwikkelingen
   Geen


   Doorlichting begroting                                      452            452          452             452
   Totaal doorlichting begroting                               452            452          452             452


   Autonome ontwikkelingen
   Loonontwikkeling                                           6.564         7.538        8.069         8.633
   Ontwikkeling materiële kosten                               520            516          746             882
   Rijksvaccinatieprogramma                                    146            146          146             146
   Totaal autonome ontwikkelingen                             7.230         8.199        8.961         9.661


   Terugstorten begrote storting egalisatiereserve             -391          -375          -359         -359
   Totaal overig                                               -391          -375          -359         -359


   Totaal effecten                                            7.290         8.277        9.055         9.755
   Procentuele ontwikkeling                                   8,9%           9,7%        10,3%        10,7%
   Gemeentelijke bijdrage                                 89.569          93.395        97.112     100.847



Autonome ontwikkelingen
   Ontwikkeling loonkosten
   De huidige cao loopt tot 1 mei 2024. Daarom moeten wij nu een inschatting maken van de
   indexatie van de loonkosten voor het kader 2025 en daarna. Conform de bestuurlijke
   afspraken gebruiken wij hiervoor de indexering voor de loonkosten zoals vermeld in de
   septembercirculaire van het gemeentefonds. Daarin staat als loonvoet sector overheid voor
   2024 een ontwikkeling van 6,7%. Voor de jaren daarna gelden de volgende indexaties:
   5,8% voor 2025, 4,8% voor 2026, 4,2% voor 2027 en 4,2% voor 2028.



                                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                 Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




  Indexering materiële kosten
  In de nieuwe financiële verordening staat de aangepaste indexering voor materiële kosten.
  Het volgende uitgangspunt hebben we hierbij gehanteerd: de materiële kosten in de
  begroting van Veiligheidsregio Fryslân worden op dezelfde wijze geïndexeerd als de
  indexatie zoals opgenomen in het gemeentefonds.

  Het gemeentefonds is nog niet bekend bij het opstellen van deze kaderbrief. Daarom moeten
  we bij de opstelling van het financiële kader een inschatting maken. Deze inschatting maken
  we op basis van de verwachte consumentenprijsindex (CPI), die in de septembercirculaire van
  het gemeentefonds staat. Dit bedrag verrekenen we in het lopende begrotingsjaar via een
  begrotingswijziging met de werkelijke loonprijscompensatie uit het gemeentefonds.
  Uitgangspunt hierbij is de informatie uit de meicirculaire van het betreffende begrotingsjaar

  De opgenomen consumentprijsindex voor 2025 is 2,5% voor 2025. Voor de jaren daarna
  gelden de volgende percentages: 2,4% voor 2026, 2,3% voor 2027 en 2,3% voor 2028.

  Ontwikkeling rentekosten
  Met het bestuur hebben we een aantal jaar geleden de afspraak gemaakt om, gelet op de
  lage rente, de rentebudgetten te verlagen, waarmee deze weer reëel werden begroot.
  Dit is overigens ook wettelijk voorgeschreven. We hebben toen ook het risico besproken.
  Namelijk: zodra de marktrente stijgt, zijn de budgetten ontoereikend en moeten we deze
  verhogen. Nu de marktrente daadwerkelijk stijgt, is dit risico nu aan de orde. De budgetten zijn
  niet langer toereikend en die moeten we verhogen. Dit betekent direct een uitzetting van de
  begroting. Deze uitzetting hebben we als autonome ontwikkeling opgevoerd in de kaderbrief.

  De basis voor de begroting van de rentekosten is de financieringsbehoefte zoals deze staat in
  het vastgestelde meerjareninvesteringsplan (MIP). Daarbij hebben we een inschatting gemaakt
  van de geldende marktrente: 3,5%. Het werkelijke financieringsresultaat verrekenen we na
  afloop van het jaar.

  RVP
  Met ingang van 2024 worden extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor de
  uitvoering van de maternale Kinkhoestvaccinatie. Voor Fryslân betreft het een bedrag van
  € 146.000. Bij de decentralisatie van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) heeft de
  bestuurscommissie Gezondheid besloten om de middelen, die aan het gemeentefonds
  worden toegevoegd, beschikbaar te stellen aan de GGD (taakgerichte bekostiging). In lijn met
  deze besluitvorming wordt dit doorberekend in de gemeentelijke bijdrage.


Overig
  Terugstorten begrote storting egalisatiereserve
  Door de toevoeging van een aantal incidentele meevallers aan de egalisatiereserve, bevindt
  het saldo van deze reserve zich binnen de door het bestuur vastgestelde bandbreedtes.
  Daarom is het niet nodig om de initieel begrote storting te effecturen.




                                                                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>6. Onzekerheden en risico’s
   Van een aantal van de hiervoor genoemde beleidsmatige en autonome ontwikkelingen weten
   we de gevolgen op onze begroting. Deze hebben we dan ook vertaald in het meerjarig
   financieel kader. Van een aantal ontwikkelingen weten we dat ook niet. Daarom zijn deze nog
   niet meegenomen in de begroting. De belangrijkste risico’s van deze ontwikkelingen hebben
   we hieronder benoemd.


Omgevingswet
   De komst van de Omgevingswet bevordert de integrale afweging als het gaat om besluiten
   in de fysieke leefomgeving. Alle aspecten die van invloed zijn, moeten meegenomen worden.
   Dit geldt dus zeker ook voor veiligheid en gezondheid. De invoering van de Omgevingswet
   brengt de nodige onzekerheden met zich mee. Zo is het onduidelijk hoe groot de vraag vanuit
   de gemeenten echt gaat worden. Verder laten landelijke onderzoeken zien dat de komst van
   de Omgevingswet meer tijd en geld gaat kosten. De minister van Binnenlandse Zaken heeft dit
   - en ook de bijzondere positie voor veiligheidsregio’s hierin - onderkend. De invoering van de
   wet is inmiddels weer uitgesteld tot 1 januari 2024. De onzekerheid is op korte termijn niet
   opgelost.


Onderhouds- en exploitatielasten vastgoed
   Om onze onderhouds en exploitatielasten beter te kunnen voorspellen, moeten we aanvullend
   specialistisch onderzoek doen om de staat van onze panden beter in kaart te brengen. Het is
   onzeker wat er uit dit onderzoek komt.


Verduurzaming gebouwen en materieel
   Het verder verduurzamen van onze gebouwen en materieel heeft de aandacht. VRF heeft hierin
   al op eigen initiatief stappen gezet. Op het moment dat er vanuit de Rijksoverheid of vanuit
   Europese duurzaamheidsdoelstellingen meer verduurzaming verplicht wordt gesteld, kan dit
   een verhoging van de kosten betekenen. We kunnen de financiële consequenties op dit
   moment niet concreet maken.


Langere en onbetrouwbare levertijden
   Als gevolg van grondstoftekorten en krapte op de arbeidsmarkt, hebben we te maken met
   problemen bij de tijdige levering van materieel, materiaal en diensten. Daar moeten we bij
   aanbestedingen in de planning rekening mee houden. Het is belangrijk dat we trajecten vroeg
   beginnen en duidelijke afspraken met leveranciers maken.
   Voor ons regulier onderhoud en de aanschaf van kleiner materiaal is het nodig dat we
   voldoende aandacht aan het voorraadbeheer besteden. We moeten voorkomen dat er,
   door problemen met de levertijden, risico’s in de uitvoering van de hulpverlening ontstaan.
   De ontwikkelingen rond levertijden kunnen financiële consequenties hebben (verschuiving
   van kosten in de tijd).


Functioneel leeftijdsontslag (FLO)
   Door de landelijke netto-afspraak hebben wijzingen in diverse wet- en regelgeving, zoals
   cao-verhogingen, directe financiële gevolgen op het FLO. Ontwikkelingen in de cao van
   gemeenten en de afschaffing van de levensloopregeling, kunnen ervoor zorgen dat de
   bestemmingsreserve eerder uitgeput is.




                                                                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                    Kaderbrief 2025 - 2028 • Veiligheidsregio Fryslân




Functiewaardering verpleegkundigen en doktersassistenten
   De inhoud van het werk van verpleegkundigen en doktersassistenten wordt geëvalueerd.
   Met de betreffende groepen worden gesprekken gevoerd en profielen opgesteld. Op basis
   van de uitkomsten van die evaluatie, kunnen we vaststellen of de functionele inschaling nog
   passend is. In vergelijking met de meeste andere GGD’en hanteren wij een lagere inschaling.
   Als wij de landelijke lijn volgen, leidt dit tot een uitzetting in de begroting van € 1 miljoen.


Instroom Jeugdgezondheidszorg
   De afgelopen jaren bleek het gefixeerde budget toereikend om op gepaste wijze invulling te
   geven aan de inhoud van de zorgactiviteiten. Wanneer de kindaantallen (fors) toenemen door
   het Oekraïneconflict en andere ontheemden, ontstaat hier een mogelijk budgettair risico.
   Dit kan ertoe leiden dat óf het budget óf de inhoud ter discussie komt te staan.


Vakbekwame brandweermensen
   Brandweeropleidingen Noord BV (BON) is de opleidingsinstelling waar de brandweer aan
   gebonden is voor het afnemen van opleidingen en het vakbekwaam houden van de
   brandweermensen. De beschikbare capaciteit sluit niet altijd aan bij de behoefte. Het verloop
   onder de vrijwilligers is wisselend waardoor de behoefte aan nieuwe vrijwilligers en
   opleidingsplekken varieert.




                                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>