<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Raadsvoorstel
Raadsvoorstel jaarstukken 2024
Zaaknummer: 2025-036618
-----------------------------------------------------------

Aan de gemeenteraad.

Inleiding
Bijgevoegd ontvangt u ter vaststelling de jaarstukken 2024 van de gemeente
Leeuwarden. In de Gemeentewet is vastgelegd dat u de jaarstukken elk jaar
vóór 15 juli vaststelt.

Korte terugblik op het verslagjaar
Hoewel we het afgelopen jaar te maken hadden met verschillende externe
ontwikkelingen - zoals de komst van een nieuw kabinet en groeiende
geopolitieke onzekerheid - heeft de gemeente het oog op de bal gehouden. We
liggen op koers met het uitvoeren van de meeste doelen uit het
Coalitieakkoord 2022-2026: “Nu investeren in de toekomst”. Er is verder
gebouwd aan het fundament voor een beter, groener, gezonder en meer
gelijkwaardig Leeuwarden. Ook financieel hebben we 2024 positief af kunnen
sluiten. Resultaten die in het oog springen:

    •    Met onze ketenpartners is veel inzet gepleegd op het duurzaam
         doorbreken van armoede. We hebben maatregelen genomen om
         energiearmoede tegen te gaan en via verschillende projecten hebben
         duizenden kinderen kunnen profiteren van o.a.
         ontwikkelingsondersteuning, ontbijttassen en sportvoorzieningen.
    •    Het nieuwe Kooi Stadion is opgeleverd en in gebruik genomen. Samen
         met partners hebben we veel inzet gepleegd om de veiligheid rondom
         de wedstrijden te waarborgen.
    •    Vanuit het Plan van aanpak ondermijning zijn doelgerichte acties
         gepleegd, zoals het organiseren van bewustwordingssessies rondom
         ondermijning, het uitvoeren van integrale controles en preventieve
         fouilleeracties.

Tegelijkertijd blijven er uitdagingen, zowel financieel als beleidsmatig staan
de doelen van de gemeente onder druk. We zien dat de opgaven die op ons
afkomen steeds complexer worden en dat we met steeds minder geld meer
doelen moeten bedienen. Dat dit knelt is al te zien op verschillende terreinen,
zoals jeugdzorg en woningbouw. Ook zien we dat de vraagstukken op het
gebied van veiligheid steeds groter worden.

Positief rekeningresultaat
Financieel behaalde de gemeente over 2024 een positief rekeningresultaat van
€ 18,2 mln. De grootste meevallers waren onder andere:
        • € 9,2 mln ontvangen Rijksmiddelen aan het eind van 2024,
            waaronder een hogere algemene uitkering;
        • Een Rijksbijdrage voor de opvang van Oekraïners die € 6,4 mln
            hoger was dan de kosten van de opvang;
        • € 2,3 mln voordeel vanwege de hogere opbrengsten uit bouwleges.

Daarnaast is er een nadeel van € 1,1 mln ontstaan door een aanvullende
storting in de reserve grondexploitatie, omdat de reserve ontoereikend was om
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Blad 2




het risico binnen de grondexploitatie af te kunnen dekken. Een nadere
toelichting is te lezen in de paragraaf grondbeleid. Zie hst. 3.2. van de
jaarstukken voor een volledig overzicht van baten, lasten en
rekeningresultaat.

De oplopende kosten voor jeugdzorg blijven een financieel aandachtspunt.
Naar aanleiding hiervan hebben we de begroting tussentijds aangepast met €
12,3 mln. Ten opzichte van de aangepaste begroting is daardoor sprake van
een bijna neutraal resultaat (€ 150.000 nadeel). In de informatieve sessie van
19 maart jongstleden bent u geïnformeerd over de voorlopige jaarcijfers van
de jeugdzorg. Daarnaast houden we u doorlopend op de hoogte van de
ontwikkelingen op gebied van de jeugdagenda en kosten beheersende
maatregelen.

Voorgesteld wordt het rekeningresultaat te storten in de Algemene Reserve
(AR).

Overheveling budgetten
Een aantal incidenteel geoormerkte budgetten willen we beschikbaar houden
voor besteding in 2025. Hierbij onderscheiden we:
    1. Geoormerkte middelen waarvan de daarvoor te ondernemen
         activiteiten 100% helder zijn en die te herleiden zijn naar eerdere
         raads- en collegebesluiten.
    2. Geoormerkte middelen die nog vragen om formele besluitvorming over
         de exacte inzet ervan en de daarbij behorende activiteiten.
De gevallen genoemd onder punt 1 zijn in de reserve Budgetoverheveling
gestort. Gevallen bedoeld onder punt 2 worden gestort in de reserve
Voorwaardelijke budgetoverheveling en houden een voorlopige
overhevelingsstatus tot ze beschikbaar worden gesteld middels een formeel
besluit van ons college. Anders vallen ze aan het eind van het nieuwe jaar
alsnog vrij in de Algemene Reserve. U heeft vanuit het budgetrecht het finale
oordeel over de stortingen in beide reserves. Per 31 december 2024 bedraagt
de reserve Budgetoverheveling in totaal € 27,5 mln (na storting van € 21,8
mln) en de reserve Voorwaardelijke budgetoverheveling afgerond € 1,6 mln
(na storting van € 1,6 mln). De overhevelingen hebben voor een deel
betrekking op aanpak problematiek jeugdzorg, invoeringskosten
Omgevingswet, afwikkeling van het stadiongebied en de latere uitvoering van
het project verduurzaming Leeuwarden Oost. Een deel is ook ontstaan omdat
Leeuwarden als centrumgemeente aan het eind van ieder jaar Rijksmiddelen
ontvangt, die het jaar daarop pas ingezet worden. De afzonderlijke stortingen
in beide reserves worden in hst. C2.19 van de jaarstukken 2024 toegelicht.

Voldoende weerstandsvermogen
In 2024 is de financiële positie op peil gebleven. Er is een stevige Algemene
Reserve van € 32,3 mln, boven de vastgestelde ondergrens van € 15 mln. Het
weerstandsvermogen is voldoende om alle geïnventariseerde risico’s mee op te
vangen. De operationele risico’s zijn ten opzichte van de begroting 2025
gestegen naar € 7,7 mln (na vermenigvuldiging met de zekerheidsfactor van
1,5). De oplopende kosten in de Jeugdzorg vormen het grootste risico. Een
nadere toelichting staat in paragraaf B2.12 Weerstandsvermogen en
risicobeheersing.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Blad 3




Rechtmatigheidsverantwoording
De Gemeentewet is vorig jaar aangepast, waardoor de accountant geen direct
oordeel meer over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties
in de jaarrekening geeft. Dat doen wij als college nu zelf in de jaarrekening.
Onze rechtmatigheidsverantwoording gaat in grote lijnen over drie
rechtmatigheidscriteria: de zogeheten voorwaarden-, begrotings-, en misbruik-
en oneigenlijk gebruik criteria (respectievelijk art. 10, 11 en 12 Financiële
verordening Leeuwarden 2023). In de jaarrekening lichten we toe in hoeverre
deze criteria zijn nageleefd en welke afwijkingen zich hebben voorgedaan. De
accountant kan op basis daarvan zijn getrouwheidsoordeel afgeven. Dit
getrouwheidsoordeel ziet indirect ook toe op de
rechtmatigheidsverantwoording. Over de specifieke uitkeringen geeft de
accountant overigens nog wel een direct oordeel.

De rechtmatigheidsverantwoording is te lezen in hst. 3.6 van de jaarrekening.
Een toelichting op de voorwaarden-, begrotings-, en misbruik- en oneigenlijk
gebruik criteria is terug te vinden in paragraaf 2.15 Bedrijfsvoering.

Evaluatie artikel 9 lid 2 Financiële verordening
In de Auditcommissie vergadering van 29 januari 2025 is voorgesteld om voor
boekjaar 2024 geen wijzigingen door te voeren in het ‘afwijkingspercentage’
van 0% van de totale gemeentelijke lasten inclusief reserve dotaties. Waarbij
een ondergrens/rapportagegrens gehanteerd wordt van € 350.000 (Financiële
verordening artikel 9 lid 2 en 3). De belangrijkste argumenten waren:
     • De rechtmatigheidsverantwoording geeft een overall beeld van de
         bevindingen op basis van een verantwoordingsgrens van € 350.000;
     • De verwachting is dat Commissie BBV in 2025 met wijzigingen komt
         ten aanzien van de verantwoordingsgrens naar 2% voor alle
         gemeenten;
     • En ook voor de vergelijkbaarheid van de rechtmatigheids-
         verantwoording 2023 met 2024 raden wij aan geen wijzigingen door te
         voeren.
De Auditcommissie heeft ingestemd met het ongewijzigd laten van artikel 9.
En in het najaar van 2025 wordt een nieuwe evaluatie ingepland.

Opheffen en instellen van voorzieningen en reserves
Op grond van het BBV besluit de raad tot het instellen en opheffen van
reserves en voorzieningen. Op basis van de Nota reserves en voorzieningen is
dit onderdeel van uw besluitvorming bij de behandeling van de begroting, de
jaarstukken of de nota zelf. U wordt daarom verzocht te besluiten tot
opheffing van onderstaande reserve:
        • RES036 Reserve frictiemiddelen
In 2024 zijn de laatste onttrekkingen geweest en daarom kan deze reserve
worden beëindigd. Dit is ook opgenomen in de nota reserves en voorzieningen
2023.

Verbetering informatiewaarde en uitvoering motie ‘Grip op de gemeente’
Afgelopen jaren is in de begroting en jaarstukken een aantal wensen van
de raad tot verbetering van de informatiewaarde doorgevoerd. De verbetering
richt zich op het beter kunnen (bij)sturen op grote opgaven en doelen uit het
coalitieakkoord. In dat kader is in 2023 een nieuwe programma-indeling van de
jaarstukken geïntroduceerd, samen met een doelenboom en
prestatiedashboard waarin overzichtelijk wordt wat wel en wat niet is
gerealiseerd en of we op koers liggen in het behalen van onze doelen. Dit
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Blad 4




lichten we zo goed mogelijk kwantitatief en kwalitatief toe. Voor 2024 hebben
we dezelfde opzet gehanteerd. In het verlengde hiervan is in december 2024
een brief in reactie op de motie ‘Grip op de gemeente’ (raadsbesluit 13
november 2023) naar de raad gestuurd. In deze brief is toegelicht hoe, in
overleg met de auditcommissie, uitvoering aan de motie wordt gegeven door
o.a. meer te toetsen en sturen op indicatoren in nieuw beleid en P&C
producten zoals de MTR en de begroting. Hier wordt momenteel ambtelijk
uitvoering aan gegeven, o.a. met een Gids voor Beleid.

Goedkeurende verklaring
De accountant (PwC) heeft een goedkeurende verklaring afgegeven voor de
getrouwheid van de jaarrekening en voor de rechtmatigheid van de specifieke
uitkering. U ontvangt na afronding van de controle van PwC het
Accountantsverslag 2024. In dit verslag zijn de uitkomsten van de controle
opgenomen. Wij hebben inmiddels kennis genomen van de conceptversie van
het accountantsverslag. Dit verslag geeft geen aanleiding tot een inhoudelijke
reactie.

Brede Welvaartsmonitor en Trends in beeld
De gemeente verzamelt veel cijfers. Deze data gebruiken we voor het
opstellen van zowel de rapportage Trends in beeld als de Brede
Welvaartsmonitor. Jaarlijks ontving u deze informatie als bijlage. Nu kunt u de
rapportage Trends in beeld online inzien. Hierin rapporteren we uitgebreid
over ontwikkelingen in Leeuwarden (over langere periode) en de effecten van
gevoerd beleid op programmaonderdelen. Ook de cijfers onder de Brede
Welvaartsmonitor (bijlage G) zijn online terug te vinden.

Vervolgacties op hoofdlijnen
• Technisch vragenuur (18 juni 2025)
• Informatieve sessie (25 juni 2025)
• Raadsdebat over de jaarstukken (2 juli 2025)
• Besluitvorming door raad over de jaarstukken (9 juli 2025)
• Het college verstuurt de vastgestelde jaarstukken vóór 15 juli 2025 naar
gedeputeerde staten van de provincie Fryslân.

Leeuwarden, 20 mei 2025,


burgemeester en wethouders van Leeuwarden,



burgemeester.
{{Signer1}}
  Signed By: de de Jong, Eelke
  28/05/2025 14:00:57 CEST
  ID: 720b767a-f17a-4a56-86cb-3b37b5ed6b82
  Auth: Scribble




secretaris.
{{Signer2}}
  Signed By: van Haersma Buma, Sybrand
  28/05/2025 14:10:03 CEST
  ID: 720b767a-f17a-4a56-86cb-3b37b5ed6b82
  Auth: Scribble
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Blad 5




*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>