<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>15. Zienswijze Univé namens reclamant

PRIMAIR
Reclamanten vinden het onbegrijpelijk dat de gemeente ruimte wil bieden aan zonnevelden op locatie Houtwal
Oosterwolde in het buitengebied met bedrijventerrein Venekoten op steenworp afstand. Hierdoor verdwijnt een
groene bufferzone en worden cliënten ingebouwd. De afstand van de woning tot de zonnepanelen zorgt voor
ingrijpende gevolgen; het park is zichtbaar vanuit het raam van de woonkamer en de woonkeuken, zodat ook het
algemene woon- en leefklimaat afneemt. De entree tot de woonboerderij en de fraai aangelegde voortuin grenzen
direct aan de beoogde locatie. Ook heeft het project impact op het mooie Friese landschap. Direct voor de deur
van reclamanten zijn 20.568 panelen gepland, dit is vrijwel gelijk aan het zonnepark bij publiekstrekker “TT
Circuit’, waar 21.669 panelen op 6 ha grond zijn gerealiseerd. De toepassing op daken zou vele malen geschikter
zijn. Aangehaald wordt dat GroenLeven bij Groningen Airport Eelde (gemeente Tynaarlo) de mogelijkheid van
een dubbelfunctie ook gaat benutten. De ambities moeten in een sneltreinvaart worden gehaald, terwijl de
uitvoering op decentraal niveau zeer te wensen over laat. Er is geen zorgvuldige belangenafweging aan het
besluit voorafgegaan. Hierna wordt nader ingegaan op enkele aspecten:

Belanghebbenden zijn gepasseerd?
Reclamanten voelen zich niet gehoord en betrokken bij de totstandkoming van het besluit. Na verificatie zou het
vermoedelijk aan de postbezorging hebben gelegen. De gemeente zou niet proactief opereren als het aankomt
op informeren van de omwonenden die het sterkst worden getroffen. Daarom kan niet worden gesproken van
voldoende draagvlak voor de keuze van de locatie. Dit maakt het plan onuitvoerbaar en strijdig met het
voornemen van de gemeente. Bovendien stuiten de plannen ook voor andere locaties op felle kritiek.

Commentaar gemeente
Voor de zomer 2016 heeft de gemeente een persbericht uitgedaan, waarin iedereen van het plan op de hoogte
gesteld. Daarin is destijds aangegeven dat na de zomervakantie informatieavonden zullen plaatsvinden. De
informatieavonden zijn eveneens bij herhaalde publicatie in de Nieuwe Ooststellingwerver/De Griffioen en op de
gemeentelijke website bekend gemaakt. In die zin is de gemeente open en transparant over het plan geweest en
heeft haar burgers de mogelijkheid gegeven inspraak op het plan te geven. Dat is in dit geval niet gebeurd, maar
was wel onze intentie om direct aanwonenden persoonlijk hiervoor uit te nodigen. Wij betreuren het dat
reclamanten in dit geval geen persoonlijke uitnodiging hebben gehad.
Wat betreft de eerdere opmerking van reclamanten ten aanzien van de afstand van de woning tot de
zonnepanelen en de zichtbaarheid op de zonnepanelen merken wij op dat de locatie eveneens beoogd was voor
woningbouw en de bouwhoogte van woningen veel hoger is dat de bouwhoogte van zonnepanelen (max. 2 m).
Daarbij wordt opgemerkt dat de zonnepanelen zorgvuldig worden ingepast in de omgeving, zodat het zicht op de
zonnepanelen zoveel mogelijk wordt beperkt.


Is een tijdelijk zonneveld duurzaam?
Volgens plannen komen de panelen van Duitse kwaliteit maximaal 15 jaar op een voorlopige bestemming te
liggen. In juridisch opzicht is een zonnepark permanent met de grond verbonden en derhalve ‘onroerend’ van
aard. Het tijdelijke karakter levert voor cliënten echter een uiterst onzekere situatie op. De gemeente heeft met
voortschrijding van technologieën en de ruimte die het Energieakkoord biedt, de noodzaak van de
zonnepaneelvelden onvoldoende onderbouwd. Zonnecelen van de nabije toekomst hebben betere
eigenschappen dan de huidige. Investeren in zonne-energie is eveneens, zoals opgenomen in de visie in de
structuurvisie en het ‘Milieubeleidsplan 2010-2016’, de tendens, maar heeft ook een keerzijde. Zonne-energie is
toekomstbestendig, maar reclamanten zijn van mening dat er geen noodzaak bestaat tot realisatie van een
dergelijk park. Duurzaamheidsdoelstellingen kunnen volgens reclamanten dan ook op een andere wijze worden
behaald.

Commentaar gemeente
Op de zonnevelden zullen zonnepanelen worden geplaatst die voldoen aan de meest innovatieve eisen die op dit
moment gesteld worden aan zonnepanelen. Wij kunnen ons voorstellen dat de technische ontwikkeling van
zonnepanelen tussentijds doorgaat, maar moeten op het dit moment doen met huidige stand van de techniek.

De economische uitvoerbaarheid is niet transparant
Het is onduidelijk hoe de contractuele verhoudingen tussen exploitant GroenLeven en de gemeente als
grondeigenaar is. Wat zijn de motieven voor de keuze van de partij GroenLeven en welke exploitatiekosten met
het project gepaard gaan. Verder zou de gemeente in de hoedanigheid van ‘verhuurder’ privaatrechtelijk
zekerheden kunnen vestigen of zelfs aandeelhouder kunnen zijn. Een transparante aanbesteding is van wezenlijk
belang. Heldere voorwaarden zijn cruciaal. Betaald de investering zich ook terug als GroenLeven gedurende de
looptijd van het exploitatie contract failleert en wat als de prijs-kwaliteit elders beter is?

Commentaar gemeente
Wij (gemeente) zijn slechts verhuurder van de gronden en faciliteren GroenLeven door gemeentelijke gronden
beschikbaar te stellen. De investeringskosten en exploitatie van de zonnevelden komen voor rekening van
initiatiefnemer, in dit geval GroenLeven. Omdat het hier slechts gaat om verhuur van gronden (en niet de verkoop
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>van gronden), is aanbesteding in het geheel niet aan de orde. Als GroenLeven failliet gaat, kan een andere partij
dat overnemen en zal de gemeente contracten afsluiten met die nieuwe partij.

Zonne-energie kan worden geïntegreerd in bestaand stedelijk gebied
De ontwikkeling dient wel degelijk te worden getoetst aan de ladder van duurzame stedelijke ontwikkeling (de
SER ladder). Het betreft een nieuwe planologische mogelijkheid ten behoeve van een specifieke vorm van
bedrijvigheid. Een deugdelijke motivering van de SER ladder door de gemeente blijft achterwege. De ladder
brengt mee dat agrarisch buitengebied dient te worden ontzien wanneer de aanleg van zonnepanelen binnen of
nabij bestaand stedelijk gebied mogelijk is. Dubbelfuncties moeten zoveel mogelijk worden bevorderd. Daarna zal
pas moeten worden gekeken naar een locatie in het buitengebied. Alternatieven zouden onvoldoende zijn
onderzocht. Het is niet ondenkbaar dat in eerste instantie daken van bedrijven, winkelcentra en
overheidsgebouwen op lucratieve wijze worden voorzien van panelen. Dit creëert een dubbelfunctie en geeft
geen overlast voor de leefomgeving dat in lijn is het met het Milieubeleidsplan. Particulieren kunnen ook op een
slimme manier bijdragen, verwezen wordt naar succesvol pionier Tesla; een zonnedak zou de leefomgeving niet
aantasten, anders dan een zonneveld. Bedrijventerrein Venekoten Noord (bron tabel 2009) brengt slechts met
375.000 kWh een te verwaarlozen opbrengst ten opzichte van he potentieel. Verder wordt opgemerkt dat LTO
Noord pleit voor zonnepanelen op bestaande daken gelegen in industrieterreinen om wildgroei in het
buitengebied te voorkomen. Dat veel boeren voor 2024 hun asbestdaken moeten saneren, biedt daartoe kansen.

Commentaar gemeente
De locatie begeeft zich nabij bestaand stedelijk gebied en past daarmee binnen de uitgangspunten van
provinciaal beleid. Wat betreft toepassing van de SER-ladder merken wij op dat de ontwikkeling van een
zonnepaneelveld niet wordt aangemerkt als een stedelijke functie in de zin voor de ladder voor duurzame
verstedelijking. Evenwel heeft er wel een zorgvuldige toetsing van het initiatief plaatsgevonden, waarbij onder
andere geconcludeerd kan worden dat er geen locaties voorhanden zijn waarop op rendabele wijze (waarvoor
reeds SDE-subsidie beschikbaar is gesteld) een zonneveld geëxploiteerd kan worden. Ook hier wordt door
onderhavig bestemmingsplan een dubbelfunctie gecreëerd, waarbij de onderliggende (agrarische) bestemming in
tact blijft. Dit project sluit andere initiatieven op het gebied van duurzame energie overigens niet uit.

Milieurisico’s zijn niet uitgesloten
De vraag is of met het faciliteren van de plannen van GroenLeven in essentie op juiste wijze invulling wordt
gegeven aan het landelijk overheidsbeleid; de effecten zijn nog niet uitgekristalliseerd. De duurzaamheidsdrift
wordt mede ingegeven door commerciële, economische prikkels, met alle gevolgen van dien.
Niet uitgesloten kan worden dat zonnevelden op termijn grootschalige aantasting van de bodem opleveren. In dat
geval kan waardevolle landbouwgrond niet meer worden gebruikt voor het kweken van gewassen. Het is niet
zeker welke effecten zonnecellen op de gezondheid van mens, dier en groen heeft; cellen zouden de giftige stof
cadmium kunnen lekken. Reclamanten vragen zich ook af of de cellen geen milieubelastende stoffen bevatten de
zonnecellen recyclebaar zijn, of weide- en trekvogels niet in de war raken en of er schapen kunnen grazen.
De conclusie van de gemeente dat de kans op ernstige bodemvervuiling niet valt te verwachten, zou een nogal
summiere motivering zijn. Er zou beter moeten worden gekeken of de kans op milieuverontreiniging bestaat.
Verder is onvoldoende invulling gegeven aan de zorgplicht uit de Nb-wet. Naast de buizerd en de das zouden er
veel meer dierensoorten in de omgeving van de Houtwal in Venekoten leven. Zolang het plan niet wordt gedragen
door deugdelijk onafhankelijk onderzoek, kan een gezonde leefomgeving niet worden geborgd.

Commentaar gemeente
In het facetbestemmingsplan wordt voldaan aan alle omgevingsaspecten, waaronder het aspect bodem.
Omschreven is dat de kwaliteit van de bodem de uitvoerbaarheid van het plan niet in de weg staat. Hierbij merken
we op dat er geen sprake is van grootschalige bodemingrepen en daarom de gronden na afloop van de tijdelijke
invulling weer in gebruik kunnen worden genomen als agrarische grond.
Wetenschappelijk is niet aangetoond dat zonnepanelen negatieve effecten hebben op de gezondheid van mens,
dier en groen.
Door een onafhankelijk bureau is een inventarisatie van natuurwaarden uitgevoerd. Dit om vast te stellen of er
aanvullend onderzoek naar gebiedenbescherming en soortenbescherming dient plaats te vinden. De effecten op
natuurwaarden worden beoordeeld in relatie tot de Wet Natuurbescherming met de daaraan gekoppelde
provinciale verordening en het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid.
Hierbij is betrokken of er beschermde soorten zich in het plangebied bevinden, uiteraard is niet uit te sluiten dat er
andere dieren zonder beschermde status binnen het plangebied foerageren. Uit de zienswijze blijkt niet op welke
andere dieren reclamant precies doelt.

SUBSIDIAR
Licht, zicht, geluid en waardevermindering
Bestaande landbouwkarakteristieken moeten voor meer dan 20.000 panelen plaatsmaken. Niet iedereen is
gecharmeerd van het uiterlijk van zwarte zonnepanelen in dit landschapstype. Zichtbelemmering is het
belangrijkste aspect. De voorgevel van de woning bevindt zich op 25 meter afstand van het veld en derhalve 5
meter te weinig ten opzichte van de VNG gehanteerde richtlijn. Deze norm van milieuzonering ziet op het geluid
tot transformatorstations. Anders dan in de toelichting staat, is de ontwikkeling op dat punt niet conform de
gehanteerde richtlijn. Naast zicht, licht en geluidshinder, worden cliënten geconfronteerd met een enorme
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>waardedaling. Het mooie agrarische uitzicht verdwijnt, terwijl er geen acceptabele verdeling van de lusten en
lasten plaatsvindt. Er zouden geschiktere locaties zijn waar niemand wordt gehinderd. Zou het park er komen,
dan wenst men opheldering over het volgende:
        Heeft de omgeving direct baat bij het plan?
        Komt er een asfalt onder de grondgebonden panelen?
        Hoe wordt het weiland onderhouden, beveiligd en verlicht?
        Is gekozen voor een Oost-West opstelling en geeft dit een rustig, geordend beeld?
        Gaat de verlichting na 23u uit zodat mens en dier hier ’s nachts geen hinder van hebben?
        Wordt het veld door een hekwerk met cameratoezicht beschermd tegen vandalisme?
        Krijgt het groene element aan de rand en wat is de waarborg dat deze gedurende de hele planperiode
         afdoende onderhouden en dicht blijven?
        Worden de panelen dusdanig verdiept aangebracht zodat er nog uitzicht blijft?
        Blijft bloemmengsel behouden en gebruikt de onderhoudsplichtige bestrijdingsmiddelen?
        Grasmaaien zal zeker voor geluidshinder zorgen of wordt herrie voorkomen door inzet van voldoende
         schapen?
        Het terrein is hoger gelegen t.o.v. het perceel van cliënten; kan een volwassen persoon daar vandaan
         (maaiveldniveau) over de panelen heen kijken?
        Bestaat er een verhoogd risico op brandgevaar?
        Waarom wordt op voorhand niet gesproken over een financiële compensatie voor de nadelige gevolgen
         die de direct omwonenden ondervinden, terwijl dat in vergelijkbare situaties elders wel het geval was?

Commentaar gemeente
Puntsgewijs gaat de gemeente in op de door reclamanten gestelde vragen:
      Het      plan     genereert    inkomsten     voor     de       gemeente      waarvan    inwoners    via
       duurzaamheidsmaatregelen/projecten direct kunnen profiteren (zoals bijvoorbeeld een energiescan,
       slimme energiemeter, smart grid).
      Er wordt geen asfalt gestort onder de zonnepanelen.
      Onderhoud aan de velden wordt door middel van de inzet van schapen gerealiseerd. Beveiliging van het
       velden gebeurt door plaatsing van camera’s. De terreinen worden niet verlicht.
      Er is voor de locatie Houtwal gekozen voor een Oost-west opstelling, wat een rustig geordend beeld
       geeft.
      De terreinen worden niet verlicht, dus daarvan kan geen hinder worden ondervonden.
      Door middel van camera’s wordt het terrein beveiligd. Het terrein wordt afgesloten met een hek die door
       beplanting aan het zicht zal worden onttrokken.
      De panelen worden op de locatie Houtwal niet verdiept aangebracht, maar door groenblijvende
       beplanting zullen de zonnepanelen enigszins uit het zicht worden gehouden.
      Het plangebied dient landschappelijk te worden ingepast wat betekent dat de zonnepaneelvelden
       worden afgeschermd door groenblijvende beplanting. Dit wordt eveneens middels een voorwaardelijke
       verplichting in het bestemmingsplan geregeld, dus is niet vrijblijvend van aard.
      Het bloemenmengsel wordt zoveel mogelijk gehandhaafd, er wordt geen gebruik gemaakt van
       onderhoudsplichtige bestrijdingsmiddelen.
      Onderhoud aan de velden wordt door middel van de inzet van schapen gerealiseerd.
      Met beplanting wordt geprobeerd de locatie zo goed mogelijk in te passen, niet uitgesloten wordt dat er
       enig zicht op de zonnepanelen zal zijn.
      Niet bekend is dat er een verhoogd risico op brandgevaar ontstaat.
      Het staat reclamanten vrij een planschadeverzoek in te dienen binnen 5 jaar na het onherroepelijk
       worden van het bestemmingsplan.

Resumé
Het onderhavige plan is gebaseerd op artikel 3.1. Wro. Van een goede landschappelijke inpassing kan echter niet
worden gesproken en een goede ruimtelijke onderbouwing ontbreekt. Het zonnepark zorgt voor een onrustig
beeld en een sterke horizonvervuiling. De beoogde locatie wordt mogelijk afgesloten met een hekwerk. Het
karakteristieke buitengebied van Buurtschap Venekoten en dit gedeelte van de Houtwal krijgt mede hierdoor een
industriële uitstraling. De relatie tussen stedelijk- en natuurgebied versterkt ten kosten van landbouwgrond. De
ambitie voor 2030 kan ongetwijfeld worden gerealiseerd met behulp van bestaande architectonische
mogelijkheden die panelen laten integreren in bestaande bebouwing of op daken van (agrarische) bedrijven of
andere gebouwen, zodat niemand er last van heeft. Het stimuleren van duurzame energie wil niet zeggen dat dit
per definitie in de vorm van grootschalige projecten op ongeschikte locaties moet gebeuren. De gemeente dient
een maatschappelijke kostenbatenanalyse uit te voeren alvorens men begint aan realisatie van de plannen. In
hoeverre zonnevelden qua prijs-kwaliteit verhouding werkelijk duurzaam zijn, verdient nader onderzoek.
Daarnaast is een gebiedsgericht milieubeleid urgent. Verstoring van een rijk flora en fauna is in het geding. Er zou
geen onderzoek zijn gedaan of aandacht in het plan zijn voor de mens. Een milieuvriendelijke oplossing geniet
ook de voorkeur van cliënten, maar bij het gevoerde beleid ontbreekt het aan meerdere voorwaarden of
kwaliteitseisen. Dat maakt een Solarpark op deze plek onwenselijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Commentaar gemeente
Het perceel van reclamanten sluit nagenoeg aan op het bedrijventerrein Venekoten. Vanuit provinciaal beleid zijn
locaties die grenzen aan stedelijk gebied of bedrijventerreinlocaties bij uitstek geschikt voor invulling van
grootschalige zonnepaneelvelden.
Opgemerkt wordt dat andere duurzaamheidsinitiatieven met onderhavig plan niet worden uitgesloten.

De gemeente faciliteert slechts GroenLeven. De risico’s liggen in dit geval bij GroenLeven.
Het plan voldoet aan de vereiste omgevingsaspecten, waarbij wel degelijk aandacht wordt besteed aan de
effecten voor de mens, de flora en fauna.
Wij zijn van mening dat deze duurzame invulling met zonnepanelen juist bijdraagt aan een betere leefomgeving
voor mens, flora en fauna op de lange termijn.


Oosterwolde, 12 april 2017
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>