<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing               VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




                   Zonnepark Duistereweg i.o.

                                 te Oosterwolde

                             Ruimtelijke onderbouwing



                                        DEFINITIEF


 Opgesteld door:
                                 Adviseurs:
                                 Mevr. mr. D. Hooites


 Opdrachtgever                   Zonnepark Duistereweg i.o.

 Contactpersonen                 Mevr. G. Stoffelen

 Versie 0.2                      Augustus 2019




                       BMD Advies Noord Nederland, Lorentzpark 20, 9351 VJ Leek
                          tel.: 0594 - 280 130, email: info@bmdadviesnoord.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing             VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



Inhoudsopgave


1      Inleiding _____________________________________________________ 4
       1.1        Aanleiding________________________________________________________ 4
       1.2        Plangebied________________________________________________________ 4
       1.3        Vigerend planologisch regime ________________________________________ 5
2      Het plan ______________________________________________________ 6
       2.1        Huidige situatie ____________________________________________________ 6
       2.2        Toekomstige situatie ________________________________________________ 6
       2.3        Landschappelijke inpassing __________________________________________ 7
3      Beleid _______________________________________________________ 9
       3.1        Rijksbeleid _______________________________________________________ 9
       3.1.1      Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte _________________________________ 9
       3.1.2      Besluit algemene regels ruimtelijke ordening ____________________________ 9
       3.1.3      Ladder voor duurzame verstedelijking _________________________________ 10
       3.2        Provinciaal beleid _________________________________________________ 10
       3.2.1      Romte foar Sinne en Sinnefjilden yn it lânskip __________________________ 10
       3.2.2      Verordening Romte _______________________________________________ 11
       3.3        Gemeentelijk beleid _______________________________________________ 13
       3.3.1      Milieubeleidsplan 2010-2016 ________________________________________ 13
       3.3.2      Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030 ____________________ 13
       3.3.3      Beleid zonnepaneelvelden gemeente Ooststellingwerf ____________________ 13
       3.3.4      Welstandsnota 2009 _______________________________________________ 14
       3.3.5      Beheersverordening ‘Oosterwolde 2014’ _______________________________ 15
4      Omgeving- en milieuaspecten ____________________________________ 16
       4.1        Milieueffectrapportage _____________________________________________ 16
       4.2        Milieuzonering ___________________________________________________ 16
       4.3        Ecologie ________________________________________________________ 17
       4.4        Cultuurhistorie en archeologie _______________________________________ 20
       4.5        Bodem __________________________________________________________ 22
       4.6        Geluid __________________________________________________________ 23



                                                                                        Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


       4.7        Lucht en geur ____________________________________________________ 24
       4.8        Water___________________________________________________________ 24
       4.9        Veiligheid _______________________________________________________ 26
       4.10       Planologisch relevante leidingen _____________________________________ 26
5      Uitvoerbaarheid _______________________________________________ 27
       5.1        Maatschappelijke uitvoerbaarheid ____________________________________ 27
       5.2        Economische uitvoerbaarheid ________________________________________ 28
6      Conclusie ____________________________________________________ 29
Overzicht bijlagen _________________________________________________ 30




                                                                                     Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



1      Inleiding
1.1      Aanleiding
Zonnepark Duisterweg i.o. is voornemens om een zonnepark te realiseren in de gemeente Oost-
stellingwerf. Voor de aanleg en de bouw van het zonnepark en het gebruik van de gronden ten
behoeve van dit doeleinde is een omgevingsvergunning vereist, zoals bedoeld in de Wet alge-
mene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo).

Het zonnepark heeft een totale oppervlakte van 11,5 hectare. Hiervan wordt 8,2 hectare benut
voor de opstelling van zonnepanelen en de daarbij benodigde voorzieningen met een totaal opge-
steld vermogen van 11,2 Mwp. De overige 3,3 hectare wordt benut voor de landschappelijke in-
passing.

Voor het zonnepark wordt een aanvraag om omgevingsvergunning ingediend voor de volgende
activiteiten:
    - het bouwen van een bouwwerk (artikel 2.1, lid 1, sub a Wabo);
    - het gebruiken van gronden of bouwwerken in strijd met een beheersverordening (artikel
        2.1, lid 1, sub c Wabo).

Om het zonnepark planologisch mogelijk te maken is er een buitenplanse afwijking van de be-
heersverordening benodigd, zoals bedoeld in artikel 2.12, lid 1, sub a, onder 3 Wabo. Deze ruim-
telijke onderbouwing is opgesteld ten behoeve van de motivering waarom een afwijking van het
bestemmingsplan vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening verantwoord is.

1.2      Plangebied
Het plangebied is gelegen aan de Duistereweg te Oosterwolde, in de gemeente Ooststellingwerf.
Het gebied is gelegen in het overgangsgebied tussen het dorp en het buitengebied en kenmerkt
zich als agrarisch gebied. Het plangebied is gelegen ten zuiden van de Milieustraat Gemeente
Ooststellingwerf en ten westen van de rioolwaterzuiveringsinstallatie die in beheer is bij het
Wetterskip Fryslân. Ten zuidwesten van het plangebied is de provinciale weg, de N381, gelegen.

Het plangebied betreft de volgende kadastrale percelen: gemeente Oosterwolde, sectie D, num-
mers 362, 1326, 1328, 1329, 2042, 2043, 2044, 2045 en 2120. Op figuur 1 is het plangebied
weergegeven.




                                                                                          Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




Figuur 1: Plangebied zonnepark Duistereweg, kadastrale percelen paars gearceerd


1.3      Vigerend planologisch regime
Het plangebied is gelegen binnen de grenzen van de vigerende beheersverordening ‘Oosterwolde
2014’ en valt binnen het besluitgebied ‘bestaand’. Het gebied is op de functiekaart behorend bij
de beheersverordening, aangemerkt met de functie ‘agrarisch gebied’. Het realiseren van een
zonnepark past niet binnen de voorschriften van de beheersverordening.

Middels een aanvraag omgevingsvergunning wordt de gemeente verzocht om medewerking te
verlenen aan een buitenplanse afwijking, zoals bedoeld in artikel 2.12, lid 1, sub a, onder 3
Wabo. De aanvraag omgevingsvergunning kan worden verleend indien middels een ruimtelijke
onderbouwing wordt gemotiveerd dat het gebruik van gronden en bouwwerken niet in strijd is
met een goede ruimtelijke ordening.




                                                                                         Pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                  VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



2      Het plan
2.1      Huidige situatie
Het plangebied is gelegen aan de westkant van het dorp Oosterwolde en grenst aan de provinci-
ale weg, de N381. In de directe omgeving van het plangebied bevindt zich de rioolwaterzuive-
ringsinstallatie, de Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf en een aantal vrijstaande woningen,
al dan niet in combinatie met bedrijvigheid. De onderstaande afbeeldingen geven een impressie
van de huidige situatie.




Figuur 2: afbeeldingen huidige situatie


2.2      Toekomstige situatie
Het plan betreft de realisatie van een zonnepark met een totale oppervlakte van 11,5 hectare voor
een periode van 30 jaar. Hiervan wordt 8,2 hectare benut voor de opstelling van zonnepanelen en
daarbij benodigde voorzieningen. De overige 3,3 hectare wordt benut voor de landschappelijke
inpassing, zie paragraaf 2.3. Het zonnepark krijgt een vermogen van 11 MWp. Hiermee kunnen
12.000 huishoudens van stroom worden voorzien. Over de aansluiting op het elektriciteitsnet is
reeds overleg gevoerd met Liander. Tijdens dit overleg is aangegeven dat voldoende aansluitca-
paciteit beschikbaar is.

De zonnepanelen wordt geplaatst in een veldopstelling en hebben een maximale hoogte van 1,80
meter. De palen van de onderconstructie zullen tussen de 1.50 en 3.00 meter diep de grond in
gaan. Op basis van sonderingsonderzoek zal bepaald worden wat de diepte van de palen precies
nodig is. Ten behoeve van het zonnepark worden er een aantal transformatoren geplaatst en een



                                                                                          Pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                  VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


inkoopstation. Op het terrein is er sprake van een onderhoudspad en het zonnepark wordt omslo-
ten door een transparant hekwerk van maximaal 1.80 meter hoog..




Figuur 3: dwarsdoorsnede opstelling zonnepanelen.




Figuur 4: referentie van het te realiseren hekwerk


2.3      Landschappelijke inpassing
Ten behoeve van het plan is een landschappelijk inpassingsplan opgesteld door ROM3D en als
bijlage toegevoegd aan deze ruimtelijke onderbouwing. Het landschappelijke inpassingsplan is
tot stand gekomen op basis van landschappelijke analyse en de beleidsstukken van de provincie
Fryslân en de gemeente Ooststellingwerf en sluit aan bij het historische landschap. De omwo-
nenden van het zonnepark hebben ook invloed gehad op de inpassing. Het ontwerp is gebaseerd
op een viertal uitgangspunten:



                                                                                        Pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                 VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


    1. Herstel van de kleinschalige verkaveling en hoge dichtheid van landschapselementen van
       het overgangsgebied tussen de hogere zandruggen en lagere beekdalen;
    2. Afstemmen van de omvang van het zonnepark op de aard en schaal en de energiebe-
       hoefte van het dorp;
    3. Afstand houden tussen zonneparken en infrastructuur, bebouwing en natuur;
    4. Vergoten van de ecologische waarde van het plangebied.




Figuur 5: ontwerp plangebied landschappelijke inpassing, zie ook bijlage 1 Landschapsplan.




                                                                                             Pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing              VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



3         Beleid
3.1        Rijksbeleid
3.1.1      Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van kracht geworden. In
het SVIR is de visie van de rijksoverheid op de ruimtelijke en mobiliteitsopgaven voor Neder-
land richting 2040 aangegeven. Voor de periode tot 2028 zijn de ambities van het Rijk in drie
rijksdoelen uitgewerkt:

      -    Vergroten van de concurrentiekracht door versterking van de ruimtelijk-economische
           structuur van Nederland;
      -    verbeteren van de bereikbaarheid;
      -    zorgen voor een leefbare en veilige omgeving met unieke natuurlijke en cultuurhistori-
           sche waarden.

De rol van de rijksoverheid in het ruimtelijke beleid voor nationale elektriciteitsvoorziening is
gelegen in het zorgen voor voldoende ruimte voor een adequate infrastructuur. Energiezekerheid
is een belangrijk economisch goed. De verdere integratie van de Europese energiemarkt maakt
dat er een steeds groter beroep op internationale verbindingen wordt gedaan en hoogspannings-
verbindingen mogelijk om uitbreiding vragen. Het Rijk wijst daarbij de tracés van hoogspan-
ningsverbindingen (vanaf 220 kV) en locaties voor de opwekking van elektriciteit (vanaf 500
MW) aan en zorgt voor de inpassing hiervan.

Het Rijk zet in op een transitie naar een duurzame, hernieuwbare energievoorziening en het ge-
schikt maken van de elektriciteitsinfrastructuur op de langere termijn voor meer decentrale op-
wekking van elektriciteit. In de Structuurvisie wordt aangegeven dat het aandeel van duurzame
energiebronnen als wind, zon, biomassa en bodemenergie in de totale energievoorziening om-
hoog moet. De ambitie is dat Nederland in 2040 een robuust internationaal energienetwerk kent
en dat de energietransitie ver gevorderd is.

Het is primair de taak van provincies en gemeenten om voldoende ruimte te bieden voor duur-
zame energievoorziening (zoals zonne-energie en biomassa). Het ruimtelijk rijksbeleid voor
(duurzame) energie beperkt zich daarom enkel tot grootschalige windenergie op land en op zee,
gelet op de grote invloed op de omgeving en de omvang van deze opgave. Voor andere energie-
functies is geen nationaal ruimtelijk beleid nodig, naast het faciliteren van ontwikkelingen door
het aanpassen van wet- en regelgeving en het delen en ontwikkelen van kennis.
Voorliggend plan moet ruimte gaan bieden aan een zonnepark. Het project levert daarmee een
bijdrage aan de doelstelling uit het rijksbeleid.

3.1.2      Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
De borging van de uitspraken uit de SVIR heeft in juridische zin plaatsgevonden in het Besluit
algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Dit is op 30 december 2011 (gedeeltelijk) in wer-
king getreden. In het Barro zijn de verschillende nationale belangen vastgelegd die doorwerking
moeten krijgen bij lagere overheden. Het gaat om de volgende nationale belangen: rijksvaarwe-
gen, project Mainportontwikkeling Rotterdam, kustfundament, grote rivieren, Waddenzee en
waddengebied, defensie, Natuurnetwerk Nederland (voorheen: Ecologische Hoofdstructuur), erf-
goederen van universele waarden, hoofdwegen en hoofdspoorwegen, elektriciteitsvoorziening,


                                                                                             Pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing               VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen, primaire waterkeringen
buiten het kustfundament en het IJsselmeer-gebied.

Het onderhavige project heeft geen betrekking op de voornoemde rijksbelangen. Het project is in
overeenstemming met het rijksbeleid, zoals opgenomen in de Structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte en het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening.

3.1.3     Ladder voor duurzame verstedelijking
In de SVIR is de 'ladder voor duurzame verstedelijking' (hierna: Ladder) geïntroduceerd. Bij be-
sluit van 28 augustus 2012 is de Ladder toegevoegd aan artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke
ordening (Bro) en vervolgens op 1 oktober 2012 in werking getreden. Op 1 juli 2017 is het Bro
gewijzigd, waarbij een nieuwe Laddersystematiek geldt.

Het doel van de Ladder is zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik, met oog voor de toekomstige
ruimtebehoefte en ontwikkelingen in de omgeving. De Ladder geeft daarmee invulling aan het
nationaal ruimtelijk belang gericht op een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming
bij ruimtelijke besluiten. Uit jurisprudentie1 blijkt dat een zonnepark niet als nieuwe stedelijke
ontwikkeling wordt beschouwd. Om die reden toepassing van de Ladder niet aan de orde. De
provincie Fryslân oordeelt in haar beleid eveneens dat opstellingen voor zonne-energie niet kun-
nen worden aangemerkt als stedelijke functie.

3.2       Provinciaal beleid
De provincie Fryslân wil haar bijdrage leveren aan de energietransitie en het verminderen van de
uitstoot van broeikasgassen. Daarmee sluit zij aan op én levert zij een bijdrage aan nationale, Eu-
ropese en wereldwijde afspraken. Er wordt ingezet op energie besparen, het opwekken van duur-
zame energie en het zo efficiënt mogelijk gebruik van fossiele brandstoffen als het niet anders
kan (Trias Energetica).

Het provinciaal zonnebeleid is vastgelegd in de notities:
   - Romte foar Sinne; en
   - Sinnefjilden yn it lânskip.

3.2.1     Romte foar Sinne en Sinnefjilden yn it lânskip
Romte foar Sinne
Op 18 februari 2015 heeft de Provinciale Staten van de provincie Fryslân de beleidsnota ‘Romte
foar Sinne’ vastgesteld. De notitie ‘Romte foar Sinne’ gaat over de ruimtelijke randvoorwaarden
bij opstellingen van zonne-energie, in bredere zin, maar is gebaseerd op te verwachten ontwikke-
lingen rond zonnepanelen. Sinnestroom spreekt een ruimtelijke voorkeur uit voor opstellingen
van zonnepanelen: de inzet is gericht op meervoudig ruimtegebruik en in hoofdzaak op be-
staande bebouwing.

Vanuit de ambitie van Sinnestroom is de bijdrage van ‘zonneweides’ als positief aan te merken,
en waarschijnlijk ook nodig om de beleidsambitie van 500MW in 2020 te halen. De provincie
Fryslân wil daarvoor ruimte bieden, mits de locatiekeuze zorgvuldig tot stand is gekomen, in
aanvulling op de mogelijkheden van meervoudig ruimtegebruik.

1
    ABRvS 23 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:178 en ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724


                                                                                               Pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                 VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


Daartoe zijn er mogelijkheden, in aanvulling op de bestaande mogelijkheden, om binnen kwali-
tatieve voorwaarden ruimte te bieden aan zonne-energie opstellingen ‘op de grond’, als uitbrei-
ding van dorp of stad.

De provincie heeft een zeer beperkte rol als het gaat om plaatsing van zonnepanelen binnen be-
staand bebouwd gebied. De provincie geeft aan dat dit een gemeentelijke aangelegenheid betreft.

Voor het gebied aansluitend aan en nabij stads- en dorpsgebied, geldt een ‘ja, mits-benadering’.
Onder ‘nabij’ wordt verstaan een locatie die een redelijke aansluiting heeft of kan krijgen op het
stedelijk weefsel van stad of dorp.

Verder geldt er ten aanzien van de inpassing dat opstellingen aan de rand van stad en dorp, net
als elke andere stedelijke uitbreiding, goed in het landschap, vanaf relevante zichtlijnen, moeten
worden ingepast. Ten behoeve hiervan is een landschappelijk inpassingsplan opgesteld door
ROM3D zoals beschreven in paragraaf 2.3 en als bijlage toegevoegd aan deze ruimtelijke onder-
bouwing.

Sinnefjilden yn it lânskip
In de beleidsnotitie Sinnefjilden yn it lânskip heeft de provincie Fryslân een tiental vertrekpunten
weergegeven ten behoeve van zorgvuldige locatiebepaling en inpassing van zonnevelden. Het
doel van de vertrekpunten is om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van zonnevelden
mét ruimtelijke kwaliteit. De vertrekpunten zijn echter geen verplichting, ze fungeren als voor-
beeld en/of advies. De planvorming van het onderhavige zonnepark is tot stand gekomen op ba-
sis van landschappelijke analyse en de beleidsstukken van de provincie Fryslân en de gemeente
Ooststellingwerf.

3.2.2    Verordening Romte
Het provinciale beleid ten aanzien van zonne-energie is op 18 februari 2015 vastgelegd in de ‘1e
Partiële herziening Verordening Romte Fryslân 2014 (Romte foar Sinne),’ meer specifiek in arti-
kel 9.42.

In artikel 9.4.1, lid 1, sub a is bepaald dat een ruimtelijk plan in het landelijk gebied slechts kan
voorzien in een opstelling van zonne-energie aansluitend op bestaand stedelijk gebied van een
stad of dorp of als onderdeel van een uitbreidingslocatie, of nabij bestaand stedelijk gebied, mits
het zonnepark een redelijke aansluiting heeft of krijgt op het stedelijk weefsel van stad of dorp;
waarbij de locatiekeuze moet worden onderbouwd op grond van;
    1. de gemeentelijke ambitie inzake zonne-energie,
    2. de daaraan verbonden analyse van en visie op mogelijkheden binnen en buiten bestaand
        bebouwd gebied,
    3. de energiebehoefte van een kern, of van enkele samenwerkende kernen en de mogelijk-
        heid van participatie van bewoners, en
    4. aard en schaal van een kern.

Het onderhavige plangebied is als dusdanig aan te merken gelet op de ligging ten opzichte van
het stedelijk weefsel van Oosterwolde en de bijzondere stedelijke functies in de nabijheid zoals

2
  Verordening Romte Fryslân 2014,vastgesteld op 24 juni 2014, en in werking getreden op 1 augustus 2014, en laat-
stelijk gewijzigd op 18 februari 2015.


                                                                                                         Pagina 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing               VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


de rioolwaterzuiveringsinstallatie en de Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf. Deze ruimte-
lijke onderbouwing en de bijbehorende bijlagen strekken tot de onderbouwing van de locatie-
keuze.

Het voorontwerp van de stukken van de omgevingsvergunning van Zonnepark Duisterweg is
voorgelegd aan provincie Fryslân. Op basis van het provinciale advies is het landschappelijk ont-
werp aangepast op de volgende punten.
-De afstand tussen N381 en de zonnepanelen is vergroot naar 33 meter (zie onderstaande door-
snedes).
-In de quickscan flora en fauna is de demping en verbreding van de watergangen binnen het
plangebied meegenomen in de toets op de Wet Natuurbescherming.




Figuur 6. Dwarsdoorsnede westzijde zonnepark waarop de afstand van de zonnepanelen tot de N381 is weergege-
ven.




                                                                                                    Pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


3.3      Gemeentelijk beleid
3.3.1    Milieubeleidsplan 2010-2016
De visie van dit milieubeleidsplan is: een duurzaam Ooststellingwerf in 2030. De gemeente wil
zich inzetten voor de bescherming en verbetering van het leefmilieu. Samenwerking met de in-
woners en bedrijven staat daarbij centraal. Prioriteit ligt bij het ontwikkelen van duurzame vor-
men van energie en energiebesparing en het realiseren van een duurzame leefomgeving.

3.3.2    Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030
Dit document is een doorstart van het Milieubeleidsplan 2010-2016, vastgesteld op 26 september
2017, en een verdere uitwerking van de daarin beschreven doelstelling om als gemeente in 2030
duurzaam te zijn. Om deze doelstelling te bereiken wordt er in de Versnellingsagenda gefocust
op een viertal thema’s:
    1. Energie: een duurzame, energie neutralegemeente in 2030;
    2. Afval als grondstof: Een duurzaam schone leefomgeving, niet meer dan 100kg per inwo-
       ner per jaar te verbranden restafval en 75 procent recyclen van het ingezamelde afval in
       2020;
    3. Biobased Economy: ontwikkelen van een Biobased economie;
    4. Biodiversiteit: Overal waar mogelijk beheer op biodiversiteit toepassen en creëren van
       bewustwording en draagvlak door het belang van biodiversiteit actief uit te dragen.

Energie: een duurzame, energieneutrale gemeente in 2030
De doelstelling van de gemeente is dat er in 2030 niet meer energie (in TJ) wordt gebruikt dan
dat er zelf wordt opgewekt in de gemeente. Het doel is zo weinig mogelijk energie te gebruiken
en als energie wordt gebruikt, dan gebeurt dat zo efficiënt mogelijk. Opwekken van energie ge-
beurt duurzaam en met zo min mogelijk uitstoot van CO2.Om de ambitie te realiseren wordt er
ingezet op grootschalige opwekking van zonne-energie, verduurzaming van de bebouwde omge-
ving en worden de mogelijkheden van kleinschalige windenergie en mogelijke andere nieuwe
energiebronnen onderzocht.

Met de doelstelling om in 2030 alleen nog maar duurzame energie te gebruiken draagt de ge-
meente Ooststellingwerf bij aan het realiseren van provinciale, landelijke en Europese doelen.
Het gaat om energieproductie, -besparing en om duurzame alternatieven.

Het onderhavige zonnepark betreft een zonnepark met een totale oppervlakte van 11,5 hectare.
Hiervan wordt 8,2 hectare benut voor de opstelling van zonnepanelen en daarbij benodigde voor-
zieningen met een totaal opgesteld vermogen van 11,2 Mwp. De overige 3,3 hectare wordt benut
voor de landschappelijke inpassing. Het onderhavige initiatief draagt bij aan de doelstelling.

3.3.3    Beleid zonnepaneelvelden gemeente Ooststellingwerf
Op 12 oktober 2017 is het ‘Beleid zonnepaneelvelden gemeente Ooststellingwerf’ vastgesteld,
met daarin een verdere uitwerking van provinciaal- en gemeentelijk beleid in het kader van zon-
nepanelen.
De gemeente wil ruimte bieden voor het opvangen van zonne-energie in aansluiting op het stede-
lijk gebied. Hierbij wordt aangesloten op het beleid en de regels van de provincie. Dit betekent
dat de gemeente de aanleg van zonnepaneelvelden mogelijk maakt in aansluiting op het stedelijk
gebied van de dorpen.


                                                                                           Pagina 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




Het te realiseren zonnepark sluit aan op het bestaand stedelijk gebied, c.q. het stedelijk weefsel
van Oosterwolde en is gelegen in de onmiddellijke nabijheid van bijzondere stedelijke functies
zoals de rioolwaterzuiveringsinstallatie, de Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf en een aantal
vrijstaande woningen als dan niet in combinatie met bedrijvigheid.

In het beleid is uitgewerkt wat er nodig is aan zonne-energie om de doelstelling, een duurzame,
energie neutrale gemeente in 2030, te behalen. Daarbij is geïnventariseerd wat de energievraag is
en wat de huidige voorzieningen zijn qua duurzame energieopwekking. Om te voorzien in een
aanbod van 369.505 MWh is op basis van dit uitgangspunt ongeveer 435 hectare aan zonnepane-
len nodig, op daken en/of in veldopstellingen. Hierbij is nog geen rekening gehouden met het be-
staande beleid dat ook is gericht op het beperken van de energievraag (besparing). Het onderha-
vige zonnepark bedraagt 8,2 hectare aan zonnepanelen en kan daarmee bijdragen aan de energie-
vraag in duurzame energieopwekking.

In het beleid is, ten opzichte van het provinciaal beleid, een aanvullende voorwaarde opgenomen
door de gemeente. De gemeente wil zonnepaneelvelden alleen tijdelijk mogelijk maken. Uitdruk-
kelijk is de voorwaarde gericht op het tijdelijk mogelijk maken en niet per se op een bepaalde pe-
riode. Belangrijk daarbij is dat een veld niet langer mogelijk gemaakt wordt dan nodig is. Hierbij
denken wij, in overeenstemming met de gebruikelijke levensduur van zonnepanelen op dit mo-
ment, aan een periode van ten hoogste 30 jaar. Het onderhavige zonnepark is beoogd voor een
periode van 30 jaar.

3.3.4    Welstandsnota 2009
In de Welstandsnota 2009 is een gebiedsgericht kader opgenomen dat een gereedschap vormt
voor de gemeente, om aan de hand van een methodiek, zowel de bestaande visueel ruimtelijke
kwaliteit te beschrijven en te waarderen, als de gewenste ontwikkeling ervan aan te geven en
ook, op basis daarvan, richtlijnen of criteria vast te stellen voor het te voeren welstandsbeleid.

Het gebiedsgerichte beoordelingskader als instrument voor welstandsbeleid van de bestaande
ruimtelijke omgeving kent de volgende opbouw:
    - Beschrijving van te onderscheiden ruimtelijke gebiedsdelen binnen de gemeente op
       grond van ruimtelijk functionele- en beeldkarakteristieken;
    - Waardering van de opgestelde beschrijving;
    - Toetsing hiervan aan de ruimtelijk-functionele beleidsvisie en bepaling van welstandscri-
       teria op basis van de ruimtelijke beschrijving, waardering en beleidsintenties.

Het plangebied is deels gelegen in welstandsgebied 0.0 (buitengebied, verspreide bebouwing) en
deels gelegen in welstandsgebied 6.2 (Oosterwolde West). Ten behoeve van het plan is een land-
schappelijk inpassingsplan opgesteld door ROM3D, waarbij rekening is gehouden met gemeen-
telijke beleidsstukken.

Het plan voor zonnepark Duistereweg is op 17 april en 1 mei 2019 in de adviescommissie ruim-
telijke kwaliteit van gemeente Oostellingwerf besproken. Op advies van de commissie is het plan
aangepast: het hekwerk is verlaagd van 2.00 meter naar 1.80 meter en het prikkeldraad dat eerder
aan de bovenzijde was ingetekend is verwijderd. De kleur van de transformatoren en het inkoop-
station is aangepast naar een bedekte kleur groen. Tevens is de transformator aan de noordzijde



                                                                                             Pagina 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


verplaatst naar het oosten waardoor deze niet aan de rand van het zonnepark (in het zicht vanaf
de N381) staat.

3.3.5    Beheersverordening ‘Oosterwolde 2014’
Het plangebied is gelegen binnen de grenzen van de vigerende beheersverordening ‘Oosterwolde
2014’ en valt binnen het besluitgebied ‘bestaand’. Het vigerende planologisch regime is beschre-
ven in paragraaf 1.3 van deze onderbouwing.




                                                                                          Pagina 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



4       Omgeving- en milieuaspecten
4.1      Milieueffectrapportage
Het Besluit milieueffectrapportage (hierna: Besluit m.e.r.) is essentieel om te kunnen bepalen of
bij de voorbereiding van een plan of een besluit een m.e.r.-(beoordelings)procedure moet worden
doorlopen. In bijlage 1 zijn in onderdelen C en D categorieën van activiteiten opgenomen waar-
bij er voor plannen of besluiten sprake kan zijn van een m.e.r.-plicht (onderdeel C) of een m.e.r.-
beoordelingsplicht (onderdeel D). Er is sprake van een vormvrije m.e.r.-beoordelingsplicht, als
er sprake is van activiteit die is aangewezen in een categorie van onderdeel D waarbij de ge-
noemde drempelwaarde niet wordt overschreden.

Het realiseren van een zonnepark komt niet voor in onderdeel C van bijlage 1 Besluit m.e.r.
In onderdeel D van bijlage 1 Besluit m.e.r. zijn de volgende categorieën opgenomen waar het
zonnepark onder kan vallen:
    - Categorie D9: een landinrichtingsproject dan wel een wijziging of uitbreiding daarvan, In
       gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op een functiewijziging met een opper-
       vlakte van 125 hectare of meer van water, natuur, recreatie of landbouw;
    - Categorie D22.1: de oprichting, wijziging of uitbreiding van een industriële installatie be-
       stemd voor de productie van elektriciteit, stoom en warm water, in gevallen waarin de ac-
       tiviteit betrekking heeft op een elektriciteitscentrale met een vermogen van 200 megawatt
       (thermisch) of meer.

Op basis van jurisprudentie3 wordt gesteld dat het zonnepark niet onder de hiervoor genoemde
categorieën valt. In de uitspraak is aangegeven dat categorie D9 is bedoeld voor grootschalige
ontwikkelingen in het buitengebied. Het plan heeft betrekking op een gebied van 11,5 hectare en
is niet als dusdanig aan te merken. Categorie D22.1 heeft betrekking op installaties voor de pro-
ductie van elektriciteit, stoom en water. Daar is geen sprake van, waardoor gesteld kan worden
dat het plan niet onder categorie D22.1 valt. Op basis hiervan is er geen aanleiding zijn tot het
opstellen van een (vormvrije) m.e.r.-beoordelingsnotitie.

4.2      Milieuzonering
In de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering (hierna: VNG-publicatie), is beschreven hoe
men invulling kan geven aan een goede ruimtelijke ordening met behulp van milieuzonering. Op
basis van milieuzonering kan er voldoende afstand in acht worden genomen tussen diverse func-
ties, zoals tussen bedrijven en woningen, om te bewerkstelligen dat hinder en gevaar wordt voor-
komen. In de VNG-publicatie is een categorisering opgenomen voor bedrijfsactiviteiten/ bedrij-
ven met daarbij behorende richtafstanden voor vier ruimtelijk relevante aspecten, wetende geur,
stof, geluid en gevaar.

Een zonnepark is geen milieubelastende activiteit en is niet als zodanig opgenomen in de richtaf-
standen lijsten behorende bij de VNG-publicatie. Ten behoeve van het zonnepark worden ook
een aantal transformators en een inkoopstation geplaatst, waarbij geluid het meest bepalende as-
pect is. Deze voorzieningen zijn niet als zodanig opgenomen in de richtafstanden lijst. Om invul-
ling te geven aan de milieuzonering, kunnen deze voorzieningen het beste worden vergeleken
met de categorie ‘elektriciteitsbedrijven, met transformatorvermogen < 10 MVA, waarbij als
grootste afstand 30 meter wordt gehanteerd.
3
    ECLI:NL:RBOVE:2018:3422


                                                                                           Pagina 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                  VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




Ten opzichte van een transformator is de woning aan de Duistereweg 20 te Oosterwolde het
dichtstbij gelegen, de afstand bedraagt ongeveer 90 meter. De woning aan de Nanningaweg 48 te
Oosterwolde ligt op minimaal 225 meter afstand ten opzichte van de dichtstbijzijnde transforma-
tor.




Figuur 7: afbeelding afstand inkoopstation/transformator tot (bedrijfs-)woning


De afstand van ongeveer 90 meter voldoet daarmee ruimschoots aan de minimumafstand van 30
meter. Op basis hiervan wordt geconcludeerd dat milieuzonering niet in de weg staat aan de be-
oogde ontwikkeling.

Het zonnepark vormt een inrichting in de zin van de Wet milieubeheer. Het zonnepark is een
type A-inrichting. De inrichting, inclusief de technische ruimtes, valt daarmee onder de wer-
kingssfeer van het Activiteitenbesluit. Voor het zonnepark moet een melding Activiteitenbesluit
gedaan worden.

4.3      Ecologie
Econsultancy heeft in opdracht van Zonnepark Duistereweg i.o. een quickscan flora en fauna uit-
gevoerd aan de Duistereweg (ong.) te Oosterwolde. De quickscan flora en fauna, toegevoegd als
bijlage, is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen ontwikkeling van een zonnepark en heeft




                                                                                         Pagina 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


tot doel om in te schatten of er op de projectlocatie planten- en diersoorten, gebieden of houtop-
standen aanwezig zijn die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en
die mogelijk negatieve gevolgen kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep.

De initiatiefnemer is voornemens een zonnepark te realiseren en ecologisch in te passen.
De aanwezigheid van geschikt habitat op de projectlocatie voor de verschillende soorten en
soort-groepen is weergegeven in de onderstaande tabel. In de tabel is samengevat of de voorge-
nomen ingreep mogelijk verstorend kan werken en wat de consequenties zijn voor eventuele ver-
volgstappen, zoals soortgericht nader onderzoek of vergunning trajecten. In de tabel is weergege-
ven of maatregelen noodzakelijk zijn om overtreding van de Wet natuurbescherming voor be-
paalde soortgroepen te voorkomen.




Figuur 8: Overzicht geschiktheid projectgebied voor soortgroepen en vervolgstappen




                                                                                           Pagina 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


Stikstofdepositie
Op 29 mei 2019 is een uitspraak gedaan door de Raad van State inzake de stikstofproblematiek
en het Programma Aanpak Stikstof. In deze uitspraak is geconcludeerd dat de gangbare werk-
wijze rondom de PAS niet meer bruikbaar is. Voor elke ontwikkeling waarvan niet uit te sluiten
is dat deze leidt tot stikstofdepositie op de relevante Natura 2000-gebieden moet een Passende
beoordeling plaatsvinden om te beoordelen of de vergunning verleenbaar is.
De initiatiefnemer van het zonnepark heeft naar aanleiding van deze uitspraak een stikstofbe-
rekening laten uitvoeren door Ecologisch adviesbureau Econsultancy, zie bijlage bij voorlig-
gende ruimtelijke onderbouwing. Uit deze berekening komt naar voren dat het projecteffect klei-
ner dan 0,00 mol/ha/jaar. Bij een dergelijke projectbijdrage wordt verondersteld dat er geen sig-
nificant negatieve effecten zullen optreden op de instandhoudingsdoelen van de omliggende Na-
tura 2000-gebieden.

Door provincie Fryslân is naar aanleiding van genoemde uitspraak van de Raad van Staten een
zienswijze ingediend op de ontwerpvergunning van het zonnepark. De stikstofberekening is ver-
volgens voorgelegd aan de provincie waarop door de provincie is aangegeven dat de berekening
juridisch niet hard genoeg onderbouwd dat er geen effect is op Natura 2000-gebied.

De initiatiefnemer is vervolgens samen met het bedrijf Koolen Industries een plan gaan maken
voor het bouwen van het zonnepark met elektrisch materieel. De inzet van elektrisch materieel
zorgt ervoor dat de bouw van het zonnepark geen stikstofuitstoot veroorzaakt. Door Koolen In-
dustries is een memo opgesteld waarin onderbouwd is hoe de bouwfase volledig elektrisch zal
worden uitgevoerd, zie bijlage bij voorliggende ruimtelijke onderbouwing.
Omdat de bouwfase bij het zonnepark de maatgevende periode is voor stikstofuitstoot is de ex-
ploitatiefase niet meegenomen in de onderbouwing. In de exploitatiefase is slechts incidenteel
sprake van de inzet van gemotoriseerd verkeerd; incidenteel maaien en incidenteel onderhoud
aan het zonnepark zelf.

Conclusie
Nesten van boomvalk, buizerd, sperwer, havik en sperwer zijn in het kader van de Wet natuurbe-
scherming jaarrond beschermd. Roofvogels zijn in het algemeen gevoelig voor verstoring, met
name bij de nestplaats. Aangezien er geen bomen binnen de onderzoekslocatie gelegen zijn is
een broed-locatie hier uit te sluiten, echter is het wel mogelijk dat een nestlocatie aanwezig is
binnen de aangrenzende groenstroken gelegen rondom de onderzoekslocatie. Door werkzaamhe-
den uit te voeren buiten het broedseizoen (maart t/m juni) zijn negatieve effecten te voorkomen.
Is dit niet mogelijk dan dient nader onderzocht te worden welke functie het gebied en aangren-
zende groenstroken vervult voor de betreffende roofvogels.

Ten aanzien van de das wordt geadviseerd om bij de landschappelijke inpassing specifieke maat-
regelen ten aanzien van de das te realiseren om het gebied na realisatie van het zonnepark ge-
schikt te houden voor de das.

Verder dient rekening gehouden te worden met nesten van algemene broedvogels. Daarom wordt
geadviseerd eventuele snoeiwerkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren en het snoeiaf-
val direct te verwijderen, indien dit aan de orde is. Mochten dergelijke werkzaamheden binnen
het broedseizoen plaatsvinden dan dient voorafgaand aan de werkzaamheden een broedvogelin-
spectie uitgevoerd te worden.



                                                                                          Pagina 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


Voor beschermde soorten behorend tot de overige soortgroepen zijn overtredingen ten aanzien
van de Wet natuurbescherming wegens het ontbreken van geschikt habitat, het ontbreken van
sporen en/of vanwege een vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling niet aan de orde. Wel dient
rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht.

Tijdens de dempings- en verbredingswerkzaamheden van de betreffende sloten dient rekening
gehouden te worden met algemene vissoorten en amfibieën. Geadviseerd wordt om te werken
volgens een ecologisch werkprotocol.

Vanwege het feit dat de bouw van het zonnepark met elektrisch materieel wordt uitgevoerd is uit
te sluiten dat het zonnepark leidt tot stikstofdepositie op de relevante Natura 2000-gebieden.

Betreffende overige aspecten van gebiedsbescherming en ook betreffende beschermde houtop-
standen worden geen bezwaren voorzien in de uitvoering van de voorgenomen herontwikkeling
op de onderzoeklocatie.
Bij de realisatie van het zonnepark worden de adviezen en de algemene zorgplicht in acht geno-
men. Hierop gelet zijn er vanuit het oogpunt van ecologie geen belemmeringen.

Naar aanleiding van het advies van de provincie Fryslân op het voorontwerp van de stukken van
de omgevingsvergunning van Zonnepark Duisterweg zijn in het landschapsplan maatregelen op-
genomen ten behoeve van de das. De specifieke maatregelen die worden getroffen voor zijn:
- onder het hekwerk wordt een ruimte van 30 cm vrijgehouden ten behoeve van migratiemoge-
lijkheden voor de das.
- 30% van het bloemrijk grasland wordt kort gemaaid (tot maximaal 5 cm).
- de afstand tussen de palen van de rijen panelen wordt meer dan 2 meter waardoor de das er
makkelijk tussendoor kan.


4.4      Cultuurhistorie en archeologie
Ten behoeve van het plan is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd door KSP Archeolo-
gie. Het onderzoek is toegevoegd als bijlage. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek
komen binnen het plangebied zowel lage als middelhoge verwachtingszones voor. Binnen de lage
verwachtingszones is de kans op het aantreffen van een archeologische vindplaats klein. In de
middelhoge verwachtingszone kunnen archeologische vindplaatsen worden aangetroffen en is de
kans aanwezig dat de geplande bodemingrepen ten behoeve van het zonnepark een aantasting vor-
men van het archeologisch bodemarchief.




                                                                                         Pagina 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




Figuur 9: Archeologische verwachtingskaart van het plangebied gebaseerd op de resultaten van het bureauonder-
zoek geprojecteerd op de ontwerptekening van het zonnepark Duistereweg.


In het algemeen kan gesteld worden dat de plaatsing van zonnepanelen op palen zorgt voor klein-
schalige bodemverstoringen verspreid over een groot gebied. De aantasting door de palen van een
(vuursteen)vindplaats wordt daarom als gering beoordeeld. Tussen de palen zal voldoende infor-
matie behouden blijven voor toekomstig onderzoek. KSP Archeologie adviseert ten aanzien van
de plaatsing van de zonnepanelen geen nader archeologisch onderzoek.

Voor de inrichting van het zonnepark zijn echter meer bodemingrepen nodig zoals voor de beka-
beling, transformatoren en hekwerk. Voor de palen van het hekwerk geldt dat deze, net als de palen
van de zonnepanelen, voor een zeer beperkte schade van het archeologische bodemarchief zorgen.
Voor deze ingreep wordt dan ook geen vervolgonderzoek geadviseerd.

In het zuidelijke deel van het plangebied zullen drie transformatoren met een oppervlakte van elk
12 m2 en een inkoopstation met een oppervlakte van 30 m2 worden aangelegd. Drie gebouwtjes



                                                                                                      Pagina 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


zijn ter plaatse van de lage verwachtingszone gepland en vormen daarom geen bedreiging voor het
archeologische bodemarchief. Voor deze ingrepen wordt dan ook geen vervolgonderzoek geadvi-
seerd. Eén transformator is in de middelhoge verwachtingszone gepland. Gezien het kleine opper-
vlak van 12 m2 is de kans klein dat een vindplaats wordt geraakt en is de aantasting van een
mogelijke vindplaats gering. Op basis hiervan wordt voor de plaatsing van deze transformator geen
vervolgonderzoek geadviseerd.

De zonnevelden, de transformatoren en inkoopstation zullen onderling worden verbonden door
een netwerk van kabels. De omvang van de benodigde kabelsleuven is nog niet bekend. Een ge-
deelte van de kabelsleuven zal binnen de lage verwachtingszone komen te liggen, maar er zullen
ook sleuven in de middelhoge verwachtingszone worden aangelegd. Kabelsleuven vormen lang-
gerekte, smalle ontgravingen (ca. 0,5 m breed) waardoor de kans op het aantreffen van een vind-
plaats in de middelhoge verwachtingszone relatief klein is. Pas bij een groot netwerk aan kabel-
sleuven wordt deze kans reëel. Bovendien zal de verstoring van een mogelijke vindplaats klein
zijn vanwege de smalle kabelsleuf. De gemeente heeft op basis van de trefkans in de middelhoge
verwachtingszone in haar beleidsregels vastgelegd dat onderzoek pas nodig is bij bodemingrepen
vanaf 2.500 m2 (en dieper dan 40 cm). Uitgaande van kabelsleuven met een breedte van 0,5 m zou
deze oppervlaktegrens pas worden overschreden bij een totale lengte van 5 km aan kabelsleuven.
Gezien de omvang van het zonnepark zal de lengte van de kabelsleuven hier ruim onder blijven.
Op basis van de geringe aantasting van het archeologische bodemarchief en de beleidsregels van
de gemeente wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Om de ecologische waarden van het plangebied te versterken wordt langs de watergang die door
het plangebied loopt over een lengte van 250 m een ecologische zone gerealiseerd met aan de
noordzijde een steile oever en aan de zuidzijde een flauwe oever met rietkraag. De watergang loopt
door de lage verwachtingszone en de graafwerkzaamheden die nodig zijn voor realisatie van de
ecologische zone vormen daarom geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Voor
deze ingreep wordt dan ook geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Op grond van het onderzoek wordt geconcludeerd dat er geen belemmering is voor de realisatie
van het zonnepark in het plangebied vanuit het oogpunt van archeologie en cultuurhistorie. Indien
er tijdens de aanlegwerkzaamheden toch archeologische grondsporen en/of - vondsten worden
aangetroffen, dan wordt dit direct gemeld bij het bevoegd gezag.

4.5       Bodem
Het plangebied betreft, op basis van het Bodemloket4, geen verdachte locatie en er is bij het Bo-
demloket geen informatie voor deze locatie beschikbaar over bodemonderzoek en/of sanering.
Bodemonderzoek is noodzakelijk als personen gevolgen kunnen ondervinden van mogelijke bo-
demverontreiniging. Het zonnepark wordt gevormd door bouwwerken, waar geen personen ver-
blijven. Het uitvoeren van een bodemonderzoek is niet vereist.




4
    http://www.bodemloket.nl/


                                                                                          Pagina 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




Figuur 10: kaart plangebied rood omlijnd. bron: Bodemloket


Er vinden geen bodembedreigende activiteiten plaats, zoals bedoeld in de Nederlands Richtlijn
Bodembescherming 2012. Er is geen aanleiding tot het opstellen van een bodemonderzoek.

Gelet op bodemkwaliteit en bodembescherming, zijn er geen bezwaren tegen de realisatie van
een zonnepark.

4.6      Geluid
Een zonnepark is een inrichting in de in zin van de Wet milieubeheer. Het betreft een type A-in-
richting zoals bedoeld in het Activiteitenbesluit en valt daarmee onder de werkingssfeer van het
Activiteitenbesluit. Er is geen melding of omgevingsvergunning vereist voor het onderdeel mi-
lieu. Voor een zonnepark geldt geen verplichting tot het opstellen van een akoestisch onderzoek
op grond van de Wet geluidhinder en het Activiteitenbesluit.

Tijdens de fase van realisatie van het zonnepark neemt de geluidsbelasting een korte periode toe
als gevolg van de (bouw)werkzaamheden en de daarbij behorende transporten. Het te realiseren
zonnepark heeft een beperkte geluidsbelasting die afkomstig is van de transformatorstations en is




                                                                                         Pagina 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


gelegen in de onmiddellijke nabijheid van bijzondere stedelijke functies zoals de rioolwaterzui-
veringsinstallatie, de Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf en een aantal vrijstaande woningen
als dan niet in combinatie met bedrijvigheid.

Zoals beschreven in paragraaf 4.2 bedraagt de te hanteren richtafstand voor geluid 30 meter.
De afstand tussen de dichtstbijzijnde woning (aan de Duistereweg 20 te Oosterwolde) en een
transformatorstation bedraagt ongeveer 90 meter en voldoet daarmee ruimschoots aan de mini-
mumafstand van 30 meter. Hierop gelet zijn er vanuit het aspect geluid geen belemmeringen
voor de realisatie van het zonnepark met bijbehorende voorzieningen.

4.7      Lucht en geur
Lucht
Voor luchtkwaliteit gelden de milieukwaliteitseisen van hoofdstuk 5.2 van de Wet Milieubeheer.
In artikel 5.16 lid 1 van de Wm wordt aangegeven dat het bevoegd gezag aannemelijk moet ma-
ken dat het project aan één of een combinatie van de onderstaande voorwaarden voldoet:
    • Er is geen sprake van een overschrijding van de grenswaarde
    • Een project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit
    • Een project draagt niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging
    • Een project is opgenomen of past in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwa-
        liteit (NSL) of een regionaal programma van maatregelen.

Enkel het transport is relevant voor de luchtkwaliteit, want er is geen sprake van stookinstallaties
of andere relevante emissiebronnen. Tijdens transport kunnen NO2 en PM10 (fijn stof) vrijkomen
als gevolg van de verbranding van brandstof in de motoren van de vrachtwagens.

De transportbewegingen van en naar het zonnepark vinden met name plaats gedurende de fase
van realisatie. Na realisatie van het zonnepark zijn de transportbewegingen zeer beperkt. Gelet
op het tijdelijke karakter van de aanlegfase en het feit dat er geen structurele bronnen zijn voor
luchtemissies, is nader onderzoek naar de luchtkwaliteit niet vereist en wordt geconcludeerd dat
het plan van niet-betekenende mate is op de luchtkwaliteit.

Geur
De realisatie en het gebruik van een zonnepark is geen geurrelevante activiteit en er wordt dus
geen geurhinder verwacht.

4.8      Water
Het plan bestaat uit 8,2 hectare aan zonnepanelen in een veldopstelling met hellingshoek en er
worden 4 gebouwtjes gebouwd a 12m2, in totaal 48 m2. Het zonnepark wordt ingepast in de om-
geving door middel van landschapselementen binnen het park, waarvoor een sloot van 125 meter
wordt gedempt en een sloot over een lengte van 250 meter wordt verbreed. Ten behoeve van het
zonnepark wordt er een onderhoudsweg gerealiseerd waarvoor een deel van het terrein wordt
verhard.

Op 28 maart 2019 is er een digitale watertoets gedaan en toegevoegd als bijlage aan deze onder-
bouwing. Hieruit blijkt dat er een vergunning vereist is in het kader van de Waterwet. Deze wa-
tervergunning zal worden aangevraagd voordat de inrichtingswerkzaamheden ten behoeve van
het zonnepark plaats zullen vinden.


                                                                                            Pagina 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing                 VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




De watergangen in (de nabijheid) van het plangebied zijn weergegeven op de onderstaande fi-
guur. De binnen het plangebied liggende watergangen zijn op de leggerkaart aangemerkt als
‘overige watergangen’. Overige wateren zijn alle wateren die niet zijn aangemerkt als hoofdwa-
ter of schouwwater. Overige wateren moeten bij een streefpeil conform het peilbesluit watervoe-
rend zijn en onderdeel zijn van het watersysteem, maar vallen niet onder de schouw.

Hemelwater dat op de zonnepanelen neerkomt, loopt hiervan af en kan rechtstreeks infiltreren in
de bodem. Ten behoeve van de ecologische waarden van het plangebied krijgen de watergangen
in het plangebied, een natuurvriendelijke oever. Een verbeelding hiervan is opgenomen in het
‘Landschapsplan Zonnepark Duistereweg’. Er wordt meer oppervlaktewater gecreëerd dan ge-
dempt en al het hemelwater blijft in het gebied. Tezamen met de omgevingsvergunning, wordt
een vergunning aangevraagd in het kader van de Waterwet. In redelijkheid mag worden ver-
wacht dat de aan te vragen watervergunning wordt verleend.

Wat betreft het aspect water zijn er geen belemmeringen ten aanzien van de ontwikkeling van het
zonnepark.




Figuur 11: uitsnede leggerkaart Wetterskip Fryslân




                                                                                        Pagina 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing            VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


4.9      Veiligheid
Het zonnepark is geen risicovolle activiteit en/of een (beperkt) kwetsbaar object die valt onder
het Besluit externe veiligheid inrichtingen. Er zijn geen effecten te verwachten met betrekking
tot de externe veiligheid.

4.10     Planologisch relevante leidingen
In het plangebied bevinden zich geen planologisch relevante leidingen. Alvorens de bouw- en
aanlegwerkzaamheden starten, wordt er een Klic-melding gedaan ten behoeve van kabel- en lei-
dinginformatie waar rekening mee wordt gehouden bij het uitvoeren van de werkzaamheden.




                                                                                           Pagina 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



5      Uitvoerbaarheid
5.1      Maatschappelijke uitvoerbaarheid
Keukentafeloverleg
De initiatiefnemers/grondeigenaren hebben individuele gesprekken gevoerd met direct omwo-
nenden. Uit een aantal van deze gesprekken zijn wensen naar voren gekomen ten aanzien van de
inpassing van het zonnepark. Deze wensen zijn verwerkt in het landschapsplan.
Zo is er beplanting toegevoegd aan de zuidzijde ten behoeve van de woning aan de Duistereweg
20 en aan de noordoostzijde ter afscherming van de woningen aan de Duistereweg 16 en 18.

Inloopavond
Op maandag 25 maart 2019 heeft een informatieavond plaatsgevonden waarvoor omwonenden
binnen een straal van 500 meter rondom het plangebied waren uitgenodigd.
De avond trok ongeveer 50 bezoekers. De initiatiefnemers, de ontwerpers van ROM3D en amb-
tenaren van gemeente Ooststellingwerf waren aanwezig om het plan voor het zonnepark toe te
lichten. Ook was een 3D visualisatie beschikbaar waarmee het zonnepark vanuit ieder gewenst
gezichtspunt gevisualiseerd kon worden.
Uit de informatieavond kwam met name naar voren dat de bewoners van Duisterweg 16 en 18
moeite hebben met het zonnepark op korte de afstand van hun woningen.
Het ontwerp van het zonnepark is naar aanleiding van het gesprek dat gevoerd is met de bewo-
ners van nr. 16 en 18 aangepast. De afstand tussen de woningen en het zonnepark is vergroot en
de noordelijke transformator, het inkoopstation en de entree van het zonnepark zijn van de wo-
ningen af verplaatst.

Uitgebreide procedure
De omgevingsvergunning wordt behandeld via de uitgebreide voorbereidingsprocedure zoals be-
doeld in paragraaf 3.3 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Alvorens definitieve besluit-
vorming plaatsvindt, wordt er een ontwerpbesluit ter inzage gelegd voor een periode van zes we-
ken. Gedurende deze periode van terinzagelegging kan eenieder zienswijze naar voren brengen
over het ontwerpbesluit.

Financiële participatie
Het zonnepark kan een financiële bijdrage leveren aan een gebiedsfonds. Zonnepark Duiste-
reweg is derhalve bereid om na realisatie van het park een bijdrage te storten. Uitgangspunt voor
de besteding van de gelden kunnen het bevorderen van de energietransitie zijn dan wel sociaal
maatschappelijke doeleinden of samenlevingsactiviteiten in de omliggende regio.
Er wordt een eenmalige bijdrage aan een gebiedsfonds beschikbaar gesteld, die gebaseerd is op
de manier waarop er bij projecten met windenergie wordt omgegaan met financiële participatie.
Voor windenergie is er een Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land (de-
cember 2016) is. Deze gedragscode (Wind op Land) is opgesteld door: Nederlandse WindEner-
gie Associatie (NWEA); Stichting De Natuur- en Milieufederaties, Stichting Natuur & Milieu ,
Greenpeace Nederland, Vereniging Milieudefensie.

In deze gedragscode is m.b.t. het gebiedsfonds windenergie in het hoofdstuk IV, Financiële parti-
cipatie het volgende opgenomen:
Voor versterking van acceptatie en participatie stellen initiatiefnemers een bovenwettelijk bedrag
beschikbaar. Voor de besteding wordt mede uitgegaan van de uitkomsten van een dialoog met de
omgeving, zoals die ook zijn vertaald in een participatieplan. Als indicatie van de financiële


                                                                                          Pagina 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.


ruimte voor deze bijdrage houdt de windsector een richtbedrag van 0,40 tot 0,50 euro/MWh aan.
Deze financiële participatie kan op diverse manieren worden ingevuld: gebiedsfonds, korting op
energierekening, uitgiften van obligaties, deelname via coöperatie etc. Dit wordt in overleg tus-
sen initiatiefnemers en omgeving bepaald.
De bijdrage van het Zonnepark Duistereweg is gebaseerd op een bijdrage van 0,50 cent per
MWh.

5.2      Economische uitvoerbaarheid
Er zijn geen gemeentelijke kosten verbonden aan het project, met uitzondering van het in proce-
dure brengen van de omgevingsvergunning. Het beoogde zonnepark is een initiatief van Zonne-
park Duistereweg, waarin particulieren en het bedrijf Tautus participeren. De kosten voor uitvoe-
ring van het planvoornemen en daarmee samenhangende kosten komen voor rekening van de ini-
tiatiefnemer, alsook eventuele planschade. Met de gemeente wordt een planschadeovereenkomst
gesloten.




                                                                                          Pagina 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing           VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



6      Conclusie
Onderhavig initiatief, de aanleg en de bouw van het zonnepark en het gebruik van de gronden ten
behoeve van dit doeleinde, voldoet aan de eisen van een goede ruimtelijke ordening.

Er is geen sprake van strijdigheid met de belangen van het Rijk, de provincie Fryslân of de ge-
meente Ooststellingwerf. Daarnaast levert het zonnepark geen onevenredige overlast op voor
haar omgeving gelet op de relevante omgevings- en milieuaspecten.




                                                                                          Pagina 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing     VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.




                                                       Pagina 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Ruimtelijke onderbouwing         VERSIE 2.0 (DEFINITIEF)


Zonnepark Duistereweg i.o.



Overzicht bijlagen
    1. Landschapsplan Zonnepark Duistereweg, ROM3D, mei 2019.

    2. Quickscan flora en fauna Zonnepark Duistereweg (ong.) Oosterwolde, Econsultancy, 03
       september 2019, rapportnummer 9464.001, versie D2

    3. Archeologische bureauonderzoek Zonnepark Duisterweg Oosterwolde, KSP Archeolo-
       gie, 4 april 2019/ versie 1.0.

    4. Digitale watertoets, 28 maart 2019, dossiercode 20190328-2-20214

    5. Onderzoek stikstofdepositie aanleg Zonnepark Duistereweg te Oosterwolde, Econsul-
       tancy, 23 juli 2019, rapportnummer 9464.002.

    6. Memo inzet elektrisch materieel aanleg Zonnepark Duisterweg, 21 augustus 2019, Koo-
       len Industries.




                                                                                     Pagina 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>        LANDSCHAPSPLAN
ZONNEPARK DUISTEREWEG
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                       LANDSCHAPSPLAN
ZONNEPARK DUISTEREWEG


                                                      Een initiatief van
                                             Zonnepark Duistereweg i.o.,
    waarin de familie Smeenk (Laagduurswoude 3, 8423 VM te Makkinga),
              familie Veenstra (Duistereweg 14, 8431 VT te Oosterwolde)
                                                  en Tautus participeren

                                                         Opgesteld door
                                                                  ROM3D
                                                             Dorshorst 1a
                                                       7217 PH te Harfsen

                                Willem Rienks - willem.rienks@rom3d.nl
                               Gabi Stoﬀelen - gabi.stoﬀelen@rom3d.nl
                           Myrthe van Heek - myrthe.vanheek@rom3d.nl

                                                                    Mei 2019




                             Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE


1      Inleiding                      7

2      Historie van de plek           9

3      Beleid                         10
3.1    Provinciaal beleid
3.2    Gemeentelijk beleid
3.3    Waterschapsbeleid

4      Uitgangspunten schetsontwerp   13

5      Schetsontwerp                  15
5.1    Schetsontwerp
5.2    Beplanting en beheer

Visualisaties                         22




                                           Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Plangebied zonnepark Oosterwolde in rood gemarkeerd
                                                      0   250   500   750   1000 m
6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>1      INLEIDING


Zonnepark Duistereweg i.o. is voornemens een zonnepark te ontwikkelen
ten westen van het dorp Oosterwolde. Het gebied is gelegen in het
overgangsgebied tussen het dorp en het buitengebied. Het plangebied
ligt ten zuiden van de Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf en ten
westen van de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het gebied kenmerkt zich
als agrarisch gebied. Het ligt aan de Duistereweg, ten zuidwesten grenst
het gebied aan de N381.

Op figuur 1.1 is het plangebied weergegeven. Het betreft het kadastrale
perceel Oosterwolde, D, 2042, 2043, 1326, 1328, 1329, 2044, 2045, 362,
2120. De omvang van het plangebied is 11,5 hectare.




                                                                           Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Topograﬁsche kaart omstreekt 1815 (Bron Topotijdreis)   Topograﬁsche kaart omstreeks 2017 (Bron Topotijdreis)




Topograﬁsche kaart omstreeks 1900 (Bron Topotijdreis)   Hoogtekaart (bron AHN viewer)

8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>2      HISTORIE VAN DE PLEK


Het dorp Oosterwolde is ontstaan op de hoger gelegen zandgronden
tussen de beekdalen van Het Groote Diep en Het Kleine Diep. Het
plangebied behoort tot de streek Zuidelijke Wouden en ligt op een
westelijke uitloper van het Drents Plateau. De Zuidelijke Wouden
kenmerken zich door veel afwisseling in open en besloten landschappen.

De open landschappen zijn in de lagere delen te vinden, op de hogere
zandruggen is het landschap meer besloten. De schaal van het landschap
is midden tot kleinschalig te noemen; grootschalige openheid ontbreekt
in het gebied.
Op deze hogere zandruggen werd vanaf De Middeleeuwen akkerbouw
bedreven. Hierdoor ontstonden karakteristieke essen die zich
kenmerkten als kleinschalig en besloten.
Het dorp Oosterwolde is ontstaan rondom een dergelijke es. Het
plangebied ligt dan ook in het zogenaamde Fries essenlandschap. Het
plangebied ligt in het overgangsgebied tussen de hoger gelegen es en
het lager gelegen beekdal. Het overgangsgebied kenmerkte zich door
kleinschalige verkaveling en hoge dichtheid van landschapselementen.

Oosterwolde is een tijdje bereikbaar geweest via de tram. Dit tracé liep
ten zuiden langs het plangebied. De dubbele bomenrij, die langs het
spoor stond, is hiervan nog zichtbaar.

                                                                           Locatiekaart Deelgebied Zuidelijke Wouden met plangebied rood gemarkeerd (bron Structuurvisie Ruim-
                                                                           telijke kwaliteit Provincie Fryslân, Grutsk op ‘e Romte!)




                                                                                                                   Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde                          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre> 3      BELEID                                                                    naar meer bij grotere dorpen. Als referentie vinden wij de oppervlakte van
                                                                                  sportvoorzieningen bij een dorp een aardige maatstaf.

 3.1    Provinciaal beleid                                                        In de provinciale notitie ‘Sinnefjilden yn it lânskip’ zijn vertrekpunten
                                                                                  voor het inpassen van een zonnepark beschreven:
 De Provincie Friesland kent meerdere visie’s die benodigd zijn bij het           - Benut kansen voor multifunctioneel gebruik
 inpassen van zonneparken. In de provinciale structuurvisie ‘Grutsk op            - Gebruik en herstel de landschapsstructuur
 ‘e Romte’ is de ruimtelijke kwaliteit van Friesland beschreven en zijn           - Houd het landschap zichtbaar
 adviezen uitgewerkt ter versterking van deze ruimtelijke kwaliteit.              - Neem afstand in acht bij infrastructuur, bebouwing, natuur en
 Het plangebied valt in de structuurvisie binnen het deelgebied Zuidelijke        cultuurhistorische waarden
 Wouden.                                                                          - Maak een landschappelijke rand
                                                                                  - Volg in alles de verkaveling, zorg voor een eenduidige opstellingsrichting
 Voor de Zuidelijke Wouden worden landschappelijke kwaliteiten                    - Creëer een verzorgd totaalbeeld
 beschreven. Hieronder de kwaliteiten die relevant zijn voor het
 plangebied:                                                                      In deze notitie valt het plangebied binnen het Fries essenlandschap en
 De visuele relatie tussen de hogere gronden en de dalen wordt gevormd            daarmee in het besloten landschap. Onderstaande aanknopingspunten
 door opstrekkende verkaveling en aanwezige singelbeplanting, houtwallen          voor de inpassing van zonneparken zijn in de notitie opgenomen:
 en bosstroken.                                                                   - Maak gebruik van aanwezige groene kamers en behoud doorzichten door/
                                                                                  in de kamers; Voorkom dat het zonnevelden het beeld domineren
 Provincie Fryslan heeft de notitie ‘Romte foar Sinne’ vastgesteld waarin         - Hoogte is flexibel, wel de landschapskamers beleefbaar houden
 voorwaarden voor de ontwikkeling van zonneparken zijn opgenomen.                 - Handhaaf en benadruk de kavelstructuur en maat en schaal van het
 Het plangebied valt in de notitie in de categorie “Uitbreiding van de            landschap
 bebouwde kom, als zelfstandige vorm van stedelijke uitbreiding”. De
 relevante voorwaarden voor deze categorie zijn hieronder opgenomen:              3.2    Gemeentelijk beleid
 - Plaatsing van zonnepanelen aansluitend op of nabij en als uitbreiding
 van stedelijk gebied is in principe mogelijk. Dat kan als meervoudig             Gemeente Ooststellingwerf heeft in 2017 beleid voor zonneparken
 ruimtegebruik, gekoppeld aan infrastructuur, maar ook als zonnepark-             vastgesteld. Hierin wordt genoemd:
 opstelling ‘in het veld’, als enkelvoudig ruimtegebruik. Onder ‘nabij’           - Het veld ligt in of in de directe omgeving van stedelijk gebied
 verstaan we een locatie die een redelijke aansluiting heeft of kan krijgen op    - Er zijn mogelijkheden voor een goede landschappelijke inpassing van het
 het stedelijk weefsel van stad of dorp. Daarbij denken wij, als indicatie, aan   veld
 locaties die zijn gelegen binnen een afstand van 50m bij dorpen tot 100-         - Het veld heeft enige grootte (bij voorkeur tenminste 5 hectare (bruto))
 200m bij steden.
 - Voorwaarde is een goede landschappelijke aansluiting en inpassing.
 - De omvang van een zonnepark moet worden afgestemd op aard en
 schaal en de energiebehoefte van stad of dorp. Als indicatie van de omvang
 denken wij aan 1-2 ha bij dorpen tot 3.000-5.000 inwoners, oplopend

10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>3.3    Waterschapsbeleid

Het plangebied ligt in het beheersgebied van het Wetterskip Fryslân.
Binnen het plangebied liggen een aantal waterlichamen. Op de
leggerkaart zijn deze watergangen aangeduid als ‘Overige wateren’. Dit
betekent dat het Wetterskip geen toezicht houdt op het onderhoud.
Voor ingrepen aan de watergang is wel een watervergunning nodig.




                                                                         Uitsnede leggerkaart Wetterskip Fryslân




                                                                                                                   Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>4      UITGANGSPUNTEN SCHETSONTWERP


In de toekomstige situatie wordt een zonnepark gerealiseerd van netto
8,2 hectare dat goed is ingepast in zijn omgeving. Het ontwerp van
het zonnepark sluit aan bij het historische landschap. Bij het ontwerp
van het zonnepark is tevens rekening gehouden met het beleid voor
zonneparken van de gemeente en bij provinciaal beleid.

Voor de ontwikkelaar levert een veld dat maximaal is uitgevuld met
zonnepanelen de beste exploitatie op.

Op basis van de landschappelijke analyse en de beleidsstukken van
Gemeente en Provincie is ervoor gekozen om een schetsontwerp te
maken dat minder maximaal is uitgevuld met zonnepanelen en meer
landschappelijke kwaliteit heeft.

Het schetsontwerp voor zonnepark Oosterwolde is gebaseerd op een
viertal uitgangspunten:
                                                                         Versie schetsontwerp met plangebied maximaal uitgevuld met zonnepanelen
1. Herstel van de kleinschalige verkaveling en hoge dichtheid van
landschapselementen van het overgangsgebied tussen de hogere
zandruggen en lagere beekdalen.
2. Afstemmen van de omvang van het zonnepark op de aard en schaal en
de energiebehoefte van het dorp.
3. Afstand houden tussen zonneparken en infrastructuur, bebouwing en
natuur.
4. Vergroten van de ecologische waarden van het plangebied.




                                                                                                               Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>5      SCHETSONTWERP


5.1    Schetsontwerp

De inpassing van het zonnepark is met name gebaseerd op het
herstel van de kleinschalige verkaveling en hoge dichtheid van
landschapselementen van het overgangsgebied tussen de hogere
zandruggen en lagere beekdalen. In het ontwerp zal worden aangesloten
aan historische structuren, hierdoor zal het tevens aansluiten bij
landschapselementen in de directe omgeving.

De randen van het zonnepark worden aan bijna alle zijden
landschappelijk ingepast. Door groenstructuren toe te voegen in het
gebied zal ook de kleinschalige verkaveling worden hersteld. Aan de
zuidzijde van het zonnepark komt een struweellaag geïntegreerd in de
bestaande bomenrij. Door deze gelaagdheid in de beplanting worden de
ecologische waarden versterkt en tevens zal het zonnepark uit het zicht
van de woning aan de Duistereweg 20 komen te liggen. In overleg met
de bewoners wordt dit versterkt door het toevoegen van wintergroene
                                                                            Referentiebeeld houtsingel
heesters binnen de struweellaag ten hoogte van deze woning.

Aan de oostzijde komt een houtsingel met hier en daar onderbegroeiing.
Aan de noordzijde, ten zuiden van Duistereweg 16 en 18, zal een
laagblijvende landschappelijke haag het zicht op de zonnepanelen
verzachten, tegelijkertijd zal het open zicht niet geheel belemmerd
worden. Binnen deze landschappelijke haag zullen ook wat fruitdragende
heesters worden toegevoegd, zoals besproken met omwonenden. Ten
westen van de woning zal een struweellaag de bosrand versterken, dit
zal tevens het zicht op het zonnepark richting deze kant doen afnemen.

Ter versterking van de ecologische waarden van het plangebied krijgen
meerdere watergangen binnen het plangebied een natuurvriendelijke
oever, welke aan de noordzijde een steile oever heeft en aan de zuidzijde
een flauwe oever met rietkraag. Hierdoor zal het zonnepark tevens
op afstand komen te liggen van de woningen aan de Duistereweg

                                                                                                         Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre> Principedoorsnede 1: bestaande situatie, met landbouwgrond en smalle afwateringsslootjes.




 Principedoorsnede 1: nieuwe situatie, met strook kruidenrijk grasland langs de Duistereweg, een houtsingel als afscheiding van de zonnepanelen en het slootje met natuurlijke oever.


16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>16 en 18. Om deze afstand te versterken zal er tussen de sloot en de
landschappelijke haag een strook kruidenrijk grasland komen.
Om afstand te houden van de bestaande infrastructuur zal het
zonnepark niet direct aan de Duistereweg worden geplaatst. In plaats
daarvan wordt het perceel dat tegen de weg aan ligt, ingericht als
kruidenrijk grasland. Hiermee blijft de openheid langs de Duistereweg
behouden. Het zonnepark zal ook op afstand komen te liggen van de
N381.

Het zonnepark wordt ontsloten aan de zuidoost zijde van het zonnepark.
De locatie van de ontsluitingsweg en het toegangshek vormt ook de
visuele entree van het zonnepark. Hier kan een plek worden gerealiseerd
waar fietsers en wandelaars een blik kunnen werpen op het zonnepark.
Hier wordt ook een informatiebord geplaatst.

Het zonnepark zelf vraagt om een aantal specifieke inrichtings-
maatregelen zoals een onderhoudspad, een aantal transformatoren, een
                                                                          Referentiebeeld van te realiseren hekwerk
inkoopstation en een hekwerk.
Het inkoopstation en twee transformatoren worden aan de zuidelijke
zijde tegen de struweellaag aan gesitueerd, zodat deze niet zichtbaar     panelen krijgen een donkere kleur. Er is gekozen om de zonnepanelen
zullen zijn vanuit de omgeving van het gebied. De derde transformator     in een zuidgerichte opstelling te plaatsen. Hierdoor zal er meer ruimte
bevindt zich aan de noordzijde, op ruime afstand van de naastgelegen      tussen de tafels zijn, dit heeft een positiever effect op de bodem dan een
woning en de N381. De kleurstelling van het inkoopstation en de           oost-west opstelling.
transformatoren zal neutraal en donker zijn. Het hekwerk wordt
gerealiseerd op zo’n 4-5 meter afstand van de rand van het plangebied     De tafels zullen 11 graden afwijken van het zuiden, hierdoor liggen ze
(in ieder geval achter de slootjes rondom het gebied). De beplanting      gelijk aan de noordelijke kavelrichting en zullen er minder ravelranden
aan de randen van het zonnepark wordt aan de buitenzijde van het hek      ontstaan dan bij een exact zuidgerichte opstelling. De opbrengst van het
geplaatst waardoor het hek aan het zicht onttrokken wordt. Er wordt       zonnepark zal hierdoor wel iets lager zijn.
voor een transparant hekwerk gekozen waardoor in de winter, als de
beplanting weinig blad draagt, het hek nog steeds weinig zichtbaar is.
Het hekwerk zal passeerbaar zijn voor kleine zoogdieren zoals de das en
de haas door middel van tunnels onder het hek.

De tafels met zonnepanelen krijgen een maximale hoogte van 1,80
meter. Op de visualisaties is te zien dat panelen met deze hoogte vanaf
de wegen rondom het plangebied aan het zicht onttrokken worden. De

                                                                                                                  Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> Principedoorsnede 2: bestaande situatie, met landbouwgrond en de woning aan de Duistereweg 16.




 Principedoorsnede 2: nieuwe situatie, met brede sloot met natuurlijk oever en een rietkraag, kruidenrijk grasland en een landschappelijke haag om het zicht op de zonnepanelen vanuit de woning te verzachten.


18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>5.2    Beplanting en beheer

Voor de inrichting van het plangebied wordt gebruik gemaakt
van inheemse beplanting. Inheemse soorten passen niet alleen
landschappelijk goed in het gebied maar zijn ook voor de biodiversiteit
aantrekkelijk.

Houtsingel en struweellaag
De houtsingel bestaat uit eiken met daaronder soorten als meidoorn,
sleedoorn, krent en hazelaar. De struweellaag aan de zuidzijde van het
plangebied en de westzijde van de woningen aan de Duistereweg 16 en
18, bestaat uit meidoorn, sleedoorn, krent, gele kornoelje en hazelaar.
Met aan de oostzijde een toevoeging van wintergroene soorten als
hulst en wilde liguster om het zonnepark uit het zicht te houden van de
woning aan de Duistereweg 20.
Het beheer van het struweel zal de eerste jaren bestaan uit het
verwijderen van onkruid zodat het struweel voldoende kans heeft om
                                                                            Referentiebeeld natuurvriendelijke flauwe oever langs sloot
groot te worden. Hierna zal er eens in de drie jaar beheer plaats vinden
in de vorm van boomvormende soorten verwijderen en struiken dunnen,
snoeien en terug- of afzetten.

Landschappelijke haag
De landschappelijke haag ten zuiden van de Duistereweg 16 bestaat
uit meidoorn, sleedoorn, hazelaar, hulst, kardinaalsmuts, wilde liguster,
appelbes, gele ribes, zuurbes en aalbes.
Het beheer van de hagen zal de eerste jaren bestaan uit het verwijderen
van onkruid. Na een aantal jaren wordt de haag om het jaar gesnoeid om
ten hoogte van de woning tot maximaal 2 meter te groeien, daarnaast
moet de haag hier een dichte structuur behouden zodat er geen zicht
op de panelen zal zijn. Het overige gedeelte van de landschappelijke
haag mag wat verder uitgroeien en verschil in hoogtes krijgen voor
een natuurlijk aangezicht. Dit gedeelte kan eens in de drie jaar worden
gesnoeid.


                                                                            Referentiebeeld landschappelijke haag


                                                                                                                     Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre> Principedoorsnede 3: bestaande situatie, met de N381 en landbouwgrond.




 Principedoorsnede 3: nieuwe situatie, met brede sloot met natuurlijk oever en een rietkraag en een minimale afstand van 30-35m tussen de N381 en de zonnepanelen.


20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Kruidenrijk grasland
De strook ten hoogte van de woning aan Duistereweg 16 en langs de
Duistereweg, waar geen panelen worden geplaatst, wordt ingezaaid met
een bloemrijk grasmengsel. Hier zal een ecologisch zaadmengsel worden
toegepast, passend bij de aanwezige grondsoort.
Het beheer van het bloemrijk grasland vindt één tot twee keer per jaar
plaats door middel van maaien. Gefaseerd maaibeheer zal zorgen voor
meer biodiversiteit. Hierdoor zal er voor bijen en vlinders steeds nectar
en stuifmeel beschikbaar zijn.

Maatregelen ten behoeve van de das
Dassen maken mogelijke gebruik van het plangebied om te migreren
en te foerageren. Het voornemen is om het zonnepark ecologisch
in te passen waarbij onder andere houtsingels, hagen, heesters en
oevervegetatie gerealiseerd wordt. Door bij de inpassing tevens
specifieke maatregelen toe te passen, blijft het terrein geschikt als
foerageergebied van de das.
                                                                            Referentiebeeld kruidenrijk grasland onder zonnepanelen
Specifieke maatregelen die worden getroffen voor de das zijn:
• onder het hekwerk wordt een ruimte van 30 cm vrijgehouden ten
   behoeve van migratiemogelijkheden voor de das.
• 30% van het bloemrijk grasland wordt kort gemaaid (tot maximaal 5
   cm).
• de afstand tussen de palen van de rijen panelen wordt meer dan 2
   meter waardoor de das er makkelijk tussendoor kan.




                                                                                                                    Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre> VISUALISATIES




 Vogelvlucht beeld van het schetsontwerp van zonnepark Oosterwolde.


22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Beeld vanaf Duistereweg, t.h.v. nummer 20 (witte blok links). Kijkend richting zonnepark met bloemrijke strook langs de weg en daarachter de houtwal.


                                                                                                                                                    Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre> Beeld vanaf Duistereweg, t.h.v. eigen weg naar nr 16 en 18. Met v.l.n.r. de laagblijvende landschappelijke haag, kruidenrijk grasland, de ecologische zone met rietkraag en de woningen.


24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Beeld vanaf Duistereweg 16. Kijkend richting zonnepark met eerste de ecologische zone met rietkraag en daarachter kruidenrijk grasland en de laagblijvende landschappelijke haag,
zodat de zonnepanelen uit het zicht liggen.
                                                                                                                                                   Landschapsplan Zonnepark Oosterwolde   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>QUICKSCAN FLORA EN FAUNA

ZONNEPARK OOSTERWOLDE

DUISTEREWEG (ONG.)

TE OOSTERWOLDE
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Rapportage quickscan flora en fauna
Duistereweg (ong.) te Oosterwolde


               Opdrachtgever          Zonnepark Duistereweg i.o.

                                      Winschoterdiep 50

                                      9723 AB Groningen



             Rapportnummer            9464.001

               Versienummer           D3

                         Status       Eindrapportage

                         Datum        3 september 2019



                     Vestiging        Brabant
                                      Heinz Moormannstraat 1b
                                      5831 AS Boxmeer
                                      0485 - 581818
                                      boxmeer@econsultancy.nl

                      Opsteller       ing. R.J. Stoffer

                         Paraaf



           Kwaliteitscontrole         F. Boonk, MSc

                         Paraaf




Kwaliteitszorg
Econsultancy is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is een vereniging van ecologische advies- en onder-
zoeksbureaus die werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte en die de belan-
gen behartigt van groene adviesbureaus. Het Netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belangheb-
benden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk.

Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhand-
boek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001.

Betrouwbaarheid
Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving ten aanzien van
natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de projectloca-
tie voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van soorten. De gebruikte informatie omtrent verspreiding van
soorten is deels afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming worden verstrekt aan derden of op enige andere
wijze openbaar gemaakt worden. Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke be-
slissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde onderzoek neemt.

In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan geldig is voor een periode van 2 tot 3 jaar, tenzij in deze periode de
ecologische omstandigheden wezenlijk zijn veranderd en/of de Wet natuurbescherming, dan wel inzichten hieromtrent zijn
gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan 3 jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de
quickscan opnieuw te toetsen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                   INHOUDSOPGAVE

1    INLEIDING .................................................................................................................................. 1
2    GEBIEDSBESCHRIJVING ......................................................................................................... 2
     2.1      Huidig gebruik projectlocatie en omgeving ....................................................................... 2
     2.2      Toekomstig gebruik van de projectlocatie en voorgenomen ingrepen ............................. 4
3    ONDERZOEKSMETHODIEK ..................................................................................................... 5
4    OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING ..................................................... 6
     4.1      Zorgplicht .......................................................................................................................... 6
     4.2      Soortenbescherming ........................................................................................................ 6
     4.3      Gebiedenbescherming ..................................................................................................... 7
     4.4      Houtopstanden ................................................................................................................. 8
5    AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN .................................. 9
     5.1      Vogels ............................................................................................................................... 9
     5.2      Vleermuizen .................................................................................................................... 10
     5.3      Overige zoogdieren ........................................................................................................ 11
     5.4      Reptielen ......................................................................................................................... 12
     5.5      Amfibieën ........................................................................................................................ 12
     5.6      Vissen ............................................................................................................................. 12
     5.7      Ongewervelden............................................................................................................... 13
     5.8      Vaatplanten..................................................................................................................... 13
6    TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING ......................................................................... 14
     6.1      Broedvogels .................................................................................................................... 14
     6.2      Das ................................................................................................................................. 14
     6.3      Algemene grondgebonden zoogdieren .......................................................................... 15
     6.4      Algemene amfibieën en vissen....................................................................................... 15
     6.5      Overige soort(groep)en .................................................................................................. 16
7    TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING ........................................................................ 17
     7.1      Natura 2000 .................................................................................................................... 17
     7.2      Natuurnetwerk Nederland ............................................................................................... 18
8    HOUTOPSTANDEN ................................................................................................................. 19
9    SAMENVATTING EN CONCLUSIES ....................................................................................... 20




Bijlage 1            toelichting verbodsbepalingen Wet natuurbescherming
Bijlage 2            verklarende woordenlijst

                                                                                                                                            9464.001
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>1      INLEIDING

Econsultancy heeft van Zonnepark Duistereweg i.o. opdracht gekregen voor het uitvoeren van een
quickscan flora en fauna aan de Duistereweg (ong.) te Oosterwolde.

De quickscan flora en fauna is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen ontwikkeling van een
zonnepark en heeft als doel in te schatten of er op de projectlocatie planten- en diersoorten aanwezig
of te verwachten zijn, die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en die
mogelijk negatieve invloed kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep. Tevens is beoordeeld
of de voorgenomen ingreep invloed kan hebben op Natura 2000-gebieden, houtopstanden die mid-
dels de Wet natuurbescherming zijn beschermd, of op gebieden die deel uitmaken van het Natuur-
netwerk Nederland.

Econsultancy is lid van de branchevereniging "Netwerk Groene Bureaus" en werkt volgens de door
het Netwerk opgestelde gedragscode en protocollen. In dat kader verklaart Econsultancy ten behoeve
van de projectlocatie niet eerder betrokken te zijn geweest voor ecologische advisering of ecologisch
onderzoek.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 1 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>2      GEBIEDSBESCHRIJVING

2.1      Huidig gebruik projectlocatie en omgeving

De projectlocatie (± 8,2 ha) ligt aan de Duistereweg (ong.), circa 1 kilometer ten westen van de kern
van Oosterwolde (Friesland).

Volgens de topografische kaart van Nederland, kaartblad 11 H (schaal 1:25.000), zijn de coördinaten
van het midden van de projectlocatie X = 214.465, Y = 556.205. In figuur 1 is de topografische ligging
van het plangebied weergegeven.




Figuur 1. Topografische ligging van de projectlocatie

Het plangebied betreft agrarische percelen met langs de perceelsranden bomenrijen en bosschages.
Ten westen is de N381 gelegen en ten oosten een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Aan de noordzijde
is Milieustraat Gemeente Ooststellingwerf gelegen. Het gebied wordt verder gekenmerkt door agra-
risch gebied met ten oosten de bebouwde kom van Oosterwolde.

In figuur 2 is een luchtfoto van de projectlocatie en de directe omgeving weergegeven. De figuren 3
t/m 8 geven een impressie van de projectlocatie, middels foto’s die zijn genomen tijdens het veldbe-
zoek.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 2 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Figuur 2. Luchtfoto projectlocatie en directe omgeving.




Figuur 3. Overzichtsfoto projectlocatie.   Figuur 4. Bomensingel grenzend aan         Figuur 5. Overzicht projectlocatie.
                                           projectlocatie.




Figuur 6. Westelijk deel projectlocatie.   Figuur 7. Overzichtsfoto projectlocatie.   Figuur 8. Zuidelijk deel projectlocatie.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                                          Pagina 3 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>2.2      Toekomstig gebruik van de projectlocatie en voorgenomen ingrepen

De initiatiefnemer is voornemens ter plaatse een zonnepark te realiseren. In figuur 9 is een schets-
ontwerp van het zonnepark weergegeven. Op het zuidelijke perceel wordt een sloot gedempt van
circa 125 meter en daarnaast wordt de watergang ten zuiden van de woningen aan de Duistereweg
16 en 18 verbreed door het realiseren van een natuurvriendelijke oever.




Figuur 9. Schetsontwerp zonnepark Oosterwolde (ROM3D).




Rapport 9464.001 versie D3                                                                Pagina 4 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>3      ONDERZOEKSMETHODIEK

Het onderzoek is uitgevoerd middels het verrichten van een veldbezoek en een bureauonderzoek. Op
deze wijze is inzicht verkregen in de aanwezigheid van geschikt habitat en de daarbij te verwachten
beschermde soorten, gesitueerd op of nabij de projectlocatie.

Het veldbezoek is afgelegd op 21 maart 2019. Tijdens dit veldbezoek is de gehele projectlocatie, als-
mede de directe omgeving, beoordeeld. Gedurende het veldbezoek is gelet op de mogelijke aanwe-
zigheid van beschermde en bedreigde soorten op basis van het aanwezige habitat.

Verder is aan de hand van verspreidingsatlassen, andere standaardwerken en op basis van “expert
judgement” nagegaan welke bijzondere planten- en diersoorten er voor kunnen komen op de project-
locatie en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Friesland opgevraagd. Actue-
le verspreidingsgegevens van flora en fauna zijn uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF)
opgevraagd.

De quickscan flora en fauna is een toets van de ecologische potenties van de projectlocatie en betreft
geen volwaardig soort(en) specifiek onderzoek. Er zijn in het onderhavige onderzoek geen inventari-
saties uitgevoerd van soorten en soortgroepen. Een ecologische inventarisatie beslaat meerdere
veldbezoeken gedurende de voor de soortgroep meest gunstige periode van het jaar.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 5 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>4      OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING

Dit hoofdstuk geeft achtergrondinformatie over de natuurwetgeving waaraan de voorgenomen ingreep
op de projectlocatie wordt getoetst. Er wordt een globale toelichting gegeven ten aanzien van potenti-
ele overtredingen van de Wet natuurbescherming bij de meest voorkomende soorten en soortgroe-
pen. Dit hoofdstuk is niet toegespitst op de situatie op de projectlocatie, maar geeft enkel een be-
schrijving van de vigerende wetgeving. De Wet natuurbescherming is gericht op:

            het beschermen en ontwikkelen van de natuur, mede vanwege de intrinsieke waarde en het
            behouden en herstellen van de biologische diversiteit;
            het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maat-
            schappelijke functies;
            het verzekeren van een samenhangend beleid gericht op het behoud en beheer van waarde-
            volle landschappen, vanwege hun bijdrage aan de biologische diversiteit en hun cultuurhisto-
            rische betekenis, mede ter vervulling van maatschappelijke functies.

De bevoegdheid voor het verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij soortenbescherming ligt gro-
tendeels bij de provincies. De provincie is bevoegd gezag voor de toetsing van handelingen met mo-
gelijke gevolgen voor beschermde dier- en plantensoorten (de soortenbeschermingsbepalingen) én
voor Natura 2000-gebieden (de gebiedenbeschermingsbepalingen). Alleen bij ruimtelijke ingrepen
waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, blijft het Rijk bevoegd gezag.

4.1      Zorgplicht

Het eerste artikel in de Wet natuurbescherming heeft betrekking op de zorgplicht en heeft betrekking
op het voorkomen of beperken van schade aan soorten en gebieden, voor zover deze niet middels
overige verbodsbepalingen zijn gereguleerd. Het gaat daarbij in de praktijk vooral om minder streng
beschermde soorten, waarbij het onnodig doden, verwonden of beschadigen dient te worden verme-
den.

In bijlage 1 wordt dit artikel nader toegelicht.

4.2      Soortenbescherming

Bij een quickscan flora en fauna wordt in beeld gebracht of er (potentiële) vaste rust- of verblijf-
plaatsen aanwezig zijn van de soorten uit de verschillende beschermingsregimes. Vervolgens wordt
beoordeeld of de voorgenomen ingreep verstorend kan zijn en of nader onderzoek noodzakelijk wordt
geacht.

De Wet natuurbescherming onderscheidt beschermingsregimes voor soorten op grond van internati-
onale verdragen, aangevuld met soorten die vanuit een nationaal oogpunt beschermd worden. Hier-
door zijn er in de Wet natuurbescherming drie verschillende verbodsartikelen per categorie soorten;

                  soorten van de Vogelrichtlijn (artikel 3.1);
                  soorten van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5);
                  andere soorten (artikel 3.10).

In bijlage 1 worden deze artikelen nader toegelicht.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                          Pagina 6 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>4.3      Gebiedenbescherming

Indien een plangebied in of nabij een beschermd gebied is gelegen, dan dient te worden bepaald of
er een (extern) effect valt te verwachten. Het gaat daarbij om Natura 2000-gebieden en gebieden
behorend tot het Natuurnetwerk Nederland.

4.3.1       Natura 2000

Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora
en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. Met Natura 2000 wil men deze flora en
fauna duurzaam beschermen. De staatssecretaris van Economische Zaken heeft voor Nederland
ruim 160 Natura 2000-gebieden aangewezen. Gezamenlijk hebben ze een oppervlak van ruim 1,1
miljoen hectare. Ze maken deel uit van een samenhangend netwerk van natuurgebieden in de Euro-
pese Unie die zijn aangewezen op grond van de vogelrichtlijn en habitatrichtlijn. Het doel van Natura
2000 is het keren van de achteruitgang van de biodiversiteit.

Binnen een gebied kan spanning optreden tussen economie en ecologie. In een zogenaamd beheer-
plan leggen Rijk en provincies vast welke activiteiten, op welke wijze mogelijk zijn. Uitgangspunt is
steeds het realiseren van ecologische doelen met respect voor en in een zorgvuldige balans met wat
particulieren en ondernemers willen. Het opstellen gebeurt daarom in overleg met alle direct betrok-
kenen, zoals beheerders, gebruikers, omwonenden, gemeenten, natuurorganisaties en waterschap-
pen. Samen geven ze invulling aan beleven, gebruiken en beschermen. Daar draait het om in de Ne-
derlandse Natura 2000-gebieden (bron: Regiegroep Natura 2000).

Het is krachtens de Wet natuurbescherming verboden zonder vergunning van gedeputeerde staten
projecten te realiseren of andere handelingen te verrichten die gelet op de instandhoudings-
doelstellingen voor een Natura 2000-gebied de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de habitats van
soorten in dat gebied kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben op de
soorten waarvoor dat gebied is aangewezen (artikel 2.7, lid 2). Handelingen die een negatieve invloed
hebben op Natura 2000-gebieden, worden slechts onder strikte voorwaarden toegestaan. Een ver-
gunning is vereist. Door middel van het Nederlandse vergunningsstelsel wordt een zorgvuldige afwe-
ging gewaarborgd. De vergunningen zullen beoordeeld en afgegeven worden door de desbetreffende
provincie.

4.3.2       Natuurnetwerk Nederland

Het Natuurnetwerk Nederland is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen na-
tuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende
agrarisch gebied.

Het Natuurnetwerk Nederland bestaat uit:
      bestaande natuurgebieden, waaronder de 20 Nationale Parken;
      gebieden waar nieuwe natuur aangelegd wordt;
      landbouwgebieden, beheerd volgens agrarisch natuurbeheer;
      ruim 6 miljoen hectare grote wateren: meren, rivieren, de Noordzee en de Waddenzee;
      alle Natura 2000-gebieden.

Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen gedeputeerde staten in hun provincie
zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk,
genaamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit net-
werk behoren. De planologische begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk Neder-
land loopt via het traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen.



Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 7 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>4.4      Houtopstanden

De bescherming van houtopstanden conform hoofdstuk 4 van de Wet natuurbescherming heeft als
doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. Onder houtopstanden vallen alle zelf-
standige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van tien are of meer of
rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat. In bijlage 1 (tabel V) worden de regels nader toege-
licht.

Wanneer houtopstanden geveld worden, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet natuurbescher-
ming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2
Wnb). Op basis van deze melding wordt door de provincie beoordeeld of de voorgenomen velling
aanvaardbaar is in het kader van natuur- en landschapswaarden. Indien er geen bezwaar is om de
houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.2 van de Wet natuurbescherming om binnen 3 jaar na
het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te plan-
ten. Er geldt een algehele vrijstelling van de herplantplicht voor houtopstanden die gekapt worden in
het kader van natuurbeheer en natuurbehoud.

Indien bij de voorgenomen ontwikkeling herplantplicht geldt, maar niet voldaan kan worden aan de
herplantplicht op de projectlocatie zelf, dan dient een ontheffing aangevraagd te worden met betrek-
king tot de herplantplicht bij de desbetreffende provincie. De provincie toetst vervolgens of voldaan
wordt aan de bij de provinciale verordening gestelde regels voor herbeplanting op andere perceels-
gronden. Deze regels hebben onder andere betrekking op de kwaliteit, oppervlakte en locatie van de
andere grond en de natuurwaarde van de te vellen houtopstand. Tevens kan ontheffing verleend
worden van herplantplicht ter plaatse, indien gewerkt wordt via een door het ministerie goedgekeurde
gedragscode die gebruikt mag worden door een van de betrokken partijen voor een wijze van vellen
en een wijze van herplanten.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                 Pagina 8 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>5      AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN

Het voorkomen van planten- en diersoorten in een gebied wordt mede bepaald door de aanwezigheid
van geschikt leefgebied. Een soort kan in zijn leefgebied gebruik maken van verschillende plekken
om te verblijven. Al deze plekken (biotopen) kunnen een bepaalde functie voor de soort vervullen. In
dit hoofdstuk wordt op basis van het aanwezige habitat / verblijfsmogelijkheden samen met versprei-
dingsgegevens beschreven welke beschermde soorten binnen de projectlocatie kunnen voorkomen.
Afhankelijk van de soort wordt ingegaan op de potentiële aanwezigheid van vaste rust- en verblijf-
plaatsen, foerageergebied en verbindingsroutes. Tevens wordt beoordeeld of de voorgenomen plan-
nen een negatief effect kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten. In hoofdstuk
6 wordt beschreven welke juridische implicaties dit voor het project heeft.

5.1      Vogels

5.1.1       Broedvogels (nesten jaarrond beschermd)

Er zijn broedvogels waarvan de nesten ook beschermd zijn op het moment dat ze niet voor de voort-
planting in gebruik zijn. In het buitengebied kunnen dit soorten als boomvalk, buizerd, havik, sperwer,
wespendief, grote gele kwikstaart, ooievaar, ransuil en slechtvalk zijn. Nestlocaties van de slechtvalk
kunnen op voorhand worden uitgesloten, aangezien er op de percelen geen bebouwing aanwezig is.
In de directe omgeving is daarnaast voldoende geschikt foerageergebied aanwezig, wat betekent dat
eventueel in de omgeving broedende slechtvalken niet afhankelijk zijn van de locatie als foerageer-
habitat.

Roofvogels (boomvalk, buizerd, havik, sperwer en wespendief)
Volgens de NDFF zijn er in de afgelopen 10 jaar meerdere waarnemingen bekend in de omgeving
van roofvogels als de boomvalk, buizerd, havik, sperwer en wespendief. De bomen rondom de pro-
jectlocatie konden door het ontbreken van bladerdek goed worden onderzocht op de aanwezigheid
van nesten. In enkele bomen grenzend aan de projectlocatie zijn grote nesten aangetroffen die moge-
lijk gebruikt worden door een roofvogel. Het bosgebied, rondom het rioolwaterzuiveringsinstallatie ten
oosten van de projectlocatie, is tevens geschikt als nestlocatie voor roofvogels. Bij de realisatie van
het zonnepark worden echter geen bomen gekapt, waardoor jaarrond beschermde nesten niet wor-
den vernietigd. Verstoring ten aanzien van mogelijke nesten kan voorkomen worden door werkzaam-
heden buiten het broedseizoen uit te voeren (hoofdstuk 6).

Grote gele kwikstaart
De grote gele kwikstaart is volgens de NDFF waargenomen in de omgeving van de projectlocatie. De
soort is sterk gebonden aan water. Deze soort broedt graag nabij stromend water in een nis in een
muur, onder een brug of bij boomwortels in de oevers. De sloten aan de randen van de projectlocatie
zijn ondiep en bevatten weinig tot geen (stromend) water. Daarnaast zijn er geen muren, bruggen of
andere geschikte nestgelegenheden voor de grote gele kwikstaart aanwezig langs deze sloten. De
aanwezigheid van een nestlocatie van de grote gele kwikstaart op de projectlocatie kan dan ook wor-
den uitgesloten en verstoring ten aanzien van de grote gele kwikstaart is niet aan de orde.

Ooievaar
De ooievaar komt volgens de verspreidingsgegevens van de NDFF in de omgeving van de projectlo-
catie voor. Ooievaars broeden op hoge plaatsen zoals bomen, torens, schoorstenen en hoogspan-
ningsmasten. Op de projectlocatie zijn dergelijke hoge nestgelegenheden niet aanwezig. Verstoring
ten aanzien van de ooievaar is niet aan de orde.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                   Pagina 9 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Ransuil
Volgens de NDFF zijn waarnemingen bekend van de ransuil in de omgeving van de projectlocatie.
Ransuilen nestelen bij voorkeur in oude kraaien- of eksternesten en ze jagen voornamelijk in open
velden, langs wegbermen en open plekken in bossen. Er worden geen bomen gekapt, waardoor ver-
nietiging van jaarrond beschermde nesten zijn uitgesloten. Als foerageergebied is de locatie in de
huidige situatie wel potentieel geschikt. Aangezien er in de omgeving voldoende alternatief foera-
geergebied aanwezig in de vorm van open velden, bermen en ruigtes is het redelijkerwijs uit te sluiten
dat er negatieve effecten optreden. Daarnaast wordt het zonnepark ecologisch ingepast waarbij het
voornemen is om onder andere kruidenrijke (gras)zones te creëren.

Categorie 5 soorten
De broedvogels waarvan het nest in uitzonderlijke gevallen eveneens jaarrond is beschermd, zijn
zogeheten categorie 5 soorten. Deze betreffen voornamelijk holenbroeders, zoals spechten en me-
zen, of makers van grote nesten. Voorbeelden van waargenomen soorten zijn zwarte kraai, boomkle-
ver en ekster. Het gaat hierbij om algemeen voorkomende soorten, die ook in de directe omgeving
voldoende broedgelegenheid hebben. Er zijn derhalve geen bijzondere ecologische omstandigheden
die rechtvaardigen dat de nesten van genoemde soorten op de projectlocatie een jaarrond be-
schermde status zouden moeten hebben. Daarnaast blijven de betreffende groenstroken behouden.
Indien er toch gekapt of gesnoeid dient te worden is het werken buiten het broedseizoen voldoende
om overtreding van de Wet natuurbescherming te voorkomen (zie hoofdstuk 6).

5.1.2       Overige broedvogels

De begroeiing rondom en aangrenzend aan de projectlocatie, kunnen onderdak bieden aan broedvo-
gelsoorten zoals houtduif, merel, roodborst en groenling. De nesten van deze soorten zijn alleen be-
schermd op het moment dat ze als zodanig in gebruik zijn. Overtredingen van verbodsbepalingen uit
de Wet natuurbescherming zijn te voorkomen (zie hoofdstuk 6).

5.2      Vleermuizen

Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF en vleermuis.net is de projectlocatie gelegen in een
deel van Nederland waar de volgende vleermuissoorten kunnen voorkomen: gewone dwergvleer-
muis, ruige dwergvleermuis, franjestaart, rosse vleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis,
grijze grootoorvleermuis, meervleermuis, Brandt's vleermuis, baardvleermuis en watervleermuis.

Verblijfplaatsen op de projectlocatie
De projectlocatie is geheel onbebouwd en er zijn geen bomen aanwezig, waardoor uitgesloten kan
worden dat er verblijfplaatsen van vleermuizen binnen de projectlocatie aanwezig zijn. Negatieve
effecten ten aanzien van verblijfplaatsen op de projectlocatie zijn niet aan de orde.

Verblijfplaatsen buiten de projectlocatie
In de omgeving van de projectlocatie bevinden zich bomenrijen, bosgebieden en bebouwing waar
potentiele verblijfplaatsen van boom- en gebouwbewonende vleermuizen aanwezig kunnen zijn.
Eventuele verblijfplaatsen ondervinden echter door de afstand tot de bouwlocatie en de aard van de
ingreep, geen hinder van de ingreep op de projectlocatie.

Foerageerhabitat
De projectlocatie zal, gelet op het aanwezige habitat gebruikt kunnen worden door in de omgeving
verblijvende vleermuizen om te foerageren. De plannen zullen echter geen aantasting van belangrijk
foerageerhabitat vormen. Door de voorgenomen ingreep zal het aanbod van foerageermogelijkheden
niet in het geding komen, in de directe omgeving is meer geschikt foerageerhabitat voor vleermuizen



Rapport 9464.001 versie D3                                                                 Pagina 10 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>aanwezig, zoals tuinen, diverse agrarische percelen en houtopstanden in de omgeving. Daarnaast is
de verwachting dat na het realiseren van het zonnepark de locaties alsnog geschikt blijven als foera-
geergebied.

Vliegroutes
Vleermuizen maken veelal gebruik van lijnvormige (donkere) landschapselementen als houtsingels,
beken en lanen om zich te verplaatsen tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Door de herin-
richting van de projectlocatie worden geen vliegroutes verstoord, vooropgesteld dat de bomen gren-
zend aan de locatie, die als potentiële vliegroute kunnen fungeren, gehandhaafd blijven bij de herbe-
stemming (zie hoofdstuk 6).

5.3      Overige zoogdieren

Alle zoogdieren in Nederland zijn beschermd. Voor sommige algemeen voorkomende soorten geldt
een provinciale vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. Op deze wijze is er onderscheid te maken in
streng beschermde en minder streng beschermde soorten.

Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF en Broekhuizen et al. (2016) ligt de projectlocatie bin-
nen het verspreidingsgebied van de volgende streng beschermde grondgebonden zoogdieren:
boommarter, das, eekhoorn en otter.

5.3.1       Streng beschermde soorten

Boommarter
Volgens de NDFF is de boommarter in de directe omgeving van de projectlocatie waargenomen. De
bomensingels rondom de projectlocatie, alsmede het bosgebied ten oosten van de projectlocatie
vormen potentieel geschikt habitat voor de boommarter. De boommarter leeft voornamelijk in bosge-
bieden en in bomen van singels en houtwallen. Gezien de bomen rondom de onderzoekslocatie ver-
der niet geveld of gerooid worden, en het zonnepark ecologisch ingepast wordt, zijn negatieve effec-
ten ten opzichte van de boommarter niet aan de orde.

Das
De das komt volgens de verspreidingsgegevens voor in de omgeving. De projectlocatie is door het
ontbreken van reliëf en/of schuilmogelijkheden ongeschikt als vaste rust- en verblijfplaats door das-
sen. Tijdens het veldbezoek zijn op en in de directe omgeving van de projectlocatie wel loop- en eet-
sporen, latrines en wissels aangetroffen die duiden op de aanwezigheid en/of het gebruik van de pro-
jectlocatie door de das. Dassen maken mogelijk dan ook gebruik van de locatie om te foerageren en
migreren. Overtreding ten aanzien van de Wet natuurbescherming ten aanzien van de das is te voor-
komen door bij de landschappelijke inpassing specifiek rekening te houden met de das (hoofdstuk 6).

Eekhoorn
De projectlocatie zelf betreft ongeschikt habitat voor de eekhoorn. De hoge bomen grenzend aan de
projectlocatie konden door het ontbreken van bladerdek goed worden onderzocht op de aanwezig-
heid van nesten. Er zijn geen nesten van eekhoorns aangetroffen, zodat de aanwezigheid van een
vaste- rust of verblijfplaats van eekhoorn kan worden uitgesloten.

Het voorkomen van overige grondgebonden zoogdieren (otter) waarvoor geen vrijstelling geldt, is
tijdens het veldbezoek niet vastgesteld. Vanwege het ontbreken van geschikt habitat kan het voorko-
men ervan redelijkerwijs worden uitgesloten.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 11 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>5.3.2       Licht beschermde soorten

De projectlocatie vormt geschikt habitat voor een aantal soorten grondgebonden zoogdieren. Het gaat
daarbij om algemene soorten als egel, haas, konijn en diverse muissoorten. Door de voorgenomen
werkzaamheden bestaat de kans dat holen van konijnen worden vernietigd (zie hoofdstuk 6).

5.4      Reptielen

Volgens verspreidingsgegevens van RAVON (van Delft et al. 2015) en de NDFF zijn binnen enkele
kilometers van de projectlocatie de volgende reptielensoorten waargenomen: adder, levendbarende
hagedis en ringslang.

Reptielen stellen specifieke eisen aan het habitat die betrekking hebben op verschillende factoren. Op
de projectlocatie is geen geschikt habitat voor reptielen aanwezig. De waarnemingen van de ge-
noemde streng beschermde soorten hebben, naar verwachting, betrekking op de nabij gelegen na-
tuurgebieden Drents-Friese Wold & Leggelderveld en Fochteloërveen ten zuiden en oosten van de
projectlocatie.

5.5      Amfibieën

Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF zijn in het deel van Nederland waar de projectlocatie
ligt, de volgende streng beschermde soorten waargenomen: heikikker en poelkikker. Daarnaast zijn
waarnemingen bekend van algemene soorten als kleine watersalamander, gewone pad en bruine
kikker.

Heikikker en poelkikker
Volgens de NDFF zijn de heikikker en poelkikker waargenomen op circa 5 kilometer ten oosten en
zuiden van de projectlocatie in de aldaar gelegen natuurgebieden Drents-Friese Wold & Leggelder-
veld en Fochteloërveen.

De heikikker is een soort die zich voortplant in ondiepe, zonbeschenen, voedselarme wateren. Het
landhabitat van de soort betreft vorstvrije plekken op het land langs watergangen en in bosjes. De
poelkikker heeft tevens de voorkeur voor zonbeschenen, voedselarme en schone wateren. Het land-
habitat betreft voornamelijk muizenholletjes, (boom)stronken of ingegraven in de grond. Op en gren-
zend aan de projectlocatie zijn geen geschikte omstandigheden aanwezig voor genoemde soorten
aangezien het agrarische percelen betreft met een hoge voedselrijkdom. Negatieve effecten ten aan-
zien van heikikker en poelkikker zijn redelijkerwijs uit te sluiten.

De projectlocatie vormt verder weinig geschikt landhabitat voor amfibieën. Incidenteel kunnen alge-
mene soorten als kleine watersalamander, bruine kikker en gewone pad beschutting vinden tussen de
beplanting langs de perceelsranden. De sloten die grenzen aan de projectlocatie kunnen voortplan-
tingsmogelijkheden bieden aan de genoemde soorten. Voor de mogelijk te verwachten soorten geldt
een algehele vrijstelling van de Wet natuurbescherming, echter is bij het uitvoeren van de dempings-
en verbredingswerkzaamheden de zorgplicht van toepassing (zie hoofdstuk 6).

5.6      Vissen

Volgens de NDFF zijn binnen enkele kilometers van het plangebied, de afgelopen 10 jaar, geen
waarnemingen bekend van beschermde vissoorten zoals de grote modderkruiper. De soort heeft een
voorkeur voor verlandende wateren in laag dynamische overstromingsvlakten en moerasgebieden. In
Nederland ligt een aanzienlijk deel van het leefgebied in de sloten van ingepolderde voormalige over-


Rapport 9464.001 versie D3                                                                 Pagina 12 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>stromingsvlakten. Dergelijke omstandigheden zijn op de projectlocatie niet aanwezig, waardoor de
soort redelijkerwijs is uit te sluiten. De watergangen die zich rondom de projectlocatie bevinden zijn
mogelijk wel geschikt voor vissoorten zoals de drie- en tiendoornige stekelbaars. Het betreft hierbij
algemene vissoorten waarvoor de algehele vrijstelling geldt. Aangezien er dempingswerkzaamheden
plaatsvinden en een watergang verbreed wordt aan deze watergangen dient rekening gehouden te
worden met de zorgplicht (hoofdstuk 6).

5.7      Ongewervelden

Libellen
Er zijn slechts enkele libellensoorten die binnen de Wet natuurbescherming een strenge bescherming
genieten. Deze zijn voor wat betreft hun verspreiding gebonden aan specifieke habitateisen, die veel-
al alleen in natuurgebied zijn te vinden. Beschermde soorten zijn op de projectlocatie niet te verwach-
ten.

Dagvlinders
Beschermde dagvlinders stellen specifieke eisen aan het voortplantingshabitat. Bij het habitat is het
belangrijk dat aan de eisen van alle stadia van de vlindersoort wordt voldaan. Voor de beschermde
soorten in Nederland geldt dat deze veelal gebonden zijn aan zeldzame waardplanten, die vaak al-
leen in natuurterreinen zijn te vinden. Geschikte waardplanten voor beschermde vlindersoorten als
sleedoornpage (sleedoorn), iepenpage (iep) en kleine ijsvogelvlinder (kamperfoelie) zijn op de pro-
jectlocatie niet aanwezig. Het is uitgesloten dat er binnen de projectlocatie geschikt habitat aanwezig
is voor een (deel)populatie van een beschermde vlindersoort.

Overige soorten
Overige beschermde soorten, zoals vliegend hert, Europese rivierkreeft en platte schijfhoorn, zijn op
de projectlocatie uit te sluiten. Er is geen geschikt habitat voor dergelijke beschermde soorten op de
projectlocatie aanwezig en er zijn geen waarnemingen bekend in de directe omgeving van de project-
locatie.

5.8      Vaatplanten

De projectlocatie bestaat voornamelijk uit agrarische percelen, met aangrenzende watergangen, bo-
menrijen en struwelen. In de directe omgeving van de onderzoekslocatie zijn geen waarnemingen
bekend van beschermde soorten. De meeste beschermde vaatplanten en de daarbij horende speci-
fieke groeiomstandigheden zijn zeldzaam te noemen en zijn op de onderzoekslocatie niet aanwezig.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 13 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>6      TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING

Als gevolg van de voorgenomen ingreep op de projectlocatie kunnen er overtredingen van verbods-
bepalingen uit soortbeschermingsparagrafen uit de Wet natuurbescherming optreden. In dit hoofdstuk
wordt beschreven voor welke soorten er sprake is van dreigende overtreding van de Wet natuurbe-
scherming en of met eenvoudige maatregelen overtreding is te voorkomen. Verder wordt beschreven
voor welke soorten een vervolgtraject noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat toetsing van de ingreep aan
de Wet natuurbescherming op basis van de huidige onderzoeksinspanning niet mogelijk is, en wat de
eventuele consequenties zijn ten aanzien van ontheffingen.

6.1      Broedvogels

6.1.1       Jaarrond beschermde nesten

Nesten van de boomvalk, buizerd, havik, sperwer en wespendief zijn in het kader van de Wet natuur-
bescherming jaarrond beschermd. Roofvogels zijn in het algemeen gevoelig voor verstoring, met na-
me bij de nestplaats. Aangezien er geen bomen binnen de projectlocatie gelegen zijn is een broedlo-
catie hier uit te sluiten, echter is het wel mogelijk dat de genoemde soorten een nestlocatie hebben in
de aangrenzende groenstroken.

Indien de werkzaamheden buiten het broedseizoen worden uitgevoerd is overtreding in het kader van
de Wet natuurbescherming te voorkomen. Het broedseizoen van de betreffende roofvogels is van
maart t/m juni. Indien het niet mogelijk is om de werkzaamheden uit te voeren buiten het broedsei-
zoen dient nader onderzoek uitgevoerd te worden om te bepalen welke functie het gebied en de aan-
grenzende groenstroken vervult voor de soorten.

6.1.2       Algemene broedvogels

Voor de algemene broedvogelsoorten die op de onderzoekslocatie zijn te verwachten geldt dat, indien
er opgaande begroeiing buiten het broedseizoen wordt verwijderd, er geen overtredingen plaats zul-
len vinden met betrekking tot deze soorten. Artikel 3.1 van de Wet natuurbescherming (Het is verbo-
den nesten te beschadigen, te vernielen of weg te nemen) is van toepassing. De nesten mogen ech-
ter wel worden weggenomen wanneer deze op dat moment niet in gebruik zijn. In de Wet natuurbe-
scherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het broedseizoen. Globaal kan voor het broed-
seizoen de periode maart tot half augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid
van een broedgeval op het moment van ingrijpen. Indien er struweel of bomen verwijderd worden
binnen het broedseizoen dient voorafgaand aan de werkzaamheden een broedvogelinspectie uitge-
voerd te worden.

6.2      Das

De das is beschermd onder artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming (het is verboden dieren op-
zettelijk te doden of te vangen en vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te bescha-
digen of te vernielen). Ondanks dat er geen burcht is aangetroffen op de projectlocatie is het niet uit
te sluiten dat in de directe omgeving een vaste rust- of verblijfplaats van de das aanwezig is. De pro-
jectlocatie wordt hoogstwaarschijnlijk als foerageergebied gebruikt door de das. Het is belangrijk dat
het foerageergebied en migratieroute voor de das geschikt blijven na realisatie van het zonnepark,
zodat verblijfplaatsen in de directe omgeving hun functie blijven behouden. Het voornemen is om het
zonnepark ecologisch in te passen waarbij onder andere houtsingels, hagen, fruitdragende heesters
en oevervegetatie gerealiseerd wordt. Door bij de landschappelijke inpassing tevens specifieke maat-
regelen toe te passen, ten behoeve van de das, blijft het terrein ook na de realisatie van het zonne-


Rapport 9464.001 versie D3                                                                  Pagina 14 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>park geschikt als foerageergebied voor de das. Dit kan bijvoorbeeld bewerkstelligd worden door on-
der andere voldoende ruimte onder (circa 70 cm) en tussen de rijen panelen aan te houden en daar-
naast delen van het terrein in te richten met kort gras (<5 cm). Het is ook aan te bevelen om, circa
30cm, ruimte onder het hekwerk vrij te houden, zodat het terrein voor de das en andere soorten toe-
gankelijk blijft. Op deze wijze kunnen eventuele verblijfplaatsen in de omgeving hun functie behouden
en zijn overtredingen in het kader van de Wet natuurbescherming redelijkerwijs uit te sluiten.

6.3      Algemene grondgebonden zoogdieren

Voor de te verwachten soorten geldt dat de werkzaamheden mogelijk verstorend kunnen werken. Als
gevolg van graafwerkzaamheden kunnen dieren verwond of gedood worden en holen kunnen worden
verwijderd. Dit houdt een overtreding van artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming in. Voor de te
verwachten soorten geldt, op grond van het provinciale soortenbeleid, bij ruimtelijke ontwikkelingen
echter een vrijstelling, waardoor geen ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Het is echter in het
kader van de zorgplicht wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor de aanwezige individuen
en al het redelijkerwijs mogelijke dient gedaan te worden om het doden van individuen te voorkomen.

Het doden of verwonden kan plaatsvinden indien schuil- of voortplantingslocaties worden beschadigd.
Dit kan door het verwijderen van stenenstapels, takkenhopen, bladeren en andere materialen die
door langdurige opslag of aanwezigheid schuilplaatsen bieden. Het verwijderen van de materialen
dient daarom buiten de gevoelige periode van voortplanting of winterrust plaats te vinden. Aanwezige
dieren moeten de gelegenheid krijgen om veilig weg te komen.

6.4      Algemene amfibieën en vissen

Voor de te verwachten amfibieën en vissen geldt een vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. Het is
echter in het kader van de zorgplicht wel noodzakelijk om al het redelijkerwijs mogelijke te doen om
het doden en verwonden te voorkomen en schade door de werkzaamheden te voorkomen. In het
kader van de algemene zorgplicht wordt er tijdens de werkzaamheden aan de watergangen geadvi-
seerd maatregelen te nemen om negatieve effecten tot een minimum te beperken. De maatregelen
kunnen kort samengevat worden als:

      1. Werkzaamheden aan de watergang laten plaatsvinden buiten de kwetsbare voortplantingspe-
         riode van amfibieën en vissen en vóór de kwetsbare winterperiode voor vissen. Dit wil zeggen
         dat werkzaamheden aan de watergangen het beste kunnen plaatsvinden in de periode sep-
         tember-februari, maar enkel bij watertemperaturen boven 4 graden Celsius. Tabel I geeft de
         meest gunstige periode weer voor het aanleggen van de natuurvriendelijke oevers en werk-
         zaamheden aan de watergang.
      2. Werkzaamheden gefaseerd uitvoeren en in één richting uitvoeren om de aanwezige vissen
         en amfibieën de mogelijkheid geven veilig weg te vluchten.
      3. In het geval van baggerwerkzaamheden wordt geadviseerd om tijdens de werkzaamheden
         het aanwezige bagger op de kant te deponeren en eventueel aanwezige individuen terug te
         plaatsen in nabijgelegen watergang, bij voorkeur in een deel waar geen werkzaamheden
         plaatsvinden.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                 Pagina 15 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Tabel I. Geschiktheid periodes voor uitvoeren werkzaamheden aan de watergang.

   werkzaamheden             jan.   febr.   maart     april      mei      juni      juli    aug.   sept.   okt.   nov.      dec.

 Gevoelige periodes
 voor werkzaamhe-
 den aan de water-
 gang

           minst ongunstige periode om werkzaamheden aan de watergang uit te voeren.
           werkzaamheden zijn mogelijk, inden watertemperaturen boven de 4 graden Celsius
           ongunstigste periode om werkzaamheden aan de watergang uit te voeren.


6.5      Overige soort(groep)en

Overtredingen van de Wet natuurbescherming ten aanzien van beschermde soorten behorend tot de
overige soortgroepen zijn wegens het ontbreken van geschikt habitat/verblijfsmogelijkheden, op basis
van verspreidingsgegevens, de aanwezigheid van voldoende alternatieven en/of gezien de aard van
de ingreep in dit geval niet aan de orde.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                                          Pagina 16 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>7      TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING

In algemene zin kan er door een plan sprake zijn van negatieve gevolgen vanuit natuurwetgeving
beschermde gebieden. In dit hoofdstuk wordt beschreven voor welke gebieden er mogelijk sprake is
van negatieve effecten als gevolg van de voorgenomen ingrepen op de projectlocatie. Verder wordt
beschreven of een vervolgtraject noodzakelijk is en wat de eventuele consequenties zijn ten aanzien
van vergunningen.

7.1      Natura 2000

De projectlocatie is niet gelegen binnen de grenzen, of in de directe nabijheid van een gebied dat
aangewezen is als Natura 2000. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, ‘Drents-Friese Wold &
Leggelderveld’ bevindt zich op circa 3,5 kilometer afstand ten zuiden van de projectlocatie. Op circa 5
kilometer ten oosten is het Natura 2000-gebied ‘Fochteloërveen’ gelegen (zie figuur 10).




Figuur 10. Ligging projectlocatie ten opzichte van Natura 2000.


De projectlocatie is niet gelegen binnen een Natura 2000-gebied. Indien er sprake zou zijn van een
effect, betreft dit een extern effect, zoals toenamen van geluid, licht of depositie van stikstof. Ten aan-
zien van stikstof is het extern effect nihil, aangezien de bouw van het zonnepark volledig met elek-
trisch materieel wordt uitgevoerd.

De afstand tot het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied (± 3,5 km) in combinatie met de aard van
de plannen (realisatie zonnepark) zorgt ervoor dat andere externe effecten zoals een toename van
geluid en licht niet te verwachten zijn. Vervolgonderzoek in het kader van de gebiedsbeschermings-
paragrafen uit de Wet natuurbescherming wordt niet noodzakelijk geacht.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                      Pagina 17 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>7.2      Natuurnetwerk Nederland

De projectlocatie maakt geen deel uit van het Natuurnetwerk Nederland, voorheen EHS. De project-
locatie ligt echter wel in de nabijheid van een gebied, behorend tot het Natuurnetwerk Nederland. Het
meest nabijgelegen gebied bevindt zich circa 30 meter ten oosten van de projectlocatie. Het betreft
het bosgebied behorende bij het rioolwaterzuiveringsinstallatie. In figuur 11 is de ligging van de pro-
jectlocatie ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland weergegeven.




Figuur 11. Ligging projectlocatie (rode cirkel) ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland.


De projectlocatie grenst aan een onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Door de voorgenomen
plannen (realisatie zonnepark) zullen de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk
Nederland niet worden aangetast. Vervolgonderzoek in het kader van het Natuurnetwerk Nederland
wordt dan ook niet noodzakelijk geacht.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                      Pagina 18 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>8      HOUTOPSTANDEN

De Wet natuurbescherming beschermt bos van minimaal 10 are en bomenrijen van minimaal 21 bo-
men, gelegen buiten de bebouwde kom (de zogenaamde 'houtopstanden'). Het is verboden deze
houtopstanden geheel of gedeeltelijk te vellen zonder voorafgaande melding bij gedeputeerde staten.
In dit hoofdstuk wordt beschreven of er bij de voorgenomen kap sprake is van meldingsplicht en her-
plantplicht conform artikel 4.2 en artikel 4.3 van de Wet natuurbescherming.

Bij de realisatie van het zonnepark worden geen bomen gekapt waardoor overtreding van de Wet
natuurbescherming in het kader van houtopstanden niet aan de orde is.




Rapport 9464.001 versie D3                                                               Pagina 19 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>9        SAMENVATTING EN CONCLUSIES

Econsultancy heeft in opdracht van Zonnepark Duistereweg i.o. een quickscan flora en fauna uitge-
voerd aan de Duistereweg (ong.) te Oosterwolde.

De quickscan flora en fauna is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen ontwikkeling van een
zonnepark en heeft tot doel om in te schatten of er op de projectlocatie planten- en diersoorten, ge-
bieden of houtopstanden aanwezig zijn die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde sta-
tus hebben en die mogelijk negatieve gevolgen kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep.

De initiatiefnemer is voornemens een zonnepark te realiseren en ecologisch in te passen.

De aanwezigheid van geschikt habitat op de projectlocatie voor de verschillende soorten en soort-
groepen is weergegeven in tabel I. In de tabel is samengevat of de voorgenomen ingreep mogelijk
verstorend kan werken en wat de consequenties zijn voor eventuele vervolgstappen, zoals soortge-
richt nader onderzoek of vergunningtrajecten. In de tabel is weergegeven of maatregelen noodzakelijk
zijn om overtreding van de Wet natuurbescherming voor bepaalde soortgroepen te voorkomen.

Tabel I.        Overzicht geschiktheid projectlocatie voor soortgroepen en te nemen vervolgstappen
                 Soortgroep             Geschikt    Ingreep       Nader     Ontheffings-        Bijzonderheden / opmerkingen*
                                         habitat   verstorend   onderzoek    aanvraag

    Broedvogels      algemeen              ja          ja          nee          nee        het verwijderen van groen en nestgelegen-
                                                                                           heden buiten het broedseizoen uitvoeren of
                                                                                           anderzijds een broedvogelinspectie uitvoe-
                                                                                           ren

                     jaarrond              ja         nee*        nee*          nee        *mits gewerkt wordt buiten het broedseizoen
                     beschermd                                                             (maart t/m juni)

    Vleermuizen      verblijfplaatsen     nee         nee          nee          nee        -

                     foerageergebied       ja         nee          nee          nee        -

                     vliegroutes           ja         nee          nee          nee        -

    Grondgebonden zoogdieren               ja       mogelijk       nee          nee        specifiek rekening houden bij landschappe-
                                                                                           lijke inrichting met de das. Daarnaast aan-
                                                                                           dacht voor zorgplicht ten aanzien van alge-
                                                                                           mene soorten als konijn, haas en diverse
                                                                                           muissoorten

    Amfibieën                           minimaal    mogelijk       nee          nee        aandacht voor zorgplicht ten aanzien van
                                                                                           algemene soorten als bruine kikker, kleine
                                                                                           watersalamander en gewone pad

    Reptielen                             nee         nee          nee          nee        -

    Vissen                                nee*        nee*         nee          nee        *bij werken aan de betreffende watergangen
                                                                                           dient rekening gehouden met de zorgplicht
                                                                                           en zal gewerkt dienen te worden met ecolo-
                                                                                           gisch werkprotocol

    Libellen en dagvlinders               nee         nee          nee          nee        -

    Overige ongewervelden                 nee         nee          nee          nee        -

    Vaatplanten                           nee         nee          nee          nee        -
* Wijzigingen in het planvoornemen kunnen van invloed zijn op de uitkomst van het onderzoek.




Rapport 9464.001 versie D3                                                                                               Pagina 20 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>  Gebiedsbescherming          Gebied     Ingreep       Nader     Vergunning-
                             aanwezig   verstorend   onderzoek      plicht

  Natura 2000                 3,5 km       nee          nee         nee        -

  Natuurnetwerk Nederland    aangren-      nee          nee         nee        wezenlijke kenmerken worden niet aange-
                               zend                                            tast

  Houtopstanden                n.v.t.     n.v.t.       n.v.t.       n.v.t.     -



Conclusie

Nesten van boomvalk, buizerd, sperwer, havik en sperwer zijn in het kader van de Wet natuurbe-
scherming jaarrond beschermd. Roofvogels zijn in het algemeen gevoelig voor verstoring, met name
bij de nestplaats. Aangezien er geen bomen binnen de onderzoekslocatie gelegen zijn is een broed-
locatie hier uit te sluiten, echter is het wel mogelijk dat een nestlocatie aanwezig is binnen de aan-
grenzende groenstroken gelegen rondom de onderzoekslocatie. Door werkzaamheden uit te voeren
buiten het broedseizoen (maart t/m juni) zijn negatieve effecten te voorkomen. Is dit niet mogelijk dan
dient nader onderzocht te worden welke functie het gebied en aangrenzende groenstroken vervult
voor de betreffende roofvogels.

Ten aanzien van de das wordt geadviseerd om bij de landschappelijke inpassing specifieke maatre-
gelen ten aanzien van de das te realiseren om het gebied na realisatie van het zonnepark geschikt te
houden voor de das.

Verder dient rekening gehouden te worden met nesten van algemene broedvogels. Daarom wordt
geadviseerd eventuele snoeiwerkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren en het snoeiafval
direct te verwijderen, indien dit aan de orde is. Mochten dergelijke werkzaamheden binnen het broed-
seizoen plaatsvinden dan dient voorafgaand aan de werkzaamheden een broedvogelinspectie uitge-
voerd te worden.

Voor beschermde soorten behorend tot de overige soortgroepen zijn overtredingen ten aanzien van
de Wet natuurbescherming wegens het ontbreken van geschikt habitat, het ontbreken van sporen
en/of vanwege een vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling niet aan de orde. Wel dient rekening te wor-
den gehouden met de algemene zorgplicht.

Tijdens de dempings- en verbredingswerkzaamheden van de betreffende sloten dient rekening ge-
houden te worden met algemene vissoorten en amfibieën. Geadviseerd wordt om te werken volgens
een ecologisch werkprotocol.

Betreffende gebiedsbescherming en beschermde houtopstanden worden geen bezwaren voorzien in
de uitvoering van de voorgenomen herontwikkeling op de onderzoeklocatie.




Econsultancy
Boxmeer, 3 september 2019




Rapport 9464.001 versie D3                                                                                 Pagina 21 van 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>GERAADPLEEGDE BRONNEN

Limpens H., Regelink J. (2017). Vleermuizen en planologie. Zoogdiervereniging, Nijmegen.

Ministerie van Economische Zaken 2016. Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Lees hier wat
          de Wet natuurbescherming daarover regelt. Versie 1.3, december 2016. Ministerie van Eco-
          nomische Zaken, Den Haag.

Nationale Database Flora en Fauna (NDFF), uitvoerportaal; https://ndff-ecogrid.nl, zoekgebied Oos-
         terwolde, periode 2009-2019.

Algemene websites
www.anemoon.nl
www.floron.nl (soortgegevens planten)
www.ravon.nl (soortgegevens amfibieën, reptielen en vissen)
www.rijksoverheid.nl (natuurwetgeving)
www.mijn.rvo.nl (natuurwetgeving)
www.rvo.nl (nationale natuurwetgeving en soortenstandaarden)
www.sovon.nl (soortgegevens vogels)
www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/ (Natura 2000-gebieden en Beschermde Natuurmonumenten)
www.verspreidingsatlas.nl/planten (verspreidingsgegevens planten)
www.vlinderstichting.nl (soortgegevens vlinders en libellen)
www.vleermuis.net
www.zoogdiervereniging.nl (soortgegevens zoogdieren)

Provinciale websites
www.fryslan.frl (NNN en beschermde gebieden in Friesland)




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 toelichting verbodsbepalingen Wet natuurbescherming
Zorgplicht

Het eerste artikel in de Wet natuurbescherming heeft betrekking op de zorgplicht en heeft betrekking
op het voorkomen of beperken van schade aan soorten en gebieden, voor zover deze niet middels
overige verbodsbepalingen zijn gereguleerd (zie tabel II). Het gaat daarbij in de praktijk vooral om
minder streng beschermde soorten, waarbij het onnodig doden, verwonden of beschadigen dient te
worden vermeden.

Tabel II. Zorgplicht

  Artikel 1.11. Zorgplicht

        1.    Een ieder neemt voldoende zorg in acht voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden en voor in het wild le-
              vende dieren en planten en hun directe leefomgeving.
        2.    De zorg houdt in elk geval in dat een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige
              gevolgen kunnen worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied of voor in het wild le-
              vende dieren en planten:
              a) dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel,
              b) indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die gevolgen te
                  voorkomen, of
              c) voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt.



Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld; “de zorgplicht kan wel door toepassing van
bestuursdwang worden gehandhaafd”. Deze formulering van de zorgplicht brengt met zich mee dat
wanneer men een bepaalde handeling wilt verrichten die gevolgen voor natuurwaarden zou kunnen
hebben, men zich daaraan voorafgaand op de hoogte stelt van de aanwezige natuurwaarden, de
kwetsbaarheid ervan en de mogelijke gevolgen daarvoor van het voorgenomen handelen. De zorg-
plicht is te allen tijde van toepassing, ook al vindt er geen overtreding van een verbodsbepaling
plaats. Indien er aanleiding is maatregelen te nemen ten aanzien van de zorgplicht, zal dat voor het
betreffende beschermde natuurgebied en de betreffende soortgroep in deze rapportage worden aan-
gegeven.

Soortenbescherming

De Wet natuurbescherming onderscheidt beschermingsregimes voor soorten op grond van internati-
onale verdragen, aangevuld met soorten die vanuit een nationaal oogpunt beschermd worden. Hier-
door zijn er in de Wet natuurbescherming drie verschillende verbodsartikelen per categorie soorten;

                  soorten van de Vogelrichtlijn (artikel 3.1);
                  soorten van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5);
                  andere soorten (artikel 3.10).

In tabel III t/m V worden deze artikelen nader toegelicht.




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Tabel III. Verbodsbepalingen en toelichting Artikel 3.1 Wet natuurbescherming
  Artikel 3.1. Soorten van de Vogelrichtlijn

    1.        Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogel-
              richtlijn te doden of te vangen.
    2.        Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of
              nesten van vogels weg te nemen.
    3.        Het is verboden eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te rapen en deze onder zich te hebben.
    4.        Het is verboden vogels als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te storen.
    5.        Het verbod, bedoeld in het vierde lid, is niet van toepassing indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van in-
              standhouding van de desbetreffende vogelsoort.

  Toelichting

  Alle inheemse vogelsoorten in Nederland vallen onder de Vogelrichtlijn. De Vogelrichtlijn is een richtlijn vanuit de Europese Unie uit 1979 en
  heeft betrekking op de instandhouding van alle natuurlijk in het wild levende vogelsoorten op het Europese grondgebied van de Lidstaten
  waarop het Verdrag van toepassing is. De lijst met soorten is niet limitatief.


Tabel IV. Verbodsbepalingen en toelichting Artikel 3.5 Wet natuurbescherming
  Artikel 3.5. In het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij het Ver-
  drag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn


         1.     Het is verboden in het wild levende dieren van deze soorten in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te van-
                gen.
         2.     Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren.
         3.     Het is verboden eieren van dieren als bedoeld in het eerste lid in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen.
         4.     Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze dieren te beschadigen of te vernielen.
         5.     Het is verboden planten van soorten uit de Habitatrichtlijn of het Verdrag van Bern in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzette-
                lijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

  Toelichting

  Het gaat bij artikel 3.5 over in het wild levende dieren van verschillende soortgroepen. In de wet wordt voor vogelsoorten uit bijlage II van het
  verdrag van Bern geen uitzondering gemaakt. Van de vogelsoorten die in Nederland voorkomen is hieronder een selectie gemaakt. Van de
  overige soortengroepen zijn alle soorten genoemd.

  Soorten

  Planten               drijvende waterweegbree, groenknolorchis, kruipend moerasscherm, zomerschroeforchis


  Zoogdieren            bever, hamster, hazelmuis, lynx, Noordse woelmuis, otter, wolf, wilde kat


  Walvisachtigen        bruinvis, bultrug, butskop (hille), dwergpotvis, dwergvinvis, gestreepte dolfijn, gewone dolfijn, gewone spitsdolfijn, gewone vinvis, griend, grijze
                        dolfijn, kleine zwaardwalvis, narwal, Noordse vinvis, orka, potvis, spitsdolfijn van Gray, tuimelaar, walrus witflankdolfijn, witsnuitdolfijn, witte
                        dolfijn

  Vleermuizen           Bechsteins vleermuis, bosvleermuis, Brandts vleermuis, franjestaart, gewone baardvleermuis, gewone dwergvleermuis, gewone grootoor-
                        vleermuis, grijze grootoorvleermuis, grote hoefijzerneus, grote rosse vleermuis, ingekorven vleermuis, kleine dwergvleermuis, kleine hoefijzer-
                        neus, laatvlieger, meervleermuis, mopsvleermuis, Noordse vleermuis, rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis, tweekleurige vleermuis, vale
                        vleermuis, watervleermuis


  Amfibieën             boomkikker, geelbuikvuurpad, heikikker, kamsalamander, knoflookpad, poelkikker, rugstreeppad, vroedmeesterpad


  Reptielen             dikkopschildpad, gladde slang, Kemps’ zeeschildpad, lederschildpad, muurhagedis, soepschildpad, zandhagedis


  Vissen                houting, steur


  Vlinders              apollovlinder, boszandoog, donker pimpernelblauwtje, grote vuurvlinder, moerasparelmoervlinder, monarchvlinder, pimpernelblauwtje, teunis-
                        bloempijlstaart, tijmblauwtje, zilverstreephooibeestje

  Libellen              bronslibel, gaffellibel, gevlekte witsnuitlibel, groene glazenmaker, mercuurwaterjuffer, Noordse winterjuffer, oostelijke witsnuitlibel, rivierrom-
                        bout, sierlijke witsnuitlibel

  Insecten              brede geelrandwaterroofkever, gestreepte waterroofkever, heldenbok, juchtleerkever, oeveraas, vermiljoenkever


  Overig                Bataafse stroommossel, platte schijfhoren




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>  Artikel 3.5. In het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij het Ver-
  drag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn

  Vogels               appelvink, baardman, beflijster, bergeend, bergfluiter, bijeneter, blauwborst, blauwe kiekendief, boerenzwaluw, bontbekplevier, bonte strandlo-
                       per, bonte vliegenvanger, boomklever, boomkruiper, boompieper, boomvalk, bosrietzanger bosruiter, bosuil, braamsluiper, brandgans, bruine
                       kiekendief, buizerd, casarca, Cetti’s zanger, draaihals, duinpieper, dwergmeeuw, dwergstern, Engelse kwikstaart, Europese kanarie, fitis,
                       fluiter, geelgors, gekraagde roodstaart, gele kwikstaart, geoorde fuut, glanskop, goudhaan, grasmus, graspieper, graszanger, grauwe kieken-
                       dief, grauwe klauwier, grauwe vliegenvanger, griel, groene specht, groenling, grote bonte specht, grote gele kwikstaart, grote karekiet, grote
                       stern, grote zilverreiger, havik, heggenmus, hop, huiszwaluw, ijsvogel, kerkuil, klapekster, klein waterhoen, kleine barmsijs, kleine bonte
                       specht, kleine karekiet, kleine plevier, kleine zilverreiger, kleinst waterhoen, kluut, kneu, koolmees, koereiger, kraanvogel , krekelzanger,
                       kortsnavelboomkruiper, kruisbek, kuifmees, kwak, kwartelkoning, lepelaar, matkop, middelste bonte specht, nachtegaal, Noordse stern, oehoe,
                       oeverloper, oeverpieper, oeverzwaluw, ooievaar, orpheusspotvogel, paapje, pestvogel, pimpelmees, poelruiter, porseleinhoen, purperreiger,
                       putter, ransuil, rietgors, rietzanger, rode wouw, roerdomp, roodborst, roodborsttapuit, roodhalsfuut, rouwkwikstaart, sijs, slangenarend, slecht-
                       valk, smelleken, snor, sperwer, spotvogel, sprinkhaanzanger, steenuil, steltkluut, strandplevier, taigaboomkruiper, tapuit, tjiftjaf, torenvalk,
                       tuinfluiter, velduil, visarend, visdief, vuurgoudhaan, wespendief, wielewaal, winterkoning, witbandkruisbek, witte kwikstaart, witwangstern,
                       nachtzwaluw, woudaap, zeearend, zwarte mees, zwarte ooievaar, zwarte roodstaart, zwarte specht, zwarte stern, zwarte wouw, zwartkop,
                       zwartkopmeeuw



Tabel V. Verbodsbepalingen en toelichting Artikel 3.10 Wet natuurbescherming
  Artikel 3.10. Andere soorten

  Het is verboden om:

        1.    In het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de soorten, genoemd in de bijla-
              ge, onderdeel A1, bij deze wet, opzettelijk te doden of te vangen.
        2.    De vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in onderdeel a opzettelijk te beschadigen of te vernielen.
        3.    Vaatplanten van de soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel B2, bij deze wet, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk
              te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.

  Toelichting

  Het gaat bij artikel 10 om in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers. Dieren zijn opgenomen
  in bijlage onderdeel A1. Planten zijn opgenomen in bijlage onderdeel B2 van de Wet natuurbescherming. Voor een aantal zoogdieren,
  amfibieën en reptielen geldt per provincie een vrijstelling onder bepaalde voorwaarden. Dit verschilt per provincie. De betreffende soorten
  zijn aangegeven met een sterretje. Daarnaast is het mogelijk dat sommige provincies ook ‘eigen’ beschermde soorten hanteren, als aanvul-
  ling op het landelijke.

  Soorten

  Dieren            Zoogdieren       aardmuis*, boommarter, bosmuis*, bunzing*, damhert, das, dwergmuis*, dwergspitsmuis*, edelhert, eekhoorn*, egel*, eikelmuis,
                                     gewone bosspitsmuis*, gewone zeehond, grote bosmuis, grijze zeehond, haas*, hermelijn*, huisspitsmuis*, konijn*, molmuis,
                                     ondergrondse woelmuis*, ree*, rosse woelmuis*, steenmarter*, tweekleurige bosspitsmuis*, veldmuis*, veldspitsmuis, vos*,
                                     waterspitsmuis, wezel*, wild zwijn, woelrat*

                    Amfibieën        Alpenwatersalamander, bruine kikker*, gewone pad*, kleine watersalamander*, meerkikker*, middelste groene kikker*, vin-
                                     pootsalamander, vuursalamander

                    Reptielen        adder, hazelworm*, levendbarende hagedis*, ringslang


                    Vissen           beekdonderpad, beekprik, elrits, gestippelde alver, grote modderkruiper, kwabaal


                    Dagvlinders      aardbeivlinder, bosparelmoervlinder, bruin dikkopje, bruine eikenpage, donker pimpernelblauwtje, duinparel-
                                     moervlinder, gentiaanblauwtje, grote parelmoervlinder, grote vos, grote vuurvlinder, grote weerschijnvlinder,
                                     iepenpage, kleine heivlinder, kleine ijsvogelvlinder, kommavlinder, pimpernelblauwtje, sleedoornpage, spie-
                                     geldikkopje, veenbesblauwtje, veenbesparelmoervlinder, veenhooibeestje, veldparelmoervlinder, zilveren
                                     maan

                    Libellen         beekrombout, bosbeekjuffer, donkere waterjuffer, gevlekte glanslibel, gewone bronlibel, hoogveenglanslibel,
                                     Kempense heidelibel, speerwaterjuffer

                    Overige          Europese rivierkreeft, vliegend hert
                    soorten

  Planten           akkerboterbloem, akkerdoornzaad, akkerogentroost, beklierde ogentroost, berggamander, bergnachtorchis, blaasvaren,
                    blauw guichelheil, bokkenorchis, bosboterbloem, bosdravik, brave hendrik, brede wolfsmelk, breed wollegras, bruinrode
                    wespenorchis, dennenorchis, dreps, echte gamander, franjegentiaan, geelgroene wespenorchis, geplooide vrouwenmantel,
                    getande veldsla, gevlekt zonneroosje, glad biggenkruid, gladde zegge, groene nachtorchis, groensteel, groot spiegelklokje,
                    grote bosaardbei, grote leeuwenklauw, honingorchis, kalkboterbloem, kalketrip, karthuizeranjer, karwijselie, kleine ereprijs,
                    kleine schorseneer, kleine wolfsmelk, kluwenklokje, knollathyrus, knolspirea, korensla, kranskarwij, kruiptijm, lange zonne-
                    dauw, liggende ereprijs, moerasgamander, muurbloem, naakte lathyrus, naaldenkervel, pijlscheefkalk, roggelelie, rood
                    peperboompje, rozenkransje, ruw parelzaad, scherpkruid, schubvaren, schubzegge, smalle raai, spits havikskruid, steen-
                    braam




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Volgens artikel 3.31 zijn de verboden, bedoeld in de artikelen 3.1, 3.5 en 3.10 niet van toepassing op
handelingen die zijn beschreven in en aantoonbaar worden uitgevoerd overeenkomstig een door het
Ministerie van Economische Zaken goedgekeurde gedragscode en die plaatsvinden in het kader van
bestendig beheer, bestendig gebruik, of ruimtelijke ontwikkeling of inrichting.

Houtopstanden

De bescherming van houtopstanden onder conform hoofdstuk 4 van de Wet natuurbescherming heeft
als doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. Onder houtopstanden vallen alle
zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van tien are of
meer of rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat.

Binnen de Wet natuurbescherming zijn op houtopstanden de artikelen van toepassing die zijn opge-
nomen in tabel VI.

Tabel VI.       Bescherming houtopstanden in de Wet natuurbescherming
  Artikel 4.1                De artikelen uitgezonderd artikel 4.6 zijn niet van toepassing op:
                                  a)     Houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom;
                                  b)     Houtopstanden op erven of in tuinen;
                                  c)     Fruitbomen en windschermen om boomgaarden;
                                  d)     Naaldbomen, kennelijk bedoeld om te dienen als kerstbomen, indien niet ouder dan twintig jaar;
                                  e)     Kweekgoed;
                                  f)     Wegbeplantingen, beplantingen langs waterwagen en eenrijige beplantingen langs landbouwgronden be-
                                         staande uit wilgen en populieren;
                                  g)     het dunnen van een houtopstand;
                                  h)     uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die kennelijk zijn bedoeld voor de productie
                                         van houtige biomassa, indien zij:
                                              1.    ten minste eens per tien jaar worden geoogst;
                                              2.    bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid, zijnde een aan-
                                                    eengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee
                                                    meter, en
                                              3.    zijn aangelegd na 1 januari 2013.


  Artikel 4.2                1. Het is verboden een houtopstand geheel of gedeeltelijk te vellen of te doen vellen, met uitzondering van het perio-
                             diek vellen van griend- of hakhout, zonder voorafgaande melding daarvan bij gedeputeerde staten.

                             3. Gedeputeerde staten kunnen het vellen van houtopstanden telkens voor ten hoogste vijf jaar verbieden ter be-
                             scherming van bijzondere natuur- of landschapswaarden.




  Artikel 4.3 lid 1 en       Ingeval een houtopstand geheel of gedeeltelijk is geveld, met uitzondering van het periodiek vellen van griend- of
  2                          hakhout, of anderszins teniet is gegaan, draagt de rechthebbende zorg voor het op bosbouwkundig verantwoorde
                             wijze herbeplanten van dezelfde grond binnen drie jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand.

                             De rechthebbende vervangt binnen drie jaar na de herbeplanting, bedoeld in het eerste lid, herbeplanting die niet is
                             aangeslagen.

  Artikel 4.4 lid 1          De artikelen 4.2, eerste en derde lid, en 4.3, eerste en tweede lid, zijn niet van toepassing op:

                             het vellen van houtopstanden en herbeplanten op een wijze die is beschreven in en aantoonbaar wordt gerealiseerd
                             overeenkomstig een door Onze Minister goedgekeurde gedragscode.

                             het vellen van houtopstanden ter uitvoering van een instandhoudingsmaatregel of een passende maatregel in het
                             kader van natuurontwikkeling en -beheer


  Artikel 4.5
                             Gedeputeerde staten kunnen ontheffing verlenen van artikel 4.3, eerste en tweede lid, ten behoeve van herbeplan-
                             ting op andere grond, indien de herbeplanting voldoet aan bij provinciale verordening gestelde regels.




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Bijlage 2               Verklarende woordenlijst
Externe werking
     Niet alleen activiteiten in een Natura 2000-gebied/NNN hebben invloed op de staat van instandhouding van het gebied,
     ook activiteiten buiten het gebied kunnen de natuurwaarden in een gebied beïnvloeden. Dit wordt "externe werking" ge-
     noemd. Er bestaat geen ruimtelijke grens voor externe werking: bepalend zijn de effecten op de instandhoudingsdoelstel-
     lingen van de soorten en habitattypen in het Natura 2000-gebied/NNN, ongeacht de afstand tot het beschermde gebied.

Expert Judgement
     Inschatting van een deskundige op grond van zijn kennis en ervaring.

Foerageerhabitat
     Het gebied waarbinnen een soort voedsel zoekt.

Foerageren
     Zoeken en vinden van voedsel door dieren (jachtgebied).

Functioneel leefgebied
     Hiermee wordt het gebied dat is benodigd om de functionaliteit van een voortplantingsplaats of van een vaste- rust of
     verblijfplaats te behouden. Een nestlocatie of voortplantingsplaats kan bijvoorbeeld alleen succesvol functioneren, wan-
     neer er voldoende habitat (schuilgelegenheid, voedsel etc.) van voldoende kwaliteit aanwezig is om te kunnen paren, eie-
     ren te leggen en jongen groot te brengen.

Gunstige staat van instandhouding
    Er is sprake van een gunstige staat van instandhouding van een soort of habitattype als de omstandigheden waarin de
    soort of het habitattype voorkomt perspectief bieden op een duurzaam voortbestaan van die soort of dat habitattype.

Habitat
     Omvat de plaatsen waar een bepaald organisme voorkomt doordat de abiotische en biotische factoren (niet levende en
     levende natuur) van die plaatsen voldoen aan de eisen en toleranties die het organisme stelt om te kunnen overleven,
     groeien en zich voortplanten.

Kraamverblijfplaats
     Voortplantingsplaats van vleermuizen. Het gaat hierbij vaak om de vrouwelijke exemplaren van een kolonie (ook wel
     kraamgroep genoemd) die gezamenlijk hun jongen grootbrengen. De aantallen vleermuizen in een kraamgroep kun op-
     lopen tot meerdere honderden exemplaren.

Landschappelijk inpassingsplan
    Het inpassen van ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied middels een ontwerp van de groenvoorziening, dat vol-
    doet aan het beleid ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit. Hierdoor wordt zorg gedragen dat een ruimtelijke ontwikkeling
    past in het landschap.

Landhabitat
    Amfibieën zijn voor de voortplanting afhankelijk van water. Buiten de voortplantingsperiode maakt de soortgroep gebruik
    van landhabitat als onderdeel van het leefgebied. Landhabitat voor amfibieën omvat onder andere structuurrijke of op-
    gaande vegetatie zoals (loof)bos, houtwallen, struikgewas, heide, ruigtekruiden, vegetaties en moeras.

Mitigerende maatregelen
      Maatregelen die negatieve effecten bij een ingreep voorkomen of reduceren.

Omgevingscheck
    Een omgevingscheck wordt uitgevoerd bij verlies van leefgebied van een jaarrond beschermde functie van een soort die
    door een ingreep (tijdelijk) verloren gaat. De omgeving van de ingreep wordt door een ter zake deskundige beoordeeld
    op aanwezigheid van voldoende alternatief leefgebied en/of potentiële verblijfplaatsen.

Ontheffing
     De Wet natuurbescherming is bedoeld om planten- en diersoorten die vrij in het wild leven te beschermen. Om deze
     kwetsbare soorten te beschermen bevat de Wet natuurbescherming een aantal verbodsbepalingen. Onder bepaalde
     voorwaarden mogen de activiteiten wel doorgaan, daarvoor kan een ontheffing benodigd zijn. Een ontheffing is een be-
     sluit waarbij in een individueel concreet geval een uitzondering op een wettelijk verbod wordt gemaakt.




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Paarverblijfplaats
     Dit is een verblijfplaats die hoofdzakelijk in het najaar (september/oktober) door vleermuizen worden gebruikt om te
     paren. Eén mannetje kan een dergelijke verblijfplaats met meerdere vrouwtjes delen. In de omgeving van de paarverblijf-
     plaats wordt veelal door het territoriale mannetje middels baltsvluchten getracht vrouwtjes aan te lokken.

Projectplan
     Een projectplan dient als begeleidend document voor een ontheffingsaanvraag. In het projectplan zijn maatregelen ver-
     woord waarmee de functionaliteit van een rust- of verblijfplaats van een beschermde soort behouden blijft en schade aan
     individuen wordt voorkomen.

Populatie
     Een biologische populatie is een groep individuen van dezelfde soort die zich onderling voortplant en als zodanig geïso-
     leerd is van andere zulke groepen.

Rode Lijst
     Rode Lijsten laten zien welke soorten zijn verdwenen en welke soorten in een gebied sterk zijn achteruitgegaan of zeld-
     zaam zijn. Er bestaan verschillende Rode Lijsten. Voor vogels, voor zoogdieren, planten, paddenstoelen, insecten en
     voor allerlei andere soortgroepen. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status. Plaatsing op de lijst maakt een
     dier dus nog geen 'beschermde diersoort' in de zin van de Wet natuurbescherming. De Rode Lijsten hebben in de praktijk
     wel een belangrijke signaleringfunctie. Door de Rode Lijst te raadplegen, kunnen alle instellingen die met natuurbehoud
     te maken hebben rekening houden met bedreigde soorten.

Significant negatief effect
      Een effect is in het kader van de Wet natuurbescherming significant als de instandhoudingsdoelen van het Natura 2000-
      gebied dreigen te worden aangetast.

       Het begrip 'significant' staat centraal in de toepassing van het beschermingsregime voor Natura 2000-gebieden bij zowel
       vaststelling van beheerplannen als de vergunningverlening. Het bepaalt of een uitvoerige toetsing, een zogenaamde
       passende beoordeling, moet worden uitgevoerd. Indien als gevolg van een ingreep de toekomstige oppervlakte habitat of
       leefgebied, aantal van een soort of kwaliteit van een habitat lager zal worden dan zoals bedoeld in de instandhoudings-
       doelstelling, dan kan sprake zijn van significante gevolgen. Voor het goede begrip, de soorten hoeven er niet te zitten,
       het gebied moet geschikt zijn voor de soorten.

Voortplantingsplaats of rustplaats
     Een plek binnen het leefgebied van een soort die essentieel is voor de levenscyclus van een individu. De Wet natuurbe-
     scherming omschrijft niet exact wat een vaste rust- of verblijfplaats is. Dit is soortafhankelijk.

Vliegroute
      Een vaste route die door vleermuizen wordt gebruikt tussen de verblijfplaatsen naar foerageergebieden.

Winterverblijfplaats
     Verblijfplaats die gebruikt wordt om de periode van winterrust te overbruggen. Voor vleermuizen zijn dit vorstvrije, maar
     koele en vochtige plekken. Er kans sprake zijn van massaverblijfplaatsen, verblijfplaatsen van kleine groepen of één of
     enkele individuen.

Zomerverblijfplaats
    Is een vleermuisverblijfplaats anders dan een kraamverblijf. Buiten de kraamperiode worden deze door vrouwtjes ge-
    bruikt, binnen de kraamperiode door individuele mannetjes.




Rapport 9464.001 versie D3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                     Archeologisch bureauonderzoek
                  Zonnepark Duistereweg te Oosterwolde
                       Gemeente Ooststellingwerf



                             KSP Archeologie




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Colofon
 Datum                           :   18 april 2019
 Versie                          :   1.1
 Status                          :   Beoordeeld door bevoegde overheid
 KSP Rapport                     :   18388
 Auteur                          :   S.M. Koeman (senior KNA Prospector)
 In opdracht van                 :   ROM2D Research, mevr. G. Stoffelen
 ISSN                            :   2542-7490
 Foto’s en afbeeldingen          :   KSP Archeologie
 Beheer en plaats                :   KSP Archeologie te Duiven
 documentatie
 Autorisatie                     :   E. van der Klooster (senior KNA Prospector)




                                       www.ksparcheologie.nl | info@ksparcheologie.nl




Disclaimer
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op
welke andere wijze dan ook, zonder bronvermelding.
KSP Archeologie aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit onderhavig onderzoek of de gegeven
adviezen.
KSP Archeologie beschikt over het Procescertificaat Archeologie dat is verleend op basis van de beoordelingsrichtlijn SIKB 4000
voor protocol 4002 ‘bureauonderzoek’. Wanneer de certificatie-eisen strijdig zijn met de eisen van de bevoegde overheid, dan
gaat KSP Archeologie uit van de eisen van de bevoegde overheid omdat die sanctioneerbaar zijn.



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Samenvatting                                                                                             5
1    Inleiding                                                                                           6
   1.1    Onderzoekskader                                                                                6
   1.2    Afbakening plan- en onderzoeksgebied                                                           6
   1.3    Overheidsbeleid                                                                                6
   1.4    Toekomstige situatie                                                                           7
   1.5    Onderzoeksdoel                                                                                 7
2    Bureauonderzoek                                                                                     8
   2.1    Huidige situatie                                                                               8
   2.2    Beschrijving van aardwetenschappelijke gegevens                                                9
   2.3    Historische situatie en mogelijke verstoringen                                                11
   2.4    Beschrijving van archeologische gegevens                                                      15
   2.5    Beschrijving van de ondergrondse bouwhistorische waarden                                      17
   2.6    Gespecificeerde archeologische verwachting                                                    17
3    Conclusie en advies                                                                                20
   3.1    Conclusie                                                                                     20
   3.2    Selectieadvies                                                                                21
Literatuur                                                                                              23

Bijlage 1   Ontwerptekening
Bijlage 2   Geomorfologische kaart
Bijlage 3   Bodemkaart
Bijlage 4   Archeologische gegevens
Bijlage 5   Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Lijst van afbeeldingen
Figuur 1: Het plangebied op de topografische kaart schaal 1:25.000 (bron: Kadaster).                     4
Figuur 2: Het plangebied op een luchtfoto uit 2017 (bron: kadaster).                                     8
Figuur 3: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (bron: www.ahn.nl – AHN3).          10
Figuur 4: Het plangebied op de kaart in de Atlas van Schotanus uit 1718 (www.frieslandopdekaart.nl).    12
Figuur 5: Het plangebied op de kadastrale minuut uit het begin van de 19e eeuw (bron:
     beeldbank.cultureelerfgoed.nl).                                                                    13
Figuur 6: Het plangebied op de kaart uit 1880, Bonneblad (bron: www.topotijdreis.nl).                   14
Figuur 7: Het plangebied op de topografische kaarten uit 1929, 1955 en 1970.                            14
Figuur 8: Het plangebied op de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente
     Ooststellingwerf (Mennens 2014).                                                                   17
Figuur 9: Archeologische verwachtingskaart van het plangebied gebaseerd op de resultaten van het
     bureauonderzoek geprojecteerd op de ontwerptekening van het zonnepark Duistereweg.                 20

Lijst van tabellen
Tabel 1: Overzicht van de onderzoeks- en vondstmeldingen binnen een straal van 600 m rondom het plangebied
    (bron: archis.cultureelerfgoed.nl, tenzij anders vermeld).                                           16
Tabel 2: Archeologische verwachting per periode voor het plangebied.                                     19




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Administratieve gegevens
 KSP Projectnummer                :   18388
 Opdrachtgever                    :   ROM3D Research, mevr. G. Stoffelen
 Uitvoerder/projectleider         :   KSP Archeologie, S.M. Koeman (senior KNA Prospector)
 Bevoegde overheid                :   Gemeente Ooststellingwerf
 Onderzoeksmelding                :   4683537100
 Provincie                        :   Fryslân
 Gemeente                         :   Ooststellingwerf
 Toponiem                         :   Duistereweg te Oosterwolde
 Centrum-coördinaat               :   x: 214.450 / y: 556.212
 Kadastrale gegevens              :   Oosterwolde, sectie D, nummers 2042, 2043, 1326, 1328, 1329, 2044,
                                      2045, 362, 2120
 Periode uitvoering               :   Maart 2019
 onderzoek




Figuur 1: Het plangebied op de topografische kaart schaal 1:25.000 (bron: Kadaster).




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Samenvatting
KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de realisatie van het
Zonnepark Duistereweg bij Oosterwolde (gemeente Ooststellingwerf). Het onderzoek is uitgevoerd in
het kader van de ruimtelijke onderbouwing.

Het doel van het archeologische bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeo-
logische verwachting voor het plangebied. Op basis van de aanwezigheid van twee welvingen binnen
het plangebied en de archeologische vondstlocaties uit de omgeving is aan het westelijke en oostelijke
deel een middelhoge verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot
en met het Neolithicum (mogelijk Bronstijd). Na deze periode is het gebied ongeschikt geworden voor
bewoning vanwege de uitbreiding van een hoogveenmoeras. Voor nederzettingsresten uit de Bronstijd
tot en met de Middeleeuwen geldt dan ook een lage verwachting. Vanaf de Late Middeleeuwen is het
veengebied ontgonnen. Binnen het plangebied was sprake van een aantal percelen hooiland en heide.
Het historisch kaartmateriaal heeft geen aanwijzingen opgeleverd dat binnen het plangebied een
boerderijlocatie aanwezig is geweest. Op basis hiervan is een lage verwachting toegekend voor een
vindplaats uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd. De strook in het westen van het plangebied en aan
de noordoostkant zijn in het verleden al onderdeel geweest van een archeologisch booronderzoek op
basis waarvan een lage verwachting is toegekend.

De geplande bodemverstoring als gevolg van de plaatsing van de zonnepanelen op palen, de fundering
van het hekwerk op palen en de drie transformatoren en inkoopstation zijn klein van omvang. Hierdoor
zal de schade aan het archeologische bodemarchief gering zijn en is daarom geen vervolgonderzoek
aanbevolen.

Binnen het plangebied zal een netwerk van kabels worden aangelegd. Een gedeelte van de kabelsleuven
zal binnen de lage verwachtingszone komen te liggen, maar er zullen ook sleuven in de middelhoge
verwachtingszone worden aangelegd. Kabelsleuven vormen langgerekte, smalle ontgravingen (ca. 0,5 m
breed) waardoor de kans op het aantreffen van een vindplaats in de middelhoge verwachtingszone
relatief klein is. Pas bij een groot netwerk aan kabelsleuven wordt deze kans reëel. Bovendien zal de
verstoring van een mogelijke vindplaats klein zijn vanwege de smalle kabelsleuf. De gemeente heeft op
basis van de trefkans in de middelhoge verwachtingszone in haar beleidsregels vastgelegd dat
onderzoek pas nodig is bij bodemingrepen vanaf 2.500 m2 (en dieper dan 40 cm). Uitgaande van
kabelsleuven met een breedte van 0,5 m zou deze oppervlaktegrens pas worden overschreden bij een
totale lengte van 5 km aan kabelsleuven. Gezien de omvang van het zonnepark zal de lengte van de
kabelsleuven hier ruim onder blijven. Op basis van de geringe aantasting van het archeologische
bodemarchief en de beleidsregels van de gemeente is geen vervolgonderzoek geadviseerd.

Tot slot zullen er graafwerkzaamheden plaatsvinden langs een bestaande watergang om de ecologische
waarden te versterken. De watergang loopt door de lage verwachtingszone en de graafwerkzaamheden
die nodig zijn voor realisatie van de ecologische zone vormen daarom geen bedreiging voor het
archeologische bodemarchief. Voor deze ingreep is dan ook geen vervolgonderzoek geadviseerd.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>1       Inleiding

1.1     Onderzoekskader
In opdracht van ROM3D Research heeft KSP Archeologie een archeologisch bureauonderzoek uitge-
voerd voor de realisatie van het Zonnepark Duistereweg bij Oosterwolde (gemeente Ooststellingwerf).
Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de ruimtelijke onderbouwing.

Het onderzoek is uitgevoerd conform de beoordelingsrichtlijn SIKB 4000 (versie 4.1) met bijbehorende
protocol (KNA 4.1) 4002 (bureauonderzoek bij landbodems) (www.sikb.nl) en de gemeentelijke eisen.

Voor de in dit rapport gebruikte geologische en archeologische tijdsaanduidingen wordt verwezen naar
Bijlage 5.


1.2     Afbakening plan- en onderzoeksgebied
Het plangebied is gelijk aan het onderzoeksgebied waarvoor het archeologisch onderzoek is uitgevoerd.
Het plangebied is ca. 11,5 ha groot en ligt aan de Duistereweg aan de oostkant van Oosterwolde (Figuur
1). Het terrein ligt ingeklemd tussen de N381 in het westen en de Duistereweg in het oosten.


1.3     Overheidsbeleid
In 1992 heeft Nederland het Europese ‘Verdrag van Malta’ ondertekend. In het verdrag is de omgang
met het Europees archeologisch erfgoed geregeld. Belangrijk daarin is dat voorafgaand aan de
uitvoering van plannen onderzoek moet worden gedaan naar de aanwezigheid van archeologische
waarden en daar in de ontwikkeling van plannen zoveel mogelijk rekening mee te houden.

Het wettelijk kader voor de archeologische monumentenzorg is vastgelegd in de Erfgoedwet. Daarnaast
hebben de verschillende overheden (het rijk, de provincie en de gemeentes) archeologiebeleid
vastgelegd.

Gemeenten houden bij de vaststelling van een bestemmingsplan of het verlenen van een vergunning
altijd rekening met in de grond aanwezige dan wel te verwachten archeologische waarden (Wet
ruimtelijke ordening).

Het plangebied valt onder de beheersverordening ‘Oosterwolde 2014’ (vastgesteld 20-05-2014) waar in
de toelichting een paragraaf over archeologie is opgenomen (www.ruimtelijkeplannen.nl). Hierin staat
dat de archeologische verwachtingszones en bijbehorende beleidsadviezen van de Friese Archeolo-
gische MonumentenKaart Extra (FAMKE) zijn gebruikt. Volgens de FAMKE geldt voor het plangebied
‘karterend onderzoek 3’ voor de periode IJzertijd – Middeleeuwen en ‘quickscan’ voor de periode
Steentijd – Bronstijd. In beide zones is onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen van meer dan 5.000
m2 (www.fryslan.fr).

Sinds december 2014 heeft de gemeente Ooststellingwerf echter een eigen archeologische verwach-
tings- en beleidsadvieskaart (Mennens 2014), waarop de archeologische verwachting in meer detail is
uitgewerkt voor de gemeente en de beleidsregels zijn aangepast. Volgens de gemeentelijke kaart geldt
voor het plangebied een middelhoge verwachting (Figuur 8). In deze verwachtingszone (waarde –
archeologie 5) is archeologisch onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen groter dan 2.500 m 2 en
dieper dan 40 cm. Aangezien het ontwikkelingsgebied een zeer grote oppervlakte beslaat waar diverse
bodemingrepen zijn gepland (zie paragraaf 1.4), is in eerste instantie dit archeologische bureau-
onderzoek uitgevoerd.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>1.4     Toekomstige situatie
Binnen het plangebied zal een zonnepark worden gerealiseerd (Bijlage 1). Er is nog geen technisch
ontwerp gemaakt, dus details over de omvang van de benodigde funderingen en graafwerkzaamheden
is nog niet bekend.

Er worden velden met zonnepanelen aangelegd. In twee stroken in het noordoosten en oosten van het
plangebied zijn geen zonnepanelen gepland, hier zal kruidenrijk grasland worden gecreëerd. De zonne-
panelen worden in rijen geplaatst en gefundeerd op palen. Voor de fundering van de zonnepanelen
zullen geen poeren worden gebruikt. In het plangebied zullen drie transformatoren met een oppervlakte
van elk 12 m2 en een inkoopstation met een oppervlakte van 30 m2 worden aangelegd. De zonnevelden,
transformatoren en inkoopstation zullen onderling worden verbonden door een netwerk van kabels.
Rondom het zonnepark wordt een hekwerk geplaatst dat wordt gefundeerd op palen.

De randen van het zonnepark worden aan bijna alle zijden landschappelijk ingepast. Aan de zuidzijde
van het zonnepark komt een struweellaag tegen de bestaande bomenrij. Aan de oostzijde komt een
bomenrij met hier en daar onderbegroeiing. Aan de noordzijde komt een laagblijvende landschappelijke
haag. Om afstand te houden met de bestaande infrastructuur en het perceel aan de Duistereweg 16
worden stroken met kruidenrijk grasland gecreëerd.

Om de ecologische waarden van het plangebied te versterken wordt langs de watergang die door het
plangebied loopt over een lengte van 250 m een ecologische zone gerealiseerd met aan de noordzijde
een steile oever en aan de zuidzijde een flauwe oever met rietkraag. Hier zal het bodempeil worden
verlaagd, waardoor een natte zone ontstaat.

Voor zover bekend is binnen het plangebied geen bodem- en/of grondwatersanering nodig in het kader
van de milieuhygiëne. Het waterpeil binnen het plangebied zal niet veranderen door de geplande
bodemingrepen.


1.5     Onderzoeksdoel
De opdrachtgever heeft geen specifieke doelen en wensen ten aanzien van de uitvoering van het
archeologisch onderzoek, anders dan de standaard doelstellingen zoals hieronder geformuleerd.

Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde, archeologische verwachting,
met behulp van informatie van bestaande bronnen over bekende of verwachte archeologische waarden
binnen het omschreven onderzoeksgebied.

Het resultaat is een standaardrapport bureauonderzoek met een gespecificeerde archeologische
verwachting en een advies. Op basis hiervan wordt vastgesteld of vervolgonderzoek nodig is en zo ja,
welke strategie hierbij het beste gevolgd kan worden.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>2         Bureauonderzoek

2.1       Huidige situatie
Om de huidige situatie en mogelijke verstoringen van de bodem in kaart te brengen zijn de volgende
bronnen geraadpleegd:
   • Huidige topografische kaart (Figuur 1);
   • Luchtfoto uit 2017 (via PDOK);
   • Grondwatertrappen volgens de Bodematlas van de provincie Fryslân (www.fryslân.fr);
   • (Rijks)monumenten (via archis.cultureelerfgoed.nl): geen bebouwing aanwezig;
   • Informatie van de opdrachtgever over het plangebied;
   • Informatie over ondergrondse tanks (www.bodemloket.nl): niet binnen het plangebied
       aanwezig.

Het plangebied is momenteel in gebruik als landbouwgrond. Binnen het plangebied zijn geen kelders
of andere ondergrondse werken aanwezig (bijvoorbeeld funderingen of drainage).




Figuur 2: Het plangebied op een luchtfoto uit 2017 (bron: kadaster).

Op de bodemkaart staan de gemiddelde grondwaterstanden aangegeven door middel van zogenaamde
grondwatertrappen (I t/m VII). Het plangebied wordt naar verwachting gekenmerkt door een hoge
grondwaterstand (grondwatertrap VI tot VII). Dit betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand
tussen 40 – 80 cm (VI) of dieper dan 80 cm (VII) wordt aangetroffen en de gemiddeld laagste
grondwaterstand tussen dieper dan 120 cm beneden maaiveld (grondwatertrap VI/VII).




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>2.2     Beschrijving van aardwetenschappelijke gegevens
Om het landschap ter plaatse en rondom het plangebied in kaart te brengen, zijn de volgende bronnen
geraadpleegd:
    • Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 (BRO 2017, Maas e.a. 2017);
    • Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (www.dinoloket.nl);
    • Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 (BRO 2017);
    • Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (www.ahn.nl, AHN3 grid 0,5 x 0,5 m);
    • Landschapsgeschiedenis van Ooststellingwerf (Mennens 2014).

Het plangebied ligt in het noordelijke zandgebied van Nederland op het zogenaamde Drents plateau
(keileemplateau). Het landschap in dit gebied heeft zijn huidige vorm vooral tijdens de laatste twee
ijstijden, het Saalien (ca. 150.000 jaar geleden) en het Weichselien (ca. 115.000 – 11.755 jaar geleden),
gekregen.

De diepere ondergrond van het Drents plateau bestaat overwegend uit grofzandige rivierafzettingen die
voor de hierboven genoemde ijstijden zijn afgezet. In het Saalien zijn twee reeksen stuwwallen gevormd
door het landijs opgestuwd, dat vanuit het noorden Nederland is binnengedrongen, waartussen het
keileemplateau ligt (Berendsen 2005).

Onder het landijs is een 1-3 m dik pakket grondmorene (keileem) gevormd. Keileem ontstaat door het
uitsmelten van puin, dat in het landijs aanwezig is, en door de deformatie van materiaal onder het ijs.
De keileem bestaat uit een mengsel van klei, zand en stenen, dat zeer sterk is samengedrukt door het
gewicht van het landijs (Stouthamer e.a. 2015). De keileem wordt tot het Laagpakket van Gieten van de
Formatie van Drente gerekend (De Mulder e.a. 2003). Volgens de geomorfologische kaart komen binnen
het plangebied grondmorenewelvingen voor (Bijlage 2, code B53). Op het Actueel Hoogtebestand van
Nederland is te zien dat binnen het plangebied twee welvingen aanwezig zijn die zijn gescheiden door
een laagte (Figuur 3).

Gedurende de relatief warme periode, het Eemien (ca. 130.000 – 115.000 jaar geleden) heeft de keileem
op veel plaatsen langdurig aan het oppervlak gelegen. Daardoor is verwering en bodemvorming
opgetreden; een deel van het verweerde materiaal is door water en wind afgevoerd. Het zandige residu
van de keileem, dat ontstaat na de verwering en het verlies van de fijnere deeltjes, wordt soms aangeduid
als keizand. Vaak bevat dit materiaal vuursteen (Stouthamer e.a. 2015).

De keileem is vervolgens afgedekt met dekzand met een gemiddelde dikte van 0,5 – 2,0 m. In de koudste
en droogste perioden van het Weichselien, met name tijdens het Laat-Pleniglaciaal (ca. 26.000 – 15.700
jaar geleden) en in sommige perioden van het Laat-Glaciaal (ca. 15.700 – 11.755 jaar geleden), is de
vegetatie vrijwel verdwenen. Hierdoor is op grote schaal verstuiving opgetreden, waarbij dekzand is
afgezet. Dit (soms lemige) zand is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 μm), goed afgerond, goed gesorteerd
en arm aan grind en wordt tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel gerekend
(Stouthamer e.a. 2015). In een geologische boring die in het verleden op ca. 15 m ten noorden van het
plangebied is gezet, is een 70 cm dikke laag dekzand aangetroffen met daaronder keileem tot een diepte
van 3,6 m (www.dinoloket.nl, B11H1007). Daaronder is zwak grindig, matig fijn zand aangetroffen dat
vermoedelijk een oude rivierafzetting betreft. In een boring die verder oostelijk is gezet op ca. 25 m ten
noorden van het plangebied is geen dekzand aangetroffen, maar in plaats daarvan een veenlaagje van
10 cm met daaronder zwak grindig fijn zand dat op de keileem ligt (B11H1010). Op ca. 80 m ten zuiden
van het plangebied is een dikkere laag dekzand aangetroffen van ca. 1,7 m (B11H1011).




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (bron: www.ahn.nl – AHN3).

In het Holoceen (vanaf ca. 11.755 jaar geleden tot heden) is het klimaat warmer en vochtiger geworden.
Het (dek)zand is door de toenemende vegetatie vastgelegd en de beken hebben zich ingesneden,
waarbij beekdalen zijn ontstaan. Deze volgen vaak de natuurlijke laagten in het landschap. Op ca. 140
m ten zuiden van het plangebied ligt het beekdal van Het Kleine Diep. Deze beek buigt af richting het
noorden en mondt uit in de rivier De Tjonger (of Kuunder).

Als gevolg van het warmere en vochtigere klimaat in het Holoceen heeft bodemvorming plaatsgevon-
den. Volgens de bodemkaart zijn in het plangebied veldpodzolgronden in lemig, fijn zand ontwikkeld
(Bijlage 3, code Hn23). Bij podzolering worden kleine deeltjes, zoals ijzer, aluminium en humus
uitgespoeld door infiltrerend regenwater. Dit proces wordt ook wel uitloging genoemd (De Bakker &
Schelling 1989). Deze deeltjes worden door het water naar beneden getransporteerd en spoelen daar
in, waardoor podzolgronden ontstaan. De podzolgrond bestaat uit een donkere, humeuze bovengrond
(A-horizont), waaronder een lichtgrijze E-horizont (uitspoelingshorizont) aanwezig is. Hieronder ligt de
bruine B-horizont (inspoelingshorizont), die geleidelijk overgaat in de natuurlijke ondergrond (C-
horizont). Afhankelijk van de vroegere bodembewerking is de oorspronkelijke A-, E- en/of B-horizont in
meer of mindere mate intact.

In de zuidwestelijke rand van het plangebied zijn beekeerdgronden gekarteerd (pZg23). Dit bodemtype
ontstaat als de grondwaterstand te hoog staat voor het proces van podzolering en is kenmerkend voor
de beekdalen en omgrenzende lagere gronden. De beekeerdgronden worden gekenmerkt door een
zwarte, zeer humeuze bovengrond (eerdlaag) die dunner is dan 50 cm (A-horizont) met daaronder de
natuurlijke ondergrond (C-horizont). Deze eerdlaag is onder natuurlijke omstandigheden ontstaan. Op
deze laaggelegen gronden wordt veel organisch materiaal geproduceerd, maar is vanwege de hoge
grondwaterstand de afbraak laag. Dit leidt tot het ontstaan van een humeuze eerdlaag (De Bakker &
Schelling 1989).

De grondwaterstijging in combinatie met de aanwezigheid van keileem heeft in het Holoceen tot
veenvorming geleid. De keileem belemmert het vertikaal wegzakken van het grondwater, en heeft



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>daardoor op veel plaatsen aanleiding gegeven tot veenvorming. Op sommige plaatsen is de veen-
vorming al begonnen in het Laat-Glaciaal, toen de sedimentatie van het dekzand de beekdalen af-
snoerde en er meren ontstonden. De verlanding van deze meren is te herkennen aan het ontbreken van
een bodemprofiel in de minerale ondergrond. In het siltstaande water werd vaak een meerbodem-
afzetting gevormd, bestaande uit zware, humeuze klei. Hierop heeft zich (evenals in de beekdalen)
moerasbosveen ontwikkeld, dat naar boven toe overgaat in veenmosveen. Vooral vanuit de gebieden
met een slechte afwatering (de waterscheidigen) heeft het veenmosveen zich lateraal kunnen uitbreiden
over het dekzandlandschap. Beken, zoals Het Kleine en Groote Diep hebben voor de afwatering van de
veengebieden verzorgd. Deze beken liepen parallel aan de richting van de (dekzand)ruggen. In de
beekdalen, waar het milieu als gevolg van overstromingen relatief eutroof bleef, heeft zich voornamelijk
moerasbosveen ontwikkeld (Berendsen 2005). Het veen wordt tot de Formatie van Nieuwkoop gerekend.

De uitbreiding van het veen had tot gevolg dat het bewoonbare gebied van Oostellingwerf in de loop
van de eeuwen steeds kleiner werd. Rond de jaartelling zijn alle hoogveengebieden vermoedelijk aan
elkaar zijn vast gegroeid tot een aaneengesloten hoogveencomplex. Het ontbreken van vindplaatsen
vanaf de IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen doet veronderstellen dat het grootste deel van
het grondgebied van de gemeente Ooststellingwerf eeuwenlang niet bewoonbaar was. Alleen de hogere
dekzandruggen en -koppen werden in de Romeinse tijd (Fochteloo) en in de Vroege Middeleeuwen
(Appelscha en mogelijk het gebied rond Jardinga en Weper) nog bewoond (Mennens 2014). Binnen het
plangebied komen welvingen voor waar het maaiveld rond 5,5 – 5,7 m +NAP ligt, gescheiden door een
laagte waar het maaiveld rond 5,0 – 5,1 m +NAP ligt. Oosterwolde zelf ligt op een hoger gelegen
dekzandrugcomplex rond 6,5 – 7,5 m +NAP. Vanwege de relatief lage ligging zal het plangebied
vermoedelijk in de Bronstijd en mogelijk al in het Neolithicum onderdeel zijn geworden van het
veenmoeras. Tegenwoordig is in het plangebied geen veen meer aanwezig. Dit is het resultaat van de
veenontginningen die in de Late Middeleeuwen hebben plaatsgevonden (zie paragraaf 2.3).


2.3     Historische situatie en mogelijke verstoringen
Om de historische situatie en mogelijke verstoringen van de bodem in kaart te brengen zijn de volgende
bronnen geraadpleegd:
   • Oude kadasterkaarten: kadastrale minuut en oorspronkelijk aanwijzende tafels 1811 – 1832 voor
       toenmalige eigenaar/gebruiker (beeldbank.cultureelerfgoed.nl);
   • Historische kaarten uit de afgelopen 200 jaar (www.topotijdreis.nl en www.friesland-
       opdekaart.nl);
   • Historisch-landschappelijk informatiesysteem, Histland (Dirkx & Nieuwenhuizen 2013),
       geraadpleegd via archis.cultureelerfgoed.nl;
   • Cultuurhistorische regiobeschrijving Friesland (Haartsen 2009);
   • Cultuurhistorische Kaart Fryslân (www.fryslan.frl);
   • Bewoningsgeschiedenis van Ooststellingwerf (Mennens 2014);
   • Archeologisch booronderzoek verbreding N381 (De Roller 2006);
   • Topografische kaart van Nederland (Figuur 1);
   • Bouw-/constructietekeningen van te slopen of te wijzingen historische bouwwerk: is niet van
       toepassing;
   • Gegevens van milieukundig bodemonderzoek (www.fryslan.fr - Bodematlas): een aantal
       (voormalige) sloten zijn voldoende onderzocht, geen verontreinigingen aanwezig;
   • Luchtfoto uit 2017 (PDOK);
   • Geomorfologische kaart van Nederland: hierop zijn geen bodemverstoringen t.p.v. het
       plangebied aangegeven;
   • Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000: hierop zijn geen bodemverstoringen t.p.v. het
       plangebied aangegeven;
   • Vergraven gronden project Alterra (Brouwer & Van der Werff 2012): hierop zijn geen
       bodemverstoringen t.p.v. het plangebied aangegeven;



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>     •    Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (www.ahn.nl): hierop zijn geen kunstmatige
          ophogingen en/of afgravingen zichtbaar;
     •    In het kader van dit onderzoek zijn geen archieven geraadpleegd omdat een gerichte
          vraagstelling ontbreekt.

Het veengebied werd vanaf de Late Middeleeuwen ontgonnen vanwege de bevolkingstoename en
behoefte aan landbouwgrond. Ook Oosterwolde is in deze periode ontstaan. Rond het dorp liggen de
oude akkercomplexen, de zogenaamde essen (Mennens 2014). Bij de rivieren en in de beekdalen lagen
de natte heidevelden en hooilanden, die werden gebruikt voor het weiden van het vee (Haartsen 2009).
Op de kaart uit 1718 in de Atlas van Schotanus is te zien dat het plangebied tot de Oosterwolder Kampen
wordt gerekend. Dit gebied betreft een afwisseling hooilanden langs Het Kleine Diep en heidevelden.
Aan de oostzijde van het plangebied ligt (de voorloper van) de Duistereweg die naar het dorp
Oosterwolde leidde. Ter hoogte van het plangebied was een splitsing in de weg aanwezig waarvan de
zijweg door het plangebied richting het noorden liep naar de boerderijen van Prandinga, Nanninga en
Steginga. Deze weg is verdwenen als gevolg van de aanleg van de Compagnonsvaart, die op ca. 175 m
ten noorden van het plangebied is aangelegd.




Figuur 4: Het plangebied op de kaart in de Atlas van Schotanus uit 1718 (www.frieslandopdekaart.nl).

De Compagnonsvaart is aangelegd ten behoeve van de turfwinning. De veenwinningsgebieden lagen
onder andere ten noord- en zuidwesten van het plangebied. De Opsterlandse Veencompagnie is in 1630
begonnen met de aanleg van de vaart in Gorredijk, zodat via deze weg de turf kon worden afgevoerd
per schip. De aanleg van de vaart ging erg traag, want in 1718 had men pas Lippenhuizen bereikt. In
1783 bereikten de gravers de grens van Oostellingwerf tussen Wijnjeterp en Donkerbroek. In 1793 werd
met graven van de vaart op grondgebied in Ooststellingwerf begonnen. In 1796 was men met het graven
van de vaart tot de knik in de vaart tussen Donkerbroek en de Tjonger gekomen. Ook werd aan het eind
van de 18e eeuw een stuk vaart aangelegd van Oosterwolde naar de Tjonger. Het was lastig beide delen
van de vaart aan elkaar te koppelen, omdat de Tjonger en de Opsterlandse Compagnonsvaart



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>verschillende waterhoogten hadden. Bovendien speelde een gebrek aan financiën om verder te graven.
Pas in 1814 was men in staat de problemen op het gebied van de waterhoogten het hoofd te bieden en
kon men verder met het graven van de vaart tussen Donkerbroek en Oosterwolde (Mennens 2014).

De Compagnonsvaart is ingetekend op de kadastrale kaart uit het begin van de 19e eeuw. Binnen het
plangebied was sprake van een aantal percelen hooiland (nrs. 573 – 575) en heide (nrs. 568 en 569) die
in het bezit waren van verschillende eigenaren (Figuur 5).1 Op de kaart uit 1880 is te zien dat over de
heide een aantal paden liepen (Figuur 6).




Figuur 5: Het plangebied op de kadastrale minuut uit het begin van de 19e eeuw (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl) met als
achtergrond de huidige topografie.

In de 20e eeuw verdwijnt de heide geleidelijk en wordt het plangebied geheel in gebruik genomen als
landbouwgrond (Figuur 7). In 1911 wordt op de zuidgrens van het plangebied een tramlijn aangelegd
die onderdeel was van een groot netwerk in de provincies Groningen, Drenthe en Overijssel. De
tramlijnen zijn maar kort in gebruik geweest, want in 1933 werd de eerste tramlijn alweer gesloten
(www.gorredijk-historie.nl). De dubbele bomenrij, die langs het spoor stond, is nog bewaard gebleven.
Dit lijnelement is op de Cultuurhistorische Kaart Fryslân aangemerkt als cultuurhistorisch element.

In de tweede helft van de 20e eeuw heeft herverkaveling plaatsgevonden. Op de kaart uit 1970 is te zien
dat de kleinere percelen binnen het plangebied zijn samengevoegd tot enkele grotere percelen. De
meanders van Het Kleine Diep ten zuiden van het plangebied zijn recht getrokken en de beek is
genormaliseerd.

Door de herverkaveling in de 20e eeuw en de ontginning in de Late Middeleeuwen kan de
oorspronkelijke bodem zijn aangetast. Boringen die in de westelijke strook van het plangebied zijn gezet

1
 Informatie van het landgebruik en eigenaren zijn afkomstig van de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels behorende bij het
minuutplan (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl).



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>ten behoeve van archeologisch onderzoek laten zien dat de oorspronkelijke podzolbodem grotendeels
is omgezet/verploegd en opgenomen in de bouwvoor (De Roller 2006). Plaatselijk is een geelbruine
bodemhorizont aangetroffen die is geïnterpreteerd als een restant van de oorspronkelijke podzol-
bodem, een BC-horizont.




Figuur 6: Het plangebied op de kaart uit 1880, Bonneblad (bron: www.topotijdreis.nl).




Figuur 7: Het plangebied op de topografische kaarten uit 1929, 1955 en 1970.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>2.4     Beschrijving van archeologische gegevens
Om een beeld te krijgen van de archeologische gegevens, zijn de volgende bronnen geraadpleegd:
   • Archeologische Monumenten Kaart (AMK) (via archis.cultureelerfgoed.nl);
   • Archeologische onderzoeken en vondstlocaties uit het Archeologisch Informatiesysteem
      (archis.cultureelerfgoed.nl);
   • Historische kaarten (zie paragraaf 2.2);
   • Gemeentelijke archeologische beleids- en verwachtingskaart (Mennens 2014).

Binnen het plangebied zijn geen archeologische monumenten (AMK-terreinen) aanwezig, maar zijn in
het verleden wel twee archeologische onderzoeken uitgevoerd. In 2006 is de westelijke strook van het
plangebied over een breedte van 40 m in onderzoek geweest in verband met de verbreding van de
N381 (geen OM-nummer in Archis beschikbaar). Op het onderzochte tracé zijn op een aantal locaties
archeologische indicatoren gevonden die wijzen op een mogelijke vindplaats (De Roller 2006a). De
dichtstbijzijnde vondstlocatie ligt op ca. 165 m ten zuiden van het plangebied op een welving langs het
beekdal van Het Kleine Diep. Hier is een fragmentje houtskool in de bodem aangetroffen, wat kan wijzen
op de aanwezigheid van een vindplaats. Voor zover bekend heeft rondom deze vondstlocatie geen
nader onderzoek plaatsgevonden. Wel zijn extra boringen gezet in zones waar restanten van de
oorspronkelijke podzolbodem zijn aangetroffen. Vanwege de (deels) intacte bodem zijn deze zones
namelijk kansrijk voor een intacte archeologische vindplaats. In het zuidwestelijke deel van het plange-
bied zijn daarom aanvullende boringen gezet (OM 2122023100), maar die hebben geen aanwijzingen
opgeleverd voor de aanwezigheid van een archeologische vindplaats (De Roller 2006b). De
noordoostelijke rand van het plangebied valt binnen een onderzoeksgebied waar in 2008 archeologische
boringen zijn gezet in het kader van de aanleg van de rioolwaterpersleiding Haulerwijk – Oosterwolde
(OM 2182475100). Op het tracé van de leiding zijn drie mogelijke vindplaatsen aangeven ter plaatse van
dekzandwelvingen, maar deze liggen niet binnen het plangebied of in de directe omgeving (binnen een
straal van 600 m).

In een straal van 600 m rondom het plangebied zijn ook geen AMK-terreinen aanwezig, maar zijn wel
tien onderzoeken uitgevoerd en zeven vondstmeldingen aanwezig (Tabel 1, Bijlage 4). De onderzoeken
hebben tot op heden geen archeologische vindplaatsen opgeleverd. In de meeste gevallen was de
bodem verstoord en/of ontbraken archeologische indicatoren.

De dichtstbijzijnde vondstlocatie ligt op ca. 125 m ten oosten van het plangebied. Hier is bij
graafwerkzaamheden in 1960 op het terrein van de huidige waterzuiveringsinstallatie een fragment
kogelpotaardewerk gevonden dat is gedateerd in de periode Vroege Middeleeuwen B – Late
Middeleeuwen B (VM 2758726100). In 1964 is op datzelfde terrein een vuurstenen dolk gevonden die
uit het Laat-Neolithicum dateert (VM 2758167100).

Op de welvingen op ca. 480 – 500 m ten noorden van het plangebied in de buurt van de rivier de Tjonger
(Kuinder) zijn vier archeologische vondsten gemeld. In 1932 zijn hier (paal)kuilen met verkoolde resten
en fragmenten vuursteen gevonden, die zijn gedateerd in het Laat-Paleolithicum (VM 275823110). Ten
oosten hiervan is een opgraving uitgevoerd in 1932 (VM 3162891100). Tijdens dit onderzoek zijn
brand(haard)kuilen gevonden en verkoolde paalkuilen die op basis van het vondstmateriaal en
pollenonderzoek in het Laat-Paleolithicum B (12.000 – 15.000 jaar geleden) zijn geplaatst. Op deze
locatie zijn nog meer fragmenten vuursteen gemeld, hoewel deze niet zijn gedateerd (VM 2758661100).
Verder richting het westen zijn nog meer fragmenten vuursteen gevonden, maar de datering daarvan is
ook niet bekend (VM 2758459100).

Dichterbij het plangebied zijn op ca. 330 m ten noordwesten langs het beekdal van Het Kleine Diep ook
fragmenten vuursteen gevonden (VM 2758442100). Ook van deze vondsten is de datering niet bekend.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre> Onderzoeks-
 (OM)/vondst-       Locatie                 Type onderzoek             Aard vondstlocatie/resultaten           Datering
 melding (VM)
                                                                       Deels intacte podzolbodems →
                                                                       vervolg d.m.v. aanvullende boringen
                                            Booronderzoek in 2006
 OM 2122023100      N381                                               Fragment houtskool op 165 m ten         ---
                                            (De Roller 2006a/b)
                                                                       zuiden van het plangebied → vervolg
                                                                       d.m.v. aanvullende boringen
                    Rioolwaterpersleiding
                                                                       Geen indicatoren t.p.v. of in de
 OM 2182475100      Haulerwijk –            Booronderzoek in 2006                                              ---
                                                                       omgeving van het plangebied
                    Oosterwolde
                    Mogelijk nieuwe                                    Geen indicatoren gevonden → geen
 OM 2153200100                              Booronderzoek in 2007                                              ---
                    tracés N381                                        vervolg
                                            Booronderzoek in 2007      Verstoord bodemprofiel, geen
 OM 2143449100      De Muijnhorn                                                                               ---
                                            (Bongers 2007)             indicatoren → geen vervolg
                                            Niet-archeologisch                                                 NEOLA-
 VM 2758167100      Duistereweg                                        Vuurstenen dolk
                                            graafwerk in 1964                                                  NEOLB
                                            Niet-archeologisch                                                 VMEC-
 VM 2758726100      Onbekend                                           Fragment aardewerk
                                            graafwerk in 1960                                                  LMEB
                                                                       Houtskool, fragmenten vuursteen         PALEOL
 VM 2758231100      Prandinga               Melding uit 1932
                                                                       Paalkuilen                              MESO
                                                                       Fragmenten vuursteen, verkoolde
 VM 3162891100      Prandinga               Opgraving uit 1932                                                 PALEOL
                                                                       paalgaten, haardkuilen
 VM 2758661100      Onbekend                Onbekend                   Fragmenten vuursteen                    Onbekend
 VM 2758459100      Onbekend                Onbekend                   Fragmenten vuursteen                    Onbekend
 OM 4544865100      Onbekend                Bureauonderzoek in 2017    Onderzoek niet afgemeld in Archis       ---
                                                                       In de zone met (deels) intacte
                                            Booronderzoek in 2004
 OM 2057151100                                                         podzolbodems → vervolg d.m.v.           ---
                                            (Tulp & Jelsma 2004)
                    Nanningaweg                                        karterende boringen
                                            Karterend booronderzoek    Resultaten niet opvraagbaar in Archis
 OM 2088483100                                                                                                 ---
                                            in 2004                    en DANS e-depot
                    Randzone                Booronderzoek in 2003      Verstoord bodemprofiel, geen
 OM 2097977100                                                                                                 ---
                    Oosterwolde-Zuid        (Van Beek 2004)            indicatoren → geen vervolg
                                            Booronderzoek in 2012      Verstoord bodemprofiel, geen
 OM 2380560100      Duistereweg                                                                                ---
                                            (Bongers 2012)             indicatoren → geen vervolg
 VM 2758442100      Lochtenrek              Onbekend                   Fragmenten vuursteen                    Onbekend
                                                                       Resultaten niet opvraagbaar in Archis
 OM 2132076100      Kleindiep               Booronderzoek in 2006                                              ---
                                                                       en DANS e-depot
Tabel 1: Overzicht van de onderzoeks- en vondstmeldingen binnen een straal van 600 m rondom het plangebied (bron:
archis.cultureelerfgoed.nl, tenzij anders vermeld).

Uit de bovenstaande gegevens blijkt dat in de omgeving van het plangebied vuursteenvindplaatsen
aanwezig zijn die dateren uit de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum. Aanwijzingen voor jongere
vindplaatsen ontbreken met uitzondering van een scherf kogelpotaardewerk uit de periode Vroege
Middeleeuwen C – Late Middeleeuwen. De onderzoeken die ter plaatse van en in de omgeving van het
plangebied zijn uitgevoerd, laten echter zien dat de kans op intacte vuursteenvindplaatsen relatief klein
is, omdat de oorspronkelijke podzolbodems in veel gevallen zijn verstoord/verploegd. Op de
gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart is aan het plangebied grotendeels
een middelhoge archeologische verwachting toegekend vanwege de ligging in een gebied met
welvingen waarin podzolbodems zijn ontwikkeld (Figuur 8). In het noordoosten van het plangebied ligt
een strook met een lage verwachting. Dit betreft het onderzoeksgebied van de rioolwaterpersleiding
waaraan op basis van de resultaten van het archeologische onderzoek een lage verwachting is
toegekend. Op de kaart heeft de zuidwestelijke rand van het plangebied ook een lage verwachting
vanwege het voorkomen van beekeerdgronden volgens de bodemkaart.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Figuur 8: Het plangebied op de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Ooststellingwerf
(Mennens 2014).


2.5      Beschrijving van de ondergrondse bouwhistorische waarden
Aangezien het plangebied momenteel onbebouwd is, zijn geen (ondergrondse) bouwhistorische resten
binnen het plangebied bekend (paragraaf 2.1). Op grond van het historisch kaartmateriaal (paragraaf
2.2) en de archeologische gegevens (paragraaf 2.3) worden deze ook niet verwacht.


2.6      Gespecificeerde archeologische verwachting
Op de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart is aan het plangebied grotendeels een middel-
hoge archeologische verwachting toegekend (Figuur 8). Op basis van de gegevens uit het bureauonder-
zoek (paragraaf 2.1 t/m 2.5) is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting
opgesteld waarbij de middelhoge verwachting deels is bijgesteld. Deze verwachting zal in de
onderstaande tekst worden toegelicht.

In de prehistorie zochten de mensen met name de hogere welvingen langs beek- en rivierdalen uit als
woonplaats. Het plangebied ligt in een gebied met grondmorenewelvingen afgedekt met een dunne
laag dekzand waarin naar verwachting podzolbodems zijn ontwikkeld. Vanwege het voorkomen van


KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>deze welvingen is op de gemeentelijke archeologische beleidskaart aan het plangebied een middelhoge
verwachting toegekend. Op basis van het AHN kan de landschappelijke situatie binnen het plangebied
in meer detail in kaart worden gebracht. Hieruit blijkt dat binnen het plangebied twee welvingen
aanwezig zijn die worden gescheiden door een laagte. Op basis van deze informatie wordt de
middelhoge verwachting specifiek toegekend aan deze twee welvingen in het westelijke en oostelijke
deel van het plangebied. In het centrale deel is sprake van een laagte. Aan deze zone is een lage
verwachting toegekend.

De middelhoge verwachting geldt specifiek voor vindplaatsen uit de periode Laat-Paleolithicum –
Bronstijd. Gedurende deze periode hebben de welvingen in het plangebied vermoedelijk een geschikte
bewoningslocatie gevormd. Het gebied werd in de loop van de tijd namelijk steeds minder geschikt voor
bewoning door vernatting en de daarmee samenhangende veengroei. Het veen groeide aanvankelijk
lokaal in de rivier- en beekdalen en depressies, maar breidde zich geleidelijk over het dekzandlandschap
uit. Dit had tot gevolg dat het bewoonbare gebied van Ooststellingwerf in de loop van de eeuwen steeds
kleiner werd. In de IJzertijd is het bewoonbare gebied al flink ingekrompen. Het plangebied zal in de
Bronstijd (mogelijk al in het Neolithicum) onderdeel zijn geworden van het veenmoeras, ten eerste
omdat het relatief laag ligt ten opzichte van de hogere dekzandgebieden verder richting het oosten en
zuiden. Ten tweede omdat het relatief dichtbij het rivierdal van de Tjonger ligt en dichtbij het beekdal
van Het Kleine Diep. Vondsten uit de directe omgeving van het plangebied wijzen tot nu ook alleen op
bewoning in de Steentijd, mogelijk vroege Prehistorie.

    1.   Datering: Laat-Paleolithicum - Neolithicum
    2.   Complextype: kampement/vuursteenvindplaats
    3.   Omvang: een paar vierkantenmeter (klein) tot enkele honderden vierkantenmeters (groot)
    4.   Diepteligging: het potentiële archeologische niveau ligt onder de huidige bouwvoor in de top
         van de oorspronkelijke (podzol)bodem (vanaf ca. 30 cm -mv). Eventuele diepere grondsporen
         zoals haardkuilen kunnen tot in het dekzand (C-horizont) reiken.
    5.   Gaafheid en conservering: door het historisch landgebruik als landbouwgrond vanaf minimaal
         de Middeleeuwen is de kans groot dat de oorspronkelijke bodem geheel of grotendeels is
         opgenomen in de bouwvoor. De kans dat een intacte vuursteenvindplaats aanwezig is wordt
         daarom klein geacht. Wel kan de aanwezigheid van een vuursteenvindplaats worden aange-
         toond op basis van concentraties van fragmenten vuursteen in de bouwvoor en/of in de
         onderliggende bodem.
    6.   Locatie: de twee welvingen binnen het plangebied
    7.   Uiterlijke kenmerken: Vuursteenvindplaatsen worden gekenmerkt door een vuursteenspreiding
         (artefacten, afslagen e.d.) en eventueel sporen in de vorm van ondiepe haardkuilen met
         houtskool.
    8.   Mogelijke verstoringen: vuursteenvindplaatsen zijn kwetsbaar voor bodemingrepen omdat ze
         zich in de top van de oorspronkelijke (podzol)bodem bevinden. Door landbewerking kan het
         archeologische vondstenniveau geheel zijn opgenomen in de bouwvoor.

Rond de jaartelling zijn de lokale veengebieden uiteindelijk aan elkaar gegroeid tot een aaneengesloten
hoogveencomplex. Op basis hiervan is aan het plangebied een lage verwachting toegekend voor
vindplaatsen uit de IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen.

Vanaf de Late Middeleeuwen werd het gebied ontgonnen vanwege de bevolkingstoename en behoefte
aan landbouwgrond. Ook Oosterwolde is in deze periode ontstaan. Rond het dorp liggen de oude
akkercomplexen, de zogenaamde essen. Uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het plangebied tot de
Oosterwolder Kampen wordt gerekend. Dit gebied betreft een afwisseling hooilanden langs Het Kleine
Diep en heidevelden. Binnen het plangebied is sprake van een aantal percelen hooiland en heide. Het




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>historisch kaartmateriaal heeft geen aanwijzingen opgeleverd dat binnen het plangebied een boerderij-
locatie aanwezig is geweest. Op basis hiervan is aan het plangebied een lage verwachting toegekend
voor een vindplaats uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd.

In het bureauonderzoek is naar voren gekomen dat de westelijke strook van het plangebied en een
strook in het noordoosten van het plangebied in het kader van infrastructurele projecten archeologisch
zijn onderzocht. Op basis van deze onderzoeken is de archeologische verwachting voor deze onder-
zoeksgebieden op laag gesteld.



  Periode                       Verwachting         Verwachte kenmerken vindplaats                Diepteligging sporen

                            Middelhoog (westelijke Bewoningssporen, tijdelijke
  Laat-Paleolithicum –                                                                        Onder de bouwvoor vanaf de
                              en oostelijke deel)  kampementen, vuursteen artefacten,
  Neolithicum (Bronstijd)                                                                      top van de podzolbodem
                             Laag (centrale deel)  haardkuilen
                                                   Nederzetting: cultuurlaag, (paal)kuilen,
                                                   greppels, fragmenten aardewerk,
  Bronstijd – Volle                                                                            Onder de bouwvoor vanaf de
                                                   natuursteen, gebruiksvoorwerpen
  Middeleeuwen (tot in              Laag                                                      top van de podzolbodem tot in
                                                   Begravingsresten: kringgreppel,
  de 13e eeuw)                                                                                        de C-horizont
                                                   fragmenten aardewerk (urn), verbrande
                                                   botresten
  Late Middeleeuwen                                Huisplaats: cultuurlaag, (paal)kuilen,
                                                                                              Vanaf maaiveld tot diep in de
  (vanaf de 13e eeuw)–              Laag           greppels, bakstenen, fragmenten
                                                                                                      C-horizont
  Nieuwe tijd                                      aardewerk, gebruiksvoorwerpen
Tabel 2: Archeologische verwachting per periode voor het plangebied.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>3        Conclusie en advies

3.1      Conclusie
Het doel van het archeologische bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde
archeologische verwachting voor het plangebied. Het gespecificeerde verwachtingsmodel heeft
geresulteerd in een archeologische verwachtingskaart voor het plangebied (Figuur 9).

Op basis van de aanwezigheid van twee welvingen binnen het plangebied en de archeologische
vondstlocaties uit de omgeving is aan het westelijke en oostelijke deel een middelhoge verwachting
toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum (mogelijk
Bronstijd). Na deze periode is het gebied ongeschikt geworden voor bewoning vanwege de uitbreiding
van een hoogveenmoeras. Voor nederzettingsresten uit de Bronstijd tot en met de Middeleeuwen geldt
dan ook een lage verwachting. Vanaf de Late Middeleeuwen is het gebied ontgonnen. Binnen het
plangebied was sprake van een aantal percelen hooiland en heide. Het historisch kaartmateriaal heeft
geen aanwijzingen opgeleverd dat binnen het plangebied een boerderijlocatie aanwezig is geweest. Op
basis hiervan is een lage verwachting toegekend voor een vindplaats uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe
tijd.

De strook in het westen van het plangebied en aan de noordoostkant zijn in het verleden al onderdeel
geweest van een archeologisch booronderzoek op basis waarvan een lage verwachting is toegekend.




Figuur 9: Archeologische verwachtingskaart van het plangebied gebaseerd op de resultaten van het bureauonderzoek
geprojecteerd op de ontwerptekening van het zonnepark Duistereweg.



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>3.2     Selectieadvies
3.2.1   Algemeen
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek komen binnen het plangebied zowel lage als
middelhoge verwachtingszones voor. Binnen de lage verwachtingszones is de kans op het aantreffen
van een archeologische vindplaats klein.

In de middelhoge verwachtingszone kunnen archeologische vindplaatsen worden aangetroffen en is de
kans aanwezig dat de geplande bodemingrepen ten behoeve van het zonnepark een aantasting vormen
van het archeologisch bodemarchief.

3.2.2   Geplande bodemingrepen
In het algemeen kan gesteld worden dat de plaatsing van zonnepanelen op palen zorgt voor
kleinschalige bodemverstoringen verspreid over een groot gebied. De aantasting door de palen van een
(vuursteen)vindplaats wordt daarom als gering beoordeeld. Tussen de palen zal voldoende informatie
behouden blijven voor toekomstig onderzoek. KSP Archeologie adviseert ten aanzien van de plaatsing
van de zonnepanelen geen nader archeologisch onderzoek.

Voor de inrichting van het zonnepark zijn echter meer bodemingrepen nodig zoals voor de bekabeling,
transformatoren en hekwerk. Voor de palen van het hekwerk geldt dat deze, net als de palen van de
zonnepanelen, voor een zeer beperkte schade van het archeologische bodemarchief zorgen. Voor deze
ingreep wordt dan ook geen vervolgonderzoek geadviseerd.

In het plangebied zullen drie transformatoren met een oppervlakte van elk 12 m2 en een inkoopstation
met een oppervlakte van 30 m2 worden aangelegd. De drie gebouwtjes in het zuiden zijn ter plaatse van
de lage verwachtingszone gepland en vormen daarom geen bedreiging voor het archeologische bo-
demarchief. Voor deze ingrepen wordt dan ook geen vervolgonderzoek geadviseerd. Eén transformator
is in de middelhoge verwachtingszone gepland. Gezien het kleine oppervlak van 12 m 2 is de kans klein
dat een vindplaats wordt geraakt en is de aantasting van een mogelijke vindplaats gering. Op basis
hiervan wordt voor de plaatsing van deze transformator geen vervolgonderzoek geadviseerd.

De zonnevelden, de transformatoren en inkoopstation zullen onderling worden verbonden door een
netwerk van kabels. De omvang van de benodigde kabelsleuven is nog niet bekend. Een gedeelte van
de kabelsleuven zal binnen de lage verwachtingszone komen te liggen, maar er zullen ook sleuven in de
middelhoge verwachtingszone worden aangelegd. Kabelsleuven vormen langgerekte, smalle ontgra-
vingen (ca. 0,5 m breed) waardoor de kans op het aantreffen van een vindplaats in de middelhoge
verwachtingszone relatief klein is. Pas bij een groot netwerk aan kabelsleuven wordt deze kans reëel.
Bovendien zal de verstoring van een mogelijke vindplaats klein zijn vanwege de smalle kabelsleuf. De
gemeente heeft op basis van de trefkans in de middelhoge verwachtingszone in haar beleidsregels
vastgelegd dat onderzoek pas nodig is bij bodemingrepen vanaf 2.500 m2 (en dieper dan 40 cm).
Uitgaande van kabelsleuven met een breedte van 0,5 m zou deze oppervlaktegrens pas worden
overschreden bij een totale lengte van 5 km aan kabelsleuven. Gezien de omvang van het zonnepark zal
de lengte van de kabelsleuven hier ruim onder blijven. Op basis van de geringe aantasting van het
archeologische bodemarchief en de beleidsregels van de gemeente wordt geen vervolgonderzoek
geadviseerd.

Om de ecologische waarden van het plangebied te versterken wordt langs de watergang die door het
plangebied loopt over een lengte van 250 m een ecologische zone gerealiseerd met aan de noordzijde
een steile oever en aan de zuidzijde een flauwe oever met rietkraag. De watergang loopt door de lage
verwachtingszone en de graafwerkzaamheden die nodig zijn voor realisatie van de ecologische zone
vormen daarom geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Voor deze ingreep wordt dan
ook geen vervolgonderzoek geadviseerd.



KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>3.2.3. Voorbehoud
De bevoegde overheid (gemeente Ooststellingwerf) kan instemmen met de resultaten van het
onderzoek en het advies. Hierbij is er vanuit gegaan dat de zonnepanelen op palen worden geplaatst.
Wanneer wordt gekozen voor een alternatieve fundering op poeren, zal de noodzaak van archeologisch
onderzoek opnieuw moeten worden beoordeeld.

Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten
en methoden. Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van
archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het
onderzoek is uitgevoerd door middel van het raadplegen van bronnen, kan op basis van de
onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid
gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen,
dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden. In de praktijk
kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T 033 – 4217 456 of
info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologisch
informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Literatuur
Boeken, rapporten en artikelen

Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere
   niveaus. (Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor
   Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen.

Beek, J.L. van (2004). Archeologisch onderzoek inrichtingsplan randzone Oosterwolde-Zuid. Grontmij
   Archeologische Rapporten 21.

Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht.

Bongers, J.M.G. (2007). Oosterwolde: De Muijnhorn (Fr.) Een Inventariserend Archeologisch
  Veldonderzoek. Steekproefrapport 2007-01/14.

Bongers, J.M.G. (2012). Oosterwolde, Duistereweg (Gemeente Ooststellingwerf, Fr.) Een Inventariserend
  Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2012-08/06Z.

Centraal College van Deskundigen Archeologie (2018). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie
   4.1. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda.

Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrijvingen provincie Friesland. Bureau Lantschap.

Mennens-Van Zeist, A. (2012). Bestemmingsplan ‘Grote kernen’ gemeente Ooststellingwerf. Een
  Archeologisch Bureauonderzoek. Steunpunt Monumentenzorg Fryslän en gemeente
  Ooststellingwerf.

Mennens, A. (2014). Nota Archeologie Gemeente Ooststellingwerf. Werkgroep Archeologie Fryslân.

Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003). De ondergrond van
  Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten.

Nederlands Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 NL, Classificatie van onverharde
   grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.

Roller, G.J. de (2006a). Een archeologisch inventariserend veldonderzoek (IVO) door middel van boringen
   langs het nieuwe tracé van de N381 in de gemeenten Opsterland, Heerenveen en Ooststellingwerf
   (Fr.). ARC-Rapporten 2006-74.

Roller, G.J. de (2006b). Een archeologisch inventariserend veldonderzoek (IVO), fase 2, door middel
van boringen en megaboringen, langs het toekomstige tracé van de N381 in de gemeenten Opsterland,
   Heerenveen en Ooststellingwerf (Fr.). ARC-Rapporten 2006-92.

Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie.
   Perspectief Uitgevers, Utrecht.

Tulp, C. & Jelsma, J. (2004). Oosterwolde, Nanningaweg: Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek
   op Drie Locaties. Steekproef Rapport 2004-05/4.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Kaartmateriaal

Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 – heden). AHN3, grid 0,5 x 0,5m: www.ahn.nl

Atlas van Schotanus: www.frieslandopdekaart.nl

Archeologische Monumentenkaart (2014). Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl.

Basisregistratie Grootschalige Topografie (2017): https://www.pdok.nl/nl/producten/pdok-downloads/
   download-basisregistratie-grootschalige-topografie. Kadaster.

Bestemmingsplan: www.ruimtelijkeplannen.nl

Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 (Basis Registratie Ondergrond. 2017). Wageningen
  Environmental Research. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bodemkaart
  50000/atom/bodemkaart50000.xml.

Bodemkwaliteit: Bodematlas van Friesland, www.fryslan.fr

Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster).

Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vergraven gronden: Inventarisatie van ‘diepe’
   grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336.

Cultuurhistorische Kaart Fryslân: www.fryslan.frl

Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond: https://www.dinoloket.nl

Dirks, G.H.P. & Nieuwenhuizen, W. (2013). HISTLAND: historisch-landschappelijk informatiesysteem.
   Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 331.

Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 (BasisRegistratie Ondergrond 2017). Alterra,
  Wageningen UR. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/geomorfologische
  kaart50000/atom/geomorfologischekaart50000.xml. Legenda: Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H.
  Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000
  (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research.

Grondwatertrappenkaart         van       de      bodemkaart        1:50.000      (tot     2006):
   http://geoplaza.vu.nl/data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5-
   b218-08ac275d72fb.

Kadastrale kaarten 1811-1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Luchtfoto (2017) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/luchtfoto/wms? Kadaster.

Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000 (rasterbestand) via WMS server:
   https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top25raster/wms?request%3DGetCapabilities. Kadaster.

Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server:
   https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request%3DGetCapabilities. Kadaster.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Websites
www.gorredijk-historie.nl




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Bijlage 2         Geomorfologische kaart




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Bijlage 3         Bodemkaart




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Bijlage 4         Archeologische gegevens




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Bijlage 5         Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Samengesteld door E.A. Schorn (BAAC) naar aanleiding van de publicatie: De steentijd van Nederland
(2005). Onder redactie van: Jos Deeben, Erik Drenth, Marie-France van Oorsouw en Leo Verhart.




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Archeologische periodes volgens het Archeologisch Basis Register
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed




KSP Archeologie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>datum       28-3-2019
dossiercode 20190328-2-20214


Project: Zonnepark Duistereweg
Gemeente: Ooststellingwerf
Aanvrager: Dhr. G Smeenk
Organisatie: Zonnepark Duisterweg BV


Geachte heer/mevrouw Dhr. G Smeenk,


Voor het plan Zonnepark Duistereweg heeft u een watertoets aangevraagd waaruit blijkt dat de normale watertoetsprocedure van toepassing
is. Dit houdt in dat de aanwezige wateraspecten van invloed zijn op het plan.


Werkwijze watertoetsprocedure 2018
Vanaf 2018 worden alle aanvragen uit de digitale watertoets digitaal afgehandeld. Dit betekent dat Wetterskip Fryslân voor de normale
procedure standaard geen wateradvies meer op stelt maar verwijst naar de uitgangsnotitie.


Waterparagraaf
Deze uitgangsnotitie geeft u handvatten om de uitkomsten en aandachtspunten van de watertoetsaanvraag mee te nemen in het opstellen van
het ruimtelijke plan of besluit. Het is de bedoeling dat u op basis van dit document het plan uitwerkt. Uit de waterparagraaf moet duidelijk
blijken wat voor wateraspecten van toepassing zijn en hoe u hier in het plan rekening mee houdt. Indien nodig verzoeken wij u om de
wateraspecten te borgen op de Verbeelding en in de Regels van het plan.


Ruimtelijke plannen hebben soms een lange doorlooptijd. Tegelijkertijd ontstaan er soms veranderende inzichten in het beleid ten aanzien
van de waterketen, waterkeringen en het watersysteem. Om te garanderen dat de juiste uitgangspunten worden toegepast in de planvorming
hanteert het waterschap een uiterste houdbaarheidsdatum van maximaal 1 jaar. Wanneer deze termijn verstreken is kunt u contact opnemen
met het waterschap voor een eventuele verlenging van nogmaals 1 jaar.


Watertoets en wateradvies
De watertoets is een belangrijk instrument bij het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van de ruimte. De watertoets zorgt ervoor dat in
alle ruimtelijke plannen aandacht wordt besteed aan veiligheid, kwaliteit én kwantiteit van water. Als richtlijn bij het beoordelen van
ruimtelijke plannen werkt Wetterskip Fryslân met de Leidraad Watertoets. Hierin staat voor alle wateraspecten uitgangspunten omschreven
waarmee u rekening moet houden en is informatie te vinden over de te nemen maatregelen. De leidraad is de te vinden via deze link:
www.wetterskipfryslan.nl/vergunningen-wetten-en-regels/online-watertoets-voor-nieuwe-plannen


Wateraspecten en aandachtspunten
Hieronder staan de eventuele wateraspecten die van invloed zijn op het plan en aandachtspunten om mee rekening te houden.




Rioolwaterpersleiding
Wij verzoeken u om bij het opstellen van het plan rekening te houden met de beperkingen zoals die van toepassing zijn op
rioolwaterpersleidingen.




Rioolwaterzuivering
In het plangebied ligt een Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Wij adviseren u om bij het uitwerken van het plan rekening te houden met
de geurcontouren zodat toekomstige geuroverlast wordt voorkomen. Op die manier kan toekomstige geuroverlast worden voorkomen. De
gemeente Ooststellingwerf is het bevoegd gezag voor de geurcontouren rond de RWZI.


Toename verharding
Door ruimtelijke ontwikkelingen neemt de hoeveelheid verhard oppervlak toe met als gevolg een versnelde afvoer van hemelwater. Het is
nodig om deze versnelde afvoer te compenseren om de waterberging in een gebied in stand te houden. De meest voorkomende manier van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>compenseren is het graven van extra oppervlaktewater. Uiteraard is het toepassen van alternatieve maatregelen in het plan ook mogelijk. In
de waterparagraaf, regels en/of plankaart dient duidelijk aan te worden gegeven wat voor maatregelen er worden genomen om de versnelde
afvoer als gevolg van de toename verharding te compenseren. Voor de compensatie van toename verhard oppervlak is onderstaande tabel
van toepassing.


Gebied           Stedelijk (>200 m²) Landelijk (>1.500 m²)

Boezem           5%                   5%

Polder           10%                  10%

Vrij afstromend Maatwerk mogelijk Maatwerk mogelijk

Toelichting tabel
5% heeft alleen betrekking op de Friese boezem;
de algemene regels keur zijn in de onderstaande tabel verwerkt;
maatwerk kan bestaan uit bijvoorbeeld infiltratie of berging van het overtollig hemelwater.


Demping van oppervlaktewater
Voor het dempen van oppervlaktewater is het beleid van Wetterskip Fryslân dat dit voor 100% gecompenseerd moet worden in hetzelfde
peilgebied. Voor de demping heeft u een watervergunning nodig. Voor meer informatie verwijzen we u graag door naar het onderdeel
Waterwet in deze uitgangsnotitie.


Relatie tussen Water en Ruimte
Het veiligheidsbeleid van het waterschap en de ruimtelijke ordening ontmoeten elkaar op verschillende momenten. Dit gebeurt bijvoorbeeld
bij het bestemmen van reserveringszones achter primaire waterkeringen en bij het bestemmen van regionale voormalige zeedijken tot
waterkering in de bestemmingsplannen. Als in bestemmingsplannen nieuwbouw plaatsvindt op locaties boven 'maatgevend boezempeil,
gemiddelde waterstand tijdens maatgevende omstandigheden' die eenmaal per 100 of 300 jaar kunnen optreden, wordt een toename van de
gevolgschade bij een overstroming vanuit de Friese boezem voorkomen. Voor het bepalen van de hoogteligging van het plangebied
verwijzen wij u graag door naar http://www.ahn.nl/index.html


Ruimtelijke adaptatie
Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, werken en recreëren moeten steden en dorpen ingericht worden met het oog op de
toekomst. Het is belangrijk kansen te benutten om het gebied klimaat robuust in te richten. Zo is het mogelijk om het bebouwd gebied beter
bestand te maken tegen hevige regenbuien, periodes van droogte en hitte en de gevolgen van een mogelijke overstroming. Voor veel
maatregelen geldt bovendien dat ze kosteneffectief zijn, als ze maar in een vroeg stadium in het planvormingsproces worden meegenomen.
Meer informatie hierover kunt u vinden op de Friese klimaatatlas, www.frieseklimaatatlas.nl


Convenant Erfafspoeling, agrarische bedrijven
Vanaf het erf mogen geen verontreinigende stoffen in het oppervlaktewater terecht komen. Door mest en perssappen uit de voeropslagen kan
verontreiniging worden veroorzaakt als deze naar de bodem of het oppervlaktewater (af)stromen. Per 1 januari 2018 is de Maatlat Schoon Erf
van kracht (www.maatlatschoonerf.nl). De maatlat is opgenomen in de MIA/Vamil regeling. Ook door afstromend regenwater dat in contact
is geweest met een niet bezemschoon erf en een niet bezemschone voeropslag kan het oppervlaktewater verontreinigd worden. De
initiatiefnemer dient deze erfafspoeling te allen tijde te voorkomen door bepaalde maatregelen te nemen. Voor informatie en advies over
erfinrichting kunt u contact opnemen met cluster Handhaving van Wetterskip Fryslân.


Informatie waterobjecten
Voor meer informatie over bijvoorbeeld de ligging en de beheer- en onderhoudsstatus van waterobjecten in het plangebied verwijzen wij u
door naar leggerkaart op onze website: www.wetterskipfryslan.nl/kaarten/leggerkaart


Beleid Wetterskip Fryslân
En wat doen we morgen met water? In het Waterbeheerplan 2016 2021 beschrijft Wetterskip Fryslân de doelen voor de komende jaren, voor
meer informatie zie onze website www.wetterskipfryslan.nl/waterbeheerplan-2016-2021


Waterwet
Voor bepaalde werkzaamheden bij water of dijken heeft u een watervergunning nodig. Soms is het doen van een melding voldoende. Een
watervergunning aanvragen is dan niet nodig. U kunt eerst checken wat u nodig heeft. Op onze website www.wetterskipfryslan.nl treft u
meer informatie aan over de Waterwet en u kunt daar onder andere ook meldingsformulieren en het aanvraagformulier voor een
watervergunning downloaden.


Afronding watertoetsprocedure
In de besluitvormingsfase, ten tijde van het toesturen van het voorontwerp bestemmingsplan of ontwerp omgevingsvergunning, controleert
Wetterskip Fryslân of de waterbelangen voldoende zijn meegenomen en geborgd in het ruimtelijke plan of besluit.


Vragen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Mocht u nog vragen hebben over de uitgangspunten notitie of graag in gesprek gaan over de uitwerking van de waterbelangen in het plan dan
gaan wij graag met u in gesprek. Wetterskip Fryslân denkt graag met u mee! U kunt contact met ons opnemen via de onderstaande
contactgegevens.


Privacyverklaring
Wetterskip Fryslân verwerkt uw naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres en kadastrale gegevens om uw aanvraag te behandelen. De
grondslag van de verwerking van deze gegevens zijn taken in het algemeen belang die in het Besluit Ruimtelijke Ordening aan het
waterschap zijn opgedragen. Wij hebben gegevens van u ontvangen en verdere gegevens zullen wij opvragen uit het kadaster en ons
geografische informatie systeem. Uw gegevens worden 10 jaar na afronding van uw aanvraag gewist. U heeft recht op inzage, een kopie,
rectificatie, wissing, beperking, bezwaar en het indienen van een klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Een verzoek daartoe kunt u doen
via privacy@wetterskipfryslan.nl. Nadere informatie over de verwerking van uw gegevens en uw rechten vindt u op
https://www.wetterskipfryslan.nl/over-de-site/privacyverklaring


Met vriendelijke groet,




Wetterskip Fryslân
Postbus 36
8900 AA Leeuwarden
T 058 292 2222
E info@wetterskipfryslan.nl

www.dewatertoets.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>ONDERZOEK STIKSTOFDEPOSITIE

AANLEG ZONNEPARK

DUISTEREWEG TE OOSTERWOLDE
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Onderzoek stikstofdepositie
Duistereweg te Oosterwolde

         Opdrachtgever     Zonnepark Duistereweg
                           Winschoterdiep 50
                           9723 AB Groningen


       Rapportnummer       9464.002
         Versienummer      D1


                 Datum     23 juli 2019


              Vestiging    Limburg
                           Rijksweg Noord 39
                           6071 KS Swalmen
                           0475 - 504961
                           swalmen@econsultancy.nl
              Opsteller    R.M.P. Bouten, MSc
                           06-36074310
                           R.Bouten@econsultancy.nl
                 Paraaf



      Kwaliteitscontrole   Q. Duong, BEng
                 Paraaf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>                                                       INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING .................................................................................................................................. 1
1        INLEIDING .................................................................................................................................. 2
2        TOETSINGSKADER ................................................................................................................... 3
3        UITGANGSPUNTEN .................................................................................................................. 4
         3.1      Verkeersgegevens ............................................................................................................ 4
         3.2      Mobiele voertuigen ........................................................................................................... 4
4        BEREKENINGSRESULTATEN EN TOETSING ........................................................................ 6




BIJLAGEN:

1. - Berekening projecteffect aanlegfase
                                                                                                                                                9464.002
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING

Econsultancy heeft onder opdrachtverlening van Zonnepark Duistereweg een stikstofdepositieonder-
zoek uitgevoerd ten behoeve van de aanleg van een zonnepark aan de Duistereweg in Oosterwolde.
De realisatie van het plan kan negatieve gevolgen hebben voor stikstofgevoelige habitattypen binnen
omliggende beschermde natuurgebieden. Econsultancy heeft onderzoek verricht naar de stikstofde-
positiebijdrage op de omliggende Natura 2000-gebieden.

Toetsingskader
De bescherming van de Natura 2000-gebieden is geregeld in de Wet Natuurbescherming. Om een
mogelijk effect op stikstofgevoelige habitattypen inzichtelijk te maken is een onderzoek naar de neer-
slag van stikstof noodzakelijk. Met de recente uitspraak van de Raad van State (d.d. 29 mei 2019) is
besloten dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet zondermeer als toestemmingsbasis mag
gelden voor nieuwe activiteiten. Voor de doorgang van projecten dient te worden aangetoond dat de
natuurlijke kenmerken van de omliggende Natura 2000-gebieden met de realisatie van het plan niet
worden aangetast.

Om te achterhalen of de realisatie van het plan significant negatieve effecten tot gevolg heeft, is er
een voortoets uitgevoerd. In een voortoets worden de effecten van het plan afgezet tegen de instand-
houdingsdoelen van de Natura 2000-gebieden. Negatieve effecten op Natura 2000-gebieden kunnen
worden uitgesloten wanneer het voorgenomen plan niet leidt tot een significante toename van stik-
stofdepositie.

Uitgangspunten
Met het plan wordt de realisatie van een zonnepark mogelijk gemaakt. De relevante emissies van
stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3) vinden plaats door verkeersbewegingen ten behoeve van de
aanvoer van materialen. Daarnaast zal er ten tijde van de aanlegfase een heftruck worden inzet om
de zonnepanelen te plaatsen. De aanlegfase zal ongeveer 3 maanden bestrijken.

Conclusie
De berekening van het projecteffect van de aanlegfase met peiljaar 2020 is verricht met behulp van
het programma Aerius Calculator. Het projecteffect op alle rekenpunten is kleiner dan 0,00
mol/ha/jaar. Bij een dergelijke projectbijdrage wordt veronderstelt dat er geen significant negatieve
effecten zullen optreden op de instandhoudingsdoelen van de omliggende Natura 2000-gebieden. De
natuurlijke kenmerken van de stikstofgevoelige habitattypes binnen de omliggende Natura 2000-
gebieden zullen niet worden aangetast. Tevens zal het effect van de aanlegfase van zeer tijdelijke
aard zijn. Geconcludeerd wordt dat er voor het aspect stikstofdepositie geen belemmeringen zijn voor
de realisatie van het plan.




Rapport 9464.002 versie D1                                                                   Pagina 1 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>1      INLEIDING

Econsultancy heeft onder opdrachtverlening van Zonnepark Duistereweg een stikstofdepositieonder-
zoek uitgevoerd ten behoeve van de aanleg van een zonnepark aan de Duistereweg in Oosterwolde.
In figuur 1.1 is een globale situering van het plan weergegeven.




Figuur 1.1         Situering plangebied                                             © OpenStreetMap


De realisatie van het plan kan negatieve gevolgen hebben voor stikstofgevoelige habitattypen binnen
omliggende beschermde natuurgebieden. Econsultancy heeft onderzoek verricht naar de stikstofde-
positiebijdrage op de omliggende Natura 2000-gebieden.




Rapport 9464.002 versie D1                                                                Pagina 2 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>2      TOETSINGSKADER

De bescherming van de Natura 2000-gebieden is geregeld in de Wet Natuurbescherming. Om een
mogelijk effect op stikstofgevoelige habitattypen inzichtelijk te maken is een onderzoek naar de neer-
slag van stikstof noodzakelijk. Met de recente uitspraak van de Raad van State (d.d. 29 mei 2019) is
besloten dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet zondermeer als toestemmingsbasis mag
gelden voor nieuwe activiteiten. Voor de doorgang van projecten dient te worden aangetoond dat de
natuurlijke kenmerken van de omliggende Natura 2000-gebieden met de realisatie van het plan niet
worden aangetast.

Het plan is niet gelegen binnen de grenzen van een gebied dat aangewezen is als Natura 2000-
gebied. Het Natura 2000-gebied ‘Drents-Friese Wold & Leggelderveld’ ligt op circa 3 kilometer af-
stand het meest nabij het plan. In de directe omgeving op circa 4,5 kilometer afstand ligt tevens het
Natura 2000-gebied ‘Fochteloërveen’.

Voortoets
Om te achterhalen of de realisatie van het plan significant negatieve effecten tot gevolg heeft, is er
een voortoets uitgevoerd. In een voortoets worden de effecten van het plan afgezet tegen de instand-
houdingsdoelen van de Natura 2000-gebieden. Negatieve effecten op Natura 2000-gebieden kunnen
worden uitgesloten wanneer het voorgenomen plan niet leidt tot een significante toename van stik-
stofdepositie.

Het projecteffect van het plan op Natura 2000-gebieden met stikstofgevoelige natuur is bepaald door
middel van een berekening met behulp van de AERIUS Calculator. Ondanks het vallen van het PAS
is de AERIUS Calculator nog altijd bruikbaar voor het maken van een berekening. Het projecteffect
wordt inzichtelijk gemaakt op twee decimalen nauwkeurig. Bij een projectbijdrage van
0,00 mol/ha/jaar zullen de natuurlijke kenmerken van de omliggende Natura 2000-gebieden niet wor-
den aangetast en worden er geen belemmeringen voor het plan voorzien.




Rapport 9464.002 versie D1                                                                   Pagina 3 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>3      UITGANGSPUNTEN

Met het plan wordt de realisatie van een zonnepark mogelijk gemaakt. De relevante emissies van
stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3) vinden plaats door verkeersbewegingen ten behoeve van de
aanvoer van materialen. Daarnaast zal er ten tijde van de aanlegfase een heftruck worden inzet om
de zonnepanelen te plaatsen. De aanlegfase zal ongeveer 3 maanden bestrijken.

Tijdens de uiteindelijke gebruiksfase worden geen relevante stikstofemissies voorzien. Ten behoeve
van het onderhoud van de zonnepanelen zullen er maandelijks een aantal lichte verkeersbewegingen
plaatsvinden. Verondersteld wordt dat dit geen significant negatieve effecten tot gevolg zal hebben.

3.1   Verkeersgegevens
De verkeersgegevens voor de aanlegfase zijn aangeleverd door de opdrachtgever. Voor de bouw van
het zonnepark worden in totaal 35 vrachtbewegingen voorzien. Gemiddeld zal de verkeersgeneratie
over de gehele aanlegfase derhalve 1 verkeersbeweging per weekdag bedragen.

De ontsluiting van het verkeer zal plaatsvinden via de Duistereweg, Jan Frankensingel en de Nan-
ningaweg richting de N381. Een criterium voor wanneer verkeer in het heersende verkeersbeeld is
                                              1
opgenomen wordt gegeven in de instructie , namelijk: ‘op het moment dat het aan- en afvoerende
verkeer zich door zijn snelheid en rij- en stopgedrag niet meer onderscheidt van het overige verkeer
dat zich op de betrokken weg bevindt. Hierbij weegt ook mee hoe de verhouding is tussen de hoe-
veelheid verkeer dat door de voorgenomen ontwikkeling wordt aangetrokken en het reeds op de weg
aanwezige verkeer.’ Doordat de gemiddelde verkeersgeneratie per weekdag één verkeersbeweging
betreft, zal het verkeer in de praktijk reeds eerder in het heersende verkeersbeeld zijn opgenomen
dan in het onderhavig onderzoek, tot aansluiting met de N381, gehanteerd.

In het programma AERIUS is het verkeer door middel van een lijnbron gemodelleerd. In de instructie
staat opgenomen dat wegverkeer het beste gemodelleerd kan worden als sector ‘Wegverkeer’. Des-
alniettemin kan hier op dit moment geen volledige berekening mee worden gemaakt omdat vanaf
3 kilometer emissies van de sector ‘wegverkeer’ niet meer meegenomen wordt bij de berekening van
het projecteffect. Derhalve is het verkeer gemodelleerd als sector ‘Anders’ met een temporele variatie
voor zwaar verkeer. Uit proefberekeningen blijkt dat verkeer gemodelleerd als ‘Anders’ een hogere
stikstofdepositie veroorzaakt dan verkeer gemodelleerd als ‘wegverkeer’. De berekening zal dus een
worstcase projecteffect tonen.

3.2    Mobiele voertuigen
Voor de constructie van het zonnepark wordt de inzet van één heftruck voorzien. De heftruck heeft
een bouwjaar vanaf 2015 met een vermogen van 190 kW. De verdere eigenschappen van de hef-
truck, waaronder belasting en emissiefactor, zijn verkregen uit de standaard gegevens van AERIUS.
Als worstcasescenario is als uitgangspunt een inzet van 500 uur gehanteerd. Dit komt overeen met
een volledige inzet van 8 uur per dag, 3 maanden lang. In de praktijk zal de inzet van de heftruck
lager zijn. In het programma AERIUS is de inzet van de heftruck middel van een vlakbron gemodel-
leerd.




1 Instructie gegevensinvoer voor AERIUS Calculator. Tauw, Kenmerk R001-1236533VLU-sbb-V02-NL d.d. 18 mei 2016



Rapport 9464.002 versie D1                                                                                Pagina 4 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>In figuur 3.1 zijn de emissiebronnen voor de heftruck (bron 1) en voor het verkeer (bron 2) weergege-
ven. Tevens zijn de dichtstbijzijnde rekenpunten in de figuur inzichtelijk gemaakt. De rekenpunten zijn
geplaatst op de randen van de Natura 2000-gebieden en op de dichtstbijzijnde stikstofgevoelige habi-
tattypen.




Figuur 3.1         Emissiebronnen aanlegfase




Rapport 9464.002 versie D1                                                                    Pagina 5 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>4      BEREKENINGSRESULTATEN EN TOETSING

De berekening van het projecteffect van de aanlegfase met peiljaar 2020 is verricht met behulp van
het programma Aerius Calculator. In bijlage 1 is de berekening van het projecteffect toegevoegd.

Het projecteffect op alle rekenpunten is kleiner dan 0,00 mol/ha/jaar. Bij een dergelijke projectbijdrage
wordt veronderstelt dat er geen significant negatieve effecten zullen optreden op de instandhoudings-
doelen van de omliggende Natura 2000-gebieden. De natuurlijke kenmerken van de stikstofgevoelige
habitattypes binnen de omliggende Natura 2000-gebieden zullen niet worden aangetast. Tevens zal
het effect van de aanlegfase van zeer tijdelijke aard zijn. Geconcludeerd wordt dat er voor het aspect
stikstofdepositie geen belemmeringen zijn voor de realisatie van het plan.




Rapport 9464.002 versie D1                                                                      Pagina 6 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1. Berekening projecteffect aanlegfase
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>                                   Dit document bevat resultaten van een
                                   stikstofdepositieberekening met AERIUS
                                   Calculator. U kan dit document gebruiken
                                   voor de onderbouwing van depositie onder de
                                   drempelwaarde (0.05 mol/ha/j) in het kader
                                   van de Wet natuurbescherming, afhankelijk
                                   van de door u gekozen rekeninstellingen.

                                   De berekening op basis van stikstofemissies
                                   gaat uit van de componenten ammoniak
                                   (NH3) en stikstofoxide (NOx), of één van beide.
                                   Hiermee is de depositie van de activiteit
                                   berekend en uitgewerkt. Op basis van de
                                   gekozen rekeninstellingen zijn de resultaten op
                                   Natura 2000-gebieden inzichtelijk gemaakt.

                                   Wilt u verder rekenen of gegevens wijzigen?
                                   Importeer de pdf dan in de Calculator. Voor
                                   meer toelichting verwijzen we u naar de
                                   websites pas.bij12.nl, www.aerius.nl en
                                   pas.natura2000.nl.




Berekening Situatie 1
  Kenmerken
  Samenvatting emissies
  Depositiekaart
  Depositieresultaten
  Gedetailleerde emissiegegevens




                                   Verdere toelichting over deze PDF kunt u vinden in een
                                   bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige
                                   documentatie is te raadplegen via: www.aerius.nl en
                                   pas.natura2000.nl.
                                                                     RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                    pagina 1/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         Berekening voor eigen
                                                                                                                                      gebruik




               Contact           Rechtspersoon                            Inrichtingslocatie


                                 Econsultancy                             Duistereweg, 8431 Oosterwolde


             Activiteit          Omschrijving                             AERIUS kenmerk


                                 Zonnepark Duistereweg                    RPeDPNsWwR7P
                                 Oosterwolde


                                 Datum berekening                         Rekenjaar                                 Rekeninstellingen


                                 22 juli 2019, 13:53                      2020                                      Berekend met eigen
                                                                                                                    rekenpunten.


   Totale emissie                                   Situatie 1


                                 NOx                20,30 kg/j


                                 NH3                -



         Resultaten              Natuurgebied                                                                       Bijdrage

          Hectare met
       hoogste bijdrage          -                                                                                  -
             (mol/ha/j)


         Toelichting            Aanleg van een zonnepark aan de Duisterweg Oosterwolde.
                                De aanleg van het park duurt ongeveer 3 maanden, waarin 35 vrachtbewegingen worden voorzien. Tevens is er 3 maanden lang één
                                heftruck werkzaam op het terrein.




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                                                       RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                                                                pagina 2/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>                                                                                      Berekening voor eigen
                                                                                                   gebruik


               Locatie
                Situatie 1




               Emissie          Bron
                                Sector
                                                                                      Emissie NH3          Emissie NOx

                Situatie 1
                                             Heftruck                                          -           17,10 kg/j
                                             Mobiele werktuigen | Bouw en Industrie


                                             vrachtverkeer                                     -            3,20 kg/j
                                             Anders... | Anders...




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                  RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                           pagina 3/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>                                                                                                      Berekening voor eigen
                                                                                                                   gebruik

            Depositie
             natuur-
            gebieden




                                     Hoogste projectbijdrage   Hoogste projectbijdrage per   Habitatrichtlijn
                                                               natuurgebied
                                                                                             Vogelrichtlijn
                                                                                             Habitatrichtlijn,
                                                                                             Vogelrichtlijn




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                                       RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                                                pagina 4/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>                                                                                                               Berekening voor eigen
                                                                                                                            gebruik

     Rekenpunten                             Label                                Positie   Projectdepositie   Totale depositie       Afstand tot
                                                                                                                                  dichtstbijzijnde
                                                                                                                                             bron


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   217162,            0,00           1.224,00          4.740 m
                                             Lg14 (5 km)                          552025


                                             Fochteloërveen H7120ah (4 km)        219399,            0,00           1.213,00           4.310 m
                                                                                  557817


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213178,            0,00           1.355,00          3.526 m
                                             H4030 (4 km)                         552768


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213278,            0,00           1.355,00          3.289 m
                                             H2310 (3 km)                         552985


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213649,            0,00           1.355,00          3.804 m
                                             H6230vka (4 km)                      552372


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   216518,            0,00           1.393,00           4.371 m
                                             Lg13 (4 km)                          552100


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213428,            0,00          1.420,00           3.046 m
                                             (3 km)                               553194


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   214114,            0,00           1.211,00          4.100 m
                                             H2330 (4 km)                         552013


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213297,            0,00           1.355,00           3.372 m
                                             H7150 (3 km)                         552892


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213022,            0,00           1.355,00           3.392 m
                                             H3130 (3 km)                         552964


                                             Drents-Friese Wold & Leggelderveld   213487,            0,00           1.364,00           4.441 m
                                             H3160 (4 km)                         551753


                                             Fochteloërveen (4 km)                219399,            0,00           1.213,00           4.310 m
                                                                                  557817




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                                           RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                                                    pagina 5/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>                                                                                                       Berekening voor eigen
                                                                                                                    gebruik


            Emissie                                         Naam                Heftruck
          (per bron)                                        Locatie (X,Y)       214448, 556210
                Situatie 1
                                                            NOx                 17,10 kg/j




                                Voertuig     Omschrijving         Brandstof     Uitstoot   Spreiding     Warmte Stof           Emissie
                                                                   verbruik      hoogte          (m)     inhoud
                                                                        (l/j)        (m)                   (MW)


                                AFW          Heftruck                              3,0          1,0        0,0 NOx         17,10 kg/j




                                                            Naam                vrachtverkeer
                                                            Locatie (X,Y)       215194, 556506
                                                            Uitstoothoogte      0,5 m
                                                            Warmteinhoud        0,024 MW
                                                            Temporele           Zwaar verkeer
                                                            variatie
                                                            NOx                 3,20 kg/j




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                                  RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                                           pagina 6/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>                                                                                                                       Berekening voor eigen
                                                                                                                                    gebruik

          Disclaimer            Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden
                                verleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden
                                informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een
                                geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden.



         Rekenbasis             Deze berekening is tot stand gekomen op basis van:
                                AERIUS         versie 2016L_20180926_2a474e88d4
                                Database       versie 2016L_20170828_c3f058f00f
                                Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie:
                                https://www.aerius.nl/nl/factsheets/uitleg




Berekening voor eigen gebruik   Situatie 1                                                                                     RPeDPNsWwR7P (22 juli 2019)
                                                                                                                                              pagina 7/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>                                                  MEMO

Betreft: Inzet elektrisch materieel aanleg Zonnepark Duistereweg

Datum: 21-08-2019

Bij de aanleg (bouwfase) van Zonnepark Duisterweg gaat Koolen Industries, net als bij de aanleg van
andere zonneparken of werkzaamheden waarbij (graaf) machines en vervoer noodzakelijk is, gebruik
maken van elektrische machines en vrachtwagen.
Indien grotere afstanden met transport van goederen overbrugd moet worden gaan we gebruik
maken van elektrische hybride trucks waarbij we “the last mile”, gebruik maken van volledig
elektrisch vervoer. Deze “last mile” is in vele gevallen enkele honderden kilometers.

De graafmachines, heftrucks, scharnier hoogwerkers e.d. zijn allen volledig elektrisch en kunnen met
een eigen accupakket een volledige dag opereren op de bouwplek. Middels een verrijdbare energy
container welke we laden middels stroom uit zon-, en/of windenergie kunnen we lokaal de machines
door de nacht heen laden zodat deze de volgende dag weer operationeel zijn.
De energy container kan tevens de tijdelijke kantoorunit en de diverse mobile bewakingscamera’s
voorzien van energie. De container is voldoende van omvang om de volgende machines te voorzien
van elektriciteit:

   1.   250 graaf uren met: JCB / VOLVO of CAT graafmachine
   2.   650 draaiuren Linde / NMHG vork heft truck
   3.   450 draaiuren JLG / Niftylift scharnier hoogwerker
   4.   150 draai uren van een elektrische truck op locatie

Het aan en afvoer gaat geschieden met, bij voorkeur, elektrisch vervoer (EMOS / Mercedes eActros /
DAF) of middels een hybride als de afstand groter wordt dan 250 km per dag (VOLVO / Mercedes)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>