<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>



































Microsoft Word - Reactie FEA concept RES-13 maart 2020.docx


Reactie Friese Energie Alliantie op Concept-RES Fryslân 
13 maart 2020 
 
Wij zijn onlangs gestart als Friese Energie Alliantie (FEA) om vanuit onze maatschappelijke 
betrokkenheid, in al onze verscheidenheid, bij te dragen aan de toekomst van Fryslân. Wij zien de 
energietransitie en het behalen van de klimaatdoelen als een grote kans voor Fryslân. Een kans om 
meer zeggenschap te hebben over energie, innovatie te versnellen, de regionale economie te 
stimuleren  en te komen tot nieuwe duurzame concepten voor landbouw, landschap en welzijn. Wij 
geven kort onze reactie weer op de Concept-RES, vooral met de blik vooruit: gericht op 
uitgangspunten voor de RES 1.0 en het uitvoeringsprogramma. 
 
Op syn Frysk  
Ook de FEA vindt dat de RES Fryslân goed moet aansluiten bij de eigenheid van de Friese 
samenleving. Ook wij hechten er aan dat energietransitie wordt vormgegeven van onderop, in 
samenwerking én vanuit de mienskip zelf. Daarbij vinden we het belangrijk dat Fryslân trots kan zijn 
op de manier waarop wij samen de omslag naar duurzame energie maken. Wij vinden dat de lat niet 
te laag moet liggen, maar willen bijdragen aan een aansprekende visie met veel ruimte voor de (vele) 
koplopers in de Friese samenleving. In het proces naar de RES 1.0 kan dat meer naar voren komen en 
zodoende bijdragen aan brede maatschappelijke steun voor een Friese Energiestrategie.   
 
Voor de Friese Energie Alliantie leidt het Fries eigene tot een aantal uitgangspunten die leidend 
zouden moeten zijn in het proces naar de RES 1.0: 

1. In het Klimaatakkoord is een streven naar minimaal 50% lokaal eigendom in duurzame 
energiebronnen afgesproken. Dit houdt voor de FEA in dat bij alle duurzame 
energieprojecten, minimaal de helft van het project in eigendom komt van lokale initiatieven 
die hun basis (en draagvlak) vinden in de directe omgeving van het duurzame energieproject. 
Het streven naar lokaal eigendom zou hét leidende principe moeten zijn van de Friese 
energietransitie.  Dit vraagt om nadere uitwerking in het proces naar de RES 1.0.  

2. De FEA vindt het aanvaardbaar dat nu een ‘beleidsarme’ Concept-RES wordt opgesteld, als 
dat ruimte biedt om samen met de mienskip, maatschappelijke organisaties, bedrijven en 
overheden te komen tot een eigen Friese energievisie voor 2030. De consequentie daarvan is 
in onze ogen dat er niet bij voorbaat beperkingen worden gesteld aan die gezamenlijke 
zoektocht. Het gaat erom dat iedere gemeenschap ervoor zorgt dat in 2050 geen 
broeikasgassen meer worden uitgestoten en dat de verantwoordelijkheid niet wordt verlegd 
naar andere gemeenschappen. Hoe we dat doen, met welke instrumenten en wat het 
tussendoel voor 2030 is, bepalen we als Friese gemeenschap zelf én samen. Voor de RES 1.0 
betekent dit loskomen van de beperkte RES-opdracht en het centraal stellen van alle 
initiatieven van bewonersgroepen, maatschappelijke organisaties, bedrijven, landbouw en 
overheden om CO2 te reduceren.   

3. De FEA ziet energietransitie als een integraal vraagstuk: energetisch, sociaal- economisch, 
landschappelijk, juridisch en ruimtelijk. De energietransitie, mits in samenhang opgepakt, 
biedt kansen op al deze gebieden. Het is nodig dat alle Friese stakeholders daarin een actieve 
rol pakken en hun bijdragen op elkaar afstemmen. Het is belangrijk per gebied de 
vraagstukken in samenhang op te pakken en daarbij proeftuinen te creëren, waarin zowel 
technische innovaties als procesinnovaties een plek kunnen krijgen. Dat vraagt om het 
verkennen van nieuwe werkwijzen en organisatievormen bij ruimtelijke ordening en 
vergunningverlening waarover, in de optiek van de FEA, afspraken moeten worden gemaakt 
in de RES 1.0.  

 



Elektriciteit 
In de Concept-RES is ervoor gekozen alleen de bestaande opwek- en pijplijnprojecten voor zon- en 
windenergie in beeld te brengen. Er wordt in Fryslân veel meer duurzame elektriciteit geproduceerd; 
bijvoorbeeld door afval om te zetten in duurzame elektriciteit of door WKK’s die draaien op biogas. 
Het lijkt ons daarom niet goed het beeld te beperken tot grootschalige wind- en zonne-energie. Hier 
wringt de strikte RES-opgave met de behoefte onze eigen energie-toekomst vorm te geven. Het 
proces naar een RES 1.0 moet niet leiden tot een klassieke benadering van het aanwijzen van 
zoekgebieden voor grootschalige opwek van wind- en zonne-energie, maar om het opbouwen van de 
ambitie vanuit plannen en ideeën in de Friese samenleving. Het is daarom belangrijk alle projecten 
en plannen uit de samenleving zorgvuldig te inventariseren, ongeacht om wat voor techniek of schaal 
het gaat. De FEA wil graag actief bijdragen aan deze inventarisatie, wij kennen veel van de 
ontwikkelingen, en vragen hier ruimte voor in het proces naar de RES 1.0.  
 
De FEA vindt het belangrijk dat het getal van 2,3 TWh, dat in de Concept-RES als zekere duurzame 
elektriciteitsopwekking in 2030 wordt gepresenteerd, van context wordt voorzien. Zijn we met 
2,3TWh goed op weg richting de klimaatdoelen? Nemen we een evenredige verantwoordelijkheid 
voor de 35 TWh die landelijk gevraagd wordt, of staan we daar ver van af? We willen ervoor waken 
dat Fryslân zich tevredenstelt met wat waarschijnlijk slechts een eerste stap in de energietransitie is.  
 
Onder alle getallen en scenario’s voor duurzame elektriciteit ligt een grote besparingsopgave. Door 
elektrificatie van warmte en mobiliteit zal de vraag naar elektriciteit in alle toekomstscenario’s 
enorm groeien, tenzij er effectief beleid op gang komt om ook besparingsdoelen te halen. De FEA 
vindt het belangrijk dat er in de RES 1.0 aandacht is voor concrete afspraken over dit beleid. We 
willen de betrokken overheden uitdagen om daar met de FEA een programma voor uit te stippelen, 
gericht op 2030.  
 
De FEA steunt de aanbevelingen van de netbeheerders in de netimpactanalyse. We zien vooral 
kansen in het lokaal bij elkaar brengen van vraag en aanbod van duurzame elektriciteit. In dergelijke 
decentrale energiesystemen spelen systeemintegratie (elektriciteit, hernieuwbaar gas, warmte) een 
belangrijke rol, evenals innovaties (smart grids, opslag, waterstof, vraagsturing) en lokale energie-
initiatieven. Dit past bij Fryslân, draagt bij aan de Friese economie en de vitaliteit van het Friese 
landelijk gebied. De FEA adviseert daarom in de RES 1.0 concrete afspraken te maken over het 
stimuleren van initiatieven voor het lokaal afstemmen van vraag en aanbod van duurzame 
elektriciteit.  
 
Warmte 
De warmtetransitie is geen geïsoleerde opgave, maar vraagt om een integrale, gebiedsgerichte 
benadering. Er moet per wijk of dorp een ander energiesysteem worden uitgedacht en dat vereist 
samenwerking tussen veel partijen, systeemintegratie, herdefiniëring van de bestaande energie-
infrastructuur en het betrekken van lokale initiatieven voor hernieuwbare elektriciteit, warmte of 
hernieuwbaar gas. De FEA is van mening dat dit in het proces naar de RES 1.0 geadresseerd moet 
worden, zodat afspraken gemaakt kunnen worden over een effectieve aanpak van de 
warmtetransitie. Het is met name belangrijk dat daarbij een andere werkwijze vanuit overheden tot 
stand komt, gericht op regie, het stimuleren van samenwerking en gericht op integrale ruimtelijke 
ordening en vergunningverlening. De FEA biedt nadrukkelijk aan die andere werkwijze samen met 
overheden vorm te geven: het RES-proces moet daar de piketpaaltjes voor slaan.  
 
Draagvlak en participatie 
In het RES-proces wordt terecht veel waarde gehecht aan draagvlak en participatie, maar het is niet 
helder wat daarmee wordt bedoeld. De energietransitie is een groot maatschappelijk proces waar 
iedereen aan kan bijdragen. Het betrekken van inwoners bij deze nog abstracte fase van tot 



standbrenging van de RES 1.0, is lastig en zal niet leiden tot ‘draagvlak’. Er vindt al veel debat plaats 
over energietransitie en klimaatbeleid op alle niveaus in de samenleving. Het lijkt de FEA weinig 
zinvol daar een debat op beperkte deelthema’s aan toe te voegen. Het is waarschijnlijk veel zinvoller 
om goed aan te sluiten op dat wat al plaatsvindt (op scholen, in dorpen, in sectoren) en ervoor te 
zorgen dat deze inbreng serieus wordt meegewogen in de besluitvorming. De FEA adviseert om wat 
er al gebeurt te inventariseren en daar ondersteunend en coördinerend mee om te gaan in het 
proces naar de RES 1.0 en verder.   
 
Naast participatie in het RES-proces zelf, vinden wij het belangrijk dat een gezamenlijk 
handelingsperspectief wordt ontwikkeld voor de partijen die actief zijn -of actief willen worden- in de 
Friese energietransitie. Wij zien het daarbij als noodzakelijk dat tussen overheden, samenleving en 
bedrijven concrete afspraken tot stand komen over dat handelingsperspectief. De FEA adviseert 
daarom in de RES 1.0 duidelijke processen uit te werken, die in de toekomst kunnen helpen 
participatie, draagvlak en lokaal eigendom te verankeren in vergunningverlening en ruimtelijk beleid.  
  
Positionering FEA 
De FEA ondersteunt het uitgangspunt dat de RES Fryslân meer moet zijn dan een papieren strategie: 
het gaat straks om een ambitieus uitvoeringsprogramma. De FEA ziet daarbij de noodzaak om in het 
proces naar de RES 1.0 na te denken over het bundelen van menskracht, expertise en financiële 
middelen in een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie. Een uitvoeringsorganisatie waarin ook 
aandacht is voor de positie van de vele betrokken Friezen die zich vrijwillig inzetten voor 
energietransitie. Het is daarom in onze ogen wenselijk de Friese Energie Alliantie door te ontwikkelen 
tot een samenwerkingsverband van stakeholders, overheden en netbeheerders, die een bijdrage 
levert aan de totstandkoming van het uitvoeringsprogramma én de uitvoering zelf.  
 
Friese Energie Alliantie,  
voorzitter Ingrid van de Vegte namens:  
 

- Friese Milieufederatie   - Vereniging Friese Woningcorporaties 
- VNONCW MKB Noord   - Us Koöperaasje 
- Bouwend Nederland Noord  - Vereniging Circulair Friesland 
- LTO Noord    - Jongerenpanel Duurzaam Friesland 
- Freonen Fossylfrij Fryslân  - Doarpswurk 
 


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>