<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Begroting 2024
Teksten doelen en maatregelen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inhoudsopgave .........................................................................................................................................2
Inleiding ....................................................................................................................................................3
Programma 0 | Bestuur en ondersteuning ...............................................................................................5
   Thema Bestuur .....................................................................................................................................7
   Thema Dienstverlening en Organisatie ................................................................................................8
Programma 1 | Veiligheid .........................................................................................................................9
   Thema Crisisbeheersing en brandweer ............................................................................................ 10
   Thema Openbare orde en veiligheid ................................................................................................. 11
Programma 2 | Verkeer en vervoer ....................................................................................................... 12
   Thema Verkeer, vervoer en wegen ................................................................................................... 14
Programma 3 | Economie ...................................................................................................................... 15
   Thema Ondernemen en werkgelegenheid ........................................................................................ 17
   Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen .................................................................................... 18
Programma 4 | Onderwijs ...................................................................................................................... 19
   Thema Onderwijs .............................................................................................................................. 21
Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................ 24
   Thema Cultuur ................................................................................................................................... 26
   Thema Recreatie en Toerisme .......................................................................................................... 27
   Thema Openbaar groen .................................................................................................................... 28
   Thema Sport ...................................................................................................................................... 29
Programma 6 | Sociaal domein ............................................................................................................. 31
   Thema Uitvoering sociale wetgeving ................................................................................................. 33
   Thema Maatschappelijke ondersteuning ........................................................................................... 36
   Thema Jeugdhulp .............................................................................................................................. 39
   Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen ............................................................................................... 43
Programma 7 | Volksgezondheid en milieu ........................................................................................... 45
   Thema Milieu ..................................................................................................................................... 47
   Thema Gezondheid en Leefstijl ......................................................................................................... 49
   Thema Duurzaamheid ....................................................................................................................... 50
Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ......................................................................................... 54
   Thema Ruimtelijke ordening .............................................................................................................. 56
   Thema Wonen ................................................................................................................................... 57
   Thema Landschap, Natuur, Biodiversiteit, Landbouw en Erfgoed .................................................... 58
   Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen en vastgoed ........................................................ 59
                                                                                                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
Inleiding
Perspectiefbrief
In de Perspectief 2023 - in de gemeenteraad besproken op 10 juli 2023 - staat uitvoerig
beschreven in welke situatie we onze plannen voor 2024 en verder maken. In deze inleiding
op de begroting 2024 vatten we dat kort samen.
Sluitend
De begroting van de gemeente moet structureel sluitend zijn. Dat betekent dat we de
structurele uitgaven kunnen betalen met structurele inkomsten. Daarbij hebben we als
gemeente een keuze: we kunnen de jaarbegroting voor het volgende jaar sluitend maken
(dus 2024). Of we maken de meerjarenraming sluitend (dus 2025 tot en met 2027).
Gemeenteraad en B&W hebben beide uitgesproken te kiezen voor de eerste mogelijkheid:
een begroting die in 2024 sluitend is.
Daarmee blijft de situatie voor de jaren erna onzeker. Want zoals de feiten nu liggen, krijgen
we als gemeenten vanaf 2026 te weinig geld van het Rijk om ons werk goed te kunnen doen.
Kort geleden heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten daarin een helder standpunt
ingenomen: laat het tekort vanaf 2026 in de gemeentelijke boeken staan, zolang het Rijk niet
over de brug komt. Die lijn vindt u terug in deze begroting.
Ontwikkelingen
Anders dan een paar jaar terug, stellen we een begroting vast in een tijd van grote
onzekerheden. Daarbij gaat het om verschillende dingen. Er is nog steeds een oorlog aan de
gang, dichtbij ons. Met allerlei menselijke en economische gevolgen. De klimaatcrisis vraagt
om maatregelen. De verhouding tussen overheid en inwoners staat onder druk; het
terugwinnen van vertrouwen is een grote en belangrijke opgave. Het Rijksbeleid is
onzekerder dan ooit en daarmee ook de gevolgen voor de (financiën van) de gemeenten. Tot
slot hebben we ook zelf als gemeente Opsterland te maken met stijgende kosten.
Er is bij al deze onzekerheden na de bespreking van de Perspectiefbrief nog een extra
onzekerheid bijgekomen: de val van kabinet Rutte IV en de komende Tweede
Kamerverkiezingen.
Uitkomsten gesprek Perspectiefbrief verwerkt
De uitkomsten van het gesprek in de raad over de Perspectiefbrief 2023 zijn in de begroting
verwerkt. Alle financiële wensen uit de Perspectiefbrief staan in de begroting. Ook de motie
om de begroting meer smart te formuleren, is uitgevoerd. Doelstellingen en maatregelen zijn
zo veel mogelijk smart.
De cijfers in deze begroting gaan over alles wat we als gemeente in 2024 gaan doen: het
lopende werk (het verstrekken van uitkeringen, vergunningen en paspoorten, het
onderhouden van contacten met onze partners enzovoort). De teksten in de begroting gaan
vooral over wat er nieuw of extra is en wat voldoende smart is voor 2024.
                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Reguliere werkzaamheden
In de ontwerpbegroting staan in beginsel geen teksten over wat we als reguliere
werkzaamheden beschouwen. U kunt dan denken aan het verlenen van uitkeringen en
vergunningen, het verstrekken van paspoorten, het onderhouden van contacten met partners
in onze netwerken e.d. Alles wat we als going concern beschouwen hebben we wel in de
cijfers verwerkt, maar niet apart in de teksten benoemd.
Het betekent overigens niet dat die werkzaamheden niet van belang zijn, integendeel. In
onze verantwoordingsdocumenten komt dat deel van het werk nadrukkelijk aan de orde.
Maar we schrijven volgens vast gebruik niet elk jaar opnieuw in de begroting hetzelfde op
voor wat going concern is.
We geven wel aan het begin van alle programma’s, na de kaderstellende documenten, een
korte opsomming van de belangrijkste reguliere werkzaamheden binnen dat programma.
Daarbij hebben we beleidsvoorbereiding en ondersteuning van het bestuur niet bij elk
programma apart benoemd. Ook dat is wel een belangrijk onderdeel van het werk dat de
ambtelijke organisatie voor raad en college doet.
Vaststellen begroting
Deze begroting wordt voorgelegd ter vaststelling in de raadsvergadering van 6 november
2023.
                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Programma 0 | Bestuur en ondersteuning
Programma 0 | Bestuur en ondersteuning
Coalitieakkoord
Deze bestuursperiode is het coalitieakkoord van Opsterlands Belang, de FNP, De PvdA en
de ChristenUnie leidend. Tegelijk passen we beleid en uitvoering aan, als nieuwe
omstandigheden daar om vragen.
Samen met de samenleving
Als gemeentelijke overheid staan we dicht bij de samenleving. Dat blijkt op verschillende
manieren. We betrekken inwoners, instellingen en bedrijven bij onze plannen. We zijn
duidelijk over hun rol. We laten zien welke stappen we zetten en welk resultaat we willen
bereiken. Onze communicatie is duidelijk. Daarbij houden we rekening met al onze inwoners.
Daarom gebruiken we digitale middelen én is er de mogelijkheid van persoonlijk contact.
Gemeenteraad
De gemeenteraad is verantwoordelijk voor de kaders, voor de budgetten en voor de controle
op de uitvoering. Daarom betrekken B&W de gemeenteraad aan het begin van de
belangrijke processen.
Zelfstandige gemeente - samenwerken
We zijn als Opsterland een zelfstandige gemeente in Zuidoost-Fryslân en dat willen we
blijven. Tegelijk hebben we anderen nodig om onze doelen te halen. Vooral omdat de
opgaven voor gemeenten groter en ingewikkelder worden. Daarom werken we samen met
Ooststellingwerf en Weststellingwerf in OWO-verband. Ook met andere gemeenten, zoals
Heerenveen en Smallingerland, werken we samen. Wij zijn lid van de P10, een
samenwerkingsverband van meer dan 30 grote plattelandsgemeenten. We brengen onze
belangen onder de aandacht van de landelijke en Europese politiek. Dit doen wij bijvoorbeeld
via de VNG en de VFG.
Organisatie
We hebben een professionele organisatie, die aansluit op de koers die de gemeenteraad en
B&W bepalen. De organisatie past haar manier van werken aan op de netwerksamenleving.
De organisatie is een lerende organisatie. Een professionele organisatie vraagt om goed
werkgeverschap en werknemerschap. De organisatie doet haar werk met voldoende kwaliteit
en voldoende menskracht.
                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Coalitieakkoord Opsterland 2022-2026 - Mei-inoar foarút
Romte en ferskaat 2013
Bestuursovereenkomst OWO-samenwerking (2015)
Standpuntbepaling voortgang OWO-samenwerking (2016)
OWO-visie (2021)
Reguliere werkzaamheden
Interne advisering en ondersteuning bedrijfsvoering (communicatie, HR, financiën, control,
inkoop, ICT)
Behandelen juridische procedures (bezwaar, beroep)
                                                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Thema Bestuur
Doelstelling
Wij versterken de mienskip en het vertrouwen in de overheid
Het vertrouwen van inwoners in de overheid staat onder druk. Beide – de mienskip en dat
vertrouwen - zijn onmisbaar. Wij gaan daarom met de samenleving de mienskip versterken
en het vertrouwen in de overheid vergroten. We geven concreet invulling aan participatie
door de samenleving. Daarbij zijn de verwachtingen over en weer vanaf het begin helder.
Maatregelen
VERANDERD We betrekken jongeren bij de politiek
1.   In 2024 evalueren we de instelling van de kinderburgemeester. Op basis van de
     evaluatie bepaalt de gemeenteraad of en hoe we ermee verdergaan.
2.   We hebben een jeugdraad en/of andere vormen van betrokkenheid van jongeren.
     Jongeren hebben daardoor een concrete rol in of rond het politieke proces.
VERANDERD Wij hebben een visie op participatie en een participatieverordening
1.   De gemeenteraad stelt een visie op participatie vast en een participatieverordening.
     Daarin staan de spelregels voor het samenwerken van inwoners en gemeente.
     Bijvoorbeeld hoe de gemeente inwoners betrekt bij het maken en uitvoeren van
     beleid. In de visie en de verordening regelen we in elk geval dat vanaf het begin helder
     is welke rollen en verantwoordelijkheden de samenleving en de gemeente hebben.
2.   Na een jaar doen we een eerste evaluatie hoe de visie en de verordening werken.
Doelstelling
(Digitale) informatie bij de gemeente is veilig
Er gelden duidelijke regels voor hoe we als gemeente omgaan met (digitale) informatie. Een
belangrijk voorbeeld is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Maatregelen
In 2024 onderzoeken we 20 bedrijfsprocessen op informatieveiligheid
1.   In 2024 versterken we de gelegde basis. We voeren de basisprincipes van de AVG
     verder in. Dit doen we door privacy-onderzoeken uit te voeren binnen bestaande en
     nieuwe bedrijfsprocessen. In 2024 onderzoeken we 20 processen. Dit zorgt ervoor dat
     we persoonsgegevens alleen verwerken wanneer dat mag en nodig is. De kans op
     misbruik van gevoelige informatie wordt zo kleiner.
2.   Daarnaast blijven we inzetten op privacy bewustzijn en het trainen van medewerkers. In
     2024 volgen nieuwe medewerkers een klassikale training en spelen ze een virtual reality
     game. Alle medewerkers krijgen elke week een privacy-vraag voorgelegd.
                                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Thema Dienstverlening en Organisatie
Doelstelling
De gemeentelijke organisatie is professioneel en eigentijds
De ambtelijke organisatie is dienstverlenend aan de gemeenteraad en B&W en aan de
samenleving. Zij doet haar werk professioneel en eigentijds.
Maatregel
NIEUW Wij brengen de actuele positie van de ambtelijke organisatie in beeld
1.  We brengen in beeld welke opgaven er liggen voor de ambtelijke organisatie, wat dat
    van de organisatie vraagt en wat er voor nodig is om die opgaven aan te kunnen.
    Daarbij is gezonde werkdruk een randvoorwaarde.
2.  We onderzoeken wat nodig is om een sterke positie op de arbeidsmarkt te hebben en te
    houden.
3.  We onderzoeken of en hoe het mogelijk is om de arbeidsvoorwaarden in de OWO-
    gemeenten te harmoniseren.
4.  We gaan het gemeentehuis herinrichten. Daarbij verduurzamen we het gebouw en we
    maken het geschikt voor eigentijds werken.
Doelstelling
De dienstverlening van de ambtelijke organisatie is goed
De dienstverlening van de ambtelijke organisatie is klantvriendelijk, professioneel en gericht
op het vinden van oplossingen. In de basis is het antwoord op een vraag 'ja, mits...'.
Maatregel
Onze dienstverlening krijgt minstens een 7
Wij meten hoe de samenleving de gemeentelijke dienstverlening waardeert. Daarbij is de
minimale score een 7. In die metingen krijgen in elk geval diverse onderdelen van de
dienstverlening aandacht. Bijvoorbeeld of we goed bereikbaar zijn en of onze digitale
diensten goed functioneren.
                                                                                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Programma 1 | Veiligheid
Programma 1 | Veiligheid
Doelstelling
De doelstelling van dit programma: de leefomgeving in Opsterland is veilig en gezond.
Ervaring en feiten
Veiligheid gaat over ervaring (hoe veilig voelen inwoners zich) en feiten (bijvoorbeeld
hoeveel inbraken zijn er).
Integraal
Het gaat bij veiligheid over veel verschillende onderdelen. Dat varieert van overlast door
personen met verward gedrag tot georganiseerde criminaliteit. In het bevorderen van
veiligheid, is er integraal aandacht voor die verschillende onderdelen. We letten op alle
schakels in de veiligheidsketen, we werken samen met partners en we houden rekening met
andere beleidsterreinen.
Mienskip
We stimuleren en ondersteunen eigen initiatieven van inwoners en organisaties om de
veiligheid te vergroten.
Kaderstellende documenten
Integraal Veiligheidsbeleid Opsterland 2019-2022
Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Fysieke Ruimtelijke
Leefomgeving 2020 - 2024 OWO-gemeenten
Reguliere werkzaamheden
Procesregie op complexe casuïstiek openbare orde en veiligheid
Regie op aanpak ondermijning
Regie op inbraakpreventie
Regie op jeugdoverlast
Regie op aanpak jaarwisseling
Advisering evenementen op gebied van veiligheid
Beheer crisisorganisatie
                                                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Thema Crisisbeheersing en brandweer
Doelstelling
Wij zijn voorbereid op een crisis of incident
Wij zijn als gemeente goed voorbereid op een crisissituatie of incident.
Maatregel
VERANDERD In 2024 actualiseren we de plannen en processen
We actualiseren in 2024 alle plannen en processen die vallen onder crisisbeheersing. We
organiseren opleidingen en oefeningen. Daarmee professionaliseren we de crisisorganisatie
om zo goed voorbereid te zijn op inzet bij een ramp, crisis of incident.
                                                                                        10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Thema Openbare orde en veiligheid
Doelstelling
Wij hebben zicht op ondermijnende criminaliteit en verminderen die
In 2024 geven we uitvoering aan het uitvoeringsprogramma ondermijning. We zetten
verschillende instrumenten in om ondermijnende criminaliteit te ontdekken en krachtig te
bestrijden. Bijvoorbeeld door de bewustwording te vergroten. We zorgen er zo voor dat er
minder maatschappelijke voedingsbodem voor is.
Maatregel
NIEUW We actualiseren het Bibob- en Damoclesbeleid
In 2024 actualiseren we het Bibob- en Damoclesbeleid. Hiermee sluiten we aan op actuele
wet- en regelgeving. Met het Bibob-beleid kunnen we de integriteit beoordelen van personen
en instanties waarmee we als lokale overheid zaken doen. Met het Damoclesbeleid kunnen
we bestuursrechtelijke maatregelen nemen tegen panden die met drugshandel te maken
hebben.
Doelstelling
Wij vergroten het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid in de samenleving
Opsterland is een veilige gemeente. Dit houden we in 2024 vast. Met de inzet van
handhaving, het jongerenwerk en andere ketenpartners verminderen we (ernstige) overlast
in de buurt en beperken we escalatie. In 2024 gaan we maatregelen uitvoeren om inwoners
en ondernemers weerbaar te maken tegen woninginbraken en heling.
Maatregelen
De gemeenteraad stelt het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2026 vast
1.   In 2024 stelt de gemeenteraad nieuw veiligheidsbeleid vast. Onderdeel daarvan is de
     veiligheidsagenda.
2.   Na vaststelling door de gemeenteraad, geven we uitvoering aan de prioriteiten in het
     beleid en de agenda.
                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Programma 2 | Verkeer en vervoer
Programma 2 | Verkeer en vervoer
Goed bereikbaar
Opsterland is goed bereikbaar. Daarbij zijn de ligging aan de A7 en de aanwezigheid van
meerdere provinciale wegen van belang. Opsterland is daardoor een prima gemeente om te
wonen en te werken De goede verbindingen zijn ook van waarde voor wie in Opsterland
woont en bijvoorbeeld in de grotere plaatsen in de buurt werkt. Daarom is een goed
gemeentelijk wegenstelsel van groot belang.
Beeldkwaliteitsplan
Het in stand houden van het wegennet (en waterwegen) vraagt daarbij nadrukkelijk
aandacht. We onderhouden onze wegen, bruggen, duikers, kades en dergelijke op de
manier die vastligt in het beeldkwaliteitsplan openbare ruimte. Hierin is sprake van een
verantwoorde balans in de kwaliteitsniveaus van deze belangrijke kapitaalgoederen.
Veiligheid en bereikbaarheid staan hierin centraal.
Fiets- en voetpaden
Het netwerk van fiets- en voetpaden heeft een belangrijke fijnmazige functie. Niet alleen voor
wonen en werken. Maar zeker ook voor recreatie & toerisme in onze gemeente. We
onderhouden de fiets- en voetpaden goed, zodat ze uitnodigen tot gebruik.
Openbaar vervoer
Voor de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland is het openbaar vervoer een belangrijke
voorziening voor onze inwoners. De vergrijzing van de bevolking zal de vraag naar
(passend) openbaar vervoer vergroten. We zoeken - waar we als gemeente een rol hebben -
naar maatwerk. Daarmee houden we het aanbod bereikbaar en betaalbaar en laten het
aansluiten op de vraag.
                                                                                             12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Bereikbaar zijn en blijven (GVVP)
Evaluatie Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010
Meerjaren uitvoerend beleidsplan gladheidbestrijding (2011)
Beeldkwaliteitsplan openbare ruimte 2021-2025
Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en
Opsterland 2014
Fietsagenda Zuidoost-Fryslân 2019
Reguliere werkzaamheden
In stand houden bovengrondse infrastructuur (wegen, fiets- en voetpaden, parkeerterreinen)
Onderhoud wegen combineren met verbeteren verkeersveiligheid
Monitoren verkeer (intensiteit, snelheid en categorie) op gemeentelijke wegennet
Diverse activiteiten verkeerseducatie
                                                                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Thema Verkeer, vervoer en wegen
Doelstelling
De 16 dorpen in onze gemeente zijn goed en veilig toegankelijk
Weggebruikers kunnen zich veilig en snel binnen de gemeente verplaatsen. Het wegennet is
afgestemd op gebruik en functie.
Maatregelen
NIEUW We breiden het netwerk van elektrische laadpunten voor auto’s met 20 uit
Als onderdeel van de Provinciale concessie breiden we het aantal elektrische laadpalen in
de gemeente verder uit. Op basis van het aantal aanvragen, gaan we ervan uit dat we twintig
nieuwe laadpalen realiseren in de openbare ruimte.
We onderzoeken de mogelijkheden om bermschade te verminderen
Langs verschillende erftoegangswegen buiten de bebouwde kom komt periodiek
bermschade voor. We onderzoeken in 2024 de mogelijkheden om deze schade te
verminderen. We vertalen dit naar concrete acties om uit te voeren.
NIEUW We werken mee aan de Doorfietsroute Drachten – Heerenveen
Samen met de provincie en met Heerenveen en Smallingerland gaan we een doorfietsroute
maken tussen Drachten en Heerenveen. Dit wordt een onderdeel van een nog langere route.
Daarmee stimuleren we het (elektrisch) fietsgebruik. Op dit traject kunnen fietsers zich
comfortabel, veilig en aantrekkelijk verplaatsen van, naar en tussen de kernen.
NIEUW     We onderzoeken de parkeersituatie in Beetsterzwaag
In Beetsterzwaag ervaart een aantal inwoners, ondernemers en bezoekers parkeeroverlast.
Samen met Plaatselijk Belang en de ondernemersvereniging gaan we de parkeersituatie
onderzoeken. Daarbij houden we rekening met de subjectieve (wat mensen ervaren) en
objectieve (feiten) kant.
                                                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Programma 3 | Economie
Programma 3 | Economie
Doelstelling
De doelstelling van dit programma is: Opsterland heeft een gezonde lokale economie.
Ondernemingsklimaat en welvaart
Opsterland heeft een goed economisch en ondernemingsklimaat. Er is ruimte voor kwaliteit,
innovatie, duurzaamheid en circulariteit. De lokale economie heeft diverse pijlers. Daarbij valt
te denken aan: het MKB, de industrie, detailhandel, horeca, de agrarische sector en
werkgevers op het gebied van welzijn & zorg en recreatie & toerisme. Al deze werkgevers
zorgen voor werkgelegenheid en voor bestedingen in onze gemeente. Daarmee dragen ze
bij aan onze brede welvaart en leefbaarheid.
Duurzaamheid en groei
Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de
Opsterlandse economie. Dat is van belang voor het behoud van de bestaande
werkgelegenheid. We geven tegelijk ruimte aan nieuwe werkgelegenheid.
Samen ontwikkelen
De lokale economie is steeds in beweging. Daar spelen we tijdig op in. We doen dat samen
met de ondernemers in de gemeente. Waar we dat kunnen, bieden we informatie, advies en
ondersteuning. In het overleg met de ondernemersverenigingen is de toekomstbestendigheid
en duurzaamheid van bedrijventerreinen een vast agendapunt. Ook de transformatie van
bedrijventerreinen is iets wat we alleen maar samen met de werkgevers kunnen realiseren.
Regionaal
De drie noordelijke provincies hebben eerder al onder de noemer 'Deltaplan voor het
Noorden' input geleverd aan de Rijksoverheid. Samen met een positief adviesrapport over de
Lelylijn, is Zuidoost Fryslân daarmee op de noordelijke en landelijke agenda gekomen. De
ruimtelijke en economische potentie van de regio langs de A7-as is nadrukkelijk naar voren
gebracht. Ook de regionale samenwerking van de Regio Deal Zuidoost Friesland speelt
daarin een rol. We haken aan bij deze (boven)regionale ontwikkelingen, waar ze bijdragen
aan de door onze gemeente gewenste economische ontwikkeling.
                                                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Bedrijventerreinplan 2010-2020 voor de regio Zuidoost Fryslân
Detailhandelsvisie 2015
Reguliere werkzaamheden
Accounthouderschap voor ondernemers en bedrijven
                                                              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Thema Ondernemen en werkgelegenheid
Doelstelling
Opsterland kent een goed economisch en ondernemersklimaat
Opsterland kent een goed economisch- en ondernemersklimaat waarbij ruimte is voor
kwaliteit, innovatie, duurzaamheid en circulariteit. Het MKB, de industrie, de detailhandel,
horeca, en ook de sectoren agrarisch, welzijn & zorg en recreatie & toerisme dragen hier
positief aan bij.
Maatregelen
VERANDERD We actualiseren ons economisch beleid
Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de
Opsterlandse economie. In 2024 actualiseren we ons economisch beleid, samen met de
ondernemers in onze gemeente.
VERANDERD In 2024 stelt de gemeenteraad een nieuwe Detailhandelsvisie vast
In 2024 stellen we een nieuwe Detailhandelsvisie vast. Dat doen we samen met het
bedrijfsleven.
                                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen
Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen
Een belangrijke pijler onder het economisch beleid is de beschikbaarheid van voldoende
bedrijventerreinen. De provincie heeft enige tijd geleden geanalyseerd welke behoefte er aan
zulke terreinen is en welke mogelijkheden er zijn in de regio Zuidoost Fryslân voor uitbreiding
van bedrijventerreinen tot 2030. De provincie geeft beleidsmatig en planologisch ruimte. De
hoofdlijnen van het grondbeleid zijn vastgelegd in de nota Grondbeleid.
De ontwikkelingen op dit gebied concentreren zich in onze gemeente in de kernen Gorredijk
en (in mindere mate) Wijnjewoude. Daarnaast is er het bedrijventerrein Drachten-Azeven.
Dat terrein is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Exploitatiemaatschappij
Bedrijvenpark Drachten. Het valt daarom buiten het kader van de paragraaf Grondbeleid.
Doelstelling
We hebben inzicht in de groei- en ontwikkelmogelijkheden van de bedrijventerreinen
We hebben goed inzicht in de groei- en ontwikkelmogelijkheden van onze bedrijventerreinen.
Dat geldt voor alle bedrijventerreinen in alle dorpen. Die mogelijkheden benutten we.
Maatregel
VERANDERD De gemeenteraad stelt in 2024 een visie op bedrijventerreinen vast
De gemeenteraad stelt in 2024 een visie vast op alle bedrijventerreinen in de gemeente
Opsterland. De voorbereidingen daarvoor gebeuren in nauwe samenwerking met de
ondernemers. Ook betrekken we tijdig omwonenden, als hun belangen een rol spelen.
                                                                                             18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Programma 4 | Onderwijs
Programma 4 | Onderwijs
Doelstelling
De doelstelling van dit programma is: elk kind ontwikkelt zich optimaal.
Onderwijshuisvesting
Als gemeente hebben we een belangrijke rol in de huisvesting van scholen voor basis-,
speciaal en voortgezet onderwijs. Samen met de schoolbesturen zijn we verantwoordelijk
voor schoolgebouwen waarin het prettig is om te leren en te werken. We hebben een
dekkend aanbod toegankelijke onderwijsgebouwen.
Bewegingsonderwijs
Elk kind kan gebruik maken van bewegingsonderwijs.
Leerplicht
Elk kind heeft recht op onderwijs. Door de preventieve inzet van de leerplichtambtenaar
voorkomen we dat kinderen thuiszitten en achterstanden oplopen in educatie. We werken
samen met RMC Regio Friese Wouden. Met elkaar signaleren we vroeg welke kinderen
uitvallen. Zo kan ons gebiedsteam snel ondersteuning bieden of organiseren.
Leerlingenvervoer
Wanneer een kind geen onderwijs op korte afstand van huis kan volgen, is er de
mogelijkheid van leerlingenvervoer.
Aansluiten op de arbeidsmarkt
Onderwijs biedt kansen aan alle kinderen. Daarbij is een goede aansluiting van onderwijs op
de arbeidsmarkt van belang.
                                                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022-2035
Verordening bekostiging leerlingenvervoer 2022
Preventieagenda Opsterland 2021-2030
Reguliere werkzaamheden
Zorgen voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE)
Overleggen met onderwijsbesturen
Toezicht en handhaving kinderopvang
Zorgen voor leerlingenvervoer
Uitvoering leerplicht
Subsidiëren cultuureducatie op scholen
Faciliteren onderwijshuisvesting
                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Thema Onderwijs
Doelstelling
Kinderen hebben gelijke kansen om hun talenten te ontwikkelen
Kinderen hebben recht op gelijke kansen om zich met hun eigen individuele mogelijkheden
te ontwikkelen. De omstandigheden waarin een kind opgroeit mogen daarbij niet bepalend
zijn. Elk kind heeft waardevolle talenten: 'weten waar je goed in bent' is heel belangrijk. Door
te werken aan talentontwikkeling neemt de weerbaarheid en veerkracht van kinderen toe. Ze
ervaren meer zelfvertrouwen, voelen zich veilig in de klas en halen betere schoolresultaten.
Maatregelen
VERANDERD In 2024 monitoren we het effect van de PeuterPlus-voorziening
De PeuterPlus-voorziening biedt maatwerk aan peuters die extra zorg en ondersteuning
nodig hebben. Het gaat om zorg die er niet is in de reguliere kinderopvang. In het laatste
kwartaal van 2023 is de pilot voor een PeuterPlus-voorziening gestart. In 2024 monitoren wij
hoeveel kinderen daadwerkelijk gebruik maken van de PeuterPlus. We monitoren ook of het
zorgt voor minder doorverwijzingen naar specialistische jeugdzorg.
VERANDERD In 2024 evalueren we de werkwijze van de Gelijke Kansen Alliantie
In de Gelijke Kansen Alliantie werken scholen, gemeenten en maatschappelijke partners aan
het verbeteren van kansengelijkheid in het onderwijs. Daarbij is er aandacht voor thuis,
school en leefomgeving. Als gemeente Opsterland leggen we de focus op talentgedreven
werken. In 2024 gaan we onderzoeken wat de effecten zijn van talentgedreven werken. Met
de opbrengsten van die evaluatie gaan we deze werkwijze borgen en eventueel verder
verspreiden.
Doelstelling
Jongeren halen een startkwalificatie in het onderwijs of zijn aan het werk
We zetten er op in dat jongeren een baan vinden of een startkwalificatie in het onderwijs
halen. Een startkwalificatie is (minimaal) een diploma havo, vwo of mbo (niveau 2 of hoger).
Jongeren met een startkwalificatie hebben een betere positie op de arbeidsmarkt.
Maatregel
VERANDERD We ontwikkelen in 2024 een integrale aanpak om thuiszitten te
voorkomen
We ontwikkelen in 2024 een integrale aanpak om thuiszitten te voorkomen. Centraal daarin
zal staan dat we inzetten op proactief handelen en op preventie. Zo voorkomen we dat
kinderen uitvallen en hierdoor het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie.
                                                                                               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Doelstelling
We verbeteren de taalvaardigheid
In Opsterland is ongeveer 13% van de bevolking van 16 jaar en ouder laaggeletterd. Dit is
vergelijkbaar met de rest van Friesland, maar hoger dan in Nederland als geheel (in 12%).
Taalvaardigheid verbeteren past bij de ambitie: ‘Iedereen doet mee en heeft regie over zijn
eigen leven’. Onze samenleving wordt sterker als iedereen kan meedoen. Als je moeite hebt
met taal-, reken- en digitale vaardigheden, vind je minder snel een baan, kun je minder
makkelijk gezond leven en heb je minder grip op je geldzaken. We hebben hierbij de
volgende subdoelstellingen:
    Vaardigheden rond begrijpend lezen zijn in 2025 verbeterd.
    De gemeente ondersteunt het onderwijs waar nodig en interventies zijn effectief.
    Laaggeletterdheid neemt af (langetermijneffect) en is in 2025 gedaald tot op of onder het
     landelijk gemiddelde.
Maatregelen
VERANDERD We monitoren en evalueren in 2024 de extra inzet op taalvaardigheid op
de scholen
Door het inzetten van diverse programma’s (op scholen) verbetert de taalvaardigheid van
jeugdigen. Ook voorkomen we dat de jeugdigen van nu later tot de groep laaggeletterden
behoren. We monitoren en evalueren in 2024 de effecten van deze programma’s. Op basis
van de evaluatie kijken we of het nodig is deze inzet uit te breiden. De gemeente werkt hierin
samen met ketenpartners, zoals het onderwijs, de bibliotheek en De Stipe.
We voeren de jaarschijf 2024 van het actieplan laaggeletterdheid uit
Het is moeilijk om de doelgroep in beeld te krijgen en mee te laten doen aan activiteiten. Met
het actieplan gaan we dit verbeteren. We voeren de jaarschijf 2024 uit. Onderdelen daarvan
zijn de aanjager laaggeletterdheid, het ketenpartneroverleg en het digi-taalhuis.
                                                                                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Er zijn voldoende geschikte onderwijsgebouwen en –voorzieningen
Met het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs waarborgen we als gemeente dat er
genoeg geschikte onderwijshuisvesting in onze gemeente is.
Maatregelen
VERANDERD We voeren het integraal huisvestingsplan (IHP) uit
1.  De gemeenteraad stelt in 2024 een actuele versie van de verordening voorzieningen
    huisvesting onderwijs gemeente Opsterland vast.
2.  De gemeenteraad stelt in 2024 een krediet beschikbaar voor de bouw van KC De Finne
    in Beetsterzwaag en de inrichting van het openbaar gebied.
3.  We gaan verder met de planvorming voor de nieuwbouw van It Aventoer in
    Langezwaag.
4.  De gemeenteraad stelt in 2024 een krediet beschikbaar voor de uitbreiding van CBS De
    Opdracht in Ureterp.
5.  De gemeenteraad stelt in 2024 een voorbereidingskrediet beschikbaar voor de BHS
    Gorredijk. Daarbij houdt hij rekening met de besluiten die al zijn genomen over de
    Skâns. We overleggen met het bestuur van de school om een toekomstbestendig
    schoolgebouw te realiseren.
6.  De gemeenteraad stelt in 2024 een voorbereidingskrediet beschikbaar voor de
    vernieuwbouw van School Lyndensteyn in Beetsterzwaag.
                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie
Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie
Doelstelling
De doelstelling van dit programma is: er is ruimte voor vrijetijdsbesteding, zowel door
inwoners als recreanten.
Leefbaarheid
Voor de leefbaarheid van de dorpen zijn actieve verenigingen onmisbaar. In die verenigingen
besteden onze inwoners hun vrije tijd aan sporten of andere activiteiten samen. Dat die
verenigingen er zijn is daarom een vanzelfsprekend uitgangspunt in ons beleid.
Cultuur
Er is een goede culturele infrastructuur met verschillende musea en bibliotheken en
evenementen.
Focus
De focus in dit programma ligt op gezondheid, sociale samenhang en participatie (mienskip).
                                                                                         24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Romte foar Taal 2021-2025
Beleidsnotitie "Cultuur Promotie wordt Cultuur Evenementen"
Beleidsnotitie Cultuureducatie 2023-2026
Bibliotheekbeleid 2023-2026
Afsprakenkader Sport 2022-2026
Preventieagenda Opsterland 2021-2030
Nota Kansen Benutten 2016-2020
Regionale Toeristische Ontwikkelstrategie Zuidoost Friesland 2022-2030
Bomenbeleidsplan 2020
Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025
Erfgoedverordening
Reguliere werkzaamheden
Stimuleren en faciliteren culturele initiatieven
In stand houden cultureel erfgoed
Stimulearje dat ynwenners en meiwurkers it Frysk sprekke en brûke
Zorgen voor kwalitatief goede sportaccommodaties
Accounthouderschap toeristische sector
Regionale afstemming recreatie en toerisme
Onderhoud groene buitengebied
Extensief beheer bermen buiten de bebouwde kom (biodiversiteit)
Terugplaatsen nieuwe bomen bij noodzakelijke bomenkap
Periodieke inspectie speeltuinen
Onderhouden gemeentelijke sportvelden
                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Thema Cultuur
Doelstelling
Het cultureel klimaat draagt bij aan de leefbaarheid van Opsterland
Voor inwoners en bezoekers van Opsterland is het beleven en genieten van cultuur een
zinvolle en prettige vrijetijdsbesteding. Er zijn volop culturele initiatieven. Erfgoedorganisaties
brengen het verleden dichtbij. De openbare bibliotheken dragen bij aan de participatie van
onze inwoners.
Maatregelen
NIEUW De gemeenteraad stelt in 2024 nieuw museumbeleid vast
De gemeenteraad stelt in 2024 nieuw museumbeleid op. Daarin gaat het onder andere over
de mogelijkheden om musea toekomstbestendig te maken.
NIEUW Wij bereiden ons in 2024 voor op de aanpassing van de Bibliotheekwet
In 2025 treedt de aangepaste Bibliotheekwet in werking. Hierin krijgen gemeenten de
wettelijke taak (zorgplicht) ervoor te zorgen dat iedere inwoner toegang heeft tot een
volwaardige bibliotheek.
We onderzoeken samen met de bibliotheek wat er nog nodig is om te voldoen aan deze
zorgplicht. We nemen hiervoor de maatregelen die nodig zijn.
                                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Thema Recreatie en Toerisme
Inleiding
Opsterland is een aantrekkelijke groene gemeente waar het goed toeven is. Toerisme en
recreatie zijn belangrijke instrumenten die de leefbaarheid bevorderen en de lokale
economie stimuleren. Binnen de regio Zuidoost Fryslân werken we programmatisch samen
aan “Het Andere Friesland”. We zetten in op meer kwaliteit. We benutten onze toeristische
mogelijkheden zo veel mogelijk. We werken samen met de horeca en andere ondernemers
in deze sector.
Doelstelling
De kwaliteit van toeristische voorzieningen is (verder) ontwikkeld en verbeterd
We nemen in 2024 verschillende maatregelen om de kwaliteit van onze toeristische
voorzieningen te verbeteren.
Maatregel
VERANDERD De faciliteiten voor toeristen en recreanten zijn in 2024 meetbaar
verbeterd
1.   We verbeteren de fiets-, ruiter-, en MTB-netwerken in regionaal verband.
2.   Varen in de Friese wouden: we verbeteren faciliteiten aan de wal in regionaal verband.
3.   We ronden in 2024 het onderzoek naar de mogelijkheid van een Opsterlânpas af. Die
     pas kan een middel zijn om recreatie en toerisme te stimuleren.
                                                                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Thema Openbaar groen
Inleiding
We onderhouden de openbare ruimte op de manier die past bij de andere thema's uit dit
programma: uitnodigend voor inwoners en toeristen. Ook dragen we met het onderhoud bij
aan duurzaamheid. We vergroten de biodiversiteit, bijvoorbeeld door meer ruimte te geven
aan bloeiende bloemen. Ook zorgen we voor herplant van bomen.
Doelstelling
We investeren in de Mienskip en in vertrouwen in de gemeentelijke overheid
De openbare ruimte leent zich goed om ruimte te geven aan initiatieven van inwoners en
organisaties. Daarmee wordt de mienskip sterker. En het vertrouwen in de lokale overheid
wordt groter. Daarom zijn we zichtbaar en benaderbaar als mensen met initiatieven komen.
We inspireren onze inwoners om betrokken te zijn bij hun leefomgeving.
Maatregel
VERANDERD We begeleiden in 2024 initiatieven vanuit de samenleving
Inwoners en organisaties kunnen via het 'initiatievenformulier' een aanvraag indienen voor
verbetering van de leefbaarheid of openbare ruimte. Levensvatbare ideeën ondersteunen
wij. Die initiatieven gaan we begeleiden.
                                                                                           28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Thema Sport
Doelstelling
Wij hebben goede sportaccommodaties. Sporten is bereikbaar voor iedereen
Sport en bewegen zijn goed voor onze gezondheid. Daarom ondersteunen wij het
verenigingsleven. We blijven de komende jaren meedoen aan de Regeling Brede Impuls
Combinatiefuncties. Ook zetten we buurtsportcoaches in binnen het sociaal domein. We
nemen sportaccommodaties op in het strategisch vastgoedbeleid.
Maatregelen
VERANDERD In 2024 maken we met 75% van de verenigingen nieuwe afspraken over
gebruik en onderhoud van de buitensportaccommodaties
We voeren samen met de verenigingen het beheer en onderhoud uit van de sportvelden en
de gebouwen die daarbij horen. Dit gebeurt nu nog vaak op basis van willekeurige afspraken
uit het verleden. We gaan nieuwe afspraken maken met minstens 75% van de
sportverenigingen die gebruikmaken van gemeentelijke buitensportaccommodaties. We
ronden dat in 2024 met 75% van de verenigingen af.
We realiseren in 2024 en 2025 de vernieuwing en uitbreiding van sportcentrum
Kortezwaag in Gorredijk
In Gorredijk werken we aan de toekomst van sportcentrum Kortezwaag. Samen met de
exploitant en andere stakeholders zorgen we dat er in 2024/2025 een verbouwd en
uitgebreid sportcentrum staat.
NIEUW Wij laten in 2024 minstens 10 jongeren die moeite hebben om maatschappelijk
mee te komen kennismaken met diverse sportmogelijkheden
Wij laten minstens 10 jongeren die moeite hebben om maatschappelijk mee te komen, door
activiteiten van de buurtsportcoaches kennismaken met diverse sportmogelijkheden. Het
doel is dat zij structureel gaan sporten.
VERANDERD In 2024 laten we minstens 100 volwassenen met een laag inkomen en
minstens 140 kinderen structureel sporten
Wij laten zoveel mogelijk inwoners met een laag inkomen structureel sporten. Daarvoor
gebruiken we het jeugdfonds sport & cultuur en het volwassenenfonds. We stimuleren hen
om structureel te sporten, in samenwerking met buurtsportcoaches en
verenigingen/sportaanbieders. In 2024 doen minstens 100 volwassenen en minstens 140
kinderen hieraan mee.
                                                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>NIEUW Wij ondersteunen korfbalvereniging LDODK om 3 korfbalverenigingen te
versterken op het gebied van organisatie en promotie van de sport
Kleinere korfbalverenigingen hebben het moeilijk om overeind te blijven. LDODK gaat de 3
andere korfbalverenigingen in Opsterland ondersteunen in hun organisatie en de sport
promoten in de betreffende dorpen. Hiervoor stellen we een door de gemeente verkregen
landelijke subsidie beschikbaar aan LDODK. Ook bevordert LDODK de positieve naam van
Opsterland via de enige Friese vereniging in de Korfbal League.
                                                                                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Programma 6 | Sociaal domein
Programma 6 | Sociaal domein
Inwoner voorop
Bij alle ondersteuning die we bieden, staan de inwoner en zijn omgeving voorop. Daarbij
geldt: 'voorkomen is beter dan genezen'. We richten ons dus vooral op preventie.
Betaald werk
We gaan een extra inspanning leveren om mensen met een grote afstand tot de
arbeidsmarkt aan een baan te helpen. We doen dit samen met onze partners in de
arbeidsmarktregio. Hierdoor hebben minder mensen een bijstandsuitkering nodig en halen zij
eigenwaarde uit het verdienen van eigen inkomen.
Armoede
We hebben als gemeente een beperkte rol bij het tegengaan van armoede. Die rol nemen
we, bijvoorbeeld door meer in te zetten op schuldenpreventie. Een ander voorbeeld is dat we
ervoor zorgen dat meer mensen die ervoor in aanmerking komen, daadwerkelijk gebruik
maken van onze gemeentelijke inkomensvoorzieningen.
Zorg
In de toekomst willen we als gemeente de zorg bereikbaar en betaalbaar houden. We
hebben daarbij drie uitdagingen: de vraag neemt toe (vergrijzing), de arbeidsmarkt is krap
(minder handen in de zorg) en de kosten stijgen (de gemeentebegroting moet sluitend zijn).
De Friese gemeenten en zorgpartijen onderzoeken deze uitdagingen. Samen kijken wij
welke maatregelen ons hierin kunnen helpen. De afspraken komen in het regioplan van het
Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZA) te staan.
We richten ons daarbij vooral op het voorkomen van duurdere zorg (preventie). Daarbij staat
de directe leefomgeving van de inwoner (de sociale basis) centraal. Daarvoor zetten we
diverse maatregelen in, die hierna in dit programma van de begroting aan de orde komen.
Ook hierin werken we vaak met anderen samen, bijvoorbeeld op het terrein van wonen en
zorg.
Jeugdhulp
Bij de jeugdhulp gaat het allereerst om de jeugdige en om wat die nodig heeft. Tegelijk
besteden we een groot deel van onze begroting aan die jeugdhulp. Daarom houden we deze
hulp bereikbaar én betaalbaar. Ook hier richten we ons nadrukkelijk op het voorkomen van
(duurdere) zorg. Net zoals we dat bij de WMO/zorg doen, nemen we diverse maatregelen
om dat te bereiken. Daarbij werken we nauw samen met de scholen.
Dorpen
Hoe we met onze dorpen omgaan, staat ook in dit programma van de begroting. Nieuw
dorpenbeleid wordt leidend voor de komende jaren. Daarnaast gaan we verder met de
dorpstafels. Verder gaan de dorpen en de gemeente de eerste actieplannen voor de
dorpshuizen uitvoeren.
                                                                                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Vluchtelingen
Nog steeds vragen zowel vluchtelingen uit Oekraïne als statushouders en vluchtelingen uit
de rest van de wereld onze aandacht. De huisvesting van vluchtelingen en statushouders
voeren wij projectmatig uit. Dat staat daarom in de paragraaf Projecten.
Kaderstellende documenten
Preventieagenda Opsterland 2021-2030
Beleidsnota nieuwe Wet inburgering 2022
Fryske Regiovisie Jeugd
Visie complementaire ondersteuning
Kadernota Dorpshuizenbeleid 2021-2026
Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Opsterland 2023
Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Opsterland
Re-integratieverordening gemeente Opsterland 2023
Verordening Hart voor de Jeugd 2020
Reguliere werkzaamheden
Verstrekken bijstandsuitkeringen
Ondersteuning bij re-integratie naar regulier werk of werk via Caparis
Aanbieden jeugdhulp en andere ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen
Aanbieden ondersteuning WMO voor ouderen, mantelzorgers e.d. (bijvoorbeeld
huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, gehandicaptenparkeerplaats)
Zorgen voor dagbesteding en begeleiding
Ondersteuning bij geldzorgen en schulden
Zorgen voor inburgering statushouders
Zorgen voor opvang vluchtelingen Oekraïne
Subsidiëren sociaal-cultureel werk
Bieden welzijnswerk (jongerenwerk e.d.)
Ondersteuning dorpen, dorpshuizen en plaatselijk belangen
Behandeling klachten en bezwaren
                                                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Thema Uitvoering sociale wetgeving
Doelstelling
Inwoners leven niet in armoede
We bestrijden armoede en we vergroten de bestaanszekerheid van kwetsbare inwoners.
Daar sluit ons beleid op aan: beleid voor gemeentelijke inkomensvoorzieningen, armoede-
en minimabeleid en de gemeentelijke schuldhulpverlening. De afgelopen tijd is de inflatie
vooral door de energieprijzen fors gestegen. Daardoor is het voor een aantal inwoners
moeilijker geworden om een leven in armoede te voorkomen. Daarom besteden we hier in
2024 extra aandacht aan. De rol van ons als gemeente is beperkt. De Rijksoverheid kan het
meeste doen om armoede tegen te gaan.
Maatregelen
VERANDERD We maken in 2024 een communicatieplan gemeentelijke
inkomensvoorzieningen
Inwoners moeten op de hoogte zijn van de voorzieningen waarvan zij gebruik kunnen
maken. Bij armoede en schuldhulpverlening zijn er diverse groepen die een specifieke
communicatie-aanpak nodig hebben. Denk hierbij aan inwoners waarbij sprake is van
laaggeletterdheid, een taalbarrière, gebrek aan digitale vaardigheden of inwoners met een
verstandelijke beperking. Om deze inwoners te kunnen bereiken wordt een
communicatieplan armoede gemaakt, waarin we onze communicatie afstemmen op de
behoeften van de doelgroep.
VERANDERD In 2024 komt er een beleidsplan voor armoede en schulden
De afgelopen jaren is het voorkómen van schulden steeds belangrijker geworden. Dat is
terug te vinden in de gewijzigde Wet schuldhulpverlening en in ons gemeentelijke beleid voor
preventie. In 2024 trekken we deze lijn door. We stellen een beleidsplan ‘armoede en
schuldhulpverlening' op.
NIEUW We voeren in 2024 de Voorzieningenwijzer in
We willen dat inwoners die recht hebben op inkomensondersteuning, die ondersteuning ook
krijgen. De eerste stap is dat inwoners weten dat de regelingen er zijn. De
voorzieningenwijzer geeft mensen dit inzicht. Onze inwoners kunnen met hun DigiD en
inkomensgegevens direct kijken waar ze recht op hebben.
NIEUW We bereiden ons in 2024 voor op de wetswijzing ‘Participatiewet in Balans’.
Het Rijk werkt aan het wetsvoorstel ‘Participatiewet in balans’. Deze wet treedt waarschijnlijk
op 1 januari 2025 in werking. 'De menselijke maat', 'vertrouwen' en 'eenvoud' zijn de
kernwoorden voor deze wetswijziging. We gaan ons op deze wetswijzing in 2024
voorbereiden. Dat kan betekenen dat we werkprocessen en gemeentelijk beleid moeten
aanpassen.
                                                                                              33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Doelstelling
VERANDERD In 2024 gaan er - ten opzichte van 2023 - minstens net zoveel mensen uit
de bijstand en er komen minder mensen in de bijstand
We verlagen of stabiliseren het aantal bijstandsuitkeringen. Dat doen we door minstens net
zoveel mensen als in 2023 uit de bijstand te laten uitstromen. We voorkómen dat er in 2024
meer mensen dan in 2023 de bijstand instromen. We vergelijken onze cijfers ook met
vergelijkbare gemeenten in onze regio. Dat doen we op basis van de benchmark Divosa
Werk en Inkomen.
Maatregelen
NIEUW Caparis ontwikkelt zich in de periode 2023-2026 naar een toekomstbestendig
sociaal ontwikkelbedrijf
De structuur van ons sociaal ontwikkelbedrijf Caparis NV verandert. Dat komt doordat de
instroom in de sociale werkvoorziening is afgesloten en er meer instroom van nieuwe
doelgroepen komt vanuit de Participatiewet. Daarom gaat Caparis zich de komende jaren
ontwikkelen tot een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf voor mensen met een grotere
afstand tot de arbeidsmarkt.
Dat vraagt ook inzet van ons als gemeente. In 2024 gaan we als gemeente 5 extra
afspraakbanen en 2 extra plekken Beschut Werk bij Caparis invullen. Ook gaan er
inburgeraars bij Caparis aan het werk - zie hierna.
VERANDERD We actualiseren in 2024 het implementatieplan Meteen in Beweging
Het is belangrijk de re-integratie vanaf dag één te starten. Hier beginnen wij al mee bij het
eerste contact van een inwoner met de gemeente via de poortwachter. Daarvoor zetten we
ook ons implementatieplan 'Meteen in Beweging' in. In 2024 actualiseren we dit
implementatieplan.
VERANDERD We intensiveren in 2024 onze aanpak voor mensen met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt
Binnen de groep uitkeringsgerechtigden wordt het aandeel mensen met een grote afstand tot
de arbeidsmarkt steeds groter. Dat komt doordat uitkeringsgerechtigden die makkelijker aan
het werk kunnen, snel uitstromen door de krappe arbeidsmarkt.
1.   We ontwikkelen in 2024 een traject gericht op maatschappelijke participatie en op het
     mensen in beweging krijgen door sport en bewegen.
2.   We ronden in 2024 het onderzoek af naar de mogelijkheden van basisbanen voor
     mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daarmee voeren we de motie van
     de gemeenteraad uit (juli 2023)
We stimuleren de participatie van inburgeraars, onder andere met 16
werkervaringsplekken bij Caparis .
Voor inburgeraars hebben we een weekvullend programma op grond van de Wet Inburgering
2021. Het doel is dat inburgeraars zo snel mogelijk actief meedoen en zo snel mogelijk
uitstromen naar betaald werk. Een deel van de participatieplekken van inburgeraars wordt
ingevuld door werkervaring op te doen bij Caparis.
                                                                                              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>NIEUW We werken in 2024 de Strategische Koers 2022-2026 voor de
arbeidsmarktregio uit in meerdere uitvoeringsplannen.
De gemeente Opsterland werkt samen met onder andere onderwijspartners, zorgpartijen,
UWV, de provincie en andere gemeenten. Wat we samen willen bereiken hebben we
vastgelegd in de Strategische Koers 2022-2026 voor de Arbeidsmarktregio (Fryslân
Werkt). Wij werken samen omdat onze werkzoekenden ook buiten onze gemeente aan de
slag kunnen. De focus ligt daarbij op drie strategische doelen: een leven lang leren
stimuleren, de duurzame inzetbaarheid verhogen en de arbeidsmobiliteit bevorderen.
In 2024 werken we deze koers verder uit in meerdere programmaplannen.
                                                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Thema Maatschappelijke ondersteuning
Doelstelling
Inwoners houden de regie over hun eigen leven en kunnen zelfstandig blijven wonen.
Inwoners houden de regie over hun eigen leven. Zo kunnen zij zelfstandig blijven wonen. De
gemeente en andere professionals maken dit mogelijk, ze stimuleren en ondersteunen als
dat nodig is. De mienskip vormt daarbij een sterke basis waar inwoners op terug kunnen
vallen.
Maatregelen
VERANDERD We maken in 2024 een regionale uitvoeringsagenda op het gebied van
wonen en zorg
Samen met de andere gemeenten in Zuidoost-Friesland en met woon- en zorgpartners
hebben wij in 2023 een analyse uitgevoerd. We weten nu wat de opgave is die we in
Friesland hebben op het gebied van wonen en zorg. In 2024 maken we een
uitvoeringsagenda. Daarin staat wat het concreet voor onze regio en onze gemeente
betekent én welke maatregelen nodig zijn.
NIEUW We voeren in 2024 een verkennend onderzoek uit naar de ondersteuning van
mensen met onbegrepen gedrag
Ook in onze gemeente zijn er mensen met onbegrepen gedrag (eerder noemden we dat
verward gedrag). We gaan in 2024 een verkennend onderzoek uitvoeren. We kijken of er
aanvullende maatregelen nodig zijn om deze inwoners te ondersteunen. Bijvoorbeeld om
zelfstandig te kunnen blijven wonen.
NIEUW Wij stellen in 2024 een lokale inclusieagenda op
Elke gemeente moet op basis van het VN-Verdrag Handicap een lokale inclusieagenda
maken. Het VN-Verdrag heeft als doel dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt voor
iedereen. Mensen met een beperking ervaren vaak achterstanden. Daardoor kunnen zij niet
volwaardig meedoen. De samenleving moet ervoor zorgen dat die achterstanden verdwijnen.
We stellen in 2024 een lokale inclusieagenda op. Daarin laten we zien hoe we daar in
Opsterland voor gaan zorgen.
NIEUW Wij stellen in 2024 een nieuwe subsidieregeling voor sociaal-cultureel werk op
In een groot deel van onze dorpen is er sociaal-cultureel werk (SCW), zoals ouderenwerk.
We evalueren de huidige regeling huisvestingskosten SCW. Daarna stellen we in 2024 een
nieuwe subsidieregeling op.
VERANDERD Wij stellen in 2024 een uitvoeringsagenda dementievriendelijke
gemeente op
Omdat er steeds meer oudere mensen zijn, komen er ook (fors) meer mensen met dementie.
Meer mensen met dementie zullen in de individuele thuissituatie wonen. Dit levert een aantal
specifieke uitdagingen op. In 2023 hebben wij beleid opgesteld over dit onderwerp. We
stellen in 2024 hiervoor een uitvoeringsagenda op. Daarin staan concrete stappen om een
dementievriendelijke gemeente te worden.
                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>VERANDERD Wij stellen in 2024 een welzijnsagenda op om de sociale basis te
versterken
De sociale basis van onze dorpen bestaat uit informele netwerken, burgeractiviteiten en
betekenisvolle relaties tussen inwoners onderling. Met andere woorden: de mienskip. Een
sterke sociale basis zorgt ervoor dat mensen elkaar kunnen ondersteunen. Ze hoeven dan
minder snel terug te vallen op professionele hulp. We gebruiken een passende methode om
per dorp te bekijken wat nodig is om de sociale basis te versterken. Hierbij kijken we ook
naar de mogelijkheid van dorpskamers.
Voor deze aanpak stellen wij in 2024 een welzijnsagenda op.
NIEUW Wij stellen in 2024 mantelzorgbeleid op
Mantelzorg is alle hulp aan een hulpbehoevende door iemand uit zijn directe sociale
omgeving. Het gaat daarbij om hulp die verder gaat dan de normale (gebruikelijke) zorg voor
elkaar. De inzet van de mantelzorg wordt steeds belangrijker. Dat komt onder andere door
vergrijzing en personeelskrapte in de zorg. Tegelijkertijd verwachten we op basis van
prognoses dat er steeds minder mantelzorgers zullen zijn.
We stellen in 2024 mantelzorgbeleid op. Zo laten we zien hoe we daar in Opsterland mee
omgaan.
Doelstelling
Met preventie voorkomen en beperken we problemen en versterken we de
zelfredzaamheid
Wij werken aan een samenleving met inwoners die samenredzaam zijn en zich op elkaar
betrokken voelen. Een samenleving waarin iedereen zich goed kan ontwikkelen, in een
gezonde en veilige omgeving. Inwoners die actief deelnemen aan de samenleving helpen
mee aan de vitaliteit en het welzijn van die samenleving. We zoeken oplossingen meer in de
eigen leefwereld van inwoners dan in professioneel handelen. We gaan eerder en beter in
gesprek met inwoners. We sluiten aan bij vraagstukken in en van het dorp. Zo zorgen we
ervoor dat we toekomstbestendig voorzieningen aan onze inwoners leveren.
Maatregelen
NIEUW We stellen in 2024 een plan van aanpak op voor GALA en voeren dat uit.
Wij ontvangen een brede specifieke uitkering (SPUK) voor GALA (Gezond en Actief Leven
Akkoord). We stellen hiervoor in 2024 een plan van aanpak op. Daarin leggen we vast wat
we met deze middelen gaan doen. Voor een groot deel gaat het niet om nieuwe middelen,
maar zijn bestaande middelen samengevoegd onder de noemer GALA. Veel onderwerpen
uit het GALA zijn daarom bestaande activiteiten in de preventieagenda. De preventieagenda
en het plan van aanpak voor het GALA gaan elkaar versterken. We maken samen met de
dorpen een lokale aanpak.
                                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>NIEUW We voeren het actieplan preventie voor 2024 uit
De omslag naar de voorkant, naar preventie, is nodig. Dat helpt om de zorg
toekomstbestendig te maken. In 2021 heeft de raad de Preventieagenda 2021-2030
vastgesteld. Hierin vormen zeven actielijnen het uitgangspunt. We stellen jaarlijks een
actieplan preventie op. In dit actieplan werken we de actielijnen van de preventieagenda uit.
Dit plan werken we in de loop van het jaar verder uit met onze partners en inwoners. In 2024
staat het gesprek met onze stakeholders over preventie voorop. Als zij het belang van
preventie zien, zullen zij daarna ook hun eigen aanpak daarop aanpassen.
                                                                                            38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Thema Jeugdhulp
Doelstelling
Jeugdigen ontwikkelen zich zo goed mogelijk
Door vroegsignalering en preventie ondersteunen we (aanstaande) kwetsbare ouders en
kwetsbare jeugdigen op een toegankelijke manier. We zijn waar de jeugdige is. En we
hebben netwerkgerichte brede aanpak. Daarmee bereiken we het volgende:
     Ouders zijn veerkrachtig. Ze hebben minder professionele hulp nodig.
     Kinderen en ouders met een hulpvraag zijn sneller in beeld. Ze worden eerder geholpen.
     Het middelengebruik onder jeugdigen daalt. Ouders geven hierin het goede voorbeeld.
     Er is een doorgaande lijn in zorg en ondersteuning. (Jong)volwassenen raken niet
      tussen “wal en schip“.
     Lichte opgroei- of opvoedvragen lossen we zoveel mogelijk op in het dagelijks leven.
     De sociale en pedagogische basis voor jeugdigen in onze gemeente is in 2025 versterkt.
Maatregelen
We ontwikkelen in 2024 een aanpak voor samenwerking tussen het onderwijs en de
zorg voor jeugd
We werken met het onderwijs aan een aanpak die de sociale en pedagogische basis
versterkt (daarvan maakt het onderwijs deel uit). We signaleren vroegtijdig jeugdigen met
problemen. Jeugdigen en ouders met lichte opvoed- en opgroeivragen kunnen
laagdrempelig terecht op school. We investeren in de samenwerking tussen onderwijs en
zorg. Dat doen we samen met andere partners die bij het kwetsbare kind betrokken zijn.
We ontwikkelen hiervoor in 2024 een integrale aanpak voor het onderwijs en de zorg voor
jeugd. We monitoren de uitvoering ervan.
NIEUW We ontwikkelen in 2024 een preventieve aanpak voor jongeren en
jongvolwassenen tussen de 16 en 27 jaar
Met het toekomstplan 18-/18+ ontwikkelen we een preventieve aanpak. We ondersteunen
kwetsbare jongeren en jongvolwassenen (tussen de 16 en 27 jaar). Zodat ze meedoen en
zich kunnen redden in de maatschappij. Het gebiedsteam gaat dit toekomstplan verder
ontwikkelen en invoeren.
We ontwikkelen hiervoor dus in 2024 een aanpak. We monitoren de uitvoering. Als dat nodig
blijkt, verbeteren we de aanpak.
                                                                                           39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>NIEUW We ontwikkelen in 2024 een preventieve aanpak voor jongeren van 10 tot 18
jaar
We richten ons op een gezonde levensstijl en sociale inclusie. Zo voorkomen wij
middelengebruik onder jongeren. En we dringen eenzaamheid terug. Onderdeel van deze
aanpak is dat de jongeren meedoen aan culturele en sportieve activiteiten. We leggen
hiervoor verbindingen tussen inwoners, scholen, verenigingen, kinderopvang, jongerenwerk,
bibliotheken, enzovoort.
Hiervoor ontwikkelen wij in 2024 een integrale en preventieve aanpak voor opgroeien in een
kansrijke omgeving. Deze aanpak is voor jeugdigen van 10 tot 18 jaar. We doen dat via de
Fryske Mienskip Oanpak. We monitoren de uitvoering.
NIEUW We ontwikkelen in 2024 een preventieve aanpak voor kinderen tussen de -10
maanden en 7 jaar
We ontwikkelen in 2024 een preventieve aanpak voor kinderen tussen de -10 maanden en 7
jaar.
Met het programma ‘Kansrijke start’ werken we samen met lokale partners die betrokken zijn
bij (aanstaande) gezinnen met jonge kinderen (tot 1000 dagen).
We versterken zo het opvoedkundig klimaat en het voorliggende (preventieve) veld. Zo
bieden wij een passend en compleet aanbod aan jeugdigen en hun ouders. We geven
informatie en advies en we zorgen voor ontmoeting, lichte opvoedondersteuning en
individuele hulp voor jeugdigen en hun gezinnen. We investeren in de kwaliteit van het
gebiedsteam en in de samenwerking met partners die bij het kwetsbare kind betrokken zijn.
We monitoren de uitvoering van deze aanpak.
                                                                                         40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Voor de meest kwetsbare jeugdigen en hun gezinnen is passende jeugdhulp
beschikbaar
Soms hebben kinderen en gezinnen jeugdhulp nodig. We letten dan altijd op de situatie van
het gezin waarin een jeugdige opgroeit. Het moet voor jeugdigen en hun ouders helder zijn
waar jeugdhulp voor is en waarvoor niet. Met beperkte mensen en middelen maken wij
duidelijke keuzes wie in aanmerking komt voor professionele jeugdhulp. Daarbij helpen wij
de meest kwetsbaren altijd. Onze doelen zijn:
    Jeugdigen en hun gezinnen ontvangen zware jeugdhulp zo lang als dat nodig is.
    Professionals weten wanneer ze kwetsbare jeugdigen en hun gezinnen moeten
     verwijzen naar professionele jeugdhulp.
    Jeugdigen maken in 2025 minder gebruik van residentiële jeugdhulp dan in 2023.
Maatregelen
VERANDERD We monitoren in 2024 de eenduidige werkwijze voor de indicaties van de
Jeugdwet
In 2023 zijn we gestart met het werken met het Fries Ondersteuningsplan. In zo'n plan staat
welke hulp nodig is om gezond en veilig op te groeien naar zelfstandigheid en voor het gezin
om zelfredzaam te zijn. Hiervoor brengen we met elkaar in beeld welke resultaten we gaan
halen. De ingezette hulp en ondersteuning staan in het plan. Alle hulpverleners zijn hierin in
beeld. Ook de evaluatie komt in het plan. Zo blijven we de juiste hulp en ondersteuning
inzetten en blijft de situatie actueel.
In 2024 monitoren we deze werkwijze. Als het nodig is verbeteren we die.
NIEUW We stellen in 2024 een jaarplan op bij de Fryske regiovisie jeugdhulp 2022-
2026 en brengen de gevolgen van de Hervormingsagenda Jeugd in beeld
In de Fryske regiovisie jeugdhulp staat wat we met de jeugdhulp voor de periode 2023-2026
willen bereiken. De Friese gemeenten leveren blijvend passende en kwalitatief
hoogwaardige jeugdhulp.
    1. We stellen hiervoor in 2024 samen met de andere Friese gemeenten een jaarplan op.
    2. Daarnaast brengen we, met de andere Friese gemeenten, de gevolgen van de
        Hervormingsagenda Jeugd in beeld. In deze agenda hebben gemeenten en Rijk
        afspraken gemaakt over de toekomst van de jeugdhulp. Wij vertalen de gevolgen
        naar de gemeente Opsterland.
We borgen in 2024 de afspraken inkoop Jeugdhulp 2023 en het contractmanagement
in de verordening Jeugdhulp
In de nieuwe inkoop van jeugdhulp door Sociaal Domein Friesland zit een aantal
aanpassingen. Die verschillen van de eerdere uitvoering door het Gebiedsteam. Deze
aanpassingen liggen vast in de verordening Jeugdhulp. Het Gebiedsteam is de spil in de
uitvoering van de nieuwe afspraken.
In 2024 borgen wij de juiste uitvoering van de afspraken.
                                                                                              41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>NIEUW Wij ontwikkelen in 2024 een aanpak gericht op het normaliseren van
problematiek
We ontwikkelen in 2024 een aanpak gericht op het normaliseren van problematiek bij
jeugdigen en hun ouders.
We maken afspraken met externe verwijzers over het indiceren van zorg met behulp van het
zogeheten opvoedkwadrant. We monitoren en controleren op de hoge intensiteiten. Zo
ontvangen jeugdigen en hun ouders niet onnodig lang zware jeugdzorg. Ook het bieden van
complementaire ondersteuning, als “niveau” van ondersteuning tussen preventie en
zwaardere zorg, is onderdeel van de aanpak.
We monitoren de uitvoering van deze aanpak.
                                                                                      42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen
Doelstelling
In elk dorp waar nu ook een dorpshuis is, is een dorpshuisfunctie aanwezig
In elk dorp waar nu een dorpshuis is, blijft een toekomstbestendige dorpshuisfunctie
aanwezig. Dat vergroot de sociale samenhang. We gaan daarbij uit van maatwerk per dorp.
Hoe zo'n ontmoetingsruimte er uit ziet, kan heel verschillend zijn.
De kracht van de dorpshuisbesturen is het grote zelforganiserend vermogen. De inwoners en
hun ideeën staan centraal. Dit past bij de ontwikkelingen in de samenleving en bij het
coalitieakkoord “Mei-inoar foarút”.
We hebben als gemeente een verbindende rol en we maken de dorpshuisfunctie mede
mogelijk. We zorgen voor de juiste randvoorwaarden. Daardoor kunnen de
dorpshuisbesturen zelf duurzaam zo'n dorpshuisfunctie exploiteren. We streven ernaar dat
dorpshuisbesturen zelfredzaam zijn. Zij beheren, exploiteren en onderhouden de
dorpshuizen in hun eigen dorp.
Maatregelen
NIEUW We voeren in 2024 voor vijf dorpshuizen de actieplannen vanuit de
koersplannen uit
In 2022 zijn voor alle dorpshuizen koersplannen opgesteld. Daarin staat onder andere wie
eigenaar is en hoe de staat van onderhoud is. In 2023 zijn hiervoor actieplannen opgesteld
en de eerste twee zijn opgestart.
1.   We voeren in 2024 voor vijf dorpshuizen de actieplannen uit. De rest volgt in 2025 en
     2026.
2.   We laten meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) opstellen voor de dorpshuizen die niet
     in eigendom zijn van de gemeente.
3.   We onderzoeken op basis van de MJOP’s de mogelijkheden voor een subsidieregeling
     om financieel bij te dragen aan het groot onderhoud van deze dorpshuizen.
4.   We stellen een subsidieregeling op voor verbouw-nieuwbouw van dorpshuizen.
Doelstelling
Wij zoeken de verbinding met de dorpen en enthousiasmeren inwoners om initiatieven
te starten om hun leefomgeving te verbeteren
Wanneer inwoners een initiatief hebben, denken we als gemeente mee vanuit de
mogelijkheden. Wij hebben daarvoor duidelijke kaders. Daarbij is maatwerk mogelijk in ieder
dorp en voor elk initiatief.
Maatregelen
NIEUW In 2024 stelt de gemeenteraad dorpenbeleid vast
De dorpen spelen een belangrijke rol in Opsterland. Ze zijn van belang bij allerlei beleid van
de gemeente. In 2024 formuleert de gemeenteraad daarvoor een gemeenschappelijke basis
in nieuw dorpenbeleid.
                                                                                              43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Wij organiseren in 2024 in elk dorp een dorpstafel
Wij organiseren dorpstafels in de dorpen. Daar gaan we met mensen en organisaties in
gesprek over wat er speelt in het dorp.
                                                                                     44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Programma 7 | Volksgezondheid en milieu
Programma 7 | Volksgezondheid en milieu
Doelstelling
De doelstelling van dit programma: Opsterland behoudt en beheert haar hoogwaardig
leefmilieu in samenwerking met inwoners en bedrijven.
Duurzaamheid
Duurzaamheid en minder gebruik van energie en grondstoffen zijn nodig om onze
samenleving leefbaar te houden. Als gemeente geven we het goede voorbeeld. Bijvoorbeeld
door het verduurzamen van gebouwen en het vergroten van de biodiversiteit. We houden
daarbij rekening met wat gezichtsbepalend is of wat cultuurhistorisch waarde heeft.
Samenhang
De aandacht voor duurzaamheid heeft veel samenhang met een goede aandacht voor de
natuur, de landbouw, de waterkwaliteit enzovoort. Bij het nemen van maatregelen houden
we met die samenhang zo veel mogelijk rekening.
Gezondheid
Lichamelijke en geestelijke gezondheid bepalen sterk of iemand gelukkig is. Dat geldt ook
voor de samenleving als geheel. Daarbij hebben inwoners zelf de regie op hun leven. Als
gemeente stimuleren wij inwoners om mee te doen in de samenleving. Wij moedigen de
inwoners aan tot gezond gedrag. Waar dat kan ondersteunen wij dat.
                                                                                          45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Beleidsnota Licht in de Duisternis (2009)
Watertakenprogramma 2020 – 2025
Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Fysieke Ruimtelijke
Leefomgeving 2020 - 2024 OWO-gemeenten
Preventie- en handhavingsplan Drank- en Horecawet 2019-2022
Preventieagenda Opsterland 2021-2030
Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en
Opsterland 2018
Omgevingsvisie 2015-2030
Transitievisie Warmte gemeente Opsterland
Zonneplan Opsterland
Reguliere werkzaamheden
Stimuleren gezondheidsprojecten, bijvoorbeeld via de buurtsportcoaches
Accounthouderschap dorpen voor energietransitie
Accounthouderschap groene ondernemers (bijvoorbeeld ontwikkelaars zonneparken)
Onderhouden openbare verlichting
Onderhouden riolering en watergangen
                                                                               46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Thema Milieu
Inleiding
In het Nationaal Deltaprogramma 2022 staan plannen van de overheid. Het doel is om alle
steden, dorpen en buitengebieden zo in te richten, dat we voorbereid zijn op de gevolgen
van toenemende hitte, droogte en extreme neerslag. In 2015 hebben alle overheden samen
al afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Zo
mogen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen de risico’s door extreem weer en
overstromingen niet verder toenemen. We moeten de bestaande ruimte zo beheren en
onderhouden dat de kans op schade en slachtoffers afneemt.
Met andere overheden in Fryslân hebben we de ‘klimaatstresstest’ uitgevoerd. Dat is een
eerste stap naar een klimaatadaptieve (we passen ons aan het veranderende klimaat aan)
en waterrobuuste (we kunnen het regenwater aan) omgeving. We hebben deze
kwetsbaarheden nader onderzocht.
Nu zijn we toe aan het maken van keuzes voor mogelijke oplossingsrichtingen.
Doelstelling
De omgeving en het rioolstelsel in Opsterland zijn klimaatadaptief en waterrobuust
Wanneer riolering aan vervanging toe is, vervangen we deze door een klimaatbestendig
gescheiden stelsel. Als we nieuwe riolering aanleggen bij uitbreidingsplannen, is die
klimaatadaptief en toekomstbestendig. Alleen als dat niet doelmatig kan, vervangen we het
riool door een gemengd riool. We kijken ook naar maatregelen die we aan het riool kunnen
koppelen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Voorbeelden zijn het
aanleggen van wadi's of aanpassingen aan de weg voor tijdelijk opvang van wateroverlast op
en naast de weg.
Maatregel
We hebben in 2025 100% van de huidige en te verwachten knelpunten van
wateroverlast in beeld
In 2025 hebben we alle huidige en te verwachten knelpunten van wateroverlast in beeld. De
gemeenteraad heeft dan de kaders bepaald om deze knelpunten op te lossen.
                                                                                          47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Vrijwilligers ruimen het zwerfafval op
We maken in alle dorpen actieve himmelploegen mogelijk.
Maatregelen
We maken het in 2024 mogelijk dat elk dorp een himmelploeg heeft
Het landelijke zwerfafvalbudget liep van 2013 - 2022. Er komt een nieuwe regeling. We
kunnen dan het budget voor 2024 met terugwerkende kracht aanvragen.
We maken het mogelijk dat er in alle dorpen actieve himmelploegen zijn. Daarvoor
benaderen we de dorpen zonder himmelploeg actief. Dat doen we via de verenigingen van
plaatselijk belang.
Doelstelling
Er is een gezonde balans tussen natuurlijke duisternis en een veilige leefomgeving
Het verlichten van de openbare ruimte kent voor- en nadelen. Verlichting kan zorgen voor
lichtvervuiling en het kost geld. Tegelijk kan verlichting helpen om de omgeving veilig en
leefbaar te maken. We zorgen voor een goede balans tussen die twee.
Maatregelen
VERANDERD in 2024 is 90% van de huidige installaties voorzien van LED-verlichting
In 2024 is 90% van het huidige areaal voorzien van de energiezuinige en duurzame LED-
techniek. Dit doen we door het plaatsen van nieuwe armaturen wanneer de oude (bijna) zijn
afgeschreven. Of we gebruiken retrofit, waarbij het binnenwerk wordt omgezet.
                                                                                           48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Thema Gezondheid en Leefstijl
Doelstelling
Onze inwoners sporten en bewegen om gezond te blijven
Door actief sporten en bewegen doen inwoners mee aan de samenleving. Ze werken ook
aan de eigen lichamelijke en geestelijke gezondheid. Sporten en bewegen zorgen dat
inwoners zich fitter en energieker voelen. Sporten en bewegen helpen bij een gezonde
leefstijl en een samenleving waarin iedereen meedoet.
Maatregelen
NIEUW In 2024 is in elk deelnemend dorp een nieuw sport- en beweeginitiatief
opgestart
Het Lokaal sport- en beweegakkoord Opsterland 2.0 is dé aanjager voor sport- en
beweeginitiatieven. We gaan met de hulp van de buurtsportcoaches in gesprek met
verenigingen. Zo start in elk deelnemend dorp een nieuw sport- en beweeginitiatief.
NIEUW We stimuleren verenigingen en commerciële sportaanbieders om in 2024 drie
activiteiten voor jongeren op te zetten
De buurtsportcoaches stimuleren verenigingen en commerciële sportaanbieders om drie
activiteiten op te zetten. Dat kan samen met de buurtsportcoaches en Code Hans. Hiermee
komen jongeren op een positieve manier in aanraking komen met sport.
NIEUW We gaan in 2024 een groep niet-sporters in Gorredijk wekelijks laten sporten
en bewegen
In 2024 starten we in Gorredijk, samen met de buurtsportcoaches, een initiatief. Daardoor
gaan niet-sporters wekelijks sporten en bewegen. Dit initiatief gebeurt samen met sc
Heerenveen. Deze club gaat hiervoor actief werven onder seizoenkaarthouders die graag
wekelijks in beweging willen komen.
NIEUW In 2024 haalt minstens 50% van de scholen het Gezonde school-vignet
Wij borgen de aanpak Sûn Opsterlân als aanjager van de gezonde leefstijl. Wij stimuleren
alle basisscholen aan de slag te gaan om het Gezonde School-vignet te halen. Om dat
daarna in hun beleid vast te leggen. In 2024 doet minstens 50% van de scholen mee.
                                                                                          49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Thema Duurzaamheid
Doelstelling
De gemeente geeft het goede voorbeeld op het gebied van duurzaamheid
Wij geven als gemeente het goede voorbeeld. Daarmee inspireren we onze inwoners,
organisaties en bedrijven. We benutten kansen om onze gebouwen, ons wagenpark en ons
gereedschap te verduurzamen en duurzaam in te kopen. Goede voorbeelden maken wij
zichtbaar.
Maatregelen
VERANDERD In 2026 is de helft van ons gemotoriseerde gereedschap elektrisch
We vergroenen ons gemeentelijk wagenpark en gereedschap. In 2026 is de helft van ons
gemotoriseerde gereedschap elektrisch (ten opzichte van 10% in 2022).
NIEUW In 2024 staan we op niveau 3 op de CO2-prestatieladder
De CO2-prestatieladder is een instrument om inzicht te krijgen in de CO2-reductie binnen
onze organisatie. Wij laten ons in 2024 certificeren op de CO2-prestatieladder niveau 3. Dat
is een goed instapniveau.
VERANDERD Wij nemen in 2024 concrete maatregelen om onze gemeentelijke
gebouwen te verduurzamen
Onze bedrijfsgebouwen voldoen met de aanpassingen van de laatste jaren ruimschoots aan
de wettelijke duurzaamheidseisen. We hoeven nu dus geen grote investeringen te doen.
Bij het (groot) onderhoud benutten wij kansen om verder te verduurzamen.
    1. We plaatsen in 2024 zonnepanelen op of bij onze loods in Ureterp, eventueel in
         combinatie met opslag op en bij enkele van onze gebouwen. Het is overigens nog
         onzeker of het netwerk teruglevering mogelijk maakt en of het dus economisch een
         reële mogelijkheid is.
    2. We voeren in 2024 duurzaamheidmaatregelen uit bij MFC Dundelle in Bakkeveen.
                                                                                           50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Wij halen in 2025 een energiebesparing van een equivalent van 150.000 MWh
Om in 2035 energieneutraal te zijn, realiseren we een energiebesparing van 150.000 MWh
ten opzichte van het jaar 2018. Eind 2026 hebben we daarvan 100.000 MWh gerealiseerd.
Maatregelen
In 2024 voeren we met drie dorpen/energiecoöperaties plannen uit om aardgas te
besparen
Op basis van de transitievisie warmte en ons uitvoeringsprogramma werken we nu al met
dorpen een campagne uit om energie te besparen. We gaan in 2024 verder met campagnes
in minimaal drie nieuwe dorpen.
NIEUW We geven in 2024 uitvoering aan de specifieke uitkering lokale aanpak isolatie
We hebben van het Rijk (Nationaal Isolatie Programma) geld gekregen voor de aanpak van
slecht geïsoleerde koopwoningen (labels D, E, F, G) onder de gemiddelde WOZ-waarde.
Daarvoor hebben we binnen OWO-verband een plan van aanpak uitgewerkt. Dat hebben we
ook provinciaal afgestemd.
In 2024 werken we het plan van aanpak isolatie Opsterland verder uit en dan voeren we het
ook uit. In onze communicatie en ondersteuning richten we ons daarbij vooral op
woningeigenaren die ook in aanmerking komen voor de subsidieregeling ‘Aanpak
energiearmoede door energiebesparing’. Bij de uitvoering betrekken wij de energiecoaches.
VERANDERD We geven in 2024 in onze (prestatie)afspraken met woningcorporaties
over de verduurzaming van woningen specifiek aandacht aan eigenaren van
voormalige huurwoningen
Met de corporaties en de huurdersorganisatie maken we jaarlijks afspraken over de
verduurzaming van de sociale huurvoorraad. Wij stimuleren de corporaties daarbij om
planmatig onderhoud en kwaliteitsverbetering niet alleen te doen. In 2024 is ons doel dat ze
eigenaren van voormalige huurwoningen van hetzelfde type (in dezelfde rij/straat) hierbij
betrekken. We zullen de eigenaren dan actief informeren over subsidiemogelijkheden.
Wij bouwen in 2024 het energieloket verder uit
Informatie en advies over energiebesparing is laagdrempelig toegankelijk. Daarvoor is er het
energieloket. Dit bestaat uit een netwerk van lokale energiecoaches, energie-adviseurs, het
digitale (telefonische) duurzaamheidsloket en ondersteunende professionals. We gaan dit
netwerk in 2024 verder uitbouwen en verstevigen.
1.   Er zijn nu in totaal circa 40 energiecoaches in bijna alle dorpen van onze gemeente. Dit
     aantal houden we in stand door opleiding, bijscholing en ondersteuning.
2.   We updaten de lijst van beschikbare energieadviseurs in de regio.
3.   We subsidiëren het opstellen van woningverbeterplannen door deze adviseurs.
4.   We onderzoeken de mogelijkheid van een ‘OWO-energiebureau’. Daar kunnen vooral
     minder zelfredzame inwoners terecht. Ze krijgen ondersteuning bij energiebesparing en
     bij het verduurzamen van hun woning. Vanuit dat energiebureau coördineren we de
     inzet van energiecoaches en –adviseurs.
5.   Daarnaast blijven we gebruik maken van het digitale/telefonische loket.
                                                                                            51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Wij realiseren in 2035 een equivalent van 450.000 MWh duurzaam opgewekte energie
Opsterland is in 2035 energieneutraal. Daarvoor is aan de ene kant energiebesparing nodig,
Aan de andere kant hebben we een duurzame opwek van 450.000 MWh energie nodig. Dit
bereiken we met energie uit zon, wind en groen gas uit mono-mestvergisting en
energieopslag.
Maatregelen
We brengen in 2024 de meest geschikte locaties voor de opwek van duurzame energie
in kaart
Onze gemeente heeft veel opgaven die invloed hebben op het gebruik en de beleving van
ons landelijk gebied. Naast de energietransitie gaat het om infrastructuur, uitbreiding van
bedrijfsterreinen, woningbouw en het Frysk Programma Landelijk Gebied. Deze opgaven
gaan wij in samenhang bekijken. Wij zijn in 2023 met een ruimtelijke puzzel begonnen. In
2024 leidt dat tot een kansenkaart. Daarbij betrekken wij de samenleving. De gemeenteraad
heeft daarin het laatste woord.
De resultaten verwerken wij in het Zonneplan en het Omgevingsplan en brengen wij in in de
Regionale Energie Strategie (de RES).
We doen in 2024 onderzoek naar (kleinschalige) collectieve warmte-oplossingen
Voor het overgrote deel van onze gemeente zijn (individuele) volledig elektrische of hybride
warmteoplossingen het enige warmte-alternatief voor aardgas. Op een aantal locaties zijn
misschien kleinschalige collectieve warmte-oplossingen (in combinatie met aquathermie,
warmteopslag) mogelijk. De haalbaarheid daarvan gaan we in 2024 onderzoeken.
Omdat de problematiek in de rest van Friesland vergelijkbaar is, doen we dit in provinciaal
verband, in aansluiting op de Regionale Energie Strategie (de RES).
NIEUW We stellen in 2024 een businessplan voor het oprichten van een gemeentelijke
energiecoöperatie op
In 2023 hebben we het onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf afgerond.
Aanvullend op de conclusies en aanbevelingen blijven er nog belangrijke vragen. We hebben
meer inzicht nodig. Wat levert een gemeentelijke energiecoöperatie ons op? Hoe
levensvatbaar is zo'n coöperatie? Om die vragen te beantwoorden, laten we een
businessplan opstellen. Dat plan geeft inzicht in de (langjarige) opbrengsten. Ook laat het de
risico’s zien om met een gemeentelijke energiecoöperatie mee te doen in een of meer
commerciële initiatieven.
Het businessplan is in 2024 klaar. Op basis van dat plan volgt een nieuw voorstel aan de
gemeenteraad.
                                                                                             52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Wij geven in 2024 invulling aan de transitievisie warmte voor onze gemeente
Eind 2021 heeft de gemeenteraad de transitievisie warmte opgesteld. In 2024 geven wij
invulling aan deze visie met een aantal taken en activiteiten.
1.   We gaan verder met het opstellen van dorp-/wijkuitvoeringsplannen. De ervaringen die
     we nu in drie dorpen opdoen gebruiken we in andere dorpen.
2.   We doen aan de Friese Energietafel (FET) mee aan haalbaarheidsonderzoeken naar
     (semi-)collectieve warmte-alternatieven.
3.   We communiceren het hele jaar door. De communicatie is gericht op bewustwording en
     het belang van aardgasvrij-ready maken.
De transitievisie geeft op dorps-/wijkniveau een eerste richting aan het alternatief voor het
verwarmen met aardgas (met ruimte voor individuele initiatieven). We houden in de dorp-
wijkuitvoeringsplannen rekening met zo laag mogelijke maatschappelijke kosten en met de
technische mogelijkheden.
                                                                                              53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden
Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden
Plattelandsgemeente
Opsterland is een plattelandsgemeente met 16 vitale dorpen en een uniek en gevarieerd
landschap.
Omgevingswet
De nieuwe Omgevingswet treedt vanaf 2024 geleidelijk in werking. Deze wet vraagt van ons
als gemeente anders denken en handelen. We zorgen voor een goed samenspel tussen de
gemeente en de samenleving. In de Omgevingsvisie 2015 - 2030 hebben we daarvoor al
belangrijke stappen gezet. We hebben in 2023 een actuele Omgevingsvisie vastgesteld,
passend bij de Omgevingswet.
Wonen
De gemeenteraad heeft in 2023 de Woonvisie Opsterland vastgesteld. De Woonvisie geeft
richting bij het maken van prestatieafspraken met woningcorporaties en bij het maken van
afspraken met andere maatschappelijke partners en met de dorpen. De Woonvisie is - voor
zover het om wonen gaat - bepalend voor dorpsvisies, voor het gemeentelijk grondbeleid.
Tot slot stuurt de Woonvisie in de keuze op welke locaties woningbouw gewenst en mogelijk
is.
Actueel zijn verder de afspraken met het Rijk over de verdeling van de woningbouwplannen.
Bestemmingsplannen en Omgevingsplan
Onze planologische producten (bestemmingsplannen/het omgevingsplan) zijn actueel. De
bestemmingsplannen voor het buitengebied, voor de bebouwde kommen en voor de
bedrijventerreinen en de beheerverordeningen die nog van kracht zijn, zijn (afzonderlijk) te
raadplegen op www.ruimtelijkeplannen.nl (landelijke website).
Initiatieven
We ondersteunen, als dat kan en past, ideeën en/of initiatieven voor ruimtelijke ontwikkeling.
Regionaal
Wij hebben als gemeente belang bij een toekomstbestendig Friesland. Daarvoor is goede
bereikbaarheid noodzakelijk. Met het Deltaplan voor het Noorden (en de Lelylijn) willen het
Rijk, de vier noordelijke provincies en gemeenten de bereikbaarheid en het wonen en
werken in Noord-Nederland verbeteren. Grootschalige verstedelijking van onze gemeente is
bij het verbeteren van bereikbaarheid niet het doel.
                                                                                             54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Kaderstellende documenten
Omgevingsvisie 2023
Woonvisie (2023)
Welstandsnota Opsterland (laatste wijziging 2009)
Regionale woningbouwafspraken Zuidoost Fryslân 2022-2026
Regionale Woondeal 2020 - 2030
Nota grondbeleid (2018-2021)
Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Fysieke Ruimtelijke
Leefomgeving 2020-2024 OWO-gemeenten
Omgevingsplan
Reguliere werkzaamheden
Diverse planologische producten
Uitvoering grondbeleid en grondzaken
Accounthouderschap initiatieven samenleving
Planbegeleiding
Accounthouderschap en prestatieafspraken Woningcorporaties en huurdersorganisatie
                                                                                  55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Thema Ruimtelijke ordening
Doelstelling
De gronden in Opsterland hebben een functie die goed is afgestemd op de functie
van de andere (aangrenzende) gronden
De nadruk ligt op de taken die we als gemeentelijke overheid hebben. Daarnaast speelt een
aantal ontwikkelingen op een hoger niveau. Denk aan NOVEX en NOVEX-Lelylijn en aan het
Nationaal en het Fries Programma Landelijk Gebied, de energie-infrastructuur en de Blauwe
Drager.
Maatregelen
In 2024 voeren we de nieuwe Omgevingswet uit zoals dat moet
De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Het uitgangspunt bij de
Omgevingswet is ‘decentraal wat kan, centraal wat moet’. De overgang naar de nieuwe wet
betekent een grote veranderopgave. Dat geldt niet alleen voor de inhoud maar ook voor hoe
de ambtelijke organisatie haar werk doet.
We hebben de Omgevingsvisie in 2023 al aangepast aan de Omgevingswet. De
bestemmingsplannen zijn per 1 januari 2024 van rechtswege omgezet naar een
Omgevingsplan. Dit is daarmee nog geen 'echt 'omgevingsplan. Tot 2032 is een
overgangsperiode. Dan moet ons Omgevingsplan helemaal passen bij de Omgevingswet.
In 2024 is de Omgevingswet van kracht. De dienstverlening aan de inwoners hebben we
daarop aangepast.
Wij stellen in 2024 ruimtelijk kwaliteitsbeleid vast
Bij het welstandsbeleid gaat het ook om het erfgoedbeleid (zie Thema Landschap, Natuur,
Biodiversiteit, Landbouw en Erfgoed). We beschermen zo cultuurhistorische waarden in de
ruimtelijke omgeving.
1. We actualiseren in 2024 het gemeentelijk welstandsbeleid, passend bij de
    Omgevingswet.
2. We ronden in 2024 samen met de andere Friese gemeenten het onderzoek af naar hoe
    we het adviesstelsel rond de ruimtelijke kwaliteit kunnen vormgeven.
                                                                                        56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Thema Wonen
Doelstelling
De woningvoorraad kent mogelijkheden voor doorstroming
Gezonde doorstroming is nodig om iedereen aan een betaalbare woning te helpen. Al langer
is de doorstroming in de koop- en huursector gering. Waar we dat lokaal kunnen
beïnvloeden, nemen we maatregelen om die doorstroming te bevorderen.
Maatregel
NIEUW De gemeenteraad stelt in 2024 een ‘Huisvestingsverordening - urgentie’ vast
Om invloed te hebben op de doorstroming, is het instrument van een
‘Huisvestingsverordening - urgentie’ een hulpmiddel. Daarom stelt de gemeenteraad in 2024
zo'n verordening vast.
                                                                                        57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Thema Landschap, Natuur, Biodiversiteit, Landbouw en Erfgoed
Doelstellingen
Het behoud van waardevolle historische objecten is geborgd in beleid
In 2023 zijn we gestart met gemeentelijk monumentenbeleid. In 2024 bouwen we dit verder
uit. Onder andere door een begin te maken met het aanwijzen van gemeentelijke
monumenten. Dit gebeurt met medewerking van de eigenaren.
Maatregelen
We hebben in 2024 instrumenten voor het behoud van waardevolle historische
objecten en erfgoed
In 2023 heeft de gemeenteraad een Erfgoedverordening vastgesteld als vervolg op onze
Monumentenverordening. We zetten in 2024 de volgende stappen.
1.   We ontwikkelen in 2024 een cultuurhistorische waardenkaart en een archeologische
     verwachtingskaart en beleidsadvieskaart.
2.   We stellen in 2024 een nieuwe beleidsnotitie archeologie en cultuurhistorie op. Daarmee
     beschermen we archeologisch en cultuurhistorisch waardevolle relicten. We werken ook
     aan een landschapsbiografie.
3.   We ronden in 2024 de Kerkenvisie af. Daarin regelen we het duurzaam behoud van
     kerkgebouwen. Ook starten we met de ontwikkeling van funerair erfgoedbeleid.
     Daarmee zorgen we voor cultuurhistorisch waardevolle grafstenen en begraafplaatsen.
4.   We starten in 2024 met een inventarisatie en een beoordeling van historische interieurs.
Doelstelling
We behouden landschappelijk en cultuurhistorisch kenmerkende elementen
In de ruimtelijke omgeving zijn gezichtsbepalende kenmerken en de landschappelijke en
cultuurhistorische elementen op juiste waarde geschat. Wij behouden die voor toekomstige
generaties.
Maatregelen
In 2024 onderzoeken we de mogelijkheid om een beschermde status te geven aan
beeldbepalende delen van het landschap
We onderzoeken in 2024 de mogelijkheid om een beschermde status te geven aan
beeldbepalende delen van het landschap.
                                                                                           58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen en vastgoed
Doelstelling
Het gemeentelijk vastgoed is geschikt voor de doelen die in de begroting staan
Met de kadernota Vastgoedbeleid (2022) sluiten we aan bij andere beleidsstukken, zoals het
dorpshuizenbeleid. We monitoren het maatschappelijk vastgoed. Daarbij letten we op het
actuele en mogelijk toekomstige gebruik. We bepalen dan welke ingrepen wenselijk of nodig
zijn (beheer, onderhoud, renovatie, (ver-) nieuwbouw enzovoort).
Maatregelen
Wij organiseren in 2024 het vastgoedbeheer volgens de kadernota Vastgoedbeleid
(2022)
In 2024 voeren wij de beleidskaders uit de kadernota Vastgoedbeleid in.
1.   We stemmen taken en rollen af van de verschillende beleidsdomeinen met
     vastgoedexploitatie en het vastgoedbeheer.
2.   We beoordelen het nuttig en effectief gebruik door (maatschappelijke) organisaties en
     verenigingen.
3.   We leggen een financieel gezonde, nuttige en effectieve verkoop- en
     verwervingsstrategie vast. Daarbij gaan we de exploitatie in beginsel stoppen als de
     tekorten oplopen of het gebouw zijn functie verliest.
4.   We realiseren kostprijs dekkende huurprijzen in relatie tot subsidies vanuit
     maatschappelijk beleid.
5.   We verduurzamen het vastgoed ten behoeve van klimaatdoelstellingen.
6.   We realiseren duurzame instandhouding, vernieuwing en renovatie als dat (financieel)
     kan.
                                                                                           59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Wij hebben een toekomstgericht woonklimaat
We hebben een toekomstgericht woonklimaat. Dat sluit aan bij de ontwikkeling van de
bevolkingssamenstelling. Het draagt bij aan de leefbaarheid van de woonomgeving.
In de Regionale Woondeal Zuidoost Fryslân heeft Opsterland vijf zogenoemde
sleutelprojecten opgevoerd (Loevestein fase 5 Gorredijk, Aylvalân Bakkeveen, Fûgelliet
noord Ureterp, Terwispel Kolderveen en Langezwaag noord). Dit zijn projecten die een
bijdrage leveren aan de volkshuisvestelijke doelen (voldoende betaalbare woningen,
corporatiewoningen en wonen en zorg voor ouderen). Rijk, provincie en gemeente vinden
dat we daar tijd en geld in moeten steken. Binnen deze vijf sleutelprojecten realiseren wij 410
woningen.
In de Woonvisie gemeente Opsterland staat verder dat we in elk dorp woningbouw mogelijk
maken binnen de rode contouren (zoals opgenomen in de provinciale
omgevingsverordening). Zo kunnen we bestaande initiatieven ondersteunen en
binnenstedelijke mogelijkheden (zoals vrijkomende scholen) benutten.
Maatregelen
VERANDERD We zetten in 2024 concrete stappen in de sleutelprojecten woningbouw
1.   We gaan in 2024 aan de slag met de sleutelprojecten. Daarin voeren we actief
     grondbeleid.
2.   We starten de planvoorbereiding voor Loevestein fase 5 (300 woningen).
3.   Voor de binnenstedelijke gebieden maken we herstructurering en transformatie van
     bestaand vastgoed mogelijk.
                                                                                             60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>61</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>