<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>(ontwerp)Begroting 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Pagina 2 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1.                    Inleiding ......................................................................................................................... 4

1.1                   Leeswijzer ........................................................................................................... 4
1.2                   Opzet en samenvatting begroting 2025 ............................................................. 4

2.                    Ontwikkelingen .............................................................................................................. 7

2.1                   Externe ontwikkelingen ...................................................................................... 7
2.2                   Doorontwikkeling ................................................................................................ 9

3.                    Programma’s ............................................................................................................... 11

3.1                   Programma Vergunningverlening en specialistisch advies .............................. 11
3.2                   Programma Toezicht en handhaving ............................................................... 15
3.3                   Programma Bedrijfsvoering (incl. management) .............................................. 18

4.                    De financiële begroting 2025...................................................................................... 21

4.1                   Uitgangspunten ................................................................................................ 21
4.2                   Overzicht van baten en lasten .......................................................................... 23
4.3                   Financieel meerjarenperspectief ...................................................................... 28
4.4                   Geprognosticeerde balans en toelichting ......................................................... 29

5.                    Paragrafen ................................................................................................................... 30

5.1                   Paragraaf bedrijfsvoering ................................................................................. 30
5.2                   Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................... 30
5.3                   Paragraaf financiering ...................................................................................... 31

Bijlage 1: Bijdragen per deelnemer..................................................................................................... 32

Bijlage 2: Specificatie plusuren per deelnemer ................................................................................. 38

Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer ........................................................................ 39

Bijlage 4: Overzicht taakvelden ........................................................................................................... 40

Bijlage 5: Risicoanalyse 2025 .............................................................................................................. 41

Bijlage 6: Begrote aantal meldingen bodem en asbest ..................................................................... 43

Bijlage 7: Collectieve taken ................................................................................................................. 44

Bijlage 8: Uitwerking thema’s en doelen bedrijfsvoering ................................................................. 45




                                                                       Pagina 3 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
Voor u ligt de (ontwerp)begroting 2025 en de meerjarenbegroting tot en met 2029 van de FUMO. De
kaders voor deze begroting volgen uit de Kadernota 2025-2029, die is vastgesteld door het algemeen
bestuur op 14 december 2023.

Proces en planning
De raden van de deelnemende gemeenten, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van
Wetterskip Fryslân ontvangen de (ontwerp)begroting, zodat zij in de gelegenheid zijn hun zienswijzen
naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur (DB) van de FUMO. Het DB reageert met een
reactienota op de ingediende zienswijzen en maakt de afweging of deze zienswijzen nog
aanleiding geven om de ontwerpbegroting 2025 te wijzigen. De leden van het algemeen bestuur (AB)
van de FUMO stellen de begroting 2024 uiteindelijk vast. De planning is als volgt:

 Vaststelling ontwerpbegroting door DB                                        1 februari 2024
 Toezending ontwerpbegroting voor zienswijze aan gemeenteraden,               5 februari 2024
 Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân
 Toelichting door de FUMO in commissie- of raadsvergaderingen                 februari t/m april 2024
 op uitnodiging van de deelnemers
 Einde zienswijzen termijn (uiterlijke datum)                                 6 mei 2024
 Vaststelling (concept)begroting 2025 door het DB van de FUMO                 13 juni 2024
 Vaststelling begroting 2025 door het AB van de FUMO                          11 juli 2024
 Toezending begroting aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en            15 september 2024
 Koninkrijksrelaties (uiterlijke datum)


1.1 Leeswijzer
In hoofdstuk twee staan de externe ontwikkelingen in wet- en regelgeving beschreven, waar we ons
op moeten voorbereiden. Verder gaat dit hoofdstuk in op de doorontwikkeling van de organisatie, het
interbestuurlijk programma ter versterking van het stelsel van Vergunningverlening, Toezicht en
Handhaving (VTH-stelsel) en de krapte op de arbeidsmarkt. In hoofdstuk 3 wordt per programma (3.1
vergunningverlening en specialistisch advies, 3.2 toezicht en handhaving en 3.3 bedrijfsvoering)
beschreven wat we willen bereiken, wat we hiervoor gaan doen en wat het gaat kosten. De financiële
begroting 2025 is in hoofdstuk 4 opgenomen. Tot slot zijn in hoofdstuk 5 de paragrafen
bedrijfsvoering, weerstandsvermogen en risicobeheersing en financiering beschreven.


1.2 Opzet en samenvatting begroting 2025

Opzet begroting 2025
De opzet van de begroting volgt de indeling van de organisatie en is als volgt:
• Programma Toezicht en handhaving
• Programma Vergunningverlening en specialistisch advies
• Programma Bedrijfsvoering




                                            Pagina 4 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Deze begroting is opgesteld op basis van de huidige sturings- en financieringssystematiek. Deze is
nog niet aangepast aan de Omgevingswet, omdat ervaringscijfers met betrekking tot het werken onder
de Omgevingswet op dit moment nog ontbreken. Er is afgesproken om twee jaar na de
inwerkingtreding van de Omgevingswet een evaluatie uit te voeren en op basis hiervan kentallen en
frequenties indien nodig te herzien. Het kan daarom voorkomen dat in deze begroting terminologie
wordt gebruikt, die onder de Omgevingswet niet meer van toepassing is.

In afstemming met de drie noordelijke Omgevingsdiensten wordt gekeken naar een meer uniforme
opzet en inhoud van de planning en control producten, waaronder de begroting. De doelstelling is een
meer compacte begroting vanaf het begrotingsjaar 2026.



Samenvatting begrotingscijfers

FUMO in hoofdlijnen
De FUMO heeft 20 deelnemers: de 18 Friese gemeenten, de provincie Fryslân en het Wetterskip
Fryslân. Op jaarbasis levert de FUMO ruim 191.000 uren aan deze deelnemers. Deze uren zijn als
volgt over de taakgebieden verdeeld:



Taakgebied                              Uren op jaarbasis
Inri chti ng gebonden ba s i s ta ken                   85.161
Overi ge ba s i s ta ken                                38.012
Pl us ta ken provi nci e                                25.960
Pl us ta ken gemeente                                   13.373
Overi ge ta ken                                         28.274
Totaal uren per taakgebied                             190.781




Tabel 1: Begrote uren per taakgebied

Op totaalniveau daalt het aantal uren ten opzichte van 2024 met ca. 9.000 uur. Dit is het gevolg van
het feit dat de tijdelijke opslag m.b.t. het werken onder de omgevingswet is komen te vervallen en de
benodigde inwerkuren zijn afgenomen. Beiden zijn het gevolg van besluiten van het algemeen bestuur
van de FUMO op 14 december 2023.


Om deze uren te kunnen leveren is een formatie begroot van 180,5 fte, waarvan ruim 140 in het
primaire proces. Deze formatie is als volgt over de afdelingen verdeeld.


Afdeling                                          Begrote FTE per afdeling
Vergunningverlening en Specialistisch Advies                                  59,0
Toezicht en handhaving                                                        81,3
Bedrijfsvoering (BV)                                                          28,2
Management (MAN)                                                              12,0
Totaal formatie FUMO                                                         180,5




Tabel 2: Begrote fte per afdeling




                                                                   Pagina 5 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Begroting
                               Begroting
Begroting                                      Begroting
                                2024 -                   Verschil    %
(Bedragen x € 1000)                              2025
                               wijziging
Lasten
Personeelskosten                     18.818        18.426    -392     -2,1%
Overige personeelskosten              1.087         1.140      53      4,9%
Kapitaallasten                           85           214     129    151,8%
Wagenpark                               195           202       7      3,6%
Huisvesting                             695           720      25      3,6%
Administratie                            56            58       2      3,6%
ICT                                     500           593      93     18,6%
Overige kosten                          250           284      34     13,6%
Onvoorzien                              100           104       4      3,6%
Ontwikkelkosten                         257           367     110     42,8%
Implementatie omgevingswet               75            75       0      0,0%
Totale lasten                        22.118        22.183      65      0,3%

Baten
Baten uit extra opdrachten              683           874     191     28,0%
Specifieke uitkeringen                  555           656     101     18,3%
Renteopbrengst                            0           150     150    >100%
Deelnemersbijdrage                   20.880        20.502    -378     -1,8%
Totale baten                         22.118        22.183      65      0,3%

Saldo baten en lasten                      0           0         0

Tabel 3: Begroting 2024


De totale omvang van de begroting 2025 is nagenoeg gelijk gebleven aan de begroting van 2024,
ondanks de toegepaste indexeringen van ca € 1.2 mln.

Dit komt vooral doordat de incidentele opslag op de uren met betrekking tot het wennen aan het
werken op de Omgevingswet is komen te vervallen. Ook is de genormeerde flexibele schil verlaagd
van 20% naar 15%, conform de uitgangspunten die in de kadernota zijn vastgelegd. Tenslotte is het
aantal inwerkuren fors verlaagd, ook conform de uitgangspunten in de kadernota.

In hoofdstuk 4 wordt de begroting nader toegelicht.


Financiële positie
De financiële positie van de FUMO is stabiel. Het positieve resultaat over 2022 is toegevoegd aan de
algemene reserve. De algemene reserve bedraagt € 1.2 miljoen.

Op basis van een risico-inventarisatie is de benodigde omvang van het weerstandsvermogen bepaald
op € 1.119.000. Het werkelijke weerstandsvermogen voldoet aan deze norm. De omvang van de
algemene reserve is toereikend om eventuele risico’s op te vangen.


Besluit begroting en verantwoording
In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn de wettelijke eisen vastgelegd voor de opzet en
inhoud van de begroting en jaarrekening. Voor gemeenschappelijke regelingen is de vernieuwde BBV
van kracht met ingang van de begroting 2018. De ontwerpbegroting 2025 van de FUMO is opgezet
conform de voorschriften van de vernieuwde BBV.




                                               Pagina 6 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Ontwikkelingen
2.1 Externe ontwikkelingen

Ontwikkelingen Omgevingswet
In de jaren voorafgaand aan 2024 is vooral aandacht besteed aan de voorbereidingen die nodig zijn
voor de komst van Omgevingswet. Om te kunnen werken volgens en onder de nieuwe Omgevingswet
zijn producten en diensten, de werkprocessen, samenwerkingsafspraken en systemen aangepast.
Sinds 2024 is de Omgevingswet van kracht. Wij hebben ons samen met de deelnemers ingespannen
om ook daadwerkelijk te kunnen gaan werken conform de juridische en technische kaders van de
Omgevingswet. Vanaf 2025 gaan we verder met het doorontwikkelen van het gedachtegoed van de
Omgevingswet: het creëren van een samenhangend, eenvoudig en flexibel juridisch kader voor de
fysieke leefomgeving, waarbij de nadruk ligt op duurzaamheid, kwaliteit, lokale autonomie en
participatie. Het doel is de leefomgeving te beschermen en te verbeteren, terwijl het ook ruimte biedt
voor maatschappelijke en economische ontwikkeling. Met de komst van de Omgevingswet verandert
het volume, de aard en de doorlooptijd van de producten en diensten die de FUMO moet gaan
leveren. De doorvertaling en de financiële consequenties hiervan staan uitgewerkt in de
begrotingswijziging 2024 die in het AB van 14 december 2023 is vastgesteld.

De FUMO wil de komende jaren haar inhoudelijke bijdrage leveren. De FUMO is nu vooral gericht op
het verlenen van vergunningen en op het toezicht houden en handhaven aangaande milieuwetgeving
en -regelgeving. Maar gezien de strekking van de Omgevingswet kan de FUMO daarnaast, in
opdracht van deelnemers, expertise en middelen bieden c.q. ontwikkelen om de integratie van
ruimtelijke normen en milieunormen in omgevingsplannen mogelijk te maken. De FUMO heeft als taak
om milieubelangen te behartigen en de milieukwaliteit te waarborgen. Door betrokkenheid bij de
omgevingsvisies en de omgevingsplannen kan de FUMO input leveren en helpen bij het vertalen van
doelen en ambities naar regels, concrete maatregelen en voorschriften. De FUMO kan ook adviseren
over mogelijke milieueffecten van voorgestelde ontwikkelingen en kan maatregelen voorstellen om
negatieve effecten te minimaliseren. Met gespecialiseerde kennis en expertise op het gebied van o.a.
energie, bodem, circulaire economie, geluid, trillingen, luchtkwaliteit en geur, maar ook op het gebied
van de huidige en nieuwe regelgeving, de milieueffecten, vergunningverlening en handhaving.
Deelnemers kunnen op deze wijze in een bredere zin gebruik maken van de FUMO. Deze werkwijze
wordt geadviseerd door de commissie van Aartsen en vertaald in het Interbestuurlijk Programma (IBP)
VTH.

Actualiseren vergunningen
Vanaf 2025 gaat de FUMO zich actiever bezighouden met het actualiseren van vergunningen. Een
eerste inventarisatie heeft geleid tot de constatering dat een groot deel (75%) van de
vergunningplichtige bedrijven beschikt over een vergunning die ouder is dan 10 jaar. In totaal zijn er
circa 1.000 vergunningplichtige bedrijven. Conform het VTH-beleid is het voorstel om eens in de 10
jaar de vergunningssituatie te beoordelen en waar sprake is van een verouderde vergunning deze
vergunning aan te passen. In totaal is de inschatting dat hiermee per jaar ruim 6.000 uur zijn gemoeid.
In de begroting 2025 zal per gemeente het aantal uur worden opgenomen op basis van het aantal
vergunningplichtige bedrijven per gemeente. Actualiseren van vergunningen is nodig om vergunde
bedrijven te verplichten aan de nieuwste en meestal strengere eisen (Best beschikbare technieken) te
voldoen hetgeen ons leefmilieu en gezondheid ten goede komt. En het is nodig zodat het houden van
toezicht kan plaatsvinden op basis van de nieuwe regelgeving.




                                            Pagina 7 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen van het interbestuurlijk programmaplan (IBP)
De conclusies uit het rapport van de commissie ‘Van Aartsen’ maken het nodige los en hebben geleid
tot het Interbestuurlijk programma (IBP VTH). In het programma worden de aanbevelingen van de
commissie opgepakt en verder gezamenlijk (drie ministeries, VNG, IPO, od.nl) uitgewerkt. Elke
deelnemende partij is daarbij verantwoordelijk voor adequate betrokkenheid van de eigen achterban,
de benodigde bestuurlijke inbedding en de organisatie van het noodzakelijke commitment.
Gezamenlijk is het Programmaplan versterking VTH-stelsel gemaakt. De primaire focus van het
programma is het op orde krijgen van de uitvoering van de basistaken. De omgevingsdienst moet in
staat zijn om de opgedragen taken op een professionele manier uit te voeren. De effectiviteit en
slagvaardigheid van de omgevingsdiensten moet gelet daarop worden versterkt. De rol die
omgevingsdiensten spelen wordt in het programma echter breder gezien. De maatschappij staat voor
grote transitieopgaven: de energietransitie, de stikstofopgave, woningbouwopgave, klimaatadaptatie
en circulariteit. Het is, binnen het programma, de ambitie van het Rijk, provincies en gemeenten dat
de omgevingsdiensten klaar zijn om een essentiële rol te pakken in de grote transitieopgaven waar
Nederland voor staat.

Het Interbestuurlijk Programma bevat de volgende pijlers:

1.   Robuuste omgevingsdiensten en financiering
2.   Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en vervolging
3.   Informatie-uitwisseling en datakwaliteit
4.   Kennisinfrastructuur inclusief arbeidsmarkt
5.   Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving
6.   Monitoring kwaliteit milieutoezicht

Ten aanzien van pijler 1 is er plan van aanpak geschreven om te kunnen voldoen aan de
robuustheidscriteria, dit document zal behandeld worden tijdens de extra ingelaste AB-vergadering
van 29 februari 2024. De uitvoering van het plan van aanpak zal, indien vastgesteld, in 2024 en 2025
verder vorm krijgen. Daarnaast vindt er in het kader van pijler 1 ook een onderzoek plaats naar de
financiering van Omgevingsdiensten. Op 4 oktober 2023 is een contourennota opgeleverd, waarin de
belangrijkste bevindingen worden gepresenteerd. Zo blijken er grote verschillen te bestaan in de
financieringssystematieken van de omgevingsdiensten in Nederland. Ook worden in de contourennota
voorstellen gedaan om te komen tot een stabiele financiering voor de taken en opgaven van
omgevingsdiensten. De contourennota is vervolgens voorgelegd aan diverse partners (gemeenten,
het Rijk, IPO en de koepel van de omgevingsdiensten). Op basis van de reacties van deze partners
worden de voorstellen aangescherpt. Dit zal in de loop van 2024 verder vorm en inhoud krijgen.
Ten aanzien van pijler 6 heeft er eerder een visitatie bij de FUMO plaatsgevonden. Naar aanleiding
van deze visitatie is er een plan van aanpak opgesteld om de voorgestelde verbeteringen te
implementeren. Dit plan van aanpak zal behandeld worden tijdens de AB-vergadering van 11 april
2024. Ook voor dit plan van aanpak geldt dat het in 2024 en 2025 meer vorm zal gaan krijgen.


Energiebesparingsplicht
Het Toezicht en de Handhaving op de plicht tot energiebesparing was al een basistaak voor de
‘grootverbruikers’ (niet zijnde ETS bedrijven), maar is per 1 juli 2023 uitgebreid. De FUMO zal dat
toezicht vanaf 1 januari 2025 gaan uitvoeren, conform besluit in het AB van 6 april 2023.

De werkgroep Energie is in opdracht van het VTH Managementoverleg bezig om de consequenties
van de nieuwe wettelijke energietaak in kaart te brengen (eind 2023). Het Plan van Aanpak
Energiebesparing, waarin de organisatie en financiering is meegenomen is gereed. De taakuitvoering




                                            Pagina 8 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>(aantallen) zal in eerste instantie indicatief zijn op basis van CBS-data. De controlefrequentie is in de
AB-vergadering van 19 oktober 2023 vastgesteld. Voor deze taak is in de begroting 1.870 uur (1.4 fte)
opgenomen.

Ontwikkelingen circulaire economie, energietransitie en Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
Door de transities die nu plaatsvinden op het gebied van energie en grondstoffen ontstaan nieuwe
bedrijven en bedrijfsprocessen en gaan de technische ontwikkelingen erg snel. Denk hierbij aan de
ontwikkelingen rond waterstof als energiedrager, aardgasloze wijken, grootschalige opslag van
elektrische energie in batterijen, windturbines, grote vergisters, en bodemenergiesystemen.
Deze ontwikkelingen komen vanuit de maatschappij en om deze te kunnen reguleren moet de FUMO
investeren in capaciteit en kennis. Zodat FUMO het juiste advies kan geven, de juiste vergunning kan
verlenen en het daarop volgend toezicht kan verrichten. Daarmee is er ook samenhang met de
doelstellingen vanuit pijler 1 IBP VTH waarbij omgevingsdiensten voldoende robuust moeten zijn om
hun rol te kunnen pakken in de ontwikkelingen waar Nederland voor staat.

Voor de werkwijze Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) is het AB door middel van een notitie
geadviseerd tijdens de AB vergadering van 19 oktober 2023. Het AB heeft de FUMO opdracht
gegeven tot het opstellen van een plan van aanpak rondom ZZS. In het plan van aanpak zal
inzichtelijk worden gemaakt wat we hebben te doen op het gebied van ZZS en wat de financiële
consequenties zijn daarvan. Daarover zal dan nog nadere besluitvorming plaatsvinden in 2024, wat
ook zijn effect zal hebben op de periode vanaf 2025.

De aanpak op het gebied van Circulaire Economie (CE) wordt gefinancierd door de provincie. Zij
hebben de behoefte uitgesproken dat de Friese gemeenten ook gaan bijdragen aan het stimuleren
van een circulaire economie. In 2024 willen wij graag in gezamenlijkheid met de provincie en
gemeenten verkennen wat de mogelijkheden hierin zijn.

Omdat deze ontwikkelingen nog in de beginfase zitten, wordt ervoor gekozen deze niet mee te nemen
in de begroting voor 2025.


2.2 Doorontwikkeling
Voor de doorontwikkeling binnen de FUMO zal in eerste instantie een beroep worden gedaan op de
ontwikkelkracht binnen de eigen organisatie. Voor een goede implementatie van nieuwe
ontwikkelingen is de participatie van medewerkers uit de primaire processen nodig. Voor de deelname
van medewerkers aan projecten wordt het structurele ontwikkelbudget ingezet.

In 2025 hebben we het eerste jaar van werken onder de Omgevingswet achter de rug. Vervolgens zal
er naar verwachting veel aandacht uitgaan naar het verder doorontwikkelen van de manier van
werken onder de Omgevingswet. Verder zullen we te maken krijgen met verschillende
maatschappelijke opgaven waar we samen met onze deelnemers goed aan willen voldoen. De
maatschappelijke uitdagingen die wij verwachten zijn de genoemde ontwikkelingen op het gebied van
circulaire economie, energietransitie, ZZS en de uitdaging van het aantrekken en behouden van
kundig en gekwalificeerd personeel. Vanuit het IBP VTH verwachten we als FUMO gesterkt te worden
in het pakken van een essentiële rol bij deze maatschappelijke ontwikkelingen

Als FUMO willen wij graag gezamenlijk met onze deelnemers toewerken naar een efficiëntere aanpak
van toezicht. Het doel hiervan is dat we de kosten voor onze deelnemers willen beperken en met de
huidige middelen en mensen een optimaal rendement willen bereiken. We zien steeds meer taken en




                                             Pagina 9 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>verantwoordelijkheden op ons afkomen in een tijd dat deelnemers voor financiële uitdagingen staan.
We zullen keuzes moeten maken. Dit kan bijvoorbeeld door strakker risicogericht toezichthouden,
meer informatie gestuurd werken en toezichthouden op afstand waarbij toegestuurde
verantwoordingsdocumenten digitaal getoetst worden door onze toezichthouders. Mochten er
afwijkingen naar voren komen uit deze digitale toets, dan kan er alsnog voor gekozen worden om een
fysieke controle uit te voeren. Om deze werkwijze te implementeren wordt er een budget van €
100.000 opgenomen in deze begroting.

In 2023 heeft de FUMO een visie op de Informatievoorziening opgesteld. Deze visie is in
samenwerking met haar deelnemers tot stand gekomen. In 2024 zal deze visie voor bestuurlijke
behandeling worden aangeboden.




                                         Pagina 10 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3. Programma’s
In dit hoofdstuk leest u per programma:
•       wat we willen bereiken;
•       wat we ervoor gaan doen en
•       welke kosten de uitvoering met zich meebrengt (welke financiële middelen zijn er).

Voor de programma’s zijn duidelijk geformuleerde en realistische doelstellingen opgesteld (wat willen
we bereiken). Het programma ‘Bedrijfsvoering’ wijkt enigszins af qua opzet en inhoud van de
programma’s van de primaire afdelingen. Deze afdeling kent veel verschillende disciplines, die per
thema in deze begroting zijn uitgewerkt. De programma’s van het primaire proces worden verder
uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma voor de basistaken 2025 en het uitvoeringsprogramma 2025
VTH voor de provincie. Bedrijfsvoering maakt hier geen onderdeel van uit.

De collectieve taken zijn onderdeel van de uren van de programma’s ‘Vergunningverlening en
specialistisch advies’ en ‘Toezicht en handhaving’. In bijlage 7 is dit nader uitgewerkt.


3.1 Programma Vergunningverlening en specialistisch advies
De afdeling Vergunningverlening en specialistisch advies voert o.a. toetsingswerkzaamheden uit en
behandelt vergunningsaanvragen en meldingen op het gebied van milieu. Dit met in acht name van de
geldende wet- en regelgeving en met oog voor de ontwikkelingsmogelijkheden van bedrijven binnen
die wet- en regelgeving. Zo leveren wij een bijdrage aan een duurzame en gezonde leefomgeving. Wij
zijn een schakel in de keten en zoeken hierbij nadrukkelijk de samenwerking op met onze
ketenpartners, zoals de Veiligheidsregio Fryslân en Wetterskip Fryslân.

Voor de provincie Fryslân verzorgt de FUMO ook de taken op het gebied van bouwen, reclame, inrit,
kappen en slopen (BRIKS-taken).

De specialisten op het gebied van licht, trillingen, geur, geluid, lucht, bodem, ZZS en externe veiligheid
en de juristen ondersteunen de vergunningverleners en toezichthouders bij de uitvoering van hun
taken. Daarnaast wordt door individuele deelnemers regelmatig gebruik gemaakt van hun
specialistische kennis. Dit gaat via opdrachtverlening in de vorm van een plustaak of een incidentele
opdracht. Zo leveren zij hun bijdrage aan een schone, gezonde, duurzame en veilige leef- en
werkomgeving voor de inwoners van Fryslân. Voor een deel worden onze specialisten intern ingezet,
bij de ondersteuning zoals hiervoor beschreven. Het andere deel wordt rechtstreeks ingezet voor
advisering en dienstverlening aan provincie en gemeenten.


Ontwikkelingen op het gebied van vergunningverlening en specialistisch advies

Actualiseren vergunningen
Het actualiseren van vergunningen is onder de Omgevingswet een belangrijke basistaak die door de
FUMO wordt uitgevoerd. Op basis van het plan van aanpak Actualisaties, dat in afstemming met
deelnemers wordt opgesteld, worden de actualisaties van vergunningen uitgevoerd. De aard en
omvang van deze werkzaamheden volgen uit het plan aanpak. Hierbij zal ook worden beoordeeld op
welke wijze het doorlichten en actualiseren zo efficiënt mogelijk kan plaatsvinden.
Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de Omgevingsvergunning beperkte milieutoets
(OBM) komen te vervallen.




                                            Pagina 11 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS)
Het Algemeen Bestuur heeft de FUMO op 19 oktober 2023 opdracht gegeven om, in afstemming met
deelnemers, een plan van aanpak op te stellen voor ZZS bij gemeentelijke inrichtingen. Voor de
provincie geldt dat we dit al doen op basis van een thematische of landelijke aanpak (bijvoorbeeld bij
afvalbedrijven). Samen met de deelnemers wordt in 2024 een meerjarige aanpak uitgewerkt. Jaarlijks
zullen onderdelen in het uitvoeringsprogramma een plek krijgen. Wij willen de negatieve effecten van
ZZS op onze gezondheid en leefomgeving zoveel mogelijk beperken. Hiervoor willen we in kaart
brengen welke soorten ZZS veel voorkomen en bij welke bedrijven sprake is van ZZS.

Ontwikkelingen vergunningverlening
Het vakgebied van vergunningverlening is landelijk gezien volop in ontwikkeling. In 2024 zal de FUMO
voor drie belangrijke ontwikkelingen in kaart brengen of en zo ja, op welke wijze en onder welke
condities dit vanaf 2025 kan worden toegepast binnen vergunningverlening. Het betreft: Altijd Actuele
Digitale Vergunning (AADV), Robuust vergunnen en Risicogericht vergunnen. Wij willen hiermee
graag toewerken naar een effectievere en efficiëntere werkwijze waarbij we meer op specifieke risico’s
focussen, ook in relatie tot de arbeidsmarktkrapte. Bij robuust vergunnen is het doel dat er minder snel
wijzigingen optreden in de vergunning. De vergunning wordt zodanig ingericht dat deze niet
aangepast hoeft te worden bij kleine wijzigingen bij een bedrijf. Hierdoor hoeven er niet onnodig
vergunningsprocedures te worden opgestart.


Wat willen we bereiken

         Programma                                   Beoogd resultaat                       Doel 2025
        Vergunningen
          Productie                     95-105% van de werkprogramma’s en                   95-105%
                                       aanvullende opdrachten zijn gerealiseerd

            Tijdigheid                   Verlenen van advies of vergunningen                  90%
                                          (Wabo/Omgevingswet) binnen de
                                             afgesproken wettelijke termijn

                                     Totaal percentage dvo-uren voor basistaken             90-100%
                                                   dat is geleverd

                                     Totaal percentage dvo-uren voor plustaken               75-85%
                                                   dat is geleverd
             Kwaliteit               Percentage medewerkers dat voldoet aan                   80%2
                                                  kwaliteitscriteria

                                     De kwaliteit van onze besluiten meten we af              80%
                                     aan het percentage bezwaren en beroepen
                                         dat niet gegrond wordt verklaard.1
Tabel 4: Doelen programma Vergunningen en specialistisch advies




1   De afdeling is hierbij ook afhankelijk van doorlooptijden en kwaliteit van deelnemers
2Bij de bepaling van dit percentage is rekening gehouden met de situatie op de arbeidsmarkt, waardoor er meer
sprake is van instroom van zogenaamde zij-instromers en starters op de arbeidsmarkt.




                                                         Pagina 12 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Wat gaan we er voor doen
We gaan ons bezighouden met het uitvoeren van de reguleringstaken en in voorkomende gevallen
plustaken van deelnemers. In onderstaande tabel zijn deze taken weergegeven inclusief de uren zoals
opgenomen in de DVO.

    Productie                                                              2024            2025
    Productie                    Producten in uren

                                 Basistaken
                                  - Reguliere uren (incl. actualisaties)          31.327          39.405
                                  - Algemene vragen                                  917           1.015
                                  - Uren maatwerk                                  3.565           3.010
                                  - Uren onvoorzien                                1.892           2.030
                                  - Projecten                                          0               0
                                  - Opslag Omgevingswet                            7.929               0

                                 Plustaken
                                  - Regulering                                       975           1.281
                                  - Juridisch vergunningverlening3                   432
                                  - Administratieve ondersteuning                    150             150
                                  - Externe veiligheid                             1.714           1.664
                                  - Register externe veiligheid                      174             174
                                  - EED                                               50
                                  - Advies Juridisch                               1.339           1.871
                                  - Shared Service                                   147             156
                                  - Specialistisch Advies Geluid                   4.158           4.558
                                  - Specialistisch Advies Bodem                      123             123
                                  - Specialistisch advies Lucht                       50              50
                                  - Beleidsondersteuning                             180             180
                                  - Overige adviezen/diverse                         403             453



In 2025 is sprake van een toename van de reguleringsuren. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door het
opnemen van uren inzake het actualiseren va vergunningen (ca 6.000 uur). Daarnaast hebben enkele
deelnemers op eigen verzoek meer uren ingebracht op basis van ervaringscijfers van het verleden en
verwachtingscijfers richting de toekomst. Indien blijkt dat de vraag in werkelijkheid lager is, kan de
formatie relatief snel worden afgeschaald door de aanwezigheid van een flexibele schil.




3   Is samengevoegd met Advies juridisch




                                                 Pagina 13 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Welke financiële middelen zijn er


                    Programma                   2024      2025
 Vergunningverlening en Specialistisch advies Begroting Begroting
Lasten                                        7.151.092 5.982.174
Baten
- Reguliere bijdragen                         6.735.328 5.467.188
- Brikstaken                                     74.302    78.028
- Incidentele opbrengsten                       341.462   436.958
Saldo                                               -         -
Tabel 5: Productie en financiën programma Vergunningen en Specialistisch Advies



Formatie
De begrote formatie voor het programma Vergunningverlening en Specialistisch Advies bedraagt 59,0
fte.

Taakgebied                                    VSPA
Inri chting gebonden ba s i s ta ken            34,3
Overi ge ba s i s ta ken ba s i s ta ken         5,7
Pl us ta ken provi nci e                         6,8
Pl us ta ken gemeente                            7,4
Overi ge ta ken                                  4,8
  Brikstaken onverdeeld                          0,1
  Collectieve opdrachten incl ketentoezicht      1,9
  Specifieke uitkeringen                         0,0
  Incidentele opdrachten onverdeeld              2,8
Totaal                                          59,0

Tabel 6: Begrote formatie programma vergunningverlening en Specialistisch Advies




                                              Pagina 14 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3.2 Programma Toezicht en handhaving
De afdeling Toezicht en handhaving ziet toe op de naleving van de wet- en regelgeving betreffende
Milieu, Water (Indirecte lozingen), Bouw, Ruimtelijke ordening, Provinciale milieuverordening,
Zwemwater, Natuurtoezicht, Sloop in combinatie met asbest, Vuurwerk, Warmte/koude opslag,
(industriële) Grondwateronttrekkingen, Kleine luchtvaart en bodemactiviteiten. Hierbij hebben we als
doel het naleefgedrag te bevorderen teneinde het realiseren van een duurzame en gezonde
leefomgeving. Preventief toezicht op (bedrijfsmatige) activiteiten is hier een onderdeel van. We
handelen hierbij transparant, eenduidig en oplossingsgericht.


Wat willen we bereiken
We willen bereiken een veilige en schone leefomgeving conform het door de deelnemers vastgestelde
VTH beleid dan wel andere uitgangspunten van de deelnemers en dat voeren we uit middels
uitvoeringsprogramma’s. Dat betekent dat we normconform gedrag willen realiseren door te werken
met risicoanalyses en toezichtplannen voor individuele activiteiten of branches. Dit is werken
overeenkomstig het jaarprogramma voor de basistaken, dat is opgesteld op basis van het VTH-beleid
Fryslân. Het VTH-beleid Fryslân zal in 2024 geactualiseerd worden, als FUMO willen we zorgdragen
voor een kwalitatief goede uitvoering hiervan. Dit houdt ook in dat meldingen, informatieplichten en
klachten adequaat worden afgehandeld, de piketregeling wordt onderhouden en de landelijke
handhavingsstrategie Omgevingswet (overeenkomstig het VTH-beleid Fryslân) wordt aangehouden bij
bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhavingszaken. Het jaarprogramma voor 2025 wordt op
basis van het geactualiseerde VTH-beleid Fryslân opgesteld, daarnaast willen wij aanhaken bij de
ontwikkelingen en adviezen die voortkomen uit het Interbestuurlijk programma Vergunningverlening,
Toezicht en Handhaving.

Een belangrijk onderdeel voor uitvoering en handhaving4 is het risicogericht werken waarmee we de
beschikbare financiële middelen zo effectief mogelijk benutten. Onze insteek is resultaatgericht
waarbij ook aandacht is voor de trends, ontwikkelingen en innovaties, zodat we voldoende
geëquipeerd zijn om bedrijven te adviseren en/of aan te spreken. Uiteraard werken we hierbij samen
met onze (keten)partners.

Zoals benoemd in het hoofdstuk ontwikkelingen (2.2) willen wij een efficiëntere aanpak gaan hanteren
op het gebied van toezicht. Als afdeling gaan wij ons inzetten op een goede implementatie van deze
aanpak, waarbij gedacht kan worden aan meer risicogericht toezichthouden en toezichthouden op
afstand. Dit mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van het toezicht en het te bereiken effect. De
insteek is om na te gaan of er mogelijkheden zijn om met minder middelen een zelfde effect te
bereiken of met dezelfde middelen een groter effect.




4
 Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het begrip VTH niet meer gebruikt. Handhaving omvat zowel handhaving
als toezicht en onder uitvoering wordt zowel verstaan vergunningverlening als het stellen van maatwerkvoorschriften.




                                                  Pagina 15 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    Programma Toezicht                               Beoogd resultaat                                     Doel 2025
       en handhaving
          Productie                    95-105% van de werkprogramma’s en                                   95-105%
                                        aanvullende opdrachten gerealiseerd
            Tijdigheid                   - Na controle binnen twee weken                                         95%
                                                     advies/brief uit
                                      - Binnen 2 weken na hersteltermijn wordt                                   50%
                                                 hercontrole uitgevoerd5
             Kwaliteit                 - FUMO voldoet aan kwaliteitscriteria                                 80%6
                                                 - Collegiale toets                                          75%
                                       - Uitvoering m.b.v. digitale checklists                               80%
Tabel 7: Doelen programma Toezicht en handhaving


Wat gaan we er voor doen

De meest voorkomende producten in dit programma zijn het uitvoeren van niet-inrichtinggebonden
basistaken en het uitvoeren van reguliere controles bij inrichtingen. De niet-inrichtinggebonden taken
zijn toezicht op de bodemactiviteiten, vuurwerk, het behandelen van meldingen asbest en het toezicht
hierop. De uren voor de taken op het gebied van asbest zijn gebaseerd op de geprognotiseerde
aantallen en kentallen, die in afstemming met de opdrachtgevers tot stand zijn gekomen.
Voor de inrichtinggebonden taken wordt overeenkomstig het VTH-beleid Fryslân gewerkt met
brancheplannen en worden zowel integrale – als aspectcontroles uitgevoerd. In het programma VTH
voor de basistaken FUMO wordt de uitvoering van de basistaken jaarlijks nader uitgewerkt.

Wij zorgen voor uniformiteit in en handelen naar de vastgestelde kengetallen per product. Is maatwerk
nodig dan informeren wij de deelnemer hierover conform de gemaakte afspraken.

    Productie                                                                                   2024               2025
    Productie                      Producten en diensten in uren:

                                   Inrichting gebonden basistaken
                                    - Reguliere controles                                              21.268             20.740
                                    - Hercontroles                                                      7.490              7.384
                                    - Klachten                                                          2.127              2.074
                                    - Informatieverzoeken                                               1.063              1.037
                                    - Onvoorzien (meer controles dan begroot)                             100                100
                                    - Maatwerk (geen regulier product)                                  8.050              8.365

                                   Overige basistaken                                                  33.456             34.558
                                   Plustaken                                                            1.972              2.663
                                   Specifieke uitkering energie (SPUK energie)                          4.703              5.958




5
    Deze KPI geldt alleen voor het uitvoeren van toezicht waarbij de FUMO mandaat heeft de brief te versturen.
6
  Bij de bepaling van dit percentage is rekening gehouden met de situatie op de arbeidsmarkt, waardoor er meer sprake is van
instroom van zogenaamde zij-instromers en starters op de arbeidsmarkt.




                                                       Pagina 16 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Welke financiële middelen zijn er
                        Programma                             2025      2024
                  Toezicht en handhaving                    Begroting Begroting
Lasten                                                      6.617.147 7.345.304
Baten
- Reguliere bijdragen                                        6.201.383        6.830.318
- Brikstaken                                                    74.302           78.028
- Incidentele opbrengsten                                      341.462          436.958
Saldo                                                              -                -

Tabel 8:Financiën programma Toezicht & Handhaving



Formatie
De begrote formatie voor de afdeling toezicht en handhaving bedraagt 81,3 fte.

Taakgebied                                    Toezicht en handhaving
Inri chting gebonden ba s i s taken                                    28,4
Overi ge ba s i s taken ba s i s taken                                 22,3
Pl us taken provi nci e                                                12,3
Pl us taken gemeente                                                    2,4
Overi ge taken                                                         15,9
  Brikstaken onverdeeld                                                 1,0
  Collectieve opdrachten incl ketentoezicht                             7,9
  Specifieke uitkeringen                                                4,3
  Incidentele opdrachten onverdeeld                                     2,8
Totaal                                                                 81,3

Tabel 9: Begrote formatie Toezicht en handhaving




                                                       Pagina 17 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>3.3 Programma Bedrijfsvoering (incl. management)
De afdeling Bedrijfsvoering verricht werkzaamheden om het primaire proces van de FUMO zo
effectief en efficiënt mogelijk laten verlopen. De ondersteuning door de afdeling heeft betrekking op de
volgende onderdelen: personeel & organisatie, financiën & control, informatievoorziening
&automatisering, facilitaire zaken, communicatie, secretariaat & frontoffice en beleidsondersteuning &
advies.

Het programma Bedrijfsvoering is onderverdeeld in de thema’s Mensen, Huisvesting en Digitalisering.


Thema mensen
Onze medewerkers zijn ons belangrijkste kapitaal. Door het uitvoeren van periodieke medewerkers
tevredenheid onderzoeken (MTO), Periodieke medische onderzoeken (PMO), strategische
personeelsplanning (SPP) en persoonlijke gesprekken met de medewerkers heeft de FUMO inzicht in
de aandachtsgebieden en vraagstukken die bij haar medewerkers spelen.
Op basis hiervan maakt de FUMO jaarlijks keuzes, die voor haar organisatie naast wet- en
regelgeving leidraad zijn om gestructureerd en integraal uitvoering te geven aan het Human Resource
Management (HRM)-beleid. Vanuit goed werkgeverschap en personeelszorg wordt gewerkt met
instrumenten als Strategische Personeelsplanning (SPP), leren en ontwikkelen, goed
werkgeverschap, in-, door- en uitstroom. De FUMO-organisatie wil inclusief zijn, waarin ieder met zijn
kennis, ervaring en talenten gewaardeerd wordt en waar onze medewerker zichzelf kan zijn.

Een belangrijke externe ontwikkeling is de veranderde arbeidsmarkt en de krapte op deze
arbeidsmarkt. Dit is door de drie Noordelijke Omgevingsdiensten in 2022 onderkend en hierop is een
flinke investering gedaan door het gezamenlijk opzetten van een gemeenschappelijk digitaal platform
met een gerichte arbeidsmarktcampagne. De doelstellingen zijn: naamsbekendheid, het zijn van een
interessante werkgever en het aantrekken van o.a. jonge professionals met instroom in trainee
programma’s. Dit programma wordt in 2025 gecontinueerd om de bemensing van noodzakelijke
functies te blijven waarborgen. Ook wordt het goede werkgeverschap bij de FUMO voor personeel in
dienst bij de FUMO gecontinueerd. Hiervoor investeren wij in opleidingsmogelijkheden, faciliteren
doorstroom op functies, faciliteren een goede werkplek en werkfaciliteiten in combinatie met een goed
pakket aan primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.


Thema huisvesting
Afspraken over gebruik, investeringen en onderhoud van onze huisvesting zijn vastgelegd in
overeenkomsten. Ons gebouw is verduurzaamd met een innovatieve oplossing als aquathermie voor
koeling en verwarming. Elektrificeren en energieneutraal maken staat bij het vormgegeven van deze
begroting als actiepunt nog open bij de gemeente Leeuwarden. (er zijn afspraken gemaakt over het
aanleggen zonnepanelen en aanleg aanvullende groepen voor laadpalen De gebiedsontwikkeling
HaveAlbertsma in Grou door projectontwikkelaar PIAVA zal aandachtig en op eventuele gevolgen
voor de bereikbaarheid, veiligheid en huisvesting van de FUMO zijn voortdurend onderwerp van
gesprek met de verhuurder en de ontwikkelaar. Of dit evt. consequenties heeft qua huisvesting is niet
bekend. Het bestuur wordt op de hoogte gehouden.


Thema digitalisering
Digitalisering speelt een sleutelrol bij het realiseren van efficiënte bedrijfsvoering. Door de invoering
van de Omgevingswet en de daarmee samenhangende wijzigingen in onze systemen is de noodzaak
om data op orde te hebben evenals de afhankelijkheid van informatievoorziening en Informatie- en
Communicatietechnologie (ICT) nog duidelijker geworden.




                                            Pagina 18 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Een goed modern technisch fundament is nodig. Naast de inzet van ons eigen ICT-personeel zijn wij
als FUMO voor de werking van onze eigen bedrijfsapplicaties en middelen en specifiek de financiële
applicatie afhankelijk van de ICT-architectuur en middelen van de provincie Fryslân. Voor de werking
van andere applicaties en functies in met name het HRM-proces maken wij gebruik van de faciliteiten
van de gemeente Leeuwarden.
Deze constructen zijn door de diversiteit van belangen en afhankelijkheden complex en zijn
operationeel vertaald in meerdere Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). Wij sturen als FUMO op
het leveren van kwaliteit en tijdigheid van de gevraagde dienstverlening van zowel de provincie als de
gemeente Leeuwarden. In 2025 loopt de DVO met de Provincie Fryslân inzake de ICT dienstverlening
af. Bij het presenteren van deze begroting is verlengen van de DVO met de Provincie Fryslân nog
onderwerp van onderzoek en gesprek.. De Provincie Fryslân heeft informeel te kennen gegeven dat
wij rekening moeten houden met feit dat zij de DVO willen beëindigen waarbij wij hebben aangegeven
dat wij meer dan een jaar nodig hebben voor een dergelijke transitie. Over hoe de inrichting van de
ICT dienstverlening na 2025 wordt ingericht vinden verkenningen plaats.
 Daarnaast onderzoeken wij met de drie Omgevingsdiensten in Noord-Nederland of er situationele
mogelijkheden zijn om bepaalde ICT-aangelegenheden gezamenlijk vorm te geven.

Data, digitalisering, informatievoorziening en innovatie worden steeds belangrijker voor
overheidsorganisaties. Door de inpassing van nieuwe data, applicaties en functies met ICT-
koppelingen is de vraag gerezen of de ICT-architectuur voor het RO- en VTH-domein in combinatie
met de FUMO efficiënter en slimmer kan worden ingericht (van diverse bedrijfsapplicaties met
verschillende leveranciers, portal en (zaaksysteem) LEEF naar een mogelijk geïntegreerde oplossing).
De FUMO zal zichzelf professioneel moeten versterken door procesaanpassingen,
systeemaanpassingen en een hogere mate van digitale volwassenheid. Voor het verbeteren van onze
digitale volwassenheid zijn we bijvoorbeeld bezig met het opstellen van een informatievisie, in 2023
zijn wij hiermee van start gegaan. Tijdens de AB-vergadering van 11 april 2024 zal de informatievisie
ter besluitvorming aan het AB voorgelegd worden.

De verdere vertaling van deze thema’s naar wat we willen bereiken in de vorm doelstellingen en
werkwijzen, is opgenomen in bijlage 8 van deze ontwerpbegroting.


Welke financiële middelen zijn er
                  Programma                    2025      2024
                 Bedrijfsvoering             Begroting Begroting
Lasten                                       8.350.159 8.855.440
Baten
- Reguliere bijdragen                         8.350.159   8.855.440
                                                    -           -
                                                    -           -
Saldo                                               -           -
Tabel 100: Begrote kosten programma Bedrijfsvoering




                                           Pagina 19 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Formatie
De begrote formatie voor Bedrijfsvoering bedraagt 26,7 fte, dit is exclusief 1,5 fte flexibele schil. Naast
de formatie voor bedrijfsvoering is 12 fte begroot voor de managementstructuur. Deze bestaat uit één
secretaris/ directeur, drie afdelingshoofden en acht teamleiders. De formatie is als volgt opgebouwd:

Deelgebied                        FTE
Personeel (P)                                              4,00
Informatievoorziening (I)                                  7,88
Organisatie (O)                                            5,89
Financiën (F)                                              2,89
Administratieve organisatie (A)                            3,26
Communicatie (C.)                                          1,78
Kwaliteit                                                  1,00
Directeur                                                  1,00
Afdelingshoofden                                           3,00
Teamleiders                                                8,00
Totaal                                                     38,7

Tabel 11: Begrote fte's Bedrijfsvoering per deelgebied




                                             Pagina 20 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4.      De financiële begroting 2025
4.1 Uitgangspunten
Indexering
Voor de financiële begroting is, conform de Kadernota 2025-2029, voor de loon- en prijsindexatie de
verwachting van het Centraal Plan Bureau (CPB) gevolgd:

 Omschrijving                     Index/jaar
 Jaar                             2025
 Indexering personeelskosten      5.2%
 Periodieken                      1% (3% in ca. 30% van de
                                  gevallen)
 Subtotaal personeelskosten       6.2%
 Index materiële kosten           3.6%
 Gewogen gemiddelde               5.94%

Tabel 11: Begrote indexeringen
De lasten in de begroting bestaan voor ca. 90% uit personeelskosten en voor 10% uit materiële
kosten. Het gewogen gemiddelde van de indexering bedraagt op basis hiervan 5.94%.


Kostennormering
In de reguliere begroting is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten.
•      Als productiviteitsnorm wordt uitgegaan van 1.360 uur, een percentage van 72,6% van de totale
       beschikbare uren per fte (1.872). Dit betreft de ‘declarabele’ uren, oftewel directe uren waarvoor
       in de begroting dekking is opgenomen.
•      Als flexibele schil voor het primair proces wordt 15% aangehouden. Dit betreft de verhouding
       externe medewerkers ten opzichte van het totaal aantal medewerkers (op basis van fte). De
       norm was in 2023 en 2024 tijdelijk verhoogd (was 20%) als gevolg van de krappe arbeidsmarkt.
       Conform het besluit met het algemeen bestuur wordt deze vanaf 2025 weer verlaagd.


Wijze van financieren
In de vergadering van het AB van 10 december 2020 is het sturings- en financieringsmodel
vastgesteld. De begroting van 2025 is op basis van dit model opgesteld. De belangrijkste
uitgangspunten van dit model zijn:



 Taakgebied                        Omschrijving financieringswijze
 Inrichting gebonden               • In samenspraak met de deelnemers wordt per product uit de PDC
 basistaken - regulering             een inschatting gemaakt van het aantal te verwachten producten
                                   • Het aantal verwachte producten x het kengetal = aantal begrote uren
                                   • In samenspraak met de deelnemers worden uren opgenomen voor
                                     informatieverstrekking, maatwerk en onvoorzien.
                                   • Het totaal aantal uren x het integrale uurtarief = deelnemersbijdrage
 Inrichting gebonden               • Het aantal inrichtingen x kengetal x frequentie = aantal
 basistaken - Toezicht               basistaakuren
                                   • In samenspraak met de deelnemers worden uren opgenomen voor
                                     onvoorzien, maatwerk en indien gewenst een hoger ambitieniveau.




                                            Pagina 21 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                  •   Aantal basistaakuren x integrale uurtarief = deelnemersbijdrage voor
                                      inrichtinggebonden basistaken;
 Overige basistaken               •   Voor meldingen sloop/asbest en bodem wordt in samenspraak met
                                      de deelnemers per product een inschatting gemaakt van het aantal
                                      te verwachten ingediende meldingen. Het aantal verwachte
                                      producten x het kengetal x het integrale uurtarief =
                                      deelnemersbijdrage.
                                  •   Voor toezicht sloop/asbest en bodem: het aantal meldingen x
                                      kengetal x frequentie = aantal toezichtsuren bodem en asbest/sloop.
                                      Dit maal het integrale uurtarief = deelnemersbijdrage.
                                  •   Voor vrije veld toezicht bodem is 1.600 uur begroot.
                                  •   Voor handhaving wordt uitgegaan van dezelfde aantallen als in de
                                      begroting van 2024. (na wijziging)
                                  •   Voor de bodemactiviteiten is in samenspraak met de deelnemers per
                                      product een inschatting gemaakt van het aantal te verwachten
                                      ingediende meldingen. Vervolgens is op basis van het aantal
                                      meldingen het aantal toezichtscontroles, hercontroles,
                                      vooroverleggen en ongewone voorvallen bepaald. Tenslotte is op
                                      basis van normen en kentallen, afkomstig uit het advies van de
                                      Werkgroep Financiën in het kader van project FUMO24, het aantal
                                      begrote uren berekend. Deze uren maal het integrale uurtarief =
                                      deelnemersbijdrage.
                                  •   Voor de taken in het kader van energiebesparing is de toezicht
                                      frequentie gehanteerd conform het besluit van het algemeen bestuur
                                      (eens per 16 jaar).
 BOA-coördinatie                  •   Conform besluitvorming in het bestuurlijke VTH-overleg is 700 uur
                                      opgenomen in voorliggende begroting;
                                  •   De uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basistaken
                                      verdeeld over de deelnemers en opgenomen onder de collectieve
                                      taken.
 Ketentoezicht                    •   Voor ketentoezicht zijn 4 fte opgenomen.
                                  •   De uren zijn naar rato van de verhouding reguliere toezicht uren
                                      verdeeld over de deelnemers.
 Omgevingswet                     •   Het budget dat beschikbaar is gesteld voor de implementatie van de
                                      Omgevingswet wordt vertaald naar een bijdrage per deelnemer op
                                      basis van de verhouding in de bijdrage van de basistaken.
 Collectieve taken                •   Voor collectieve taken is 7.200 uur opgenomen.
                                  •   Deze uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basistaken
                                      verdeeld over de deelnemers.
 Plustaken                        •   De omvang en samenstelling van de plustaken is in samenspraak
                                      met de deelnemers tot stand gekomen.
                                  •   Per plustaak is vervolgens de tariefgroep bepaald. Het aantal uren
                                      per type plustaak vermenigvuldigd met het geldende tarief, leidt tot
                                      de deelnemersbijdrage voor de plustaken.

Tabel 12: Gehanteerde berekeningswijzen
Voor alle taken, behalve de BOA-uren, geldt dat deze jaarlijks achteraf middels een nacalculatie
worden afgerekend op basis van de werkelijk bestede uren.




                                           Pagina 22 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>4.2 Overzicht van baten en lasten
Het totaaloverzicht van de baten en lasten is hieronder in vergelijking met 2024 (na wijziging)
weergegeven.

                              Begroting
Begroting                                     Begroting
                               2024 -                   Verschil    %
(Bedragen x € 1000)                             2025
                              wijziging
Lasten
Personeelskosten                    18.818        18.426    -392    -2,1%
Overige personeelskosten             1.087         1.140      53     4,9%
Kapitaallasten                          85           214     129   151,8%
Wagenpark                              195           202       7     3,6%
Huisvesting                            695           720      25     3,6%
Administratie                           56            58       2     3,6%
ICT                                    500           593      93    18,6%
Overige kosten                         250           284      34    13,6%
Onvoorzien                             100           104       4     3,6%
Ontwikkelkosten                        257           367     110    42,8%
Implementatie omgevingswet              75            75       0     0,0%
Totale lasten                       22.118        22.183      65     0,3%

Baten
Baten uit extra opdrachten             683           874     191     28,0%
Specifieke uitkeringen                 555           656     101     18,3%
Renteopbrengst                           0           150     150    >100%
Deelnemersbijdrage                  20.880        20.502    -378     -1,8%
Totale baten                        22.118        22.183      65      0,3%

Saldo baten en lasten                     0           0       0

Tabel 13: Begroting 2025

Toelichting op de financiële begroting
De totale omvang van de reguliere begroting 2025 is met € 0.1 mln. gestegen ten opzichte van 2024.
Hierin zijn de volgende effecten opgenomen:

Indexering personeel en materieel                                                   € 1.174.000   Nadeel
Actualisatieslag vergunningen ouder dan 10 jaar                                     € 423.000     Nadeel
Mutaties overige uren (zoals ureninbreng deelnemers en verhogen extra opdrachten)   € 346.000     Nadeel
Inzet op basistaak energiebesparing                                                 € 130.000     Nadeel
Implementatie efficiënter werken toezicht en handhaving                             € 100.000     Nadeel
Structurele personele en juridische kosten uit onvoorzien                           €    50.000   Nadeel
Vervallen tijdelijke inzet werken onder de Omgevingswet                             € 1.118.000   Voordeel
Verlagen inwerkuren naar 2.000 (10 fte x 200 uur)                                   € 459.000     Voordeel
Effect verjonging personeelsbestand en lagere werkgeverslasten op loonsom           € 360.000     Voordeel
Verlagen flexibele schil van 20% naar 15% (conform AB besluit)                      € 252.000     Voordeel
Overige effecten                                                                    €    31.000   Nadeel
Totaal                                                                              €    65.000   Nadeel




                                                 Pagina 23 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>De dekking voor dit nadeel komt tot stand door verschillen baten.

Hogere verwachte baten uit extra opdrachten                                           € 190.000
Hogere specifieke uitkeringen                                                         € 101.000
Opnemen renteopbrengst in begroting                                                   € 150.000
Lagere deelnemersbijdrage                                                         -/- € 378.000
Totaal                                                                                € 65.000

In bijlage 1 wordt de deelnemersbijdrage en de mutatie hiervan nader gespecificeerd. Hieronder
worden de verschillende begrotingsposten toegelicht.



Lasten
Personeelskosten
Hieronder is een specificatie van de personeelskosten opgenomen.


                                   Begroting
                                                Begroting
Reguliere begroting                 2024 -                Verschil       %
                                                  2025
(Bedragen x € 1000)                wijziging
Personeelskosten
Personeelskosten primair proces        13.739       13.299 -      440     -3,2%
Personeelskosten management             1.532        1.614          82     5,3%
Personeelskosten bedrijfsvoering        2.612        2.751        139      5,3%
DVO Provincie                             798          622 -      176    -22,1%
DVO Leeuwarden                            108          112           4     3,6%
Detachering Wetterskip                     28           28        -        0,0%
Totaal personeelskosten                18.818       18.426 -      392     -2,1%
Tabel 14: Specificatie personeelskosten


Personeelskosten primair proces
De personeelskosten primair proces bestaan uit salariskosten en kosten van inhuur. De kosten dalen
met ca € 400.000 ten opzichte van 2024. De volgende factoren spelen een rol in de totstandkoming
van de begrote kosten:
    • Het begrote aantal fte in het primaire proces daalt met ca. 7 fte. De belangrijkste oorzaken zijn
        het vervallen tijdelijke inzet werken onder de Omgevingswet en het verlagen van de
        inwerkuren. Hier tegenover staan de effecten van het opnemen van uren voor energietoezicht
        en het actualiseren van vergunningen.
    • De genormeerde flexibele schil daalt van 20% naar 15%, conform AB besluit.
    • Conform de Kadernota 2025-2029 is rekening gehouden met 5,2% indexering. Dit heeft vooral
        betrekking op de verwachte CAO-ontwikkeling. Daarnaast wordt rekening gehouden met 1%
        voor periodieke loonstijging.
    • Autonome ontwikkelingen. De uren die deelnemers inbrengen muteren jaarlijks. Dit is het
        gevolg van gewijzigde inzichten met betrekking tot het aantal verwachte meldingen en
        vergunningen. Ook kan de inbreng van plusuren wijzigen, bijvoorbeeld door de inbreng van
        extra plustaak-inrichtingen.
    • Door verlaging van de sociale lasten voor de werkgever (met name pensioenpremies) en
        verjonging van het personeelsbestand stijgt de gemiddelde loonsom per fte minder snel dan
        de indexering. Ten opzichte van 2024 is deze gemiddelde loonsom 3,5% hoger.




                                               Pagina 24 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Personeelskosten management en bedrijfsvoering
De loonkosten bedrijfsvoering bestaan uit salariskosten en kosten van inhuur. De kosten stijgen als
gevolg van indexeringen.

DVO provincie en Leeuwarden
De kosten van de DVO’s met de provincie Fryslân en gemeente Leeuwarden zijn geïndexeerd.
Daarnaast zijn de kosten voor de DVO-provincie verlaagd, omdat er nieuwe afspraken zijn gemaakt
over de investeringen in laptops en telefoons. Voorheen werden deze investeringen door de provincie
gedaan en werden de afschrijvingen doorbelast aan de FUMO. Conform de nieuwe afspraken worden
de investeringen nu door de FUMO zelf gedaan en worden deze ook zelf afgeschreven. Dit leidt tot
een verlaging van de kosten van de DVO en een verhoging van de kapitaallasten en ICT-kosten. Zie
hiervoor de toelichting op de kapitaallasten.

Overige personeelskosten
Onder de overige personeelskosten vallen onder meer de kosten voor opleiding en vorming, kosten
voor secundaire arbeidsvoorwaarden, reis- en verblijfkosten en arbeidsmarktaanpak. Deze kosten zijn
grotendeels een afgeleide van de loonsom en in de overige gevallen geïndexeerd ten opzichte van
2024. Ook zijn hier de kosten voor de bedrijfsarts opgenomen, conform de kadernota.

Kapitaallasten
De kapitaallasten bestaan in principe uit afschrijvingskosten en financieringskosten (rente). De
kapitaallasten stijgen ten opzichte van 2024, als gevolg van de wijzigingen in investeringen in laptops
en telefoons.

Bedrijfskosten
Op de volgende kosten zijn alleen indexeringen toegepast
   - Wagenpark
   - Huisvesting
   - Administratie

Op de volgende kosten zijn naast de indexeringen ook andere mutaties opgetreden

    -   ICT-kosten: De kosten voor de DVO met de provincie zijn verlaagd als gevolg van gewijzigde
        afspraken. Een deel van deze verlaging wordt ingezet voor licenties en overige ICT-kosten.
    -   De overige kosten zijn verhoogd met advocaatkosten, conform de kadernota 2025-2029.

Ontwikkelkosten
De ontwikkelkosten zijn geïndexeerd. Ook is hier € 100.000 opgenomen als gevolg van het
implementatie van efficiënter werken toezicht en handhaving, conform de kadernota 2025-2029.

Onvoorzien
Voor onvoorziene uitgaven is de post onvoorzien opgenomen. De post onvoorzien is geïndexeerd.

Baten

Bijdragen uit extra opdrachten
Vanaf 2019 wordt in het meerjarenperspectief jaarlijks rekening gehouden met opbrengsten uit
incidentele opdrachten.
De afgelopen jaren is gebleken dat buiten de afspraken in de dienstverleningsovereenkomsten extra
baten uit incidentele opdrachten worden verkregen. De verwachte inkomsten uit extra opdrachten zijn




                                            Pagina 25 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>geïndexeerd ten opzichte van vorig jaar. Ook is hier 1 fte toegevoegd als gevolg van te verwachten
extra opdrachten inzake extra juridische procedures als gevolg van de Omgevingswet. Omdat er
sprake is van nieuwe wetgeving, worden meer rechtszaken verwacht, waarvoor naar verwachting
extra juridische ondersteuning benodigd is.

Specifieke uitkeringen
De baten uit specifieke uitkeringen bestaan uit baten inzake de Specifieke Uitkering Toezicht en
Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE). Er wordt een stijging in de ureninzet verwacht ten
opzichte van 2024. Deze taak wordt gefinancierd door het Rijk.

Renteopbrengst
Conform de kadernota is € 150.000 opgenomen als verwachte renteopbrengst.

Deelnemersbijdrage
De deelnemersbijdrage daalt met € 0.4 mln. De deelnemersbijdragen bestaan uit de volgende
bijdragen:
•      Basistaken (inrichting gebonden en niet-inrichting gebonden)
•      Eventuele plustaken
•      Collectieve taken
•      Implementatie van de Omgevingswet
•      Bijdrage abonnementskosten NAZCA

De bijdrage voor de inrichting gebonden basistaken op het gebied van toezicht is afhankelijk van het
aantal inrichtingen. In bijlage 1 is een specificatie per deelnemer opgenomen. In onderstaande tabel is
het aantal inrichtingen per categorie opgenomen. Het totaal aantal inrichtingen is gelijk gehouden aan
2024, waarbij de mutatie van de zuivelbedrijven wel is meegenomen.

                   Aantal inrichtingen   Aantal inrichtingen
Categorie
                          2024                  2025
Categorie B                      2.776                 2.776
Categorie C                       785                   785
Categorie IPPC                    105                   111
Provinciaal                         47                    47
Totaal                           3.713                 3.719



Tabel 15: Aantal begrote (basistaak)inrichtingen per type 2024-2025


De bijdrage voor de plustaken (aanvullende taken) wordt bepaald op basis van de afgesproken uren.
In onderstaande tabel is een specificatie van de plusuren per deelnemer opgenomen.




                                                 Pagina 26 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Deelnemer                 Plusuren 2024 Plusuren 2025
Achtkarspelen                        499            499
Ameland                              280            280
Dantumadiel                          365           1.260
De Fryske Marren                     946            946
Harlingen                           1.320          1.320
Heerenveen                           586            586
Leeuwarden                          1.542          1.542
Noard-East Fryslân                  1.607          1.607
Ooststellingwerf                     248            648
Opsterland                           161            161
Schiermonnikoog                        97            97
Smallingerland                      1.196          1.196
Súdwest-Fryslân                      296            296
Terschelling                         464            464
Tytsjerksteradiel                    628            628
Vlieland                             296            296
Waadhoeke                           1.161          1.372
Weststellingwerf                     176            176
Provincie Fryslân                  27.647         25.960
Totaal                             39.514         39.334

Tabel 16: Overzicht plusuren 2024-2025


Het aantal begrote plusuren in 2025 is nagenoeg gelijk aan 2024. Wel zijn er verschillen tussen de
deelnemers. Zo heeft Dantumadeel extra plusuren ingebracht. De provinciale plusuren zijn gedaald
als gevolg van het vervallen van de tijdelijke opslag inzake het werken onder de Omgevingswet.


Collectieve taken
In de begroting 2025 zijn 7.200 uren opgenomen voor de uitvoering van collectieve taken. De nadere
uitwerking van de ‘collectieve uren’ is onderdeel van het jaarprogramma uitvoering VTH-taken van de
FUMO.


Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven
Het integrale uurtarief voor basistaken bedraagt voor 2025 € 114,75. Dit is een stijging ten opzichte
van 2024 van 5,0%. Deze stijging is vooral het gevolg van indexeringen.

Voor aanvullende taken worden gedifferentieerde tarieven gehanteerd conform het besluit van het AB
van 29 juni 2015. Deze tarieven zijn in 2025 als volgt:

Omschrijving        Uitvoering        Tarief
Ta riefgroep 1      Scha a l 6-7        € 90,50
Ta riefgroep 2      Scha a l 8-9       € 102,00
Ta riefgroep 3      Scha a l 10        € 118,00
Ta riefgroep 4      Scha a l 11        € 130,00

Tabel 17: Tariefstelling plustaken




                                                  Pagina 27 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>4.3 Financieel meerjarenperspectief

Hieronder is het financieel meerjarenperspectief opgenomen van de begroting.

Meerjarenperspectief begroting               2024 (na
                                                              Mutatie   2025       Mutatie   2026       2027       2028       2029
(Bedragen x € 1000)                          wijziging)
Lasten
Personeelskosten                                  18.818         -392   18.426           0   18.426     18.426     18.426     18.426
Overige personeelskosten                           1.087           53    1.140           0    1.140      1.140      1.140      1.140
Kapitaallasten                                        85          129      214           0      214        214        214        214
Wagenpark                                            195            7      202           0      202        202        202        202
Huisvesting                                          695           25      720           0      720        720        720        720
Administratie                                         56            2       58           0       58         58         58         58
ICT                                                  500           93      593           0      593        593        593        593
Overige kosten                                       250           34      284           0      284        284        284        284
Onvoorzien                                           100            4      104           0      104        104        104        104
Ontwikkelkosten                                      257          110      367        -100      267        267        267        267
Implementatie omgevingswet                            75            0       75           0       75         75         75         75
Totale lasten excl indexering                     22.118           65   22.183        -100   22.083     22.083     22.083     22.083
Indexering                                             0            0        0       1.060    1.060      2.120      3.180      4.240
Totale lasten incl indexering                     22.118           65   22.183         960   23.143     24.203     25.262     26.322

Baten
Baten uit extra opdrachten excl indexering           683          191      874           0      874        874        874        874
Specifieke uitkeringen                               555          101      656           0      656        656        656        656
Renteopbrengst                                                    150      150           0      150        150        150        150
Deelnemersbijdrage excl indexering                20.880         -378   20.502        -100   20.402     20.402     20.402     20.402
Indexering                                             0                     0       1.060    1.060      2.120      3.180      4.240
Totale baten                                      22.118           65   22.183         960   23.143     24.203     25.262     26.322

Saldo baten en lasten                                     0                    0                    0          0          0          0


Tabel 18: Financieel meerjarenperspectief


Hierbij wordt opgemerkt dat het lastig is om te voorspellen wat de ontwikkeling van de
deelnemersbijdrage zal worden. Gezien het feit dat de taken van de FUMO sterk afhankelijk zijn van
overheidsbeleid, kunnen als gevolg hiervan wijzigingen optreden die impact hebben op de FUMO.
Hierbij kan gedacht worden aan de impact van de Omgevingswet, maar ook de uitwerking van de
aanbeveling van de Commissie Van Aartsen met betrekking tot landelijke normfinanciering.




                                                                 Pagina 28 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>4.4 Geprognosticeerde balans en toelichting
Activa                                      31-12-2024     31-12-2025     31-12-2026     31-12-2027     31-12-2028


Vaste activa
Financieel vast actief                            10.000         10.000         10.000         10.000         10.000
Materiele vaste activa                           736.674        620.276        423.878        227.479        454.757

Vlottende activa
Overige vorderingen en overlopende activa      1.000.000      1.000.000      1.000.000      1.000.000      1.000.000
Liquide middelen                               2.653.326      2.769.724      2.966.122      3.162.521      2.935.243

Totaal activa                                  4.400.000      4.400.000      4.400.000      4.400.000      4.400.000

Eigen vermogen                                 1.200.000      1.200.000      1.200.000      1.200.000      1.200.000

Vreemd vermogen
Lening                                           200.000        200.000        200.000        200.000        200.000

Vlottende passiva
Crediteuren en overlopende passiva             3.000.000      3.000.000      3.000.000      3.000.000      3.000.000

Totaal passiva                                 4.400.000      4.400.000      4.400.000      4.400.000      4.400.000


Tabel 19: Geprognosticeerde balans


In de geprognosticeerde balans is rekening gehouden met de volgende punten:
    - Afschrijvingen conform begroting en investeringen in de periode 2025 – 2028.
    - Het eigen vermogen blijft ongewijzigd op de omvang die benodigd is conform de
        risicoanalyse;




                                              Pagina 29 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>5. Paragrafen

5.1 Paragraaf bedrijfsvoering
Commissie Van Aartsen
De uitkomsten en aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen (in haar rapport 'Om de
leefomgeving. Omgevingsdiensten als gangmaker van het bestuur') en de bevindingen van de
Algemene Rekenkamer in haar rapporten 'Een onzichtbaar probleem' en 'Handhaven in het
duister' zijn leidend voor het IBP. Voor de opvolging van deze aanbevelingen zijn voor 2022-2023
eenmalige middelen beschikbaar gesteld door de Rijksoverheid. Het is nog niet bekend welke
maatregelen in 2025 voor Omgevingsdiensten als opvolging uit dit IBP aan de orde zijn en welke
gevolgen dit heeft voor de bedrijfsvoering van de FUMO.

Rechtmatige en doelmatige organisatie
Het DB zal voor de eerste keer over begrotingsjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording
afleggen, als onderdeel van de jaarrekening. Hiermee verantwoord het DB zich rechtstreeks aan het
AB over de (financiële) rechtmatigheid van het gevoerde beleid.

Voor overige ontwikkelingen wordt verwezen naar het programma bedrijfsvoering.




5.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
In de paragraaf weerstandsvermogen wordt beschreven in welke mate de weerstandscapaciteit
toereikend is om eventuele risico’s op te vangen.

Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten, die
onverwachts en substantieel zijn, op te kunnen vangen. Hiervoor is de algemene reserve en de post
onvoorzien beschikbaar. Als blijkt dat deze capaciteit niet voldoende is om de gekwantificeerde
risico’s die zich kunnen voordoen te dekken dan is de FUMO aangewezen op een extra bijdrage van
de deelnemers.

Bepalingen in de Gemeenschappelijke Regeling FUMO
In artikel 29 van de GR FUMO zijn bepalingen opgenomen over de vorming van een
weerstandsvermogen. Een batig rekeningsaldo wordt toegevoegd aan het weerstandsvermogen, dat
ten hoogste 10% van de jaaromzet bedraagt. Voor zover het batig saldo van enig jaar leidt tot een
weerstandsvermogen van meer dan 10% van de jaaromzet, wordt het meerdere uitgekeerd naar rato
van de bijdragen van de deelnemers. Een nadelig rekeningsaldo in enig jaar wordt ten laste gebracht
van de deelnemers naar rato van hun bijdragen voor zover het niet geheel of gedeeltelijk ten laste van
het weerstandsvermogen kan worden gebracht.

Nota weerstandsvermogen
In de visie van de FUMO is aangegeven dat de FUMO een stabiele en heldere begroting moet krijgen.
Onderdeel daarvan is dat fluctuaties en risico’s door de FUMO zelf kunnen worden opgevangen.
Hiervoor is een weerstandsvermogen nodig.




                                           Pagina 30 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Begin 2018 is een nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement met een geactualiseerde risico-
inventarisatie opgesteld waarin de uitgangspunten voor het bepalen van de noodzakelijke omvang van
het weerstandsvermogen zijn aangegeven. In de bestuursconferentie van 25 januari 2018 is
ingestemd (richting gegeven) met het vormen van een weerstandsvermogen door het in drie jaar tijd
op te bouwen. Uit de risico-inventarisatie (zie bijlage 5) blijkt dat de FUMO een weerstandsvermogen
nodig heeft van € 1.119.000. Hier wordt aan voldaan.

Kengetallen
In de verslaggevingsvoorschriften (het Besluit Begroting en Verantwoording) is aangegeven dat
enkele kengetallen moeten worden opgenomen in de begroting (en jaarstukken).

                                                                         2025     2026      2027       2028
Netto schuld quote                                                       -3%       -3%       -4%       -3%
Netto schuld quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen            -3%       -3%       -4%       -3%
Solvabiliteitsratio                                                      27%       27%       27%       27%
Structurele exploitatieruimte                                             0%        0%        0%        0%

ontwikkeling EMU saldo                                               116.398    196.398   196.398   -227.278


Tabel 20: Overzicht kengetallen

De netto schuldquote betreft de omvang van de schulden ten opzichte van de totale baten in de
begroting. Het feit dat hier sprake is van een negatieve netto schuldquote geeft aan dat de FUMO per
saldo geen schuldpositie heeft. De solvabiliteitsratio geeft het aandeel eigen vermogen ten opzichte
van het totaal vermogen aan. Het EMU (Europese Monetaire Unie)-saldo, ook wel begrotingssaldo
van de rijksoverheid en de decentrale overheden genoemd, is de optelsom van alle inkomsten en
uitgaven.

5.3 Paragraaf financiering
De FUMO is als Gemeenschappelijke Regeling op basis van de Wet FIDO verplicht om in de
begroting en de jaarrekening een paragraaf financiering op te nemen. Daarin worden ontwikkelingen
opgenomen over de kasgeldlimiet, de rente-risiconorm, de verwachte af- of toename van geldleningen
of uitzettingen en het beleid ten aanzien van treasury.

De FUMO wordt gefinancierd doordat de bijdragen van deelnemers per kwartaal vooruit worden
betaald. Voor eventuele investeringen kunnen daarnaast leningen worden aangetrokken. Eind
november 2023 is de in 2017 aangetrokken lening gecontinueerd, nadat deze ook in 2020 al is
gecontinueerd. Hierbij is de hoofdsom verlaagd van € 3,0 miljoen naar € 1,0 miljoen. De lening betreft
een zogenaamde roll over lening en heeft een looptijd van 3 jaar (tot eind november 2026). Van het
bedrag van € 1,0 miljoen is gedurende deze looptijd een bedrag van € 200.000 niet aflosbaar.

De kasgeldlimiet betreft het bedrag dat de FUMO kortlopend mag financieren voor het doen van
investeringen. Volgens de Uitvoeringsregeling van de Wet Fido is dit een percentage van 8,5% van de
begroting. Dit komt overeen met circa € 1,9 miljoen. Deze ruimte is tot nog toe niet gebruikt.
In de financiële verordening is aangegeven op welke wijze wordt omgegaan met het aantrekken en
uitzetten van geldmiddelen. Dit beleid houdt o.a. in dat geldleningen alleen worden aangegaan voor
de taken van de FUMO en voor zover er geen andere financieringsbronnen (bijvoorbeeld reserves)
aanwezig zijn. Bij het uitzetten van (eventuele) overtollige middelen gelden strikte voorwaarden,
waarbij het gebruik van derivaten niet is toegestaan. Overigens is de mogelijkheid hiertoe al flink
beperkt doordat ook de FUMO verplicht valt onder het schatkistbankieren. Voor de FUMO betekent dit
dat alle overtollige middelen boven € 250.000 verplicht moeten worden afgedragen aan de schatkist.




                                                      Pagina 31 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Bijdragen per deelnemer
In bijlage 1 zijn drie tabellen opgenomen met specificaties van de deelnemersbijdrages.

Als eerste is een totaalspecificatie opgenomen van de deelnemersbijdrage 2025.
Als tweede is een specificatie opgenomen van de ontwikkeling van de deelnemersbijdrage 2025 ten
opzichte van 2024.
Als derde is een mutatieoverzicht opgenomen, waarin de verschillen worden verklaard tussen de
deelnemersbijdrage in de oorspronkelijke begroting 2024 en de ontwerpbegroting 2025.
Als laatste zijn overzichten opgenomen van het aantal basistaakbedrijven per categorie, de kostprijzen
per categorie en van de prijsstelling van de plustaken.




                                           Pagina 32 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Specificatie bijdrage per deelnemer

Deelnemer                        Totale bijdrage   Basistaken       Plustaken         Overige         Collectieve opdrachten       Implementatie       Abonnement
                                                                                                                                                                        Gehanteerde verdeelsleutels:
                                                                                    opbrengsten         incl ketentoezicht         omgevingswet          NAZCA
                                                                                                                                                                        Basistaken:
Achtkarspelen                           617.420         491.189          60.097                   -                    61.925                2.593           1.616
Ameland                                 119.757          79.774          32.621                   -                     6.520                  343             500
                                                                                                                                                                        -   Regulering: Aantal verwachte meldingen/
                                                                                                                                                                            vergunningen
Dantumadiel                             450.216         276.334         139.163                   -                    32.061                1.560           1.097
                                                                                                                                                                        -   Toezicht: Aantal inrichtingen per categorie
De Fryske Marren                      1.303.082       1.069.678         109.323                   -                   115.658                5.424           3.000
                                                                                                                                                                        -   Asbest: Aantal asbest meldingen
Harlingen                               608.136         411.397         150.303                   -                    43.544                1.977             915      -   Bodem: Aantal bodem meldingen
Heerenveen                              843.759         696.123          69.101                   -                    72.158                3.443           2.933
Leeuwarden                            1.726.454       1.417.628         183.106                   -                   119.384                6.336                  -
Noard-East Fryslân                    1.399.366       1.063.265         192.869                   -                   134.891                5.706           2.634      Plustaken:
Ooststellingwerf                        798.982         643.395          76.022                   -                    74.750                3.340           1.475
                                                                                                                                                                        -   Aantal ingebrachte plusuren per categorie
Opsterland                              525.892         449.290          19.256                   -                    53.191                2.428           1.726
Schiermonnikoog                          51.886          36.485          11.131                   -                     3.565                  204             500
Smallingerland                          815.881         602.824         142.803                   -                    63.836                3.172           3.246
                                                                                                                                                                        Collectieve taken:
Súdwest-Fryslân                       2.348.451       2.063.390          34.928                   -                   234.287               10.634           5.212
Terschelling                            208.115         134.724          56.253                   -                    15.916                  722             500      -   Verhouding bijdrage basistaken
Tytsjerksteradiel                       591.965         462.262          76.488                   -                    48.881                2.478           1.857
Vlieland                                 83.200          43.578          34.489                   -                     4.417                  216             500
                                                                                                                                                                        Implementatie Omgevingswet:
Waadhoeke                             1.302.314       1.009.905         156.536                   -                   127.905                5.295           2.673
Weststellingwerf                        610.002         521.743          21.133                   -                    62.711                2.902           1.513      -   Verhouding bijdrage basistaken
Subtotaal                            14.404.877      11.472.984       1.565.622                   -                 1.275.599               58.774          31.897      -   Bijdrage conform kadernota 2024-2028



Provincie Fryslân                     5.894.909       2.660.811       2.947.840                   -                   255.132               16.226          14.900      Abonnement Nazca:
Wetterskip                               46.753                 -        46.753                   -                            -                   -                    -   Inwoneraantal per gemeente. Separate
Brikstaken                              156.057                 -               -        156.057                               -                   -                        afspraak voor de provincie Fryslân
Specifieke uitkeringen                  656.407                                          656.407
Rente opbrengsten                       150.000                                          150.000
Overige opdrachten incidenteel          873.917                 -               -        873.917                               -                   -
Eindtotaal                           22.182.920      14.133.795       4.560.215        1.836.380                    1.530.732               75.000          46.797




                                                                          Pagina 33 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling deelnemersbijdrage

                                       a                   b              c = b -/- a
Deelnemer                        Totale bijdrage     Totale bijdrage            Mutatie
                                 begroting 2024      begroting 2025
                                  (na wijziging)
Achtkarspelen                            656.169               617.420         - 38.750      -5,9%
Ameland                                    118.171             119.757           1.587       1,3%
Dantumadiel                                363.439             450.216          86.777      23,9%
De Fryske Marren                      1.316.112            1.303.082           - 13.030      -1,0%
Harlingen                                  631.168             608.136         - 23.032      -3,6%
Heerenveen                                 959.981             843.759       - 116.222      -12,1%
Leeuwarden                            1.551.767            1.726.454           174.687      11,3%
Noard-East Fryslân                    1.409.593            1.399.366           - 10.227      -0,7%
Ooststellingwerf                           719.029             798.982          79.953      11,1%
Opsterland                                 500.963             525.892          24.929       5,0%
Schiermonnikoog                             60.739              51.886          - 8.853     -14,6%
Smallingerland                             821.579             815.881          - 5.699      -0,7%
Súdwest-Fryslân                       2.344.092            2.348.451             4.359       0,2%
Terschelling                               197.761             208.115          10.354       5,2%
Tytsjerksteradiel                          613.193             591.965         - 21.229      -3,5%
Vlieland                                    85.720              83.200          - 2.520      -2,9%
Waadhoeke                             1.255.016            1.302.314            47.298       3,8%
Weststellingwerf                           621.192             610.002         - 11.190      -1,8%
Subtotaal                            14.225.685           14.404.877           179.192       1,3%



Provincie Fryslân                     6.459.507            5.894.909         - 564.597       -8,7%
Wetterskip                                  46.753              46.753                  -    0,0%
Brikstaken                                 148.604             156.057           7.452       5,0%
Specifieke uitkeringen                     554.925             656.407         101.482      18,3%
Rente opbrengsten                                              150.000         150.000       0,0%
Overige opdrachten incidenteel             682.923             873.917         190.994      28,0%
Eindtotaal                           22.118.397           22.182.920            64.523       0,3%




                                                                         Pagina 34 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Mutatie deelnemersbijdrage



                                                                                               Oorzaken mutatie deelnemersbijdrage
Deelnemer                        Mutatie       Basistaken regulering    Asbest        Basistaken     Plustaken     Collectieve    Implementatie         Overige      Abonnement
                                                    en toezicht                         bodem                      opdrachten     omgevingswet        opbrengsten      NAZCA
Achtkarspelen                      - 38.750                 - 17.196         934             - 913        2.845        - 24.298            - 121                                  -
Ameland                               1.587                    2.060             58         1.003         1.526          - 3.061              -0                                  -
Dantumadiel                          86.777                   10.409       1.121          - 10.453       97.775        - 12.153               78                                  -
De Fryske Marren                   - 13.030                   16.923       1.809            8.023         5.130        - 45.006               90                                  -
Harlingen                          - 23.032                 - 15.141         409            3.754         7.151        - 19.124              - 80                                 -
Heerenveen                        - 116.222                 - 64.889       2.334          - 16.527        3.221        - 39.834            - 527                                  -
Leeuwarden                         174.687                  178.029        3.735           19.536         8.579        - 36.143              952                                  -
Noard-East Fryslân                 - 10.227                   17.248       2.965            6.646         9.917        - 47.132              129                                  -
Ooststellingwerf                     79.953                   49.708       1.681            3.016        48.582        - 23.316              282                                  -
Opsterland                           24.929                   37.368       1.809            1.605           924        - 16.983              206                                  -
Schiermonnikoog                      - 8.853                  - 3.243        175           - 4.094          524          - 2.197             - 17                                 -
Smallingerland                       - 5.699                   9.257       2.801            2.958         6.795        - 27.540               29                                  -
Súdwest-Fryslân                       4.359                   48.757       4.085           32.475         1.628        - 82.992              406                                  -
Terschelling                         10.354                   11.339         654              670         2.688          - 5.057              61                                  -
Tytsjerksteradiel                  - 21.229                   14.120       1.389          - 17.829        3.653        - 22.538              - 24                                 -
Vlieland                             - 2.520                  - 2.333            82           302         1.673          - 2.228             - 15                                 -
Waadhoeke                            47.298                   43.339       6.001            6.796        30.773        - 39.904              293                                  -
Weststellingwerf                   - 11.190                   16.089       1.121           - 5.949        1.011        - 23.557               95                                  -
Provincie Fryslân                 - 564.597                - 350.514              -              -      - 38.556      - 173.692           - 1.835                                 -
Wetterskip                                 -
Brikstaken                            7.452                                                                    -               -                  -          7.452
Specifieke uitkeringen             101.482                                                                                                                 101.482
Rente opbrengsten                  150.000                                                                                                                 150.000
Overige opdrachten incidenteel     190.994                                                                                     -                  -        190.994
Eindtotaal                           64.523                    1.331      33.161           31.019       195.840       - 646.756               -0           449.928                -




  De deelnemersbijdrage voor basistaken regulering, asbest, bodemtaken en plustaken, komt in samenspraak met de deelnemers tot stand.
  Mutaties in de bijdrage zijn een gevolg van gewijzigde inbreng van uren. Op basis van ervaringscijfers wordt een inschatting gemaakt van
  de verwachte ureninzet. Ook wordt de formatie van de FUMO op basis van deze verwachte ureninzet berekend.



                                                                         Pagina 35 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Overzicht aantal inrichtingen (basistaken)

                                                    Specificatie inrichtingen
Gemeente                  Categorie B-           Categorie B            Categorie C       Categorie Provinciaal Totaal
                                                                                          IPPC
Achtkarspelen                            333                   103                     24         15           -       475
Ameland                                   35                    12                      5         -           -        52
Dantumadiel                              233                    72                     22         1           -       328
De Fryske Marren                         690                   262                     75         7           -      1.034
Harlingen                                 93                    69                     41         3           -       206
Heerenveen                               420                   118                     46         8           -       592
Leeuwarden                               541                   148                     99         4           -       792
Noard-East Fryslân                       534                   389                     72        12           -      1.007
Ooststellingwerf                         241                    95                     50        13           -       399
Opsterland                               287                    87                     43         5           -       422
Schiermonnikoog                           11                        9                   1         -           -        21
Smallingerland                           448                   139                     34         4           -       625
Súdwest-Fryslân                       1.258                    669                    111        16           -      2.054
Terschelling                              34                    21                     21         -           -        76
Tytsjerksteradiel                        427                    79                     30         4           -       540
Vlieland                                  20                        6                   5         -           -        31
Waadhoeke                                419                   408                     53        13           -       893
Weststellingwerf                         288                    90                     53         6           -       437
Provincie Fryslân                            -                      -                   -         -          47        47
Totaal                                6.312                 2.776                     785       111          47     10.031

                    Specificatie inrichtingen type b-
Gemeente                  Industrie          Agrarisch              Totaal

Achtkarspelen                         236                      97            333
Ameland                                10                      25             35
Dantumadiel                           136                      97            233
De Fryske Marren                       69                  621               690
Harlingen                              79                      14             93
Heerenveen                            235                  185               420
Leeuwarden                            358                  183               541
Noard-East Fryslân                    309                  225               534
Ooststellingwerf                       77                  164               241
Opsterland                             92                  195               287
Schiermonnikoog                        11                                     11
Smallingerland                        323                  125               448
Súdwest-Fryslân                       629                  629             1.258
Terschelling                           29                       5             34
Tytsjerksteradiel                     226                  201               427
Vlieland                               20                       -             20
Waadhoeke                             253                  166               419
Weststellingwerf                       92                  196               288
Provincie Fryslân                        -                      -               -
Totaal                            3.184                  3.128             6.312



                                                                        Pagina 36 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Tariefstelling plustaken:


Omschrijving      Uitvoering     Tarief
Ta riefgroep 1    Scha a l 6-7     € 90,50
Ta riefgroep 2    Scha a l 8-9    € 102,00
Ta riefgroep 3    Scha a l 10     € 118,00
Ta riefgroep 4    Scha a l 11     € 130,00




                                          Pagina 37 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Specificatie plusuren per deelnemer




                                                                                                                                                                                                  Noard-East Fryslân




                                                                                                                                                                                                                                                                   Schiermonnikoog
                                                                                                                                    De Fryske Marren




                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Súdwest-Fryslân
                                                                                                                                                                                                                       Ooststellingwerf




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Tytsjerksteradiel




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Weststellingwerf
                                                                                                                                                                                                                                                                                          Smallingerland
                                                                             Achtkarspelen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Terschelling
                                                                                                                 Dantumadiel




                                                                                                                                                                                     Leeuwarden




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Tariefgroep
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Waadhoeke
                                                                                                                                                                        Heerenveen




                                                                                                                                                                                                                                                 Opsterland
                                                                                                                                                       Harlingen
                                                                                                  Ameland




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Vlieland




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Totaal
Product             Variant                                                                                                                                                                                                                    Aantal uren
Advies activiteit
fysieke             Advies Geluid
leefomgeving                                                                       300                      54                 80           350            416               450          980              370                 400                     -                     -                   450                 -                      88           335                         35       250                     -             4.558          3
                    Advies Lucht (luchtkwaliteit en luchtemissies)                 -                  -                 -                   -              -                 -            -                -                   -                       -                     -                     50                -              -                    -                     -              -                       -                50          4
                    Advies Bodem (o.a. bodeminformatie)                            -                  -                 -                   -                75              -            -                -                   -                       -                     -                   -                   -                      48           -                     -              -                       -               123          3
                    Advies energiebesparing en duurzaamheid                        -                  -                        10           -              -                 -            -                  40                -                       -                     -                   -                   -              -                    -                     -              -                       -                50          3
                    Advies Juridisch (advies milieu effect rapportage,
                    specialistisch advies milieu overig, RO, BRIKS en
                    aanleggen, afhandeling/ besluiten op WOB-verzoeken,
                    bezwaar/ beroep/vovo behandelen, e.d.)                         100                -               130                      -           125                -           100              570                            50                  50             -                   214                 -                      82           200                   -              200                             50    1.871          4
Advies activiteit
                    Advies externe veiligheid (i.r.t. Wm/Omgevingswet en
fysieke
                    RO)
leefomgeving                                                                                 84             12                 47           161                    76        117          178              189                 110                            73                     8           107              250                       27                       74          8                    50                      94    1.664          3
                    Beleidsondersteuning                                             -                -                 -                   -                -               -            -                -                   -                       -                     -                   -                -                         60              -                 100                     20              -               180          4
                    Nazca                                                                    9              3                  9               9             9                  9         -                  27                   9                           9                      3             9                 9                       3                        9          3                    18                      9       156          3
                    Register externe veiligheid                                              6              1                  4              20             5                 10           20               15                  11                           9                      1             8                25                       2                       10          2                    20                      5       174          3
                    Administratieve ondersteuning                                    -                -               -                     -              120               -            -                -                   -                       -                     -                   -                -                 -                       -                   30            -                       -               150          1
Reguleringstaken Reguleringstaken niet basistaak                                     -                -               244                   -               50               -            -                160                 -                       -                     -                   -                -                 -                       -                 -               120                     -               574          2
                 Reguleringstaken bodem (plustaak, waaronder
                 bodemloket)                                                                                23       18                     142       85                   -           -              68                         68                     20                            7 44                           -                       7                                        7
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      200                            18               707          2
Toezicht         Toezicht niet basistaak                                      -                       -            427                      -         95                    -          -            -                          -                      -                              12 50                           -                    -  6                                       45
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      180                          -                  815          2
                    Toezicht BOA domein II                                    -                        66          264                      264     264                     -          264          -                          -                      -                              66
                                                                                                                                                                                                                                                                                      264                            -                    - 66                                       66
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      264                          -                1.848          3
                    Toezicht bodem (plustaak)                                 -                      -             -                        -       -                       -          -            -                          -                      -                      -        -                              -            -       -                                   -       -                            -                  -            2
Overige             Overig                                                    -                      121             27                     -       -                       -          -            168                        -                      -                      -        -                             12              75    -                                   -         50                         -                  453          3
                    Piket niet basistaak                                   p.m.                      -             -                        -   p.m.                        -          -            -                          -                      -                      -    p.m.                            -               -    p.m.                                   -   p.m.                             -                  -            2
Totaal aanvullende taken                                                      499                    280         1.260                      946   1.320                    586       1.542        1.607                        648                    161                      97   1.196                         296             464     628                                 296   1.372                          176             13.373




                                                                                                                  Pagina 38 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer

                                                                                                    Begrote uren
Deelnemer            Regulering (excl Actualisaties       Toezicht Asbest:     Asbest: Bodemtaken:             Bodemtaken: Vrije veld       Handhaving Energie- Keten-         Niet inrichting Totaal
                     actualisaties)   vergunningen                 vergunning- toezicht vergunning-            toezicht    toezicht                    toezicht toezicht       gebonden        uren
                                                                   verlening            verlening                                                                              basistaken
Achtkarspelen                  1.182            266         1.577         106            64         470                248             62          250        55      263                -         4.543
Ameland                         231                  34      138               7          4         132                     79          9              33     28       20                -              715
Dantumadiel                     514             157          812          128            77         340                136             66          150        28      113                -         2.521
De Fryske Marren               2.902            560         2.844         206       124            1.176               680        136              522       173      429                -         9.751
Harlingen                       858             300         1.274             47         28         482                320             39          190        48      168                -         3.754
Heerenveen                     1.469            369         1.701         266       160             962                520        116              331       173      261                -         6.328
Leeuwarden                     3.106            703         2.333         426       256            2.742             1.599        271              610       308      364                -       12.718
Noard-East Fryslân             2.200            573         3.329         338       203            1.168               579        184              549       142      566                -         9.832
Ooststellingwerf               2.164            430         1.618         192       115             380                264             31          322        92      295                -         5.902
Opsterland                     1.211            328         1.283         206       124             266                140             39          234        85      204                -         4.120
Schiermonnikoog                   98                  7       59              20         12               60                24         12              20      7           9             -              327
Smallingerland                 1.689            259         1.558         319       192             474                249             63          305       144      218                -         5.471
Súdwest-Fryslân                5.525            867         5.828         466       280            2.202             1.239        271            1.024       280      906                -       18.888
Terschelling                    288             143          328              74         45         118                     58         19              70     31       62                -         1.236
Tytsjerksteradiel              1.166            232         1.251         158            95         506                240             78          239        63      161                -         4.190
Vlieland                        138                  34       96               9          6               38                26          3              21      9       15                -              395
Waadhoeke                      2.310            450         3.125         286       172            1.108               567        149              510       125      549                -         9.350
Weststellingwerf               1.676            403         1.430         128            77         294                129             53          279        79      237                -         4.784
Provincie Fryslân            10.618              -          9.116         -          -                -                 -          -               -                  600              3.454     23.788


Totaal uren                  39.345            6.115       39.700       3.381      2.034          12.918             7.097       1.600           5.658      1.870   5.440              3.454    128.613




                                                                                          Pagina 39 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Overzicht taakvelden


                                                                            Taakvelden
Begroting FUMO               2024            0,1                0,4                 0,8              7,4          8,3
                                           Bestuur    Overhead,ondersteuning Overige baten en   Milieubeheer   Wonen en
                                                            organisatie           lasten                        Bouwen
Lasten:
Personeelskosten             17.664.312      71.133                4.293.699                      13.143.423     156.057
Inbesteding o.b.v. DVO's       733.865                              733.865
Detachering Wetterskip          28.000                               28.000
Materiele lasten              3.578.143                            3.578.143
Onvoorzien                     103.600                                              103.600
Implementatie omgevingswet      75.000                               75.000
Totaal lasten                22.182.920      71.133                8.708.707        103.600       13.143.423     156.057


Baten:
Basistaken                   14.289.852                                                           14.133.795     156.057
Aanvullende taken             4.560.215                                                            4.560.215
Overige opbrengsten           3.257.853                                                            3.257.853
Implementatie omgevingswet      75.000                               75.000
Totaal baten                 22.182.920         -                    75.000              -        21.951.863     156.057
Saldo                                (0)




                                                Pagina 40 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Risicoanalyse 2025
De FUMO onderkent de volgende risico’s die kunnen leiden tot financiële gevolgen:


       Omschrijving risico                                  Beheersmaatregelen                 Bedrag      Kans      Impact
                                                                                                           (Hoog,
                                                                                                           Middel,
                                                                                                           Laag)

       In de begroting is rekening gehouden met een
       indexering van 5,2%. Dit is gebaseerd op de
       Middellange termijn raming van het CPB van
       maart 2023. Vanaf het najaar van 2021 is de
       inflatie echter sterk opgelopen. Hierdoor ontstaat   • Geen beheersmaatregelen
  1.                                                                                           € 300.000   M         € 150.000
       het risico dat de indexering ontoereikend is. Met      mogelijk
       name CAO-effecten kunnen tot extra kosten
       leiden. Een stijging van 2% boven op de
       indexering van de loonkosten, betekent een extra
       kostenpost van circa € 300.000.
       In de begroting 2025 is rekening gehouden met
       een renteopbrengst van € 150.000. Dit is het
       gevolg van de sterk gestegen rente in de
       afgelopen jaren. Het risico bestaat dat de rente     • Geen beheersmaatregelen
  2.                                                                                           € 75.000    M         € 37.500
       weer gaat dalen en dat de begrote opbrengst niet       mogelijk
       gerealiseerd gaat worden. Het maximale risico
       wordt geschat op € 75.000, uitgaande van de
       halvering van de huidige rente.
                                                            * Sturing op het behalen van de
       De productiviteitsnorm bedraagt vanaf 2022           productiviteitsnorm. Hierbij kan
       1.360 uur per fte. Ondanks het feit dat deze in      gekeken worden naar de wijze
       2022 is gehaald, bestaat dat we deze norm in         van tijdsregistratie.
  3.   toekomstige jaren niet gaan halen. Uitgaande         • Met de deelnemers en het         € 375.000   M         € 187.500
       van een realisatie van 1.330 uur en een formatie     bestuur in gesprek gaan over de
       van 148 fte, schatten we het risico in op €          haalbaarheid van de
       375.000.                                             productiviteitsnorm en deze
                                                            eventueel bijstellen.
       Het ICT-landschap, waaronder het zaaksysteem
       LEEF, dient te worden aangepast aan de
       veranderende wet- en regelgeving. Daarnaast
       vereist de aansluiting op het digitale stelsel een
                                                            • Werken met een gedegen
       organisatie die geheel digitaal kwalitatieve,
                                                              projectplanning, waarin
       hoogstaande informatie verzamelt en opmaakt.
                                                              prioriteiten worden gesteld op
       Dit betekent dat (interne) processen en systemen
                                                              basis van beschikbare
  4.   opnieuw ingericht moeten worden. Ook zullen er                                          € 400.000   H         € 320.000
                                                              uren/budget.
       aanpassingen moeten komen om nieuwe data,
                                                            • Goed
       noodzakelijk als gevolg van de Omgevingswet, te
                                                              verwachtingsmanagement
       kunnen registreren. Omvang van het risico is
                                                              richting de deelnemers.
       moeilijk te bepalen. In 2023 zal een visie op het
       ICT-landschap worden opgesteld. Deze wordt in
       het AB van 11 april 2024 ter vaststelling
       voorgelegd. Schatting risico is € 400.000.
       De Omgevingswet vraagt om een nieuwe manier          • Uitvoeren van strategische
       van (samen)werken. Aandachtspunt hierbij is de         personeelsplanning
  5.                                                                                           € 400.000   M         € 200.000
       aansluiting tussen het huidige                       • Heroriëntatie van de inzet van
       personeelsbestand en de transitie naar het             het personeel
       werken onder de Omgevingswet, inhoudelijk




                                                    Pagina 41 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>         en/of op houding en gedrag. Het risico bestaat
         dat er sprake zal zijn van suboptimaal werken
         door deze verandering. Dit risico wordt ingeschat
         op € 400.000.
         In de begroting wordt rekening gehouden met         Via het project Strategische
         een flexibele schil van 15%. Wanneer er naar        Personeelsplanning wordt
         verhouding meer moet wordt ingehuurd, is het        getracht om op een andere
         risico dat de kosten van in inhuur hoger worden     manier de werving en selectie te
         dan begroot. Wanneer de verhouding 80/20            doen. Hierbij wordt ingezet op
 6.                                                                                             € 280.000     H   € 224.000
         wordt in plaats van 85/15, levert dit               een steviger verbinding met
         verhoudingsgewijs 7 fte meer inhuur op. Inhuur      opleidingsinstituten en het
         kosten gemiddeld ca € 40.000 per jaar meer (per     verleggen van de koers naar het
         fte), waardoor het totale risico € 280.000          meer zelf vormen en opleiden
         bedraagt.                                           van personeel.
Totaal                                                                                          € 1.830.000       € 1.119.000




                                                      Pagina 42 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Begrote aantal meldingen bodem en asbest
Meldingen asbest:                    Meldingen Bodem:

Gemeente             Meldingen        Gemeente             Meldingen
Achtkarspelen              80         Achtkarspelen              80
Ameland                     5         Ameland                    12
Dantumadiel                96         Dantumadiel                85
De Fryske Marren          155         De Fryske Marren          175
Harlingen                  35         Harlingen                  50
Heerenveen                200         Heerenveen                150
Leeuwarden                320         Leeuwarden                350
Noard-East Fryslân        254         Noard-East Fryslân        237
Ooststellingwerf          144         Ooststellingwerf           40
Opsterland                155         Opsterland                 50
Schiermonnikoog            15         Schiermonnikoog            15
Smallingerland            240         Smallingerland             81
Súdwest-Fryslân           350         Súdwest-Fryslân           350
Terschelling               56         Terschelling               24
Tytsjerksteradiel         119         Tytsjerksteradiel         100
Vlieland                    7         Vlieland                    4
Waadhoeke                 215         Waadhoeke                 192
Weststellingwerf           96         Weststellingwerf           68
Totaal                  2.542         Totaal                  2.063




                                 Pagina 43 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Collectieve taken
Omgevingsdiensten zoals de FUMO zijn opgericht met als doel een effectieve, efficiënte en kwalitatief
hoogwaardige uitvoering van de VTH-taken binnen het omgevingsrecht te bewerkstelligen en daarbij
samen te werken met partners. Voor verschillende taken geldt dat deze taken aangemerkt kunnen
worden als collectieve taak. De belangrijkste kenmerken van collectieve taken zijn dat alle deelnemers
opdrachtgever zijn en in een bepaalde mate belang hebben bij de uitvoering van deze taken. Voor een
aantal van deze collectieve taken geldt dat deze naar aard en karakter Fryslânbreed uitgevoerd
moeten worden. Deze (structurele) taken hebben meerwaarde voor heel Fryslân. De inspanningen die
met de uitvoering van deze taken zijn gemoeid zijn daardoor niet of nauwelijks toe te wijzen aan
individuele deelnemers. Voorbeelden van deze collectieve taken zijn:
     • milieualarmnummer (24/7 bereikbaar);
     • kennisuitwisseling en kennisoverdracht;
     • voorbereidingen naar informatie gestuurd (risicogestuurd) toezicht, handhaving en
        vergunningverlening.

 Productie en financiën                                   2024                2025
 Productie              Diensten (in uren)
                         - Ketentoezicht                              5.440                5.440
                         - Boa-coördinatie (plus)                       700                  700
                         - Collectieve uren                          10.900                7.200
 Financiële realisatie                                                        Zijn opgenomen
                                                                              in de
                                                                              programma’s
                                                                              vergunningen,
                                                                              toezicht en
                                                                              handhaving en
                                                                              Specialistisch
                                                                              advies

De nadere uitwerking van de diensten ‘ketentoezicht’ en ‘collectieve uren’ is onderdeel van het
jaarprogramma uitvoering VTH-taken van de FUMO. In deze begroting zijn de collectieve diensten bij
elkaar samengevoegd.




                                           Pagina 44 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Uitwerking thema’s en doelen bedrijfsvoering
In hoofdstuk 3.3 hebben we drie thema’s toegelicht waar de afdeling bedrijfsvoering zich op gaat
richten. De verdere uitwerking daarvan, de doelstellingen en hoe wij ons daarvoor gaan inzetten staan
hieronder verder uitgewerkt.


Wat willen we bereiken
Thema mensen
   - We willen dat medewerkers optimaal bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van de
      FUMO en de daarbij behorende werkzaamheden voor onze deelnemers.
   - We willen dat met de verschillende ‘HR-thema’s’, zoals leiderschap, goed werkgeverschap,
      ontwikkelen en leren, SPP en personeelszorg onze medewerkers duurzaam inzetbaar zijn. Dit
      maakt integraal onderdeel uit van de bedrijfsvoering in onze organisatie.



 Thema mensen               Beoogd resultaat        Doel 2025

 Optimaal bijdragen aan     Effectieve en           Inzet is in lijn met onze productieafspraken en
 de realisatie van de       efficiënte inzet van    diensten aan onze deelnemers.
 doelstellingen van de      de medewerkers in
 FUMO en de daarbij         de organisatie          Binnen begrotings- en formatiekaders worden
 behorende                  gericht op de           medewerkers conform productienormering ingezet
 werkzaamheden              uitvoering van het
                            FUMO takenpakket
 Onze medewerkers zijn                              HRM-beleid en activiteiten zijn ingericht op
 duurzaam inzetbaar                                 thema’s’, zoals leiderschap, goed werkgeverschap,
                                                    ontwikkelen en leren, SPP en personeelszorg


Thema huisvesting
   - We willen een functioneel, doelmatig en modern ingericht gebouw waarin medewerkers goed
      vertoeven en bezoekers zich welkom voelen.
   - We willen de verschillende vormen van werken kunnen toepassen (hybride werken, plaats
      onafhankelijk werken).
   - We willen waar mogelijk een ‘Energie-neutrale’ organisatie zijn.



 Thema huisvesting          Beoogd resultaat                  Doel 2025

 Moderne & doelmatige       Periodiek uitvoeren               PMO (onderdeel huisvesting, klimaat e.a.)
 huisvesting                medisch/welzijn onderzoek         resultaten




                                           Pagina 45 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre> Energie-neutraal         Energiebesparing en                FUMO werkt waar mogelijk energieneutraal
 gebouw, voertuigenpark   energieopwekking
 en organisatie




Thema digitalisering
   - We willen de randvoorwaarden creëren voor stabiele, duurzame en toekomstgerichte
      informatievoorziening.
   - We willen goede partnerschap samenwerking in onze driehoek ICT-inrichting met de Provincie
      Fryslân of andere (markt)partij en het Shared Service Center (SCC) gemeente Leeuwarden.
   - We willen kansen op samenwerking met de drie noordelijke Omgevingsdiensten voor ICT of
      functies ICT gezamenlijk verkennen.



 Thema digitalisering     Beoogd resultaat                     Doel 2025

 Randvoorwaarden          Informatievoorziening en ICT-          Ingerichte en geactualiseerde
 informatievoorziening    voorzieningen met onze                 informatievoorziening met onze
                          deelnemers en/of in onze               deelnemers en/of in onze functionele
                          functionele keten(s) is conform        keten(s)
                          wetgeving en Omgevingswet
                          ingericht

                          Informatiemanagement conform           De informatievoorziening van het VTH-
                          IBP-pijler 3 (combinatie van           stelsel inrichten
                          mensen,
                          middelen en procedures’ en de
                          verscheidenheid aan
                          (samenhangende) voorzieningen
                          (registers, applicaties,
                          informatiesystemen, etc.))

                                                                 Digitale vaardigheid organisatie is
                          Digitale vaardigheid organisatie       geïnventariseerd

                                                                 De organisatie voldoet aan geldende
                          ICT basis op orde                      wet- en regelgeving
                          Voldoen aan wet- en regelgeving

 Goede partnerschap       Actuele DVO Provincie Fryslân        Ingericht DVO en sturingsmodel
 samenwerking             of andere (markt)partij
                          Actuele DVO Gemeente                 Ingericht DVO en sturingsmodel
                          Leeuwarden




                                        Pagina 46 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                            Rechtmatig en doelmatige        Aanbestede diensten conform
                            overeenkomst ICT leverancier(s) aanbestedingsbeleid met
                                                            rechtmatigheidsverklaring accountant

 Verkenning met             Gezamenlijke agenda                 Aantal functies en agendavoering
 Noordelijke                                                    worden gezamenlijk gedaan
 omgevingsdiensten op       Functies in OD samenwerking
 samenwerking               (uitleen/gastheer model)


Wat gaan we er voor doen
Thema mensen
   - We zorgen ervoor dat de inzet van personeel - vast, tijdelijk en inhuur - in evenwicht zijn en
      blijven binnen de beschikbare middelen.
   - We hanteren de kwaliteitscriteria als onderdeel van opleidingsprogramma’s voor individuele
      medewerkers en maken opleidingsplannen voor leren en ontwikkelen.
   - We geven uitvoering aan de visie op werkgevers- en werknemerschap.
   - We zorgen ervoor dat elke afdeling beschikt over een afdelingsplan met daarin opgenomen
      SPP. Hiermee hebben wij inzicht in de beschikbare en benodigde kwaliteit en kwantiteit van
      afdelingen en teams.
   - We doen aan intensieve gezamenlijke arbeidsmarktcommunicatie, gericht op
      naamsbekendheid, aantrekkelijk werkgeverschap als drie noordelijke Omgevingsdiensten en
      activeren van nieuwe instroom in trainee programma’s.
   - We geven invulling aan duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers.
   - We voeren activiteiten uit gericht op het bevorderen van integriteit, weerbaarheid en
      voorkomen ongewenst gedrag bij medewerkers.
   - We geven invulling aan inclusiviteit en diversiteit.


 Thema mensen                     Indicator                           Resultaat 2025

 Inzet personeel is conform       Voortgang monitor FUMO en           Account gesprekken worden
 dienstverleningsafspraken en     rapportages individuele             periodiek gevoerd en worden
 binnen begroting                 deelnemers                          door deelnemers positief
                                                                      gewaardeerd

                                                                      Begrotings- en productie
                                                                      realisatie worden periodiek
                                                                      gemonitord en verantwoord

 Voldoen aan opleidingseisen      Ingericht opleidingsplan en         Opleidingsplannen worden
 en ontwikkelen                   individueel opleidingsplan          toegepast en gerealiseerd,
                                                                      personeel voldoet aan
                                                                      kwaliteitscriteria (conform




                                          Pagina 47 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                                      doelstellingen primaire
                                                                      afdelingen) en persoonlijke
                                                                      ontwikkelbehoefte



 Uitvoering geven aan visie op      Actuele visie                     MTO- en PMO-uitkomsten zijn
 werkgever- en                                                        vertaald naar een actuele visie op
 werknemerschap                                                       werkgever- en werknemerschap

 SPP                                Uitgewerkt SPP                    Afdelingen en teams beschikken
                                                                      over afdelingsplan en/of teamplan
                                                                      inclusief SPP

 Arbeidsmarktcampagne               Arbeidsmarktcampagne en           Goed gevuld trainee programma
 activeren nieuwe instroom &        goed werkend digitaal platform    Scores monitoring digitale
 naamsbekendheid als                voor de drie noordelijke          platform ≥ benchmark.
 werkgever                          Omgevingsdiensten

 Inclusiviteit en diversiteit       Uitgewerkte rapportage in         Personeelsmonitor en opbouw
                                    sociaal jaarverslag               personeelsbestand
                                    ‘Personeelsmonitor’ en opbouw
                                    personeelsbestand

 Bevorderen van integriteit,        Sociaal jaarverslag               Actueel integriteitsbeleid
 weerbaarheid en voorkomen          Rapportage RI&E                   Vertrouwenspersoon rapportage
 ongewenst gedrag bij               Rapportage weerbaarheid           Inwerkprogramma nieuw
 medewerkers.                                                         personeel
                                                                      Gespreksvoeringen thematisch
                                                                      met MT en medewerkers
                                                                      Plan van aanpak activiteiten naar
                                                                      aanleiding van rapportage(s)

 Ziekteverzuim                      Ziekteverzuim                     Lager dan 5%

 Inhuur verhouding                  Percentage inhuur op loonsom      Lager dan 15%

Thema huisvesting

 Thema huisvesting              Indicator                            Resultaat 2025

 Moderne & doelmatige           We zorgen ervoor dat alle            Ingerichte ruimtes
 huisvesting                    vergaderruimtes worden voorzien
                                van hybride vergaderfaciliteiten




                                            Pagina 48 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                   Op locatie werken en thuiswerken
                                                                   (hybride werken) functioneert
                             Gebouw onderhoud                      (indicator welzijnsonderzoek)

                                                                   Onderhoudsplan is actueel

 Energie-neutraal            We geven verdere uitvoering aan       Zonnepanelen zijn geïnstalleerd en
 gebouw, voertuigenpark      de geplande energiebesparende         energieverbruik is neutraal
 en organisatie              maatregelen voor het bedrijfspand
                             en het wagenpark.                     Aansluitingen voor uitbreiding
                                                                   laadpalen is gerealiseerd

                             Periodiek Medisch Onderzoek           Periodiek Medisch Onderzoek
                             gegevens                              wordt aangeboden en hierop wordt
                                                                   een plan van aanpak
                                                                   aandachtsgebieden gemaakt


Thema digitalisering
   - Er wordt een nulmeting uitgevoerd om de digitale vaardigheid van collega’s te meten.
   - Onze informatievoorziening is conform archiefwet, Wet open overheid (Woo) en Algemene
      verordening gegevensbescherming (AVG) ingericht.
   - Informatievoorziening van het VTH-stelsel is conform uitgangspunten pijler 3 IBP ingericht.
   - Wij hanteren het plan van aanpak en de realisatie van plannen conform de informatievisie.
   - We actualiseren de DVO’s met Provincie Fryslân of andere (markt)partij en de gemeente
      Leeuwarden.
   - We hanteren kwaliteits- en realisatieafspraken in de DVO en houden accountmanagement
      gesprekken.
   - ICT-dienstverlening voor ons zaaksysteem wordt aanbesteed conform de
      aanbestedingsrichtlijnen.
   - We hanteren een gezamenlijke agenda met de drie Noordelijke Omgevingsdiensten op
      bedrijfsvoering vraagstukken waaronder specifiek kwetsbare functie(s).

Voor het thema digitalisering is geen uitgewerkte tabel opgenomen, zoals bij de andere thema’s. De
reden hiervoor is dat er, voordat er concrete doelstellingen geformuleerd kunnen worden, als basis
eerst een breed gedeelde en vastgestelde i-visie (informatievisie) benodigd is. Deze wordt in 2024
opgesteld.




                                          Pagina 49 van 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>