<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>     Bijdrage woonvisie
    gemeente Opsterland

            2025


    Samen
 doorwerken
aan volkshuis­
   vestelijk
  presteren
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>    Samen doorwerken aan
    volkshuisvestelijk presteren
    Onze bijdrage voor 2025
    Samen werken aan goed en betaalbaar wonen voor onze bewoners in Opsterland.
                                                                            Achtkarspelen.
                                                                                         DatDat
                                                                                             is waar
                                                                                                 is waar
                                                                                                      WoonFriesland
    WoonFriesland
    voor staat. Ookvoor
                    in 2025
                         staat.
                            gaanOok
                                  weinmet
                                       2025
                                          hart
                                            gaan
                                               en we
                                                  zielmet
                                                      aan hart
                                                          de slag
                                                               en ziel
                                                                   vóóraan
                                                                         onze
                                                                           de bewoners.
                                                                              slag vóór onze
                                                                                         Dit doen
                                                                                              bewoners.
                                                                                                   we samen
                                                                                                          Dit doen
                                                                                                               mét onze
    we samen mét
    bewoners,  bewonersorganisaties,
                   onze bewoners, bewonersorganisaties,
                                       de Friese gemeenten,dedeFriese
                                                                 provincie
                                                                       gemeenten,
                                                                           Fryslân,de
                                                                                    welzijn-
                                                                                      provincie
                                                                                             & zorgorganisaties
                                                                                                 Fryslân, welzijn-en
    & zorgorganisaties en ketenpartners.
    ketenpartners.


    Wij werken hard om volkshuisvestelijk te presteren.           Een wereld vol complexe uitdagingen
    Voor onze bewoners is het nodig om de actuele opgaven         De tijd waarin wij leven brengt veel onzekerheid met zich
    gezamenlijk aan te pakken. De krapte op de woningmarkt,       mee en wordt nog steeds gedomineerd door de oorlog in
    de hoge energierekening, de afname van biodiversiteit en de   Oekraïne en Gaza, hoge en onvoorspelbare energiekosten,
    gevolgen van klimaatverandering verdragen geen uitstel en/    schommelende brandstofprijzen, oplopende rentes en
    of trage beleidsprocessen meer. Deze opgaven vragen om een    inflatie. Ook is er blijvend krapte op de arbeidsmarkt. Wij
    versnelling en een doortastende uitvoering van maatregelen.   zien de effecten van klimaatverandering steeds duidelijker en
    Daarom zetten wij onverminderd in op 3 speerpunten:           heftiger in omvang toenemen, met alle gevolgen voor goed en
                                                                                                                                       koersvast. Dat is essentieel om de knellende vraagstukken       Er zijn meer onzekerheden denkbaar, zoals ingrepen in
                                                                  veilig wonen. Tot slot zien we afbrokkelend vertrouwen van
                                                                                                                                       in beschikbaarheid, energietransitie en woonomgeving            het huurtoeslagstelsel of het huurverhogingsbeleid door
    1. Betaalbare verduurzaming                                   burgers en dus ook van onze bewoners in de politiek en de
                                                                                                                                       op te lossen en de betrouwbaarheid van ons handelen te          het nieuwe kabinet. Het effect van huurbevriezing en
      Zo houden we de energielasten voor onze bewoners zo         (landelijke) overheid.
                                                                                                                                       bestendigen.                                                    huurverlaging op onze meerjarenbegroting is groot. Onze
      laag mogelijk én maken we Friesland duurzamer.
                                                                                                                                                                                                       opbrengsten zijn hierdoor structureel verminderd met bijna
    2. Netto uitbreiding van woningen
                                                                                                                                       Daarom kijken wij vanuit onze eigen kracht vooruit en richten   4 miljoen euro per jaar. Deze middelen kunnen wij niet
      Conform onze portefeuillestrategie voegen we substantieel
      woningen toe én verkopen we geen woningen. Hiermee
                                                                  ‘Volkshuisvestelijke opgaven van nu                                  ons vastberaden op onze strategische speerpunten, zodat         investeren in verduurzaming of nieuwbouw ten behoeve van
                                                                                                                                       onze bewoners goed wonen en prettig samen kunnen leven.         onze bewoners. Nieuwe ingrepen door het nieuwe kabinet
      dragen we fors bij aan de vermindering van de vraagdruk.    vragen om versnelling en doortastende                                Hierbij zetten wij onze middelen strategisch in, vooral daar    in het huurverhogingsbeleid zullen onmiddellijk resulteren
    3. Leefbare buurten
      Door optimaal in te zetten op ‘samen wonen, samen
                                                                  uitvoering van maatregelen.’                                         waar ze de meeste vruchten afwerpen.                            in de aanpassing van onze speerpunten. Snijden in de
                                                                                                                                                                                                       netto toevoeging van sociale huurwoningen en/of in het
      leven’ zorgen we voor leefbare buurten, dorpen, steden
                                                                                                                                       Inzet van middelen en duurzaam                                  verduurzamen van ons bestaand bezit is dan ongetwijfeld aan
      en Waddeneilanden in Fryslân.
                                                                  Ondertussen geven wij alle door het Rijk geïnitieerde                prestatiemodel                                                  de orde.
                                                                  beleidswijzigingen vorm en inhoud. Dat vraagt veel van uw en         Het is mooi dat de verhuurdersheffing in 2023 is afgeschaft,
                                                                  onze inzet en capaciteit. Terwijl we aan het werk zijn, verschuift   waardoor we tempo kunnen houden in het aanpakken van            Bovendien loopt de vennootschapsbelasting (VPB) fors
                                                                  het nieuwe kabinetsakkoord de panelen. Dat brengt nieuwe             de volkshuisvestelijke en maatschappelijke opgaven. Wij         op. Deze belasting geldt naast BV’s en NV’s ook voor
                                                                  onzekerheden. Zet het nieuwe kabinet het woonbeleid van De           versnellen in nieuwbouw, verduurzaming, het beheersen van       woningcorporaties. Over 10 jaar gerekend onttrekt deze
                                                                  Jonge door? Blijft de urgentieverordening intact of stapelen de      woonlasten én geven de maatschappelijke taken voor wonen        vennootschapsbelasting ruim 100 miljoen euro aan
                                                                  problemen zich op voor asielzoekers en statushouders? Blijft         met welzijn en zorg en aandachtsgroepen de nodige prioriteit    middelen bij WoonFriesland. Feitelijk is er dus nog steeds
                                                                  het stikstofdossier de woningbouw belemmeren? En wat zijn de         en aandacht.                                                    sprake van een substantiële onttrekking van ‘huurdersgeld’
                                                                  (financiële) gevolgen van de afbouw van de salderingsregeling                                                                        door het Rijk. Qua bedrag benadert de VPB de hoogte
                                                                  voor ons en onze bewoners?                                           Onze inzet van middelen voorziet goed in de doelen die wij      van de verhuurdersheffing en heeft de opheffing van de
                                                                                                                                       onszelf hebben gesteld. Deze sluiten bovendien aan bij de       verhuurdersheffing daardoor minder of geen effect.
                                                                  Deze maatschappelijke en economische dynamiek heeft -                landelijke prioriteiten van het rijksbeleid en uw woonbeleid.
                                                                  net als voor iedereen - impact op ons handelen. Dat maakt            Echter, de onzekerheid of we deze doelen kunnen realiseren,     Wij dringen er dan ook op aan om de VPB af te schaffen
                                                                  dat wij gezamenlijk adaptief en wendbaar moeten zijn en,             groeit naarmate inflatie, kostenstijgingen en rentestijgingen   zodat corporaties deze middelen vol kunnen inzetten voor
                                                                  uiteraard in het belang van onze bewoners, tegelijkertijd ook        aanhouden.                                                      volkshuisvesting en dus voor hun bewoners.




2                                                                                                                                                                                                                                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          Klimaatadaptatie en biodiversiteit:                          Forse uitbreiding en versnelling van
                                                                                                                                          Gewoon Doen, Gewoon Groen!                                   onze nieuwbouwplannen
                                                                                                                                          Door de opwarming van de aarde verandert ons                 In tegenstelling tot andere woningcorporaties in Friesland
                                                                                                                                          klimaat en nemen weersextremen toe. De kans op               is WoonFriesland in de periode 2018-2023 met ruim 1.250
                                                                                                                                          hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen groeit.      woningen gegroeid. De vraagdruk in de sociale huur blijft
                                                                                                                                          Deze weersextremen brengen risico’s met zich mee en          oplopen en het beste antwoord hierop is het toevoegen van
                                                                                                                                          beïnvloeden de leefbaarheid in en rondom onze woningen,      betaalbare, permanente woningen én het niet verkopen van
                                                                                                                                          in wijken, dorpen, steden en op de Waddeneilanden. We        woningen. Zo vinden meer woningzoekenden een woning.
                                                                                                                                          richten de gebouwde omgeving klimaatbestendig in en
                                                                                                                                          treffen daarvoor klimaatadaptieve maatregelen.               Wij vinden het zorgwekkend dat de netto voorraad de
                                                                                                                                                                                                       afgelopen jaren in Friesland vooral gegroeid is door onze
                                                                                                                                                                                                       nieuwbouwtoevoegingen. Andere corporaties kiezen, om de
                                                                                                                                          ‘Samen bijdragen aan een                                     voor hun moverende redenen, om te verkopen, te slopen
                                                                                                                                                                                                       en nieuw te bouwen, waardoor hun woningvoorraad niet of
                                                                                                                                          beter leefklimaat voor een ieder,                            nauwelijks is toegenomen.
                                                                                                                                          gewoon doen, gewoon groen!’
                                                                                                                                                                                                       Wij zien dat WoonFriesland een belangrijke motor is in
                                                                                                                                                                                                       het toevoegen van extra nieuwbouwwoningen. Echter, wij
                                                                                                                                          Wij voeren pilots uit in bestaande wijken door concrete      kunnen als WoonFriesland niet compenseren wat andere
                                                                                                                                          groenplannen te initiëren bij nieuwbouwprojecten.            woningcorporaties niet doen. Wij moeten gezamenlijk
    Wij zijn er niet gerust op of het eroderen van onze kasstromen   footprint te beperken. Daarnaast kijken we scherper naar             Met bewoners en gemeenten onderzoeken we hoe we              met alle partijen het ‘eerlijke gesprek’ voeren en zoeken
    door het nieuwe kabinet een halt wordt toegeroepen. Om alle      wat we per se moeten vervangen in onze woningen en                   verstening kunnen aanpakken in tuinen en straten.            naar mogelijkheden om netto uitbreiding van woningen te
    volkshuisvestelijke doelen en afspraken te realiseren, is het    onderzoeken we waar mogelijk vervangingen later kunnen               Ook nemen we ons eigen groenbeheer onder de loep.            realiseren. Daar hebben we allemaal belang bij, want daarmee
    noodzakelijk dat er voor woningcorporaties een duurzaam          plaatsvinden of we met reparatie nog een exploitatieperiode          Hierbij zorgen we dat overtollig water waar mogelijk         geven we het echte antwoord op de huidige woningnood.
    prestatiemodel komt dat zorgdraagt voor continuïteit in het      kunnen overbruggen.                                                  wordt opgevangen en hergebruikt en daarna pas wordt
    volkshuisvestelijk presteren.                                                                                                         afgevoerd. Ook zorgen we dat warmte van gebouwen             Nieuwbouw doen wij waar de woningbehoefte hoog en
                                                                                                                                          afneemt en de biodiversiteit toeneemt.                       urgent is. Bij voorrang in gemeenten die voor sociale
    Versnellen van betaalbare verduurzaming                          ‘Versnellen in betaalbare                                                                                                         woningbouw ook sociale grondprijzen hanteren en proactief
    In 2025 gaan we onverminderd door met het                                                                                             Het is van groot belang om hierbij samen met u op te         en voortvarend handelen om de prestatieafspraken
    verduurzamen van onze woningen en het bestrijden van             verduurzaming: eind 2025 al onze                                     trekken en onze plannen af te stemmen met bewoners           daadwerkelijk waar te kunnen maken, door snel beschikbare
    de energiearmoede. Wij zetten maatregelen in om de               woningen op energielabel C of beter.’                                en bewonerscommissies. In samenwerking en dialoog            kavels aan te bieden en harde planningen af te geven.
    energiebehoefte van onze woningen zoveel mogelijk te                                                                                  onderzoeken waar we elkaar kunnen versterken en wat          Ook bouwen we daar waar in de toekomst de welzijns- en
    verminderen. Daarbij zijn onze ambitieuze doelen om:                                                                                  ieders rol hierin kan zijn. De bijdrage van gemeenten        zorginfrastructuur geborgd is.
    • Eind 2025 al onze woningen op energielabel C of beter te       Wij maken ons zorgen over de netwerkcongestie en de nog              moet wat ons betreft ook een plek krijgen in de tripartite
      hebben;                                                        steeds hoge (theoretische) kosten van collectieve warmtenetten.      prestatieafspraken (gemeente, bewonersorganisatie en
    • zo snel mogelijk de belangrijkste ‘eenvoudige’ ingrepen uit    Dat maakt dat we onze contacten met diverse nuts- en                 WoonFriesland).
      te voeren, zoals kierafdichting, isolatie van de schil door    netwerkbedrijven meer aanhalen op bestuurlijk en strategisch
      HR++glas, spouwmuur- en vloerisolatie, optimale instelling     niveau en eerder onze plannen op operationeel niveau met elkaar      Als iedere bewoner en iedere gemeente letterlijk en
      van de verwarmingsinstallatie, plaatsen van LED-lampen         afstemmen. Door samen te kijken of we elkaar kunnen helpen,          figuurlijk bijdragen aan de vergroening kunnen we
      en zonnepanelen en de versnelling van de vernieuwing van       bijvoorbeeld door het toepassen van innovaties waardoor we           gezamenlijk wel degelijk het verschil maken. Door het
      cv-ketels en verwarmingsinstallaties;                          het elektriciteitsnet minder hoeven te belasten c.q. te verzwaren,   afremmen en het verkleinen van verstening en het
    • in 2030 al onze woningen op minimaal energielabel B te         willen we de meest optimale oplossing bereiken. Denk                 vergroten van groenareaal en de biodiversiteit, dragen
      hebben;                                                        bijvoorbeeld aan het plaatsen van een buurtaccu.                     we tezamen bij aan een beter leefklimaat voor een ieder.
    • In 2050 volledig CO2-neutraal te zijn.                                                                                              Immers, vele kleintjes maken een grote!
                                                                     Ook blijven we inzetten op innovaties en proefprojecten uit ons
    Bij deze verbeteringen werken we vanuit de                       DreamHûs voor de bestaande bouw en omgeving - waar de
    circulariteitsgedachte. We kiezen voor hergebruik om             opgave het grootst en meest complex is - om op een betaalbare
    zo zuinig mogelijk te zijn met grondstoffen en onze CO2-         manier te verduurzamen en te vergroenen.




4                                                                                                                                                                                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Als uitgangspunt voor uitbreidingsnieuwbouw hanteren wij       We stimuleren de doorstroming o.a. door de juiste
    een ondergrens van tien woningen. Om de betaalbaarheid         nieuwbouwsegmenten toe te voegen zodat er passende
    van nieuwbouw en de TCO (total costs of ownership) bij         woningen voor andere doelgroepen vrijkomen. In het
    de huidige hoge bouwkosten acceptabel te houden, is            kader van de vergrijzing en de extramuralisering is ons
    deze ondergrens noodzakelijk. Wij werken immers met            streven om voor 2030 30% (circa 6000 woningen) van ons
    huurdersgeld dat we zo efficiënt en rendabel mogelijk willen   woningaanbod geschikt te maken voor senioren. Wij zijn
    inzetten voor onze bewoners.                                   voornemens om dit met een redelijke spreiding binnen ons
                                                                   woningvoorraad te realiseren. We dragen ook bij aan de
                                                                   ontwikkeling van de wonen, welzijn en zorgvisies, en volgen
    ‘Netto uitbreiding van de sociale                              de opstelling ervan op de voet.

    woningvoorraad, dringend noodzakelijk                          De uitbreiding van nieuwbouw is dringend noodzakelijk
    om aan de huidige vraag te voldoen.’                           om de vraag te bedienen. Deze maatschappelijke
                                                                   verantwoordelijkheid voelen wij tot in onze tenen. Wij
                                                                   hebben elkaar hierbij nodig. Daarom rekken wij ons
    In het middensegment investeren wij niet zelf. Dit omdat we    financieel maximaal uit en werken wij samen met u met
    alle beschikbare middelen vooral inzetten voor de sociale      hart en ziel aan de uitbreiding en verbetering van de sociale
    huur. Wel hebben we een samenwerking met Buurblok,             woningvoorraad.
    dat mede door ons is ontwikkeld. Hierbij leasen bewoners
    de woning en kijken we per gemeente waar ruimte is voor        Een belangrijk uitgangspunt bij onze bestaande voorraad
    extra toevoeging van dit type woningen met een integraal       is het principe dat we niet slopen, tenzij de woningen
    energieconcept.                                                constructief ‘af’ zijn. Wij doen dit omdat slopen ten eerste
                                                                   niet circulair en duurzaam is, en ten tweede kunnen we          Tegelijkertijd kijken wij ook naar wat we zelf nog meer   ruimte te creëren. De wijze waarop wij op dit vlak al
    Om extra woningen te kunnen realiseren of vrij te maken,       door niet te slopen meer netto uitbreiding van woningen         kunnen doen. In onze toewijzing houden we meer            samenwerken met huurdersvereniging De Bewonersraad
    onderzoeken we ook andere vormen om de beschikbaarheid         realiseren.                                                     rekening met draagkracht en draaglast. Bijvoorbeeld       Friesland en welzijnsorganisaties om bewonerscommissies te
    te vergroten, zoals optoppen van bestaande woningen                                                                            door complexen een adempauze te geven als er te           empoweren, is een prachtig voorbeeld van het bevorderen
    en het woningdelen. In Leeuwarden beproeven wij het            Leefbare buurten: bewoners kennen en                            veel kwetsbare groepen en escalatie van problematiek      van de sociale cohesie.
    optoppen. Wij voegen nieuwe biobased-woonlagen toe aan         dichtbij zijn                                                   in een complex aanwezig zijn. Wij zullen daartoe ons
    onze appartementengebouwen en kijken tegelijkertijd naar       De leefbaarheid in onze buurten en wijken blijft onder          toewijzingsbeleid actualiseren.                           Door op kleinschalige wijze met bewoners, groepen
    de mogelijkheden voor verduurzaming van de bestaande           druk staan. Dat merken onze ambulante medewerkers                                                                         bewoners en buurten contact te hebben, dragen we
    appartementen. In 2024/2025 starten we met pilots voor het     zoals buurtbeheerders, wijkconsulenten en service- en                                                                     zorg voor leefbare buurten en bewoners die meedoen
    vrijwillig delen van woningen.                                 onderhoudsmedewerkers dagelijks. Een toenemend aantal           ‘Samen wonen en samen leven in                            en zich echt eigenaar voelen van hun eigen buurt. In dit
                                                                   kwetsbare bewoners vraagt onze bijzondere aandacht.                                                                       kader kunnen gezamenlijke groenprojecten mensen in de
                                                                   Onze bewoners gedijen het beste in buurten waar mensen          leefbare buurten, waar plek is voor                       buurt verbinden. Dat is een van de redenen waarom we
                                                                   elkaar kennen en ontmoeten. Waar plek is voor iedereen om       iedereen!’                                                samen met u en onze bewoners hun straat of buurt willen
                                                                   gehoord en gezien te worden, mee te doen en waar nodig                                                                    vergroenen.
                                                                   bijstand of hulp te krijgen.
                                                                                                                                   Samenwerken met multidisciplinaire buurt- en wijkteams    Zorgen hebben we over de invoering van de regionale
                                                                   De vergrijzing, migratie, ouderen die langer thuis              wordt daarom steeds belangrijker. Door gezamenlijk        urgentieverordening. Het nieuwe kabinet heeft in haar
                                                                   wonen, extramuralisering van cliënten uit de zorg,              en tijdig diverse signalen te onderkennen, kunnen we      akkoord aangegeven statushouders geen voorrang meer
                                                                   de maatschappelijk opvang en de hiermee gepaard                 escalatie van diverse problematiek in buurten en wijken   te willen verlenen. In onze visie is dit zeer onhandig.
                                                                   gaande sociale problematiek vergroten onze sociale en           voorkomen. Hoe meer sociale cohesie in een complex of     Statushouders voorrang geven is niet meer dan menselijk. Zij
                                                                   maatschappelijke opgaven. We hebben onze inzet en               buurt, hoe meer mensen samen oplossingen zoeken waar      zijn na veelal traumatische ervaringen en na een zorgvuldig
                                                                   deskundigheid hiermee in lijn en op sterkte gebracht. Dat       ook een preventieve werking van uitgaat.                  en langdurig proces toegelaten. Geef ze een goede start en
                                                                   neemt niet weg dat meer en gerichte samenwerking met                                                                      voldoende begeleiding. Dat voorkomt veel maatschappelijke
                                                                   u en alle ketenpartners uit zorg en welzijn nodig zal zijn.     Op diverse manieren bevorderen we de sociale cohesie.     kosten later en enorme problemen in de doorstroom. Hoe
                                                                   In de eerste plaats ten behoeve van onze bewoners, maar         Zo hebben wij de ambitie om in elk complex van enige      eerder en beter deze nieuwe Nederlanders integreren, hoe
                                                                   simpelweg ook vanwege de krappe arbeidsmarkt.                   omvang en met draagvlak bij bewoners een gezamenlijke     meer ook het draagvlak bij de bevolking wordt verstevigd.




6                                                                                                                                                                                                                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    Bijdrage voor de gemeente Opsterland                                                                                             Bijdrage WoonFriesland gemeente Opsterland 2025-2026
                                                                                                                                     SOCIALE HUURWONINGEN                                                                            2025                           2026
      In 2025 gaan wij door met het versnellen van de                  Graag continueren wij de constructieve samenwerking ten
                                                                                                                                     KWALITEIT                                                                 Aantal           Besteding      Aantal         Besteding
      verduurzaming van onze woningen in de gemeente                   aanzien van de energietransitie, de vroegsignalering en het
                                                                                                                                     Woningverbetering kwaliteit en energieprestatie                                 -       € € 827.000             -       € 1.050.000
      Opsterland. Enkele projecten die we in 2024 hebben               sociaal domein. Ook dragen wij graag bij in het opstellen
                                                                                                                                     Onderhoud                                                                       -        € 1.904.000            -        € 1.437.000
      gepland, zullen wij gedeeltelijk nog in 2025 uitvoeren.          van de regionale wonen-, welzijn- en zorgvisie Zuidoost.
                                                                                                                                     Totaal                                                                          -         € 2.731.000           -       € 2.487.000
      Wij verwachten in 2025 de laatste woningen met een               Daarnaast heeft de leefbaarheid en het inclusief samen
      energielabel D of slechter aan te pakken. Naar verwachting       wonen en samen leven in de dorpen en buurten ons beider       NIEUWBOUW/SLOOP
      heeft onze woningportefeuille eind 2025 energielabel C of        bijzondere aandacht. Ambtelijk en bestuurlijk zijn er korte   Nieuwbouw                                                                      16        € 4.000.000            -                  -
      beter. Uiteraard voeren wij in 2025 ook regulier onderhoud       lijnen en weten we elkaar goed te vinden als dat nodig is.    Nieuwbouw Buurblok                                                            20                    -           -                  -
      uit om de kwaliteit van onze woningen up to date te houden.      Deze prettige samenwerking zetten we ook in 2025 graag        Sloop                                                                           -                   -           -                  -
                                                                       met u voort!                                                  Saldo sloop/nieuwbouw                                                         36                    -           -                  -
      In 2025 gaan wij ervan uit dat we 16 sociale huurwoningen                                                                      LEEFBAARHEID
      kunnen toevoegen in Bakkeveen. Reeds geruime                                                                                   Uitgaven leefbaarheid                                                           -           € 74.000            -          € 74.000
      tijd zijn wij met u in overleg over het realiseren van
      uitbreidingsnieuwbouw in de sociale huur, maar ook over                                                                        TOTAAL BESTEDINGEN                                                                    € 6.805.000                    € 2.561.000
      realisatie van Buurblok-huurwoningen; het woonconcept
      dat wij samen met een aantal partijen hebben ontwikkeld.
      Buurblok bevat tenminste 20 huurwoningen waarbij de
      individuele huurders een huurprijs all-in (incl. mobiliteit en
      energie) betalen (zie www.buurblok.nl).

      De resultaten van onze gesprekken over en verkenningen                                                                         Disclaimer bieding 2025
      van deze uitbreidingsnieuwbouw leggen wij graag
      vast in meerjarige afspraken over de aantallen te                                                                                De bieding voor 2025 is met onzekerheid omgeven door              Verder gelden de volgende voorwaarden:
      realiseren nieuwbouw, de hiermee gemoeide sociale                                                                                de voortdurende impact van de oorlog in Oekraïne, de              • De genoemde bedragen in de bieding zijn richtinggevend
      kavelprijzen en de harde planningen t.a.v. beschikbare                                                                           fluctuerende economische ontwikkeling en de wijze waarop             en niet de aantallen.
      locaties die hiermee annex zijn. Op deze basis kunnen                                                                            het nog aan te treden nieuwe kabinet op grond van het             • Een aantal onderwerpen uit onze bieding is overleg- en/of
      wij de uitbreidingsnieuwbouw definitief in onze                                                                                  Hoofdlijnenakkoord de uitvoering van de Uitvoeringsagenda            adviesplichtig bij onze huurdersorganisaties op grond van
      portefeuillestrategie opnemen.                                                                                                   Wonen in samenhang met andere ophanden zijnde                        de overlegovereenkomst, Woningwet 2015 en BTIV. Dit
                                                                                                                                       beleidswijzigingen en wetsvoorstellen ter hand zal nemen.            kan leiden tot wijzigingen.
                                                                                                                                       Actuele ontwikkelingen zullen uiteindelijk de haalbaarheid
                                                                                                                                       van onze bieding voor 2025 gaan bepalen. Wij brengen onze         Nieuwbouw kunnen wij realiseren onder de volgende
                                                                                                                                       bieding uit onder de volgende voorbehouden:                       voorwaarden:
                                                                                                                                       • Borgingsplafond voor 2025 moet zijn afgegeven door het         1. In het jaar van oplevering zoals aangegeven en
    Bestedingen WoonFriesland gehele werkgebied                                                                                           WSW.                                                               overeengekomen in de bieding en de prestatieafspraken,
                                                                                                                                       • Actuele ontwikkelingen kunnen leiden tot aanpassingen              dient de gemeente tijdig het vergunningen traject
                                                                                                                                          in het bod. Onze bijdrage is gebaseerd op onze huidige             gereed te hebben; die de oplevering van de aangegeven
                                                                                                                                          inschatting. De tijd zal echter uitwijzen of onze bieding          nieuwbouw mogelijk maakt in het desbetreffende jaar.
                                                                                                                                          haalbaar en realiseerbaar is.                                  2. Daar waar het gaat om de levering van bouwrijpe kavels,
                                                                                                                                       • Het maatwerk per complex en de bijbehorende uitvoering             dienen tijdig de nutsbedrijven ingepland te worden,
                                                                                                                                          van projecten zijn afhankelijk van diverse externe factoren.       zodat aansluiting van nieuwbouw ook daadwerkelijk
                    Kwaliteit           Onderhoud            Nieuwbouw             Sloop            Leefbaarheid                          Hierdoor kan de planning van de projecten wijzigen.                gerealiseerd kan worden in lijn met de afgesproken
                  € 23.200.000         € 45.565.000         € 110.734.000       € 1.993.000          € 3.053.000                       • Voldoende beschikbaarheid op korte termijn van                     planning van de oplevering(en). De aanvraag aansluiting
                                                                                                                                          betaalbare bouwkavels t.b.v. investeringen in                      nutsbedrijven dient eveneens tijdig gehonoreerd te zijn;
                                    Totale bestedingen WoonFriesland € 184.545.000                                                        (uitbreidings-)nieuwbouw.                                          waarvan de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk door
                                                                                                                                       • Het vooruitzicht voor het jaar 2026 is een indicatieve             Liander het meest cruciaal is.
                                                                                                                                          prognose van onze bestedingen. Deze zal worden
                                                                                                                                          aangepast in de bieding van 2026.




8                                                                                                                                                                                                                                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                Betaalbaarheid en beschikbaarheid                                                                                                                       Duurzaamheid en energie
                                                          (standen per 31 december 2023)
     Huurprijzen                                                                                                                               Huishoudinkomen                                                  Zonnepanelen
                                                                                                                                               Gemiddeld bruto huishoudinkomen bij instroom huurders            Aantal woningen met zonnepanelen
                                                                            Gemeente Opsterland                  WoonFriesland
      HUURKLASSE
      Vrije sector huur       ≥ € 808,07                    0,7%                                                                       0,2%
                                                                                                                                                                                                                                        Gemeente Opsterland
                              ≥ € 693,62 en ≤ € 808,06      10,6%
                                                                                                                                                                                                                                        312
      Bereikbaar                                                                                                                       5,8%
      Betaalbaar hoog         ≥ € 647,19 en ≤ € 693,61      6,2%                                                                       4,4%
      Betaalbaar laag III     ≥ € 583,36 en ≤ € 647,18      8,0%                                                                        9,1%
      Betaalbaar laag II      ≥ € 516,05 en ≤ € 583,35      45,2%                                                                      38,9%                 € 26.524                € 24.637                                          WoonFriesland
      Betaalbaar laag I
      Goedkoop
                              ≥ € 452,21 en ≤ € 516,04
                              ≤ € 452,20
                                                            18,5%
                                                            10,8%
                                                                                                                                       19,7%
                                                                                                                                       21,9%
                                                                                                                                                                                                                                       10.591
                                                                                                                                                        Gemeente Opsterland        WoonFriesland



     Woningtype                                                                                                                                Energielabels
      Gemeente Opsterland                                                          WoonFriesland                                                Gemeente Opsterland             WoonFriesland totaal

                                                                                                                                                      2020                            2020
                                                                                                                                                                    A   37%                         A   38%
                                                                                                                                                                    B   16%                         B   21%
                                                                                                                                                                    C   20%                         C   27%
                                                                                                                                                                    D   12%                         D    7%
                                                                                                                                                                    E    9%                         E    4%
                                                                                                                                                                    F    3%                         F    2%
                                                                                                                                                                    G    3%                         G    1%

                           399             158       44          6                       9.732           5.659     4.033      586                     2021                            2021
                                                                                                                                                                    A   37%                         A   38%
                      Eengezins­      App.           App.      Overig                   Eengezins­    App.          App.      Overig                                B   16%                         B   21%
                       woning        met lift      geen lift                             woning      met lift     geen lift                                         C   20%                         C   27%
                           65,8%      26,0%          7,2%      1,0%                       48,6%          28,3%     20,2%      2,9%                                  D   12%                         D    7%
                                                                                                                                                                    E    9%                         E    4%
                                                                                                                                                                    F    3%                         F    2%
     Doorstroming/mutatiegraad                                                                                                                                      G    3%                         G    1%

                                                                                                                                                      2022                            2022
                                                          Gemeente Opsterland              WoonFriesland
                                                                                                                                                                    A   37%                         A   39%
       Doorstroming/mutatiegraad                                   8,0%                          9,9%                                                               B   16%                         B   21%
                                                                                                                                                                    C   20%                         C   27%
                                                                                                                                                                    D   12%                         D    7%
                                                                                                                                                                    E    9%                         E    3%
     Zoekduur in weken                                                                                                                                              F    3%                         F    2%
                                                                                                                                                                    G    3%                         G    1%

                                                          Gemeente Opsterland              WoonFriesland                                              2023                            2023
       Vrije sector huur                                              -                           17,0                                                              A   38%                         A   39%
                                                                     33,9                         40,1                                                              B   17%                         B   21%
       Bereikbaar
                                                                                                                                                                    C   21%                         C   27%
       Betaalbaar hoog                                               68,9                         37,1                                                              D   12%                         D    7%
       Betaalbaar laag                                               35,1                         36,2                                                              E    8%                         E    3%
                                                                                                                                                                    F    2%                         F    2%
       Goedkoop                                                      21,0                         46,4
                                                                                                                                                                    G    2%                         G    1%
       Zoekduur gemiddeld                                          34,0                           39,1
                                                                                                                                                Aandeel label C of beter: 76%   Aandeel label C of beter: 87%



10                                                                                                                                                                                                                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Woningvoorraad per 31-12-2023
                                                                                                                           158
                                                                                                                    Schiermonnikoog




                                                                                                        149
                           638
                        Terschelling                                                           Noardeast-Fryslân



        206
       Vlieland

                                                             60                                                         509
                                                         Waadhoeke                             2.632
                                                                                                                    Achtkarspelen
                                                                                            Tytsjerksteradiel
                                              41
                                           Harlingen                         8.090
                                                                                                 2.902        Smallingerland
                                                                             Leeuwarden

                                                                                                                    Opsterland

                                                                                                              607




                                                                                                                                                       Dit is een Bijdrage woonvisie 2025 gemeente Opsterland van WoonFriesland | juni 2024 | www.woonfriesland.nl
                                                       991
                                                                                                                                         818
                                                Súdwest-Fryslân
                                                                                              1.611 Heerenveen                      Ooststellingwerf
                                                                              7

                                                                       De Fryske Marren
                                                                                                         Weststellingwerf
                                                                                                  583




                                                                                  35      Frieschepalen

                                                                                           Siegerswoude
                                                         Ureterp      375            12
                                                                                                    82 Bakkeveen
   Nij Beets      26
                                            43         Beetsterzwaag               6      Wijnjewoude


                                                                  6   Hemrik


                                                16       Lippenhuizen

                       Gorredijk       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>