<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                       vaer                                                              Zaaknummer: 0086219909           1/10
       gemeente
Opsterland
                                                                               Aan de gemeenteraad
       Uw kenmerk:         Uw brief van:       Ons kenmerk:        Behandeld door:    Telefoon:          Bijlagen:
                                               0086219909          Gino Damen         (0512) 386 222
       Onderwerp:                                                             Beetsterzwaag, 3 juni 2025
       Perspectiefbrief 2025                                                 Verzonden op: 5 juni 2025
      Geachte raad,
      1.        Algemeen
      1.1.      Inleiding
      Hoe staan we ervoor?
      Voor u ligt de Perspectiefbrief 2025. Zoals gebruikelijk krijgt u deze brief van ons tegen de zomer. Zo
      wordt halverwege het jaar zichtbaar hoe we er als gemeente voor staan. Het gaatin de
      Perspectiefbrief om de hoofdlijnen, de belangrijke ontwikkelingen, projecten en plannen en de grote
      risico's en kansen.
      Het perspectief is positiever dan wat we bij de begroting 2025 nog schetsten. In de meicirculaire heeft
      het Rijk er voor gekozen om hetravijnjaar 2026 en 2027 te dichten door extra middelen voor de
     jeugdzorg aan de algemene uitkering toe te voegen. Voor 2028 en verderzijn deze extra middelen
      niet opgenomen. Daar is de aanname gedaan dat de nog te nemen maatregelen beperking kosten
     jeugdzorg al een besparing zullen realiseren. Feitelijk heeft het kabinet er nu voor gekozen om het
      ravijnjaar twee jaar te verschuiven naar 2028.
      Het effect voor Opsterland is dat de prognose voor de begroting 2026 is dat alle jaren structureel
      sluitend zijn. Voor 2026 met € 32.000 oplopend naar een positief structureel saldo van € 2,55 miljoen
      voor 2029. Als deze prognose zich bestendigt bij het opmaken van de begroting 2026 dan
      verwachten wij u in november een begroting 2026 aan te bieden die structureel sluitend is voor 2026
      en meerjarig zonder dat we daar voor hebben hoeven te bezuinigen.
      Opzet van de Perspectiefbrief
      In dit eerste hoofdstuk schetsen we het algemene beeld. In hoofdstuk 2 komen de grote lijnen in het
      Sociaal Domein aan de orde. Hoofdstuk 3 gaat over de belangrijke ontwikkelingen in het Ruimtelijk
      Domein. Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de financiële situatie.
      In bijlage 1 staat het een overzicht met alle aanvragen met het bijbehorende financieel effect en
      toelichting over het waarom.
Postbus 10.000            Hoofdstraat 82           T (0512) 386 222      E gemeente@opsterland.nl    IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag     9244 CR Beetsterzwaag    F  (0512) 381 875     L_wwwopsterland.nl          BTW  _NLO01950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                        we
                                                                                 Zaaknummer: 0086219909      2/10
       gemeente
Opsterland
      In bijlage 2 staan de bezuinigingsmogelijkheden om de begroting vanaf 2029 structureel sluitend te
      houden. Deze bezuinigingsopties vallen in twee categorieën uiteen.
       -    De concrete bezuinigingsopties. Hierbij staat achter de bezuinigingsoptie het eerst mogelijke jaar
            van ingang en de verwachte omvang van de bezuiniging.
       -___De mogelijke bezuinigingsopties. Hierbij staat achter de bezuinigingsoptie *n.n.t.b.”. Het gaat in
            die gevallen om een potentiële mogelijkheid die echter nog op haalbaarheid moet worden
            uitgezocht. Dat gebeurd pas als die bezuinigingsoptie ook daadwerkelijk als maatregel moet
            worden ingezet.
      1.2.      Doel
      De Perspectiefbrief heeft twee doelen.
      2025
      Het eerste doel is inzicht te geven in de beleidsmatige ontwikkelen en financiële situatie van 2025. In
      november 2024 heeft u de begroting 2025 vastgesteld. Die is gebaseerd op de gegevens tot
      1 september 2024. Sinds die tijd zijn er zaken veranderd. In de voorjaarsnota heeft hetrijk het beleid
      aangepast en we hebben als gemeente zelf besluiten genomen. Die veranderingen vragen om
      aanpassing van de begroting 2025 en kunnen ook effect hebben op de in de begroting opgenomen
      doelen en maatregelen.
      2026 en verder
      Het tweede doel is in beeld te brengen welke ontwikkelingen, wensen en plannen we voor de
      komende jaren als gemeente zien. Daarbij is het huidige coalitieakkoord richtinggevend.
      Aanpassing begroting
      De besluiten die u op basis van deze Perspectiefbrief gaat nemen, verwerken we in de begroting
      2025. Daarom ontvangt u tegelijkertijd met deze Perspectiefbrief een voorstel voor een
      begrotingswijziging.
      Wensen en plannen waar u nu mee instemt en die een meerjarig effect hebben, nemen we in de
      conceptbegroting 2026 op. Een definitief besluit daarover neemt u in november 2025.
      1.3.      Sluitende begroting
      Anders dan het Rijk
      De Rijksoverheid mag een begroting met een begrotingstekort vaststellen. Als gemeenten mogen we
      dat niet. Wij moeten een sluitende begroting hebben. Dat betekent dat onze structurele uitgaven niet
      hoger mogen zijn dan onze structurele inkomsten. Hierop wordt door de provincie toezicht gehouden.
      Hetjaar 2026 sluitend of meerjarig sluitend
      Er is keuzevrijheid hoe en wanneer een begroting sluitend is. Als we de begroting opstellen zit daar
      ook een meerjarenraming in voor de drie daaropvolgende jaren. Dus de begroting 2026 bevat ook de
      meerjarenraming voor de jaren 2027, 2028 en 2029.
      Onze begroting hoeft niet over al die jaren (2026 tot en met 2029) sluitend te zijn. Als het jaar 2026
      sluitend is, is dat voldoende. Daarbij moeten we dan als gemeente wel duidelijk uitleggen hoe we
      eraan gaan werken om ook voor de jaren erna de begroting sluitend te krijgen.
      We kunnen er ook voor kiezen om de begroting meerjarig sluitend te maken. Dan mogen we in 2026
      meer structurele uitgaven doen dan dat we structurele inkomsten hebben. We moeten dan wel de
      ruimte hebben om dat tekort uit onze incidentele middelen te kunnen betalen.
Postbus 10.000            Hoofdstraat 82        T (0512) 386 222  E  gemeente@opsterland.nl IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag     9244 CR Beetsterzwaag F_ (0512) 381 875 L__www.opsterland.nl      BTW _NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                       wi
                                                                                 Zaaknummer: 0086219909       3/10
       gemeente
Opsterland
      Structureel sluitend
      De prognoselaat zien dat we een structureel sluitende begroting voor 2026 én het meerjarig
      perspectief kunnen opstellen. Dit perspectief kent nog wel de nodige onzekerheden, daarop komen wij
      verderop in deze brief terug. Onze inschatting is dat het niet nodig en zelfs onverstandig is om nu al
      (ingrijpende) maatregelen te nemen die leiden tot een hoger structureel begrotingssaldo dan wat de
      prognose nu laat zien. Bovendien zou het Rijk uit een nog voordeliger saldo ten onrechte de conclusie
      kunnen trekken dat gemeenten een deel van de financiële problemen van het Rijk willen en kunnen
      oplossen.
      1.4.      Ontwikkelingen
      Kort
      We schetsen hier in het kort een aantal ontwikkelingen die voor ons van belang zijn.
      Onzekerheid
      In 2025 is de geopolitieke en economische onzekerheid niet minder geworden. Het ziet er ookniet
      naar uit dat die situatie snel zal verbeteren. We denken daarbij met name aan de oorlogen in
      Oekraïne, Gaza en Uganda maar ook de immigratie en economische effecten van het Amerikaanse
      presidentieel beleid. Deze ontwikkelen zorgen er voor dat West-Europa een aantrekkelijk bestemming
      blijft voor zowel oorlogs- als economische vluchtelingen. Dit gecombineerd met de handelsoorlog, de
      inflatie, de energiekosten en de leveringsonzekerheid van producten maken dat onze gemeentelijke
      ramingen en plannen een grote onzekerheid blijven bevatten.
      Een andere opgave is de weerbaarheidsopgave waar we als samenleving, en dus ook als gemeente,
      voor staan. Onder weerbaarheid verstaat het Rijk het vergroten van onze maatschappelijke
      weerbaarheid en de militaire paraatheid. Een sterke, weerbare, samenleving is een gezamenlijke
      opgave voor overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners. leder met eigen taken
      en verantwoordelijkheden. Dit vraagt onder meer om de bescherming van vitale processen en een
      verhoogde zelfredzaamheid, een weerbare economie en het overeind houden van onze democratie,
      rechtstaat en overheid. Hoe en wanneer deze uitdaging vorm gaat krijgen is momenteel onderwerp
      van gesprek tussen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen.
      Klimaat
      We noemen hier het klimaat apart. Hoe de politieke verhoudingen ook zijn, van lokaal tot mondiaal
      niveau, over het algemeenis er de overtuiging dat veranderingen in het klimaat ons voor grote
      opgaven plaatsen. Aan de ene kant vraagt het om maatregelen die de veranderingen tegenhouden of
      vertragen. Aan de andere vraagt het om aanpassingen aan die veranderingen. Wat dat voor ons als
      gemeente precies gaat betekenen, wat dat gaat kosten en wie dat gaat betalen, dat is voor het
      grootste deel nog ongewis. Daarnaast zijn er de juridische implicaties zoals stikstof regelgeving en
     waterkwaliteit.
      Overheid
     Van een andere orde, maar zeker belangrijk, is de verhouding tussen overheid en inwoners. Die
      verhouding blijft onder druk staan. Veel inwoners wantrouwen de overheid en sommige inwoners
      erkennen de overheid niet meer. Dat heeft gevolgen die aan ons als lokale overheid niet voorbijgaan.
      Daarmee hebben we als gemeenteraad, college en organisatie samen een grote opgave. Het vraagt
      naar onze overtuiging om nog meer aandacht voor het betrekken, informeren en in gesprek blijven
      met onze inwoners. Niet alleen als inwoners krijgen wat ze graag willen, maar ook als dat anders is; of
      als inwoners er zelf verschillend over denken.
Postbus 10.000           Hoofdstraat 82          T (0512) 386 222  E _gemeente@opsterland.nl IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag    9244 CR Beetsterzwaag   F_ (0512) 381 875 L_www.opsterland.nl       BTW NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                       wer
                                                                               Zaaknummer: 0086219909       4/10
       gemeente
Opsterland
      Rijksbeleid
      Het Rijksbeleid zorgt voor veel onzekerheden. Ondanks een hoofdlijnenakkoord worden we toch
      regelmatig verrast door een afwijkende invulling. Voor dat deel van onze werkzaamheden waarbij we
      afhankelijk zijn van Rijksmiddelen is dat een risico. Hetis vooral de onzekerheid op continuïteit en
      consistentie in beleid en middelen wat ons parten speelt. De meicirculaire is daarvan een goed
      voorbeeld. Voor de jaren 2026 en 2027 krijgen we aanvullende middelen Jeugdzorg die vervolgens in
      2028 e.v. weer worden gekort. Dat betekent dat we vanaf 2028 opnieuw onvoldoende structureel geld
      van het Rijk krijgen om daarmee aan onze verplichtingen te kunnen voldoen.
      Op dit moment is de trend dat het Rijk voor structurele gemeentelijke taken naast structurele middelen
      vooral incidentele middelen beschikbaar stelt. Op zichzelf kunnen we die gewoon gebruiken. Maar die
      incidentele middelen mogen we niet meetellen om de begroting structureel sluitend te krijgen. Want
      daarvoortellen alleen structurele uitgaven en structurele inkomsten. Met incidentele middelen mogen
      we ook geen structurele verplichtingen aangaan. Door de VNG is met het Rijk een afspraak gemaakt
      om incidentele middelen weerstructureel beschikbaar te stellen. Daar is door het Rijk alleen welgelijk
      een bezuinigingstaakstelling van 10% aangekoppeld. Ondertussen wordt ook steeds duidelijker dat dit
      omzetten in de meeste gevallen niet lukt maar dat de korting van 10% wel wordt gehandhaafd.
      Stijgende kosten
      We hebben hiervoor de inflatie al genoemd. We merken nog steeds dat de hoge inflatie zijn effect
      heeft op de prijzen. Deze blijven stijgen en dus kost het meer om een weg aan te leggen,
      verduurzaming te betalen, bouwbedrijven in te huren enzovoort.
      De uitvoeringskosten van ons gemeentelijk beleid zitten niet alleen buiten maar ook binnen onze
      eigen organisatie. Ook daar hebben we de komende jaren een opgave. Nietalleen stijgen de lonen
      (wat we via het Gemeentefonds gedeeltelijk vergoed krijgen), maar krapte op de arbeidsmarkt maakt
      dat we vaker vacatures niet (meteen) kunnen invullen. Als we dan vervolgens mensen inhuren, kost
      ook dat extra geld. Dat betekent dat we er als gemeente er rekening mee moeten houden dat onze
      plannen soms vertraging oplopen. Het betekent ook dat het van belang is om (financieel) in onze
      organisatie te blijven investeren om een aantrekkelijke werkgever te zijn. Stilstand (ook ten opzichte
      van andere gemeenten/werkgevers) betekent achteruitgang.
      Beleidsmatige ontwikkelingen
      Voor 2025 ligt de uitvoering van de in de begroting 2025 afgesproken beleid op koers. Er zijn geen
      grote afwijkingen die nu al om bijstelling van de doelen vragen. In de volgende hoofdstukken per
      domein wordt ingegaan op de verwachte ontwikkelingen in de jaren na 2025. Die ontwikkelingen
      nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2026.
      &         Ontwikkelingen in het Sociaal Domein
      Op een kantelpunt: de zorgvraag groeit, de draagkracht daalt
      We bevinden ons op een kantelpunt. De samenleving verandert ingrijpend en snel, en dat merken we
      in het sociaal domein als eerste. De dubbele vergrijzing zet onverminderd door: we worden ouder,
      terwijl het aantal jonge mensen dat zorg kan bieden afneemt. Tegelijkertijd zien we een daling in het
      aantal zorgprofessionals, mantelzorgers en vrijwilligers. De vraag naar zorg en ondersteuning blijft
      groeien en zet ons voor een fundamentele uitdaging. Er wordt steeds vaker gesproken over een
      ‘zorginfarct’.
Postbus 10.000            Hoofdstraat 82        T (0512) 386 222 E_gemeente@opsterland.nl  IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag     9244 CR Beetsterzwaag F (0512) 381 875 1_www.opsterland.nl       BTW _NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                       u
                                                                                 Zaaknummer: 0086219909        5/10
       gemeente
Opsterland
      Als we vooruitkijken naar 2029, zien we een sociaal domein dat onder druk staat. De kosten nemen
      breed toe, vooral bij openeinderegelingen als de Wmo en jeugdzorg, waar geen harde plafonds
      gelden. Ook zien we een stijging van de uitgaven aan participatie, voorliggende voorzieningen en
      subsidies. Daarbovenop komen de effecten van cao-afspraken, inflatie en stijgende tarieven.
      Tegelijkertijd weten we dat doorgaan op de oude voet geen optie meeris. Door te investeren in lichte
      hulp dichtbij, voorkomen we zwaardere en duurdere zorg later. Zo drukken we de groei van kosten in
      openeinderegelingen als jeugdzorg en Wmo.
      Achter de cijfers: mensen met meervoudige ondersteuningsvragen
      Achter deze ontwikkelingen schuilen verhalen van mensen. Inwoners die hun weg zoeken in een
      veranderende samenleving, mensen die ondersteuning nodig hebben, ofjuist willen bijdragen aan hun
      buurt. Steeds vaker zien we dat die ondersteuning zich op meerdere vlakken tegelijk afspeelt — van
      zorg en inkomen tot opvoeding en participatie. Juist daarom kiezen wij voor een sociaal domein dat
      dichtbij is, samenhangend en gericht op de toekomst.
      Preventie als sleutel: investeren voordat problemen groot worden
      We kiezen daarom voor een koers die stevig inzet op wat echt werkt. We investeren in preventie,
      vroeg signalering en het versterken van de sociale basis. Want iedere euro die we nú besteden aan
      lichte, informele hulp, voorkomt zwaardere ondersteuning later. De Preventieagenda 2021-2030 is
      hierin een belangrijk instrument om deze beweging te versterken.
      Draagkracht in de dorpen: dichtbij, verbonden en zelfredzaam
      We bouwen aan een gemeenschap waarin mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen, met hulp
      uit hun eigen netwerk, buurt of dorp. Dorpshuizen en multifunctionele accommodaties zijn hierin
      onmisbaar: als plek van ontmoeting, verbinding en toegang tot ondersteuning. Het Dorpenbeleid
      vormt daarin de eerste stap: een beweging om de organisatiekracht in de dorpen te behouden en te
      versterken. Deze lijn wordt de komende jaren verdiept met de Nota Sociale Basis, de
      Inwonersparticipatiebeleid en de Lokale Inclusie Agenda. Zo bouwen we verder aan een
      samenleving waarin iedereen mee kan doen, dichtbij huis.
      Landelijke kaders, lokale actie
      Landelijk beleid — zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Hervormingsagenda
      Jeugd — biedt kaders, maar ook onzekerheden. Veel financiering is tijdelijk, met name via specifieke
      uitkeringen (SPUK). Toch wachten wij niet af. Met het Fries Integraal Zorgakkoord (FrlZA) zetten we
      niet alleen in op een beweging van zorg naar gezondheid, maar ook op het actief werven van
      middelen die deze transitie mogelijk maken. We werken daarbij nauw samen met partners uit zorg en
      welzijn.
      Sterke sociale basis: dichtbij en in eigen netwerk
      Daarom investeren we in een sterk voorliggend veld. We maken ruimte voor schoolmaatschappelijk
      werk, kortdurende lichte ondersteuning, en de versterking van informele hulp. We benutten de kracht
      van lokale netwerken, waar inwoners elkaar kennen en samen naar oplossingen zoeken. En we
      luisteren actief naar jongeren, omdat ook zij medevormgevers zijn van onze toekomst.
      Lastige keuzes: niet alles kan, maar de koers is helder
      We doen dit alles met een scherp financieel oog. De structurele middelen zijn beperkt. We kunnen niet
      alles blijven doen. Dit betekent dat we soms nee moeten zeggen — ook waar dat pijn doet. Maar we
      zijn ervan overtuigd: investeren in nabijheid, sociale infrastructuur en preventie is de enige duurzame
      weg naar het verlagen van toekomstige lasten. Alleen zo kunnen we het sociaal domein toegankelijk,
      betaalbaar en toekomstbestendig houden.
Postbus 10.000           Hoofdstraat 82        T (0512) 386 222   E  gemeente@opsterland.nl  IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag    9244 CR Beetsterzwaag F_ (0512) 381 875  L_www.opsterland.nl        BTW NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                        wr
                                                                                  Zaaknummer: 0086219909        6/10
       gemeente
Opsterland
      De maatschappelijke opgaven zijn groot, maar onze richting is helder. Geen grote verschuivingen, wel
      stevige, doordachte stappen. Doorte blijven investeren in de kracht van onze dorpen, bouwen we aan
      een veerkrachtige samenleving. Dat is niet alleen effectief, het past ook bij wie wij zijn als Opsterland:
      dichtbij, betrokken en toekomstgericht.
      3.        Ontwikkelingen in het Ruimtelijk Domein
      Opgaven
      Naast de reguliere werkzaamheden zien we een aantal grote opgaven op ons afkomen. Voor een deel
      heeft dat te maken met onze eigen gemeentelijke ambities, voor een deel ook met nieuwe taken en
      maatschappelijke ontwikkelingen.
      Ruimtelijk Ontwikkelperspectief
      Urgente maatschappelijke opgaven zoals het woningtekort, verbetering van natuurkwaliteit,
      klimaatadaptatie, de transitie van de landbouw en de verduurzaming van de energievoorziening
      hebben niet alleen grote ruimtelijke impact, ze laten zich ook voelen in sociaaleconomische zin.
      Niet alles kan overal, maar doorgaans moetiets toch ergens wel een plaats krijgen.
      Om ruimtelijke keuzes afgewogen en in samenhang te kunnen maken, is er behoefte om voor het
      grondgebied van de hele gemeente de mogelijkheden en wenselijkheden in beeld te hebben.
      Ontwikkeling van bedrijventerreinen
      Zowel bij Gorredijk als bij Drachten-A7 is er een behoefte aan nieuw uitgeefbare bedrijfskavels. Dit
      heeft al geleid tot een aantal acties hierin, voor een belangrijk deel zal dit in de nabije toekomst meer
      vorm moeten krijgen. We hebben al een aantal gronden verworven en gaan starten met
      planontwikkeling.
      Wonen
      Op het gebied van Wonen en Bouwen zijn we bezig om, in het verlengde van de geactualiseerde
      woonvisie, aan de slag met grote en kleine nieuwbouwplannen in de Opsterlandse dorpen.
      Daarnaast gaat Wonen niet alleen over bouwen, maar nadrukkelijk ook om het bewonen van de
      bestaande woningvoorraad. De noodzaak om woningen te verduurzamen is groot. Dit vraagt veel van
      de eigenaren van deze huizen.
      Ook zien we dat woorden als vergrijzing, ontgroening en gezinsverdunning steeds meer voelbare
      betekenis krijgen. Opsterland moet vooral Opsterland blijven, maar de bevolkingsopbouw en —
      samenstelling zijn wel veranderlijk. Besef van die demografische verandering maakt dat we het
      Wonen steeds meer gaan benaderen vanuit het perspectief van de zorg, zodat de woonomgeving
      mee kan veranderen met de veranderende behoefte van de veranderende bevolking.
      Netcongestie
      Zowel het beleidsveld Wonen als ook de voorgenomen uitbreidingen van de bedrijventerreinen, zijn
      niet los te zien van het overbelaste stroomnetwerk. De energietransitie legt de limieten en de
      beperkingen van het stroomnet bloot. Dit maakt dat er in wijken en buurten gewerkt wordt aan
      verzwaring van het net, maar dit maakt ook dat voorgenomen nieuwe ontwikkelingen mogelijkerwijs
      niet op de korte termijn op het stroomnet aangesloten kunnen worden.
      Monumenten
      Geïnitieerd door de gemeenteraad is voortvarend gewerkt aan erfgoed- en monumentenbeleid. Nadat
      goed inzichtelijk is hoeveel eigenaren van erfgoed dat als monument-waardig is beoordeeld ook in
      aanmerking willen komen voor de status van gemeentelijk monument, zullen voorstellen gedaan
      worden om dat passend te accommoderen.
Postbus 10.000           Hoofdstraat 82         T (0512) 386 222   E  _gemeente@opsterland.nl IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag    9244 CR Beetsterzwaag  F_ (0512) 381 875  L_www.opsterland.nl        BTW  _NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                       wr
                                                                                Zaaknummer: 0086219909       7/10
       gemeente
Opsterland
      Duurzaamheid en klimaat
      We hebben een stevige opgave in het realiseren van de klimaatdoelstelling als omschreven in het
      klimaatakkoord. Hierbij nemen we onze verantwoordelijkheid en hebben als ambitie om in 2035 een
      energie neutrale gemeente te zijn. Dat betekent dat we net zoveel duurzame energie opwekken als
      verbruikt wordt. Er wordt volop ingezet op het verduurzamen van de woningen en de aanpak van
      energiearmoede. Om onze klimaatdoelstellingen te willen behalen, zullen we als gemeente zelf
      opwek- en opslag van duurzame energie moeten realiseren. Dit heeft als doel om op maatschappelijk
      verantwoorde en professionele wijze de lokale energietransitie aan de jagen, te ondersteunen en
      lokaal eigendom te waarborgen. We streven ernaar om te komen tot 50 à 60% lokaal eigendom van
      duurzame energievoorzieningen. Winsten (na aftrek exploitatie) vloeien hierbij terug naar de mienskip
      in plaats van naar de commerciële ontwikkelaars. Het verwerven van grondposities is hierbij
      noodzakelijk. Netcongestie vormt hierbij nog steeds een uitdaging.
      Circulaire economie en klimaat adaptatie
      We hebben een groot belang bij het aanjagen van de circulaire economie. Het uitvoeringsprogramma
      Circulaire Economie is een eerste stap om structuur te brengen in de circulaire werkzaamheden van
      de gemeente. Dit is belangrijk voor aanbestedingen van woningbouw en gemeentelijk vastgoed. Dit
      geeft tevens inzicht in het gebruik van circulaire grondstoffen binnen de gemeente. Maar ook het
      tegengaan van negatieve milieueffecten (afvalstromen, stikstof en CO).
      De biodiversiteit neemt af. Dit leidt tot meer problemen dan men zich in de regel realiseert. We maken
      ons sterk voor verbetering van biodiversiteit door het bevorderen van natuurherstel en het stimuleren
      van een natuur inclusieve samenleving. We willen klimaat adaptief zijn. Hierbij willen we onze
      leefomgeving aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en de nadelige effecten
      tegengaan. Maatregelen bij klimaat adaptatie kunnen ook bijdragen aan het verbeteren van de
      biodiversiteit. Ook willen we Inwoners en ondernemers van de gemeente Opsterland bewust maken
      van hun eigen rol bij de klimaatadaptatie.
      Ook het platteland zal te maken krijgen met wezenlijke veranderingen. Vanuit het perspectief van
      water hebben we “de blauwe drager” die laat zien dat het grondwaterpeil op veel plaatsen omhoog zal
      gaan. Er zal straks sprake zijn van “blauw/groene dooradering” van het buitengebied. De discussies
      over stikstof en biodiversiteit werpen hun schaduw vooruit over de toekomst van het buitengebied. Het
      Fries Programma Landelijk Gebied is beëindigd voordat het uit de startblokken kwam, maar de
      opgaven die aanleiding waren voor het FPLG zijn onverminderd aanwezig.
      Omgevingswet
      De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. De wet is gericht op het vereenvoudigen
      en verbeteren van regelgeving en uitvoering. We zijn druk bezig met het invoeren van de
      veranderingen. Dat heeft zowel betrekking op communicatie naar onze samenleving als op
      aanpassingen in onze systemen en werkwijzen.
      Overige ontwikkelingen
      Zoals we aan het begin van dit hoofdstuk schreven, gaat het in het Ruimtelijk Domein om grote
      opgaven. We zullen daarvoor ook nauwlettend blijven kijken naar wat dit betekent voor de bemensing
      en organisatie van al dit werk.
Postbus 10.000           Hoofdstraat 82          T (0512) 386 222 E gemeente@opsterland.nl IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag    9244 CR Beetsterzwaag   F_ (0512) 381875 L_www.opsterland.nl      BTW  _NLO01950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                           wer
                                                                                            Zaaknummer: 0086219909          8/10
       gemeente
Opsterland
      4.         Financieel beeld
      4.1.       Totaalbeeld
      Het overzicht
      In de perspectiefbrief geven we een eerste prognose van hoe de begroting 2026 en het
      meerjarenperspectief zich ontwikkelen. Uitgangspunt hiervoor is de begroting 2025 aangevuld met
      benodigde mutaties, nieuwe beleid en de circulaires.
      Dat beeld bouwen we in een aantal stappen op. Als eerste het overzicht gebaseerd op de begroting
      2025, aangevuld met genomen raadsbesluiten en de circulaires inclusief de mei circulaire.
       Aangepaste begroting 2025 - 2029 n.a.v. voorjaarsrapportage
                                            Begroot 2025 Begroot 2026 Begroot 2027 Begroot 2028 Begroot 2029
      x€ 1.000
       Lasten                                  -104.816         -94.460    -94.054       -92.641       -92.252
       Baten                                    107.117          95.549     96.223        95.126        95.079
              .                             LA       Rd                 FP         FP            P
       Begroting saldo                             2.302          1.089      2.169         2.485         2.827
      Structureel resultaat                        1.705          1.179      2.129         3.171         3.029
       Incidenteel resultaat                        597             -90         40          -686          -202
      Tabel 1: Structureel begrotingssaldo inclusief raadsvoorstellen na vaststelling voorjaarsrapportage
      In tabel 2 staan alle aanvragen en wijzigingen die we in de bijlage verder toelichten. De provincie
      houdt toezicht op de gemeentelijke financiën en beoordeelt of die op orde zijn. Daarvoorkijkt de
      provincie vooral naar de structurele effecten en het structurele saldo. Maar de provincie let daarnaast
      ook op de incidentele effecten en het incidentele saldo.
      Overzicht aanvragen
       Voorgestelde mutaties perspectiefbrief 2026 -2029
                                            Begroot 2025 Begroot 2026 Begroot 2027 Begroot 2028 Begroot 2029
      x € 1.000
       Lasten                                     -3.042         -3.636     -2.497        -1.890        -1.706
       Baten                                        ec            2.764      2.236           114         1.232
       Begroting saldo                     Ed                      872”       261”        4776            474
      Structureel resultaat                       -3.072         -1.147       496         -1.776          474
       Incidenteel resultaat                          64            274        236           -             -
      Tabel 2: Overzicht aanvragen 2025-2029
      Voor de perspectiefbrief 2025 en de begroting 2026 zijn een aantal aanvragen ingediend. Deze
      aanvragen worden in bijlage 1 apart toegelicht. Opgeteld geven ze het totaal effect van alle aanvragen
      en mutaties voor de begroting 2025 en het perspectief 2026-2029.
Postbus 10.000               Hoofdstraat 82              T (0512) 386 222    E _gemeente@opsterland.nl     IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag        9244 CR Beetsterzwaag       F_ (0512) 381 875   L_wwwopsterland.nl            BTW _NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                           wrr                                                              Zaaknummer: 0086219909          9/10
       gemeente
Opsterland
       Totaal resultaat
       Aangepaste begroting 2025 - 2029 n.a.v. perspectiefbrief
                                            Begroot2025 Begroot 2026 Begroot 2027 Begroot 2028 Begroot 2029
       x € 1.000
       Lasten                                   107.858        __-98097   96.551         -94.531       -93.958
       Baten                                407452              98313      98459          95240         9.310
       Begroting saldo                       OD                    216”     1.908”           709”        2352
       Structureel resultaat                     1.367              32      1.633          1.394         2.554
       Incidenteel resultaat                        661            184        276           „686          -202
      Tabel 3: Prognose begrotingssaldo 2025-2029
      In de laatste vier kolommen van tabel 3 kunt u zien wat het effect is als u instemt met de voorstellen
      die in deze Perspectiefbrief en de voorgestelde begrotingswijziging staan opgenomen.
      Het structureel saldo is in het meerjarenperspectief, 2026 t/m 2029, is positief. Voor 2026 en 2027 is
      dat vooral het effect van de middelen jeugdzorg die in de meicirculaire zijn toegevoegd.
      4.2.       Het perspectief
      Omdat het perspectief een positief structureel saldo laat zien beginnend bij ongeveer nul oplopend
      naar € 2,55 miljoen in 2029 is het niet noodzakelijk om al te gaan bezuinigen. Zelfs in het ravijnjaar
      2026 is er nu sprake van een (klein) structureel saldo. Ondanks dit positief toekomstig perspectief
      hebben we, zoals afgesproken, onze verantwoordelijkheid genomen en zijn we ook voorbereid voor
      als er alsnog moet worden bezuinigd. Daarvoorzijn de afgelopen maanden alle taakvelden in beeld
      gebracht en hebben we geïnventariseerd welke bezuinigingsmogelijkheden erzijn mocht bijsturing
      toch noodzakelijk zijn. De daadwerkelijk uitwerking van elke maatregel nemen we pas ter hand als de
      noodzaak daar is en we een keuze hebben gemaakt uit de in te zetten maatregelen.
      Voor de komende tien jaar verwachten we een aantal grote investeringen. Naar verwachting zijn dat
      de vernieuwbouw van de Skâns, de Burgemeester Harmsma school, de Wier, het gemeentehuis,
      vervanging oevers en kades en School Lyndestein. De inschatting van omvang van deze
      investeringen ligt rond de € 50 miljoen. De verwachte afschrijvingslast, na inzet van de reeds
      beschikbare afschrijvingsreserves, bedraagt ongeveer € 0,7 miljoen op jaarbasis. Voor een deel gaat
      het om een aanvulling op reeds in de begroting verwerkte vervangingskredieten en om volledig
      nieuwe kredieten. Voor deze aanvullende lasten zullen we de komende jaren ruimte in de begroting
      moeten maken.
      4.3.       Conclusie
      De conclusie die het totaalbeeld oproept: we hebben een gezonde financiële huishouding als
      gemeente. Dat past in onze traditie van behoedzaam begroten. Tegelijk is de financiële toekomst
      verre van zeker en hebben we ook een aantal grote projecten in voorbereiding. Dat we desondanks
      op de langere termijn een structureel positief resultaat verwachten is niet alleen te danken aan hetrijk.
      Die financiering is vooralsnog onvoldoende qua middelen en zekerheid waardoor we ook voor de
      begroting 2026 terughoudend zullen zijn in het aangaan van nieuwe structurele taken.
Postbus 10.000               Hoofdstraat 82             T (0512) 386 222    E  _gemeente@opsterland.nl     IBAN NL82 BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag        9244 CR Beetsterzwaag      F_ (0512) 381 875   L_www.opsterland.nl            BTW NL001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                        wer
                                                                                Zaaknummer: 0086219909       10/10
       gemeente
Opsterland
      4.4.      De voorstellen
      In de eerste bijlage bij deze brief vindt u onze voorstellen op inhoud en met bedragen. Het gaat daarbij
      zowel om het voortzetten van bestaand beleid als om het starten van (ver)nieuw(end) beleid. En we
      brengen alle kosten in beeld die onze gemeentelijke beleidsbeslissingen met zich meebrengen, ook
      de eigen uitvoeringskosten.
      4.5.      Het overzicht van maatregelen voor een sluitende MJB 2026-2029
      In de tweede bijlage staan het overzicht van maatregelen voor een sluitende MJB 2026-2029. Deze
      kunnen worden gebruikt om de begroting vanaf 2029 structureel sluitend te houden mocht dat nodig
      zijn. In het overzicht geven we u per taakveld inzicht in de mate van beïnvloedbaarheid en
      beleidsvrijheid en welke taken thuis horen bij het taakveld. Hiervoor maken we gebruik van het rapport
      van de Raad voor het Openbaar Bestuur en het BBV.
      Per taakveld geven we een beeld van de bezuinigingsmogelijkheden. Bij bezuinigingsmogelijkheden
      waar een financieel effect is te benoemen is deze opgenomen. Is geen bedrag opgenomen dan is er
      sprake van een potentiële mogelijkheid die echter nog op haalbaarheid moet worden onderzocht. Dat
      gebeurd pas als die bezuinigingsoptie ook daadwerkelijk als maatregel moet worden ingezet.
      Veel bezuinigingsopties zijn dus vooral nog “opties”. Voordat ze ook daadwerkelijk een harde
      bezuiniging kunnen worden moeten ze nog nader worden onderzocht. Omdat op dit moment de
      noodzaak niet aanwezig is, is er voor gekozen om nog geen ambtelijke inzet op de verder uitwerking
      te zetten.
      5.        Tot slot
      Wij vertrouwen er op dat wij uU met deze Perspectiefbrief een goed beeld geven van onze (fiameiSlek
      positie. We kijken uit naar het debat dat u daarover met elkaar en met ons gaat voeren.
      Met vriendelijke groet,
      burgemeester en wethouders,
      de gemeentesecretaris,
      Sandra van 't Hooge
Postbus 10.000            Hoofdstraat 82         T (0512) 386 222  E gemeente@opsterland.nl  IBAN NL82BNGH 028.50.06.606
9244 ZP Beetsterzwaag    9244 CR Beetsterzwaag   F_ (0512) 381 875 L_www.opsterland.nl       BTW NLO001950149B01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>