<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Overzicht maatregelen voor een sluitende
MJB 2026-2029
Datum: 26-5-2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1   Aanleiding ........................................................................................................................................1
2   Leeswijzer .........................................................................................................................................1
3   Programma 0 - Bestuur en Ondersteuning ......................................................................................3
  3.1    Omvang per taakveld ..............................................................................................................3
  3.2    Taakveld 0.1: Bestuur ..............................................................................................................3
  3.3    Taakveld 0.2: Burgerzaken.......................................................................................................4
  3.4    Taakveld 0.3: Beheer overige gebouwen en gronden .............................................................4
  3.5    Taakveld 0.4: Overhead ...........................................................................................................5
  3.6    Taakveld 0.5: Treasury .............................................................................................................6
  3.7    Taakveld 0.61 & 0.62: OZB Woningen en niet woningen ........................................................6
  3.8    Taakveld 0.64: Belastingen overige .........................................................................................7
  3.9    Taakveld 0.8: Overige baten en lasten ....................................................................................8
4   Programma 1 – Veiligheid ................................................................................................................9
  4.1    Omvang per taakveld ..............................................................................................................9
  4.2    Taakveld 1.1: Crisisbeheersing en brandweer .........................................................................9
  4.3    Taakveld 1.2: Openbare orde en veiligheid ...........................................................................10
5   Programma 2 – Verkeer en vervoer ...............................................................................................11
  5.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................11
  5.2    Taakveld 2.1: Verkeer en vervoer ..........................................................................................11
  5.3    Taakveld 2.5: Openbaar vervoer ...........................................................................................12
6   Programma 3 – Economie ..............................................................................................................13
  6.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................13
  6.2    Taakveld 3.1: Economische ontwikkeling ..............................................................................13
  6.3    Taakveld 3.1: Fysieke bedrijfsinfrastructuur .........................................................................13
  6.4    Taakveld 3.3: Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen ..............................................................14
  6.5    Taakveld 3.4: Economische promotie....................................................................................15
7   Programma 4 – Onderwijs .............................................................................................................17
  7.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................17
  7.2    Taakveld 4.1: Openbaar onderwijs ........................................................................................17
  7.3    Taakveld 4.2: Onderwijshuisvesting ......................................................................................17
  7.4    Taakveld 4.3: Onderwijsbeleid en leerlingzaken ...................................................................18
8   Programma 5 – Sport, cultuur en recreatie ...................................................................................20
  8.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................20
  8.2    Taakveld 5.1: Sportbeleid en activering ................................................................................20
  8.3    Taakveld 5.2: Sportaccommodaties ......................................................................................20
  8.4    Taakveld 5.3: Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie .........................21
  8.5    Taakveld 5.4: Musea ..............................................................................................................22
  8.6    Taakveld 5.5: Cultureel erfgoed ............................................................................................23
  8.7    Taakveld 5.6: Media ..............................................................................................................23
  8.8    Taakveld 5.7: Openbaar groen en (openlucht) recreatie ......................................................24
                                                                                                                                                         I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>9    Programma 6 – Sociaal domein .....................................................................................................26
   9.1     Omvang per taakveld ............................................................................................................26
   9.2     Taakveld 6.1: Samenkracht en burgerparticipatie.................................................................26
   9.3     Taakveld 6.23: Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal .............................................27
   9.4     Taakveld 6.3: Inkomensregeling ............................................................................................27
   9.5     Taakveld 6.4: Begeleide participatie......................................................................................28
   9.6     Taakveld 6.5: Arbeidsparticipatie ..........................................................................................29
   9.7     Taakveld 6.x: Taakvelden Wmo .............................................................................................30
   9.8     Taakveld 6.x: Jeugdhulp.........................................................................................................31
10      Programma 7 – Volksgezondheid en milieu ..............................................................................33
   10.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................33
   10.2    Taakveld 7.1: Volksgezondheid .............................................................................................33
   10.3    Taakveld 7.2: Riolering ..........................................................................................................34
   10.4    Taakveld 7.3: Afval.................................................................................................................34
   10.5    Taakveld 7.4: Milieubeheer ...................................................................................................35
   10.6    Taakveld 7.5: Begraafplaatsen en crematoria .......................................................................36
11      Programma 8 – Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV) ..........................................................37
   11.1    Omvang per taakveld ............................................................................................................37
   11.2    Taakveld 8.1: Ruimtelijk ordening .........................................................................................37
   11.3    Taakveld 8.2: Fysieke bedrijfsinfrastructuur .........................................................................37
   11.4    Taakveld 8.3: Wonen en bouwen ..........................................................................................38
Bijlage 1: Overzicht samenhang activiteiten Sociaal Domein ................................................................40
                                                                                                                                                II
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1 Aanleiding
Op 11 november 2024 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over de rol van de
gemeenteraad om te komen tot een structureel sluitende begroting.
In de motie vraag de raad het college om:
1. het proces rondom het creëren van een sluitende begroting in samenwerking met de
      gemeenteraad te starten, bijvoorbeeld door middel van een informeel overleg waarin kaders,
      uitgangspunten en richtingen worden besproken;
2. dit overleg in een tijdig stadium van het proces te organiseren (kwartaal 1 2025) en toe te
      voegen in het plan van aanpak, zodat de gemeenteraad voldoende ruimte heeft om input te
      leveren voordat het college met concrete voorstellen komt;
3. het plan van aanpak aan de gemeenteraad te verstrekken zodra dit gereed is, zodat de raad
      volledig op de hoogte is van de aanpak, het proces en haar rol hierin.
Met het opleveren van dit document, Overzicht maatregelen voor een sluitende MJB 2026-2029,
geven we invulling aan het verdere vervolg zoals toegelicht tijdens de bijeenkomst op 25 februari j.l.
2 Leeswijzer
In dit document maken we inzichtelijk welke uitgaven en inkomsten we per programma doen.
Daarvoor gebruiken we de gestandaardiseerde indeling in taakvelden zoals voorgeschreven in het
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Gemeenten.
Per taakveld wordt het volgende gepresenteerd:
1) De mate van beïnvloedbaarheid. Hiervoor maken we gebruik van het rapport van de Raad voor
      het Openbaar Bestuur. De ROB heeft onderzocht in welke mate de gemeenten beleidsvrijheid
      hebben1. Dit is gedaan op een schaal van 1, niet of zeer beïnvloedbaar, tot 10, volledig
      beïnvloedbaar.
2) Welke taken horen thuis bij het taakveld. Ook deze informatie komt uit het rapport van de ROB
      en is gebaseerd op de BBV
3) De bezuinigingsmogelijkheden. Bij mogelijkheden waar een financieel effect is te benoemen is
      deze opgenomen. Is geen bedrag opgenomen dan wordt dit uitgezocht als de maatregel
      daadwerkelijk in beeld komt voor het structureel sluitend houden van de begroting.
      a. Taakvelden:
          i. Bij de taakvelden waar veel beleidsvrijheid is kan soms de taak zelf bezuinigd worden.
         ii. Bij de taakvelden met een beperkte/beperktere beleidsvrijheid is de taak zelf vaak niet te
             bezuinigen maar hebben de bezuinigingsopties vaak betrekking op (deel)activiteiten die
             de kerntaak ondersteunen.
b. Activiteiten:
          i. Concrete bezuinigingsopties. Hierbij staat achter de bezuinigingsoptie het eerst mogelijke
             jaar van ingang en de verwachte omvang van de bezuiniging.
         ii. Mogelijke bezuinigingsopties. Hierbij staat achter de bezuinigingsoptie “n.n.t.b.”.
             Het gaat in die gevallen om een potentiële mogelijkheid die echter nog op haalbaarheid
             moet worden uitgezocht. Dat gebeurt pas als die bezuinigingsoptie ook daadwerkelijk als
             maatregel moet worden ingezet.
Veel bezuinigingsopties zijn dus vooral nog “opties”. Voordat ze ook daadwerkelijk een harde
bezuiniging kunnen worden moeten ze nog nader worden onderzocht. Omdat op dit moment de
1 https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2019/03/14/advies-beleidsvrijheid-geduid
                                                                                                        1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>noodzaak niet aanwezig is, is er voor gekozen om nog geen ambtelijke inzet op de verder uitwerken
te zetten.
In bijlage 1 wordt de samenhang tussen de diverse activiteiten in het sociaal domein onderling in
beeld gebracht. Hiermee is een mogelijk effect van een bezuiniging in het voorliggend veld (1e en 2e
lijn preventie) beter in te schatten.
                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3 Programma 0 - Bestuur en Ondersteuning
3.1      Omvang per taakveld
 x € 1.000                                                                                             Baten   Lasten     Saldo
 0.1            Bestuur                                                                                     -   1.733    -1.733
 0.10           Mutaties reserves                                                                        257      250         7
 0.11           Resultaat van de rekening van baten en l                                                    -   1.583    -1.583
 0.2            Burgerzaken                                                                              313    1.376    -1.063
 0.3            Beheer overige gebouwen en gronden                                                       212    1.096      -883
 0.4            Overhead                                                                                  40   16.175   -16.135
 0.5            Treasury                                                                               1.140      157       983
 0.61           OZB woningen                                                                           3.462      960     2.503
 0.62           OZB niet-woningen                                                                      1.639        -     1.639
 0.64           Belastingen overig                                                                        64        -        64
 0.7            Gemeentefonds                                                                         67.042        -    67.042
 0.8            Overige baten en lasten                                                                     -      40       -40
                                                                           0 Bestuur en ondersteuning 74.170   23.370    50.800
3.2      Taakveld 0.1: Bestuur
 Inhoud                                                  Beleidsvrijheid                                   Score
 • college van burgemeester en                           Wet- en regelgeving                               1-2
 wethouders (loonkosten, reis - kosten en                • Gemeentewet
 verblijfkosten e.d.);                                   • Rechtspositie besluit burgemeester              Zeer beperkte
 • raad en raadscommissies (vergoedingen,                • Rechtspositie besluit wethouders,               mate van
 excursies e.d.);                                        • Rechtspositie besluit                           beleidsvrijheid
 • de ondersteuning van de raad, de griffie;             gemeenteraadsleden en commissieleden
 • regionale, landelijke en internationale               • Normen voor kosten rekenkamer
 bestuurlijke samenwerking;                              Taak
 • lokale rekenkamer, lokale                             • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede
 ombudsfunctie, accountants -controle.                   bewind
                                                         Beleidsdoel
                                                         • Doelvoorschriften
Maatregelen
Stoppen met taken
Stoppen met de meeste taken in dit taakveld is niet mogelijk vanwege de wettelijke vereisten.
De volgende activiteiten kunnen wel volledig worden stopgezet:
- Stoppen met de kinderburgemeester (n.n.t.b.).
- Stoppen met bijeenkomsten zoals nieuwjaarsreceptie, nieuwe inwoners, naturalisatie etc.
     (n.n.t.b.).
- Deelname aan het EuropaPact Fryslân (2026 e.v.: € 30.000).
Slimmer organiseren
Wij zien op dit moment geen mogelijkheden om taken slimmer te organiseren.
Uitvoering versoberen
- Aantal wethouders beperken tot het wettelijk minimum van twee (2027 e.v.: € 260.000).
- Een “slapende” rekenkamer invoeren of budget verlagen (2027 e.v. € 30.000).
- Beperkt aantal bijeenkomsten zoals alleen naturalisatie en geen andere recepties meer (n.n.t.b.).
- Verminderen van de omvang van de griffie (n.n.t.b.).
                                                                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Inkomsten verhogen
Er kunnen geen inkomsten op dit taakveld worden gerealiseerd
3.3     Taakveld 0.2: Burgerzaken
  Inhoud                                         Beleidsvrijheid                             Score
  Burgerzaken                                    Wet- en regelgeving                         1-2
  • paspoorten en rijbewijzen;                   • Wet basisregistratie personen
  • bevolkingsregister;                          • Kieswet                                   Nagenoeg geen
  • straatnaamgeving en kadastrale               • Artikel 6 Besluit paspoortgelden          beleidsvrijheid
  informatie;                                    (maximum prijzen paspoort en
  • burgerschap;                                 rijbewijzen)
  • verkiezingen, referenda;                     Taak
  • Burgerzaken leges opbrengsten                • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede
                                                 bewind
                                                 Beleidsdoel
                                                 • Doelvoorschriften
Maatregelen
Stoppen met taken
Stoppen met een taak is niet mogelijk vanwege de wettelijke vereisten. Er zijn ook geen activiteiten
die kunnen worden stopgezet.
Slimmer organiseren
Wij zien op dit moment geen mogelijkheden om taken slimmer te organiseren.
Uitvoering versoberen
Op dit moment is het gemeentehuis 5 dagen in week open. Dit serviceniveau vraagt om brede
bezetting. Het inperken van de tijden wanneer diensten kunnen worden afgenomen en/of de locaties
open zijn maakt dat de roosters compacter kunnen worden opgesteld wat een effect heeft op de
benodigde formatie.
- Het volledig sluiten van het gemeentehuis op één dag en alleen thuiswerken (2026 e.v.: n.n.t.b.)
Inkomsten verhogen
Leges volledig kostendekkend maken. Een groot deel van de leges zijn van rijkswege gereguleerd en
daarmee al gemaximaliseerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor de rijbewijzen en ID-bewijzen. Voor een
aantal andere leges en diensten is er nog enige ruimte.
3.4     Taakveld 0.3: Beheer overige gebouwen en gronden
  Inhoud                                         Beleidsvrijheid                             Score
  Beheer overige gebouwen en gronden             Wet- en regelgeving                         n.v.t.
  • beheer, verhuur, instandhouding van          • Algemene Wet Bestuursrecht
  gebouwen, gronden en landerijen die de         • Burgerlijk Wetboek                        beheersmatige
  gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft Taak                                        taak
  en niet in exploitatie neemt.                  • Niet verplicht
                                                 Beleidsdoel
                                                 • N.v.t.
                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Maatregelen
Stoppen met taken
Stoppen met een taak is niet mogelijk omdat er altijd wel bezit is wat niet voor exploitatie nodig is
maar waar we als gemeente wel eigenaar van zijn. Wel kan het bezit hebben worden beperkt, zie
uitvoering versoberen.
Slimmer organiseren
Er zijn geen mogelijkheden om taken slimmer te organiseren.
- Als enige criteria de verhouding prijs/ kwaliteit hanteren en niet ook lokale ondernemers waar
      mogelijk (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
- Zo min mogelijk onroerend goed in bezit houden en zo snel mogelijk verkopen zodra duidelijk is
      dat het ontroerend goed niet nodig is voor een specifieke taak (n.n.t.b).
Inkomsten verhogen
Inkomsten op dit taakveld zijn vaak gebonden aan pacht en verhuur regelgeving.
- Binnen de regelgeving de pachten en huren maximaliseren (n.n.t.b.).
3.5      Taakveld 0.4: Overhead
  Inhoud                                    Beleidsvrijheid                             Score
  Overhead                                  Wet- en regelgeving                         1-2
  • financiën, toezicht en controle gericht • Normen accountantscontrole
  op de eigen organisatie;                                                              Zeer beperkte
  • personeel en organisatie;               Taak                                        maar van
  • de gemeentesecretaris;                  • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede beleidsvrijheid
  • inkoop (incl. aanbesteding en           bewind
  contractmanagement);
  • juridische zaken;                       Beleidsdoel
  • bestuurszaken en bestuurs-              • Doelvoorschriften
  ondersteuning;
  • informatievoorziening en
  automatisering van PIOFACH systemen;
  • facilitaire zaken en huisvesting
  (incl. beveiliging);
  • documentaire informatie voorziening
  (DIV);
  • managementondersteuning primair
  proces.
Maatregelen
Stoppen met taken
De beïnvloedbaarheid van Overhead is zeer beperkt. Er zijn geen taken binnen het geheel van de
overheadfunctie waar we mee kunnen stoppen. Wel kan er op andere taakvelden gekozen worden
voor het stoppen met taken of verlagen van ambities wat effect kan hebben op de capaciteit van de
benodigde overhead. Minder taken, is minder personeel, is minder overhead.
                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Slimmer organiseren
- Lasten overhead nauwkeuriger toerekenen aan de overige taakvelden en projecten. Dit is in
     principe een neutrale maatregel behalve als hierdoor subsidies en specifieke uitkeringen beter
     kunnen worden uitgeput (n.n.t.b.).
- Afschrijvingslasten voor de renovatie gemeentehuis en andere gebouwen voor de dienst dekken
     uit een bestemmingsreserve kapitaalslasten (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
- Beperken van de communicatieondersteuning voor bestuurders tot het minimale en alleen
     tijdens de kantooruren (n.n.t.b.).
- Stoppen met personeelsfeesten (kerst en zomer, n.n.t.b.).
- Stoppen met de viering van ambtsjubilea, vertrek personeel etc. (n.n.t.b.).
- Stoppen met organisatieontwikkeling (n.n.t.b.).
- Stoppen met de papieren publicatie (Groot Sa!) (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Op dit taakveld zijn er in principe geen inkomsten te realiseren.
3.6     Taakveld 0.5: Treasury
  Inhoud                                    Beleidsvrijheid                          Score
  Treasury                                  Wet- en regelgeving                      4-6
  • Financiering, beleggingen, dividenden   • Wet FiDo
  etc. waaronder dividend nutsbedrijven;    • Besluit begroting en verantwoording    Beperkte
  • Schenkingen en legaten                  provincies en gemeenten (BBV)            beleidsvrijheid
                                            • Handreiking Treasury 2015
Maatregelen
Stoppen met taken
Het is niet mogelijk om met treasury (het beheren van de geldmiddelen) te stoppen.
Slimmer organiseren
Op dit moment is treasury minimaal georganiseerd. Het is volgend op het uitgavepatroon.
Uitvoering versoberen
Treasury is een geminimaliseerde activiteit. Minder inzet is niet mogelijk en kost meer.
Inkomsten verhogen
Wettelijk gezien is het niet toegestaan om te speculeren. Op dit moment zijn er nog inkomsten
omdat een lening uit 2019 extreem gunstig is aangetrokken (negatieve rente) en de lening nog niet
volledig is gebruikt. Niet gebruikte middelen worden verplicht gestort bij het ministerie van financiën
(schatkist bankieren). Daar wordt rente over ontvangen.
3.7     Taakveld 0.61 & 0.62: OZB Woningen en niet woningen
  Inhoud                                    Beleidsvrijheid                          Score
  OZB- woningen                             Wet- en regelgeving                      8-9
  • belasting op eigendom woningen;         • Normen accountantscontrole
  • heffing en waardering woningen;                                                  Nagenoeg
  • uitvoering OZB;                         Taak                                     volledige
  • bezwaar en beroep.                                                               beleidsvrijheid
                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                            • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede
  OZB-niet woningen                         bewind
  • belasting op eigendom en gebruik
  bedrijven, heffing en waardering          Beleidsdoel
  onroerende zaken;                         • Doelvoorschriften
  • heffingen invordering;
  • bezwaar en beroep.
Maatregelen
Stoppen met taken
Het opleggen van OZB is niet verplicht. Het rijk gaat er in de financiering wel van uit dat gemeenten
OZB opleggen en de inkomsten daaruit ontvangen
Slimmer organiseren
De oplegging en waardebepaling wordt momenteel in OWO-verband georganiseerd. Dit levert lagere
uitvoeringskosten dan zelf doen. Daardoor er netto gezien meer opbrengst beschikbaar blijft.
Uitvoering versoberen
Zie slimmer organiseren.
Inkomsten verhogen
- De OZB-opbrengsten voor de begroting volgend jaar te indexeren met het feitelijk inflatie
     percentage van het vorige jaar (T-1) en niet de inflatieprognose van het CBS voor het
     begrotingsjaar (n.n.t.b.).
- De OZB-opbrengsten voor de begroting volgend jaar te indexeren met het gemiddeld landelijk
     indexatiepercentage waarmee gemeenten de OZB het vorige jaar (T-1) hebben geïndexeerd en
     niet meer met de inflatieprognose van het CBS voor het begrotingsjaar (n.n.t.b.).
3.8     Taakveld 0.64: Belastingen overige
  Inhoud                                    Beleidsvrijheid                             Score
  Overige belastingen                       Wet- en regelgeving                         8-9
  • heffing en invordering;                 • Gemeentewet (art. 225)
  • opbrengsten boetes.                     Taak                                        Nagenoeg
                                            • Eigen initiatief/optionele taak           volledige
                                            Beleidsdoel                                 beleidsvrijheid
                                            • Gemeente is vrij in het stellen van de
                                            eigen doelen
Maatregelen
Stoppen met taken
Op dit taakveld worden de baten van aanmaningen en dwangbevelen begroot.
Daarnaast wordt reclamebelasting geheven op voorspraak van de WHI-Gorredijk. De belasting wordt
minus de perceptie (uitvoerings) kosten doorgegeven aan de WHI-Gorredijk.
- Stop met het doorgeven van de opbrengsten reclamebelasting en deze gebruiken voor EZ-
     activiteiten.
Slimmer organiseren
De oplegging wordt al in OWO-verband georganiseerd. Dit levert lagere uitvoeringskosten op
waardoor er netto gezien meer opbrengst beschikbaar blijft.
                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Uitvoering versoberen
Het is geen dienst die we uitvoeren. Er zijn dus ook geen keuzes in het niveau van uitvoering te
maken.
Inkomsten verhogen
- De reclamebelasting gemeente breed invoeren, de opbrengst uit Gorredijk niet meer
      doorbetalen aan de WHI en de totale opbrengst voor EZ-activiteiten gebruiken (n.n.t.b.).
- Aanmaningen en boetes zijn niet een gewenste inkomstenbron en kunnen zelfs meer kosten
      veroorzaken dan wat de inkomsten opleveren (n.n.t.b.).
3.9     Taakveld 0.8: Overige baten en lasten
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Overige baten en lasten                    -                                       -
  • stelposten, taakstellende bezuinigingen,
  begrotingsruimte, etc.
  • (schatting) niet voorziene uitgave
Maatregelen
Stoppen met taken
Er horen geen taken bij dit taakveld. Het is wel een verplicht begrotingsonderdeel.
Slimmer organiseren
Opgenomen is de verplichte post onvoorzien. Deze is nu vastgesteld op € 1,25 per inwoner (totaal €
37.500).
- Verlagen van de post onvoorzien naar € 1 totaal (2026 e.v.: € 37.499).
Uitvoering versoberen
Het is geen dienst die we uitvoeren. Er zijn dus ook geen keuzes in het niveau van uitvoering te
maken.
Inkomsten verhogen
Er zijn geen inkomsten op dit taakveld.
                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4 Programma 1 – Veiligheid
4.1       Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                  Baten   Lasten     Saldo
  1.1              Crisisbeheersing en brandweer                                                 -    2.388    -2.388
  1.2              Openbare orde en veiligheid                                                  18      325      -307
                                                                                1 Veiligheid    18    2.713    -2.695
4.2       Taakveld 1.1: Crisisbeheersing en brandweer
  Inhoud                                         Beleidsvrijheid                                 Score
  Crisisbeheersing en brandweer                  Wet- en regelgeving                             3-4
  • brandbestrijding;                            • Wet veiligheidsregio
  • preventieve maatregelen ten behoeve                                                          Beperkte mate
  van de fysieke veiligheid;                     Taak                                            van
  • rampenbestrijding.                           • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede     beleidsvrijheid
                                                 bewind
                                                 Beleidsdoel
                                                 • Bandbreedte: minimum en/of maximum
                                                 •Doelvoorschriften
                                                 -   Handreiking ‘Brandveiligheid in de
                                                     Gemeente’
                                                 -   Verplichte samenwerking. Veel
                                                     beleidskeuzes worden in de
                                                     Veiligheidsregio gemaakt
Maatregelen
Stoppen met taken
Dit is een verplichte taak. Stoppen is niet mogelijk.
Slimmer organiseren
De veiligheidsregio werkt aan het doorlichten van hun begroting. Het eerste effect is mogelijk
zichtbaar in de begroting 2026. Effecten kunnen ook nadelig uitvallen.
- Gezamenlijk meer druk op de GR leggen zodat ook zij bijdragen aan het beperken van het effect
      van het ravijnjaar.
Uitvoering versoberen
- Beperken van het uitvoeringsniveau voor crisisbeheersing en brandweer tot het wettelijk
      minimum (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Er is geen wettelijke basis om voor onze gemeente inkomsten te realiseren op dit taakveld.
                                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4.3      Taakveld 1.2: Openbare orde en veiligheid
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                             Score
  Openbare orde en veiligheid                Wet- en regelgeving                         3-5
  • toezicht en handhaving openbare orde,    • Gemeentewet
  BOA’s;                                     • Alcoholwet                                Beperkte mate
  • Wet BiBob en (bestuurlijke) aanpak       • Wet openbare manifesten                   van
  georganiseerde criminaliteit;              • Wet BiBob                                 beleidsvrijheid
  • preventie van criminaliteit;             • Wet wapen en munitie
  • opstellen en handhaven APV;              • Wet Bopz
  • leges drank & horeca;
  • wet wapen en munitie;                    Taak
  • beleid, toezicht en ruiming van          • Verplichte taak: politiek/ ambtelijk mede
  conventionele explosieven;                 bewind
  • veilige woon en leefomgeving;            • Optionele taak
  • antidiscriminatiebeleid;
  • doodsschouw;                             Beleidsdoel
  • dierenbescherming.                       • Inspanningsverplichting
                                             • Doelvoorschriften
                                             -    Enige vrijheid t.a.v. kwaliteit en
                                                  intensiteit met name bij toezicht en
                                                  handhaving.
Maatregelen
Stoppen met taken
Dit is een verplichte taak. Stoppen is niet mogelijk.
Slimmer organiseren
Er is een structureel budget beschikbaar voor openbare orde en veiligheid. De deel van de
activiteiten in dit werkgebied hebben echter een projectmatig karakter. Daardoor varieert de
feitelijke uitgaven per jaar (beperkt).
Uitvoering versoberen
- Verlagen van het uitvoeringsniveau en alleen nog reageren op incidenten. Dit kan ten koste van
      preventie waardoor kosten op andere taakvelden kunnen stijgen (n.n.t.b.).
- Stoppen met het verstrekken van subsidies oudejaarsactiviteiten (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
- De leges voor de APV-activiteiten daar waar mogelijk verhogen. Deze leges zijn nu in veel
      gevallen (fors) niet kostendekkend (n.n.t.b.).
                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5 Programma 2 – Verkeer en vervoer
5.1       Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                Baten   Lasten     Saldo
  2.1              Verkeer en vervoer                                                        258    6.411    -6.152
  2.5              Openbaar vervoer                                                            -        8        -8
                                                                      2 Verkeer en vervoer   258    6.419    -6.160
5.2       Taakveld 2.1: Verkeer en vervoer
 Inhoud                                       Beleidsvrijheid                                  Score
 Verkeer en vervoer                           Wet- en regelgeving                              7-9
 • verkeersbeleid;                            • Onderhoudsplicht o.g.v. Wegenwet (art.
 • verkeersmaatregelen: verkeersborden,       16 & 18)                                         Grote mate van
 verkeers-regelinstallaties, bewegwijzering   • CROW normen voor wegonderhoud                  beleidsvrijheid
 en straatmeubilair tbv. Verkeers-
 regulering;                                  Taak
 • beïnvloeden van het verkeersgedrag         • Eigen initiatief/optionele taak
 met het oog op verkeersveiligheid;
 • aanleg, reconstructie en onderhoud van     Beleidsdoel
 de verharde openbare ruimte: wegen,          • benoemen beleidsonderwerp
 pleinen, fiets paden, voetpaden en
 overige verhardingen;                        -    Politieke keuzes over kwaliteit en
 • civieltechnische kunstwerken: inspectie,        intensiteit
 beheer en onderhoud bruggen, tunnels,
 spoorwegovergangen e.d. infrastructuur
 ten behoeve van luchthavens;
 • verlichting wegen: aanleg, beheer en
 onderhoud;
 • gladheidbestrijding: sneeuw ruimen en
 strooien;
 • straatreiniging: schoonmaken en
 (toezien op) schoonhouden van de
 openbare ruimte van veeg- en zwerfafval;
 • reguleren van de openbare ruimte:
 vergunningen voor inritten, aanleg
 kabels, verhuren standplaatsen (grond,
 benzinestations);
 • verwijderen verkeersobstakels en
 vergunningen voor het tijdelijke plaatsen
 van voorwerpen op de openbare weg.
Maatregelen
Stoppen met taken
Er is veel beleidsvrijheid in de aanleg van infrastructuur. Maar na aanleg schrijft het BBV voor dat het
bestaande areaal onderhouden moet worden. Met deze onderhoudstaken kan niet gestopt worden.
Hier houdt de toezichthouder ook nadrukkelijk toezicht op.
Slimmer organiseren
Daar waar mogelijk zijn de kosten voor straatvegen en afval doorbelast naar riolering en
afvalstoffenheffing.
                                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>-    Optimaliseren van de inrichting van wegen, parken en bermen zodat het onderhoud minder tijd
     kost terwijl de kwaliteit blijft geborgd.
Uitvoering versoberen
Verlagen van het uitvoeringsniveau is niet mogelijk. In het beeldkwaliteitsplan is het
onderhoudsniveau voor de meeste infrastructuur al op het niveau basis vastgelegd. Een lager niveau
is niet toegestaan.
- Bestaand areaal van wegen verkleinen zodat bespaard kan worden op onderhoudskosten.
     Kanttekening hierbij is dat onderhoudskosten voor groen soms hoger zijn dan voor verharding
     (n.n.t.b.).
- Uitschakelen 40% van de openbare verlichting (2026 e.v.: €100.000).
- Stoppen met initiatieven openbare ruimte (2026 e.v.: €15.000).
- Stoppen subsidiëring verkeerseducatie (2027 e.v.: € 7.600).
Inkomsten verhogen
Daar waar mogelijk worden vergoedingen in rekening gebracht voor gebruik van de openbare ruimte
en/of verkeersmateriaal. Deze vergoedingen daar waar dit nog niet het geval is optrekken naar
marktconforme prijzen.
5.3     Taakveld 2.5: Openbaar vervoer
  Inhoud                                       Beleidsvrijheid                        Score
  Openbaar vervoer                             Wet- en regelgeving                    6-8
  • bus, tram en metro;                        • Wet personenvervoer
  • taxivervoer;                                                                      Enige mate van
  • veerdiensten;                              Taak                                   beleidsvrijheid
  • voorzieningen en informatie voorziening    • Eigen initiatief / optionele taak
  ter ondersteuning van het openbaar
  vervoer;                                     Beleidsdoel
  • busstation, metrostation, multimodaal      • Geen doelvoorschriften
  knooppunt;
  • ov experimenten.
Maatregelen
Stoppen met taken
Dit taakveld kent een minimale omvang. In onze gemeente staan hier geen taken die verplicht zijn.
- Stoppen met de subsidie buurtbus (2027 e.v. € 5.000).
- Abri’s niet meer vervangen bij schade of reguliere vervanging (n.n.t.b.).
Slimmer organiseren
De subsidie is al minimaal en onderhoud is al minimaal.
Uitvoering versoberen
Wij zien op dit moment geen mogelijkheden om taken slimmer te organiseren.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>6 Programma 3 – Economie
6.1       Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                     Baten    Lasten  Saldo
  3.1              Economische ontwikkeling                                                        20       195   -175
  3.2              Fysieke bedrijfsinfrastructuur                                                  80       235   -155
  3.3              Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen                                             -       120   -120
  3.4              Economische promotie                                                           221        47    174
                                                                                    3 Economie    321       597   -276
6.2       Taakveld 3.1: Economische ontwikkeling
  Inhoud                                                Beleidsvrijheid                            Score
  Openbaar vervoer                                      Wet- en regelgeving                        9 - 10
  • clusterontwikkeling en versterking van              • Wet markt en overheid
  sectoren, stimulering van                             • Winkeltijdenwet                          Nagenoeg
  (samenwerkings-)projecten van                         • Drank- en Horecawet (DHW)                volledige
  onderzoeksinstellingen en bedrijven;                                                             beleidsvrijheid
  • lokale, regionale, bovenregionale,                  Taak
  internationale op versterking van de                  • Autonome taak
  economische structuur en innovatie
  gerichte samen werkingsverbanden;                     Beleidsdoel
  • samenwerking met het                                • Gemeente bepaalt eigen doelen al dan
   bedrijfsleven en kennis- en                          niet in samenspraak met andere partners
  onderzoeksinstellingen;
  • ontwikkelen van stedelijke en
  wijkgerichte economische programma’s.
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Er kan volledig mee gestopt worden. Hiervoor
moet wel minimaal twee jaar de tijd worden genomen omdat de lopende verplichtingen in een
redelijke termijn moeten worden afgebouwd.
Slimmer organiseren
De inzet op economische ontwikkeling is al relatief beperkt. Het zwaartepunt ligt vooral in het
stimuleren en ondersteunen van lokale ondernemers. De grotere ondernemingen worden doorgeleid
naar het gezamenlijk met Smallingerland geëxploiteerde bedrijventerrein Drachten A7.
Uitvoering versoberen
Zie slimmer organiseren.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing op de activiteiten op dit taakveld, echter er zijn wel andere mogelijkheden, zie
taakveld 0.64 (Belastingen overige).
6.3       Taakveld 3.1: Fysieke bedrijfsinfrastructuur
  Inhoud                                                Beleidsvrijheid                            Score
  Fysieke bedrijfsinfrastructuur                        Wet- en regelgeving                        9 - 10
  • grondexploitatie bedrijven terreinen;               -
                                                        Taak
                                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>  • ontwikkeling en onderhoud van            • Autonome taak                         Nagenoeg
  bedrijfslocaties en (her-)ontwikkeling van                                         volledige
  bedrijfspanden;                            Beleidsdoel                             beleidsvrijheid
  • herstructurering en verduurzaming        • Gemeente bepaalt eigen doelen al dan
  bedrijfslocaties;                          niet in samenspraak met andere partners
  • investeringen in winkelgebieden en
  winkelstrips;
  • werkzaamheden t.b.v. land- en
  tuinbouwgronden.
Maatregelen
Stoppen met taken
De hier begrote activiteiten betreffen grondexploitaties van bedrijventerreinen. Uitgangspunt voor
alle grondexploitaties is dat deze minimaal budgetneutraal moeten zijn vanuit begrotingsoptiek.
Stoppen levert geen voordeel op.
Slimmer organiseren
Mogelijk kunnen nog meer kosten worden toegerekend aan de grondexploitaties. Dit ontlast dan de
reguliere begroting.
Uitvoering versoberen
Is niet van toepassing op de activiteiten in dit taakveld.
Inkomsten verhogen
De kavelprijzen zouden kunnen worden verhoogd. Hierbij is het belangrijk om te kijken naar de
omliggende vergelijkbare gebieden. Het effect is overigens incidenteel van aard en draagt niet bij aan
een structureel sluitende begroting. De incidentele middelen kunnen wel voor andere doelen
worden gebruikt.
6.4     Taakveld 3.3: Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen       Wet- en regelgeving                     9 - 10
  • bedrijvenloket, ondernemersloket;        • Wet op de bedrijven-investeringszones
  • stimuleren van en onderwijs aan          (Wet-BIZ)                               Nagenoeg
  startende ondernemers;                                                             volledige
  • aantrekken en faciliteren van nieuwe     Taak                                    beleidsvrijheid
  bedrijven;                                 • Autonome taak
  • financiële steunregelingen voor
  bedrijven waaronder land- en tuinbouw,     Beleidsdoel
  veeteelt en visserij;                      • Gemeente bepaalt eigen doelen
  • regelen straathandel, markten als ook    al dan niet in samenspraak
  veemarkten;
  • de BIZ-bijdrage
  • marktgelden en staanplaatsgelden
  markten
                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Er kan volledig mee gestopt worden. Hiervoor
moet wel minimaal twee jaar de tijd worden genomen omdat de lopende verplichtingen in een
redelijke termijn moeten worden afgebouwd.
Slimmer organiseren
Er is een beperkt budget beschikbaar voor het bedrijvenloket en diverse regelingen (€ 33.000) en één
medewerker die contactpersoon is.
Uitvoering versoberen
De uitvoering is al minimaal.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing op de activiteiten op dit taakveld, echter er zijn wel andere mogelijkheden, zie
taakveld 0.64 (Belastingen overige).
6.5     Taakveld 3.4: Economische promotie
  Inhoud                                      Beleidsvrijheid                          Score
  Economische promotie                        Wet- en regelgeving                      9 - 10
  • promotionele activiteiten, gericht op het -
  aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en                                               Nagenoeg
  nieuwe werkers;                             Taak                                     volledige
  • aantrekken van overige instellingen ter   • Autonome taak                          beleidsvrijheid
  versterking van het profiel van de
  gemeente;                                   Beleidsdoel
  • investeren in bovenlokale, regionale,     • Gemeente bepaalt eigen doelen
  landelijke en internationale kennis- en     al dan niet in samenspraak met
  economische relatienetwerken;               andere partners
  • promotie toerisme;
  • beurzen en jaarmarkten;
  • forensenbelasting;
  • toeristenbelasting;
  • vermakelijkhedenretributies.
Maatregelen
Stoppen met taken
Het opleggen van toeristenbelasting is niet verplicht. Omgekeerd maken de inkomsten uit de
toeristenbelasting het wel mogelijk om een hoger voorzieningenniveau te realiseren dan zonder deze
middelen.
Slimmer organiseren
De medewerker toeristenbelasting wordt al gedekt via de toeristenbelasting.
Uitvoering versoberen
De inkomsten uit toeristenbelasting zijn nu al leidend voor het uitvoeringsniveau. Er wordt dus niet
meer uitgegeven voor de uitvoering dan wat de inkomsten kunnen dekken.
                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Inkomsten verhogen
Voor de geheven toeristenbelasting is met de toeristisch sector afgesproken dat die wordt ingezet
voor projecten en activiteiten die de toeristische sector ondersteunen en stimuleren.
- Beëindig de afspraak (hij is eenzijdig van karakter). De gemeente is bij wet gerechtigd om
    toeristenbelasting op te leggen. Daar zijn geen nadere afspraken met derden voor nodig.
- Mogelijke verhoging van de toeristenbelasting levert een begrotingsvoordeel op.
                                                                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>7 Programma 4 – Onderwijs
7.1       Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                    Baten   Lasten     Saldo
  4.1              Openbaar basisonderwijs                                                         -      209      -209
  4.2              Onderwijshuisvesting                                                           99    1.742    -1.643
  4.3              Onderwijsbeleid en leerlingzaken                                              413    1.434    -1.021
                                                                                   4 Onderwijs   511    3.384    -2.873
7.2       Taakveld 4.1: Openbaar onderwijs
  Inhoud                                            Beleidsvrijheid                                Score
  Primair onderwijs                                 Wet- en regelgeving                            1-3
  • bestuurskosten voor gemeenten                   • Wet op het primair onderwijs
  die zelfbestuur zijn;                                                                            Beperkte
  • primair openbaar basisonderwijs,                Taak                                           beleidsvrijheid
  bewegingsonderwijs (inclusief                     • Verplichte taak: politiek
  schoolzwemmen);                                   medebewind/ambtelijk
  • de huur van bijvoorbeeld een                    medebewind
  gymnastieklokaal;
  • passend onderwijs.                              Beleidsdoel
                                                    Resultaatafspraken: het rijk toetst de
                                                    realisatie van doelen.
                                                    Bandbreedte: minimum en/of maximum
                                                    Doelvoorschriften: normen zijn in
                                                    wet vastgelegd
                                                    Toezicht: Onderwijsinspectie
Maatregelen
Stoppen met taken
Dit is een verplichte taak. Stoppen is niet mogelijk.
Slimmer organiseren
De meeste locaties (gymzalen) die worden gehuurd zijn direct of indirect eigendom van de gemeente
of worden door de gemeente onderhouden.
Uitvoering versoberen
De vergoeding is conform de verordening. Een lagere vergoeding kan bij de locaties door derden
worden uitgebaat tot een tekort leiden waarmee de totale exploitatie in het geding komt.
- Aantal locaties beperken scheelt onderhoudskosten. De kosten voor vervoer naar de volgende
      gymlocatie en reistijd nemen wel toe (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld. Ook omdat het in veel gevallen een
vestzak – broekzak effect geeft omdat we als gemeente vaak ook de verhuurder zijn.
7.3       Taakveld 4.2: Onderwijshuisvesting
  Inhoud                                            Beleidsvrijheid                                Score
  Onderwijshuisvesting                              Wet- en regelgeving                            3-4
  • nieuwbouw, aanpassing en                        • Modelverordening VNG met norm
   uitbreiding van bestaande                        bedragen nieuwbouw van scholen
                                                                                                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>  schoolgebouwen;                                                                        Beperkte
  • de verhuur van (bijvoorbeeld een         Taak                                        beleidsvrijheid
  gymnastieklokaal);                         • Verplichte taak: politiek medebewind /
  • opstellen programma                      ambtelijk medebewind
  onderwijshuisvesting;
  • vandalismebestrijding.                   Beleidsdoel
                                             • Inspanningsverplichting
                                             • Globale doelstelling
                                             Enige vrijheid ten aanzien van kwaliteit en
                                             intensiteit
Maatregelen
Stoppen met taken
Dit is een verplichte taak. Stoppen is niet mogelijk.
Slimmer organiseren
Onderwijshuisvesting wordt al zo efficiënt mogelijk georganiseerd.
Uitvoering versoberen
Die onderdelen van de huisvesting waarvoor de gemeente verantwoordelijk is wordt conform de
regelgeving uitgevoerd (minimaal BENG). In een aantal gevallen wordt vooral de klimaattechnische
component (duurzaamheid) hoger dan verplicht gerealiseerd. Dit kent vaak ook een inverdieneffect
op de langere termijn voor de gebruiker en die is daarmee vaak goedkoper uit.
- Aantal locaties beperken scheelt onderhoudskosten. De kosten voor vervoer naar de volgende
      gymlocatie en reistijd nemen wel toe (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld. Ook omdat het in veel gevallen een
vestzak – broekzak effect geeft omdat we als gemeente vaak naast verhuurder ook de huurder zijn.
7.4     Taakveld 4.3: Onderwijsbeleid en leerlingzaken
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                             Score
  Onderwijsbeleid en leerlingzaken           Wet- en regelgeving                         3-4
  • onderwijsondersteuning: ondersteuning    • Wet Onderwijsachterstanden beleid
  leerkrachten en directie;                  • Leerplichtwet                             Beperkte
  • uitgaven voor bijzonder onderwijs;       • Wet Regionale Meld- en Coördinatie        beleidsvrijheid
  • achterstandenbeleid;                     functie VSV
  • coördinatie samen naar school, passend   • Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit
  onderwijs;                                 en educatie (Wet OKE)
  • volwasseneneducatie;
  • peuterspeelzalen;                        Taak
  • leerlingzorg en leerlingbegeleiding;     • Verplichte taak: politiek
  • leerlingenvervoer;                       medebewind/ambtelijk medebewind
  • stimuleren schooldeelname: leerplicht
  en voorkomen voortijdig schoolverlaten     Beleidsdoel
                                             • Geen doelvoorschriften /
                                             Inspanningsverplichting / Bandbreedte:
                                             minimum en/of maximum.
                                             Een groot deel van de gemeentelijke
                                             taken wordt bekostigd uit specifieke
                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                             uitkeringen. De overige uitgaven ten laste
                                             van de algemene middelen betreffen in
                                             hoofdzaak eigen beleidskeuzes.
                                             Aanspraken leerlingenvervoer wettelijk
                                             vastgelegd.
                                             Besluitvormingsregels voor passend
                                             onderwijs: op overeenstemming gericht
                                             overleg voorgeschreven.
                                             naast wettelijke taken bevat dit
                                             taakveld beperkte mogelijkheden
                                             voor eigen beleid gemeenten.
Maatregelen
Stoppen met taken
Een groot deel van de taken in dit taakveld zijn verplichte taak. Stoppen is niet mogelijk.
- Stoppen met de taken gerelateerd aan lokaal onderwijs achterstanden beleid (n.n.t.b.).
- Stoppen met voorschoolse voorzieningen (n.n.t.b.).
Slimmer organiseren
Op dit moment wordt de uitvoering van LOAB en VVE (specifieke uitkering rijk) al waar mogelijk
gecombineerd waarbij belemmeringen in de VVE-regels worden opgevangen met LOAB middelen
zodat er maximaal resultaat kan worden behaald.
Uitvoering versoberen
De uitvoering van LOAB/VVE is gericht op maximalisatie van de benutting van de VVE-middelen.
- Minimaliseren van het leerlingenvervoer tot het wettelijk minimum (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>8 Programma 5 – Sport, cultuur en recreatie
8.1       Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                                   Baten    Lasten    Saldo
  5.1              Sportbeleid en activering                                                                    353       512     -159
  5.2              Sportaccommodaties                                                                           125     1.081     -955
  5.3              Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie                                    -       366     -366
  5.4              Musea                                                                                          6        80      -74
  5.5              Cultureel erfgoed                                                                              2        63      -61
  5.6              Media                                                                                         30       797     -767
  5.7              Openbaar groen en (openlucht)recr.                                                           119     3.522   -3.404
                                                                                5 Sport, cultuur en recreatie   635     6.422   -5.786
8.2       Taakveld 5.1: Sportbeleid en activering
  Inhoud                                                     Beleidsvrijheid                                      Score
  Sportbeleid en activering                                  Wet- en regelgeving                                  9
  • stimuleren van (amateur en                               •-
  professionele) topsport;                                                                                        Nagenoeg
  • ondersteunen en stimuleren recreatieve                   Taak                                                 volledige
  sportbeoefening;                                           • Eigen initiatief/Aanbevolen taak                   beleidsvrijheid
  • ondersteunen van organisaties die zich
  met sport bezig houden;                                    Beleidsdoel
  • sport in de buurt en combinatiefuncties.                 • Geen doelvoorschriften
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Er kan volledig gestopt worden met alle
activiteiten. Hierbij moet wel een redelijke termijn in acht worden genomen zodat de organisaties in
kwestie hun verplichtingen kunnen afbouwen
Slimmer organiseren
Er zijn mogelijkheden om activiteiten meer gebiedsgericht organiseren en daarbij specifiek te richten
op de jeugd en de drie grote kernen (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
- Het aantal buurtsportcoaches verminderen (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
8.3       Taakveld 5.2: Sportaccommodaties
  Inhoud                                                     Beleidsvrijheid                                      Score
  Sportaccommodaties                                         Wet- en regelgeving                                  9
  • sporthallen, zwembaden, schaatshallen                    •-
  etc.;                                                                                                           Nagenoeg
  • (groene en kunst-) velden, terreinen en                  Taak                                                 volledige
  opstallen, inclusief faciliteiten en                       • Eigen initiatief/Aanbevolen taak                   beleidsvrijheid
  technische voorzieningen;
  • trapveldjes in de wijk.                                  Beleidsdoel
                                                             • Geen doelvoorschriften
                                                                                                                                     20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Maatregelen
Stoppen met taken
De huidige accommodaties/velden staan er of zijn net vernieuwd (Kortezwaag) of recent vernieuwd
(Bakkeveen en Frieschepalen). Voor de nog te vervangen accommodaties en velden kan wel de
afweging worden gemaakt of vernieuwing nog wel wenselijk c.q. noodzakelijk is.
- Afstoten sportvelden (2028 e.v.: €220.000).
Slimmer organiseren
- Effectiever gebruik gaan maken van de huidige (buiten)sport accommodaties. Veel
     sportverenigingen hebben te maken met een teruglopend ledenaantal. Daardoor neemt de
     daadwerkelijk benutting van sportaccommodaties af terwijl onderhoud en vervanging net zo
     duur blijven (n.n.t.b.).
- Het beheer en onderhoud van de accommodaties privatiseren en bij de verenigingen neerleggen
     (n.n.t.b.).
- Vervangen o.b.v. de reële levensduur en niet als de afschrijvingstermijn is verstreken (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
Daar waar mogelijk bij vervangen bepalen of en waar synergie mogelijk is. Alleen vervangen /
renoveren als de verwachte gebruiksperiode overeenkomt met de nieuwe levensduur.
Inkomsten verhogen
- Verhogen van de huren (gebruikersvergoeding) voor de accommodaties. De huren zijn in
     vergelijking met de omliggende gemeenten lager (n.n.t.b.).
8.4     Taakveld 5.3: Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
  Inhoud                                    Beleidsvrijheid                            Score
  Cultuurpresentatie, cultuurproductie en   Wet- en regelgeving                        9
  cultuurparticipatie                       -
  • subsidiëren van podia voor muziek, dans                                            Nagenoeg
  en toneel;                                Taak                                       volledige
  • subsidiëren gezelschappen voor muziek,  • Eigen initiatief/Aanbevolen taak         beleidsvrijheid
  dans en toneel;
  • accommodaties voor beeldende kunst;     Beleidsdoel
  • subsidies voor beeldend kunstenaars en  • Geen doelvoorschriften
  projecten;
  • kunstaankopen waaronder kunstwerken     Eigen beleid
  in de openbare ruimte;                    • Beleidsnotitie cultuureducatie 2023-
  • subsidiëren van cultuuruitingen op het  2026
  gebied van film en video;                 • Beleidsnotitie ''Cultuur Promotie
  • kunstzinnige vorming en                 wordt Cultuur Evenementen''-
  cultuureducatie, bevorderen van een
  educatief aanbod;
  • culturele manifestaties waaronder
  herdenkingen;
  • overkoepelende organen voor
  kunstbeoefening.
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Er kan volledig mee gestopt worden.
                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
- Stoppen met de subsidiering van het IMV programma (Initiële Muzikale Vorming) op de
     basisscholen (2027 e.v.: € 300.000).
- Stoppen met de subsidie voor de cultuurcoach (2027 e.v.: € 53.000).
- Stoppen met het beheren van de kunstwerken in de openbare ruimte (2026 e.v.: € 13.000).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
8.5     Taakveld 5.4: Musea
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                           Score
  Musea                                      Wet- en regelgeving                       8-9
  • musea, exposities;                       • Archiefwet
  • archeologie, heemkunde;                                                            Nagenoeg
  • historische archieven                    Taak                                      volledige
                                             • Eigen initiatief/Aanbevolen taak        beleidsvrijheid
                                             Beleidsdoel
                                             • Geen doelvoorschriften
                                             Eigen beleid - Museumbeleid
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Er kan volledig mee gestopt worden.
- Stoppen met subsidiëren van de musea en tropisch kas (2027 e.v.: € 70.000).
Slimmer organiseren
De twee musea fuseren tot één museum. Dit scheelt overheadkosten en het is eenvoudiger om de
collectie en tentoonstellingen zo te programmeren dat ze elkaar ondersteunen en niet
beconcurreren.
Uitvoering versoberen
- Minimaliseren van het uitvoeringsniveau van het museum Opsterlân lijkt geen optie. Het is óf
     blijven subsidiëren op minimaal het huidige niveau óf stoppen met het museum (2027 e.v.:
     € 50.000).
- Stoppen met subsidie voor ’t Damshûs (2027 e.v: € 14.000).
- Stoppen met de subsidie voor de Tropische Kas (2027 e.v: € 5.700).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
                                                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>8.6     Taakveld 5.5: Cultureel erfgoed
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                           Score
  Cultureel erfgoed                          Wet- en regelgeving                       6-8
  • historische gebouwen, beschermde         • Erfgoedwet
  stads- en dorpsgezichten en overige                                                  Veel
  objecten met historische waarde in de      Taak                                      beleidsvrijheid
  publieke ruimte;                           • Eigen initiatief/Optionele taak
  • subsidie, beheer, onderhoud, toezicht    • Verplichte taak: politiek medebewind
  en handhaven van cultureel erfgoed;
  • het (digitaal) zichtbaar maken van       Beleidsdoel
  cultuurhistorische waarden.                • Beperkte doelvoorschriften
                                             Naast wettelijke taken bevat dit taakveld
                                             veel mogelijkheden voor eigen beleid
                                             gemeenten.
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn geen wettelijk taak. Daarmee kan volledig mee gestopt
worden. Alleen het beheer en onderhoud van de torens (€ 5.800 / j) is verplicht.
- Stoppen met de subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten (2026 e.v.: € 40.000).
- Stoppen met de inzet voor de Fryske Taal (2026 e.v: € 15.000).
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
- Minimaliseren van de personele inzet voor monumenten (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
8.7     Taakveld 5.6: Media
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                           Score
  Media                                      Wet- en regelgeving                       3-5
  • bibliotheken, artotheek, videotheek;     • Mediawet (m.b.t. zorgplicht lokale
  • lokale pers, lokale omroep;              omroep)                                   Beperkt
  • lokale informatievoorziening             • Wet stelsel openbare                    beleidsvrijheid
  (bijvoorbeeld m.b.v. ICT);                 bibliotheekvoorzieningen (Wsob)           vanaf 2026
  • overkoepelende organen.                  • ‘Vernieuwingsconvenant Gemeenten-
                                             Lokale Omroepen 2015-2018’
                                             Taak
                                             • Eigen initiatief/Aanbevolen taak
                                             Beleidsdoel
                                             • Geen doelvoorschriften
                                             -    Lokaal bibliotheekwerk: handreiking
                                                  voor gemeenten
                                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                             -    Gemeentelijke zorgplicht voor
                                                  bekostiging lokale omroep
Maatregelen
Stoppen met taken
Gegeven het wettelijke kader en de aanstaande aanpassing van wetgeving rondom de bibliotheken
en lokale omroepen is stoppen niet meer mogelijk. Ook perken de aankomende wijzigingen de
beleidsvrijheid aanzienlijk in.
Slimmer organiseren
Hierin zien wij geen mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Vanaf 2026 zijn we wettelijk verplicht om een volwaardige bibliotheekvoorziening te hebben
- Beperk de bibliotheekvoorziening tot één locatie (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
8.8     Taakveld 5.7: Openbaar groen en (openlucht) recreatie
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                            Score
  Openbaar groen en (openlucht) recreatie    Wet- en regelgeving                        7 - 10
  • natuurbescherming, onderhoud van bos,    • Flora- en faunawet
  heide en overige natuurgebieden;           • Wet natuurbescherming                    Grote mate van
  • aanleg en onderhoud van openbaar                                                    beleidsvrijheid
  groen inclusief het plaatsen en            Taak
  onderhouden van kunst werken in de         • Eigen initiatief/Aanbevolen taak
  openbare ruimte;                           • Verplichte taak: politiek medebewind
  • aanleg en onderhoud van openbaar
  water: vijvers en kleine watergangen,      Beleidsdoel
  waaronder schoonhouden sloten, onder       • Beperkte doelvoorschriften
  houden van taluds en betuining;
  • aanleg en onderhoud van speel-
  voorzieningen, recreatievoorzieningen;
  • hobbyclubs en volkstuinder-
  verenigingen.
Maatregelen
Stoppen met taken
Voor dit taakveld geldt dat er een grote mate van beleidsvrijheid is in wat er wordt aangelegd. Voor
het hoe gelden strakkere regels (o.a. de CROW-richtlijnen). Maar als het eenmaal is aangelegd, dan
moet het onderhoud plaats vinden conform de wet- en regelgeving voor onderhoud.
Voor een aantal activiteiten in dit taakveld geldt dat het geen wettelijk taken zijn. Er kan volledig mee
gestopt worden. Denk hierbij aan:
- Turfroute sluiten voor boten en beweegbare bruggen vervangen voor vaste bruggen (n.n.t.b.).
Slimmer organiseren
Het beheer gebeurt aan de hand van het beeldkwaliteitsplan. Dat geeft flexibiliteit in de frequentie
en intensiteit van de werkzaamheden om het beeld op het afgesproken niveau te houden.
                                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>-    Bij de aanleg en ontwerp van nieuwe openbare ruimte zoveel mogelijk bekijken of de
     voorgestelde inrichten ook kostengunstig is te beheren (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
De gemeente is vanuit het BBV verplicht om de huidige kapitaalgoederen in de openbare ruimte in
stand te houden. Door de gemeenteraad is het kwaliteitsniveau voor de meeste elementen en
onderdelen al vastgesteld op basis en voor een aantal groen elementen zelfs op laag. Een lager
uitvoeringsniveau wordt vanuit de provinciaal toezichthouder niet toegestaan.
Op een aantal onderdelen is het wel mogelijk om de dienstverlening te versoberen.
- Openingstijden brugbediening Polderhoofdkanaal halveren (2026 e.v.: €30.000)
- Openingstijden brugbediening Turfroute halveren (2026 e.v.: €125.000)
- Kiezen voor vaste bruggen en geen beweegbare bruggen (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld. Er worden een paar vergoedingen
ontvangen van derden (waterschap voor beheer watergangen) maar verder zijn er geen
inkomstenmogelijkheden.
                                                                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>9 Programma 6 – Sociaal domein
9.1      Omvang per taakveld
 Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
 x € 1.000                                                                                                Baten   Lasten     Saldo
 6.1              Samenkracht en burgerparticipatie                                                       3.173    5.498    -2.325
 6.23             Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal                                                -     835      -835
 6.3              Inkomensregelingen                                                                      9.407   11.441    -2.034
 6.4              WSW en beschut werk                                                                          -   3.410    -3.410
 6.5              Arbeidsparticipatie                                                                          -   1.282    -1.282
 6.6              Hulpmiddelen en diensten (WMO)                                                            230    1.200      -970
 6.711            Huishoudelijke hulp (WMO)                                                                    -   3.129    -3.129
 6.712            Begeleiding (WMO)                                                                            -   1.925    -1.925
 6.713            Dagbesteding (WMO)                                                                           -   1.150    -1.150
 6.751            Jeugdhulp ambulant lokaal                                                                    -   7.324    -7.324
 6.761            Jeugdhulp met verblijf lokaal                                                                -     850      -850
 6.763            Jeugdhulp met verblijf landelijk                                                             -   1.000    -1.000
 6.792            PGB Jeugd                                                                                    -     550      -550
 6.811            Beschermd wonen (WMO)                                                                     250        7       243
 6.821            Jeugdbescherming                                                                             -     700      -700
 6.91             Coördinatie en beleid WMO                                                                    -   3.420    -3.420
 6.92             Coördinatie en beleid Jeugd                                                                  -     374      -374
                                                                                        6 Sociaal domein 13.060   44.096   -31.035
9.2      Taakveld 6.1: Samenkracht en burgerparticipatie
 Inhoud                                                     Beleidsvrijheid                                   Score
 Samenkracht en burgerparticipatie                          Wet- en regelgeving                               2-3
 • ondersteunen op participatie gerichte                    • Wet maatschappelijke ondersteuning
 burgerinitiatieven, ondersteuning                          • Kinderopvang en kwaliteitseisen                 Beperkte
 vrijwilligers en mantelzorg;                               peuterspeelzalen                                  beleidsvrijheid
 • sociaal en cultureel werk, Algemeen                      • Algemene wet gelijke behandeling
 Maatschappelijk Werk (AMW),
 wijkopbouw;                                                Taak
 • preventie (bijv. eenzaamheids-                           • Verplichte taak: politiek mede bewind
 bestrijding, preventie op het gebied van
 GGZ);                                                      Beleidsdoel
 • buurt- en clubhuizen;                                    • van benoemen beleidsonderwerp
 • Inclusie-beleid;                                         inspanningsverplichtingen tot
 • collectief aanvullend vervoer;                           resultaatafspraken
 • toegankelijkheid voorzieningen
 (inclusie);                                                -    Betreft algemene voorzieningen;
 • kinderopvang: toezicht op en                             -    Naast wettelijke taken, beperkte
 handhaving van de kwaliteit van de                              beleidsvrijheid;
 kinderopvang en peuterspeelzalen;                          -    Gemeente heeft enige vrijheid ten
 • noodopvang vluchtelingen;                                     aanzien van vorm en intensiteit
 • vreemdelingen.
Maatregelen
Stoppen met taken
Het taakveld is een wettelijk taak. Veel activiteiten zijn dat echter niet en daar kan mee gestopt
worden. Een aantal activiteiten waarmee kan worden gestopt worden hieronder genoemd:
- Sluiten van de buurt- en dorpshuizen (n.n.t.b.).
- Stoppen met Jeugdraad (€ 25.000).
                                                                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>-    Stoppen met sociaal cultureel werk (2027 e.v.: € 226.000).
-    Stoppen met jongerenwerk (2027 e.v.: € 212.000).
-    Stoppen met OZB compensatie dorpshuizen en sport accommodaties (2027 e.v.: € 40.000).
-    Stoppen met de vrijwilligersvacaturebank (2027 e.v.: € 30.000).
-    Stoppen met dorpenbeleid (2027 e.v.: € 75.000) en dorpenteam (n.n.t.b.).
Slimmer organiseren
- Fuseren van buurt- en dorpshuizen (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
Een aantal mogelijkheden. Ook degene benoemd onder stoppen kunnen soberder worden
uitgevoerd.
- Beperken van de kinderopvang op sociaal medische indicatie (Totaal: € 150.000).
- Beperken van het welzijnswerk (Totaal: € 236.000).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
9.3     Taakveld 6.23: Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Toegang en eerstelijnsvoorzieningen        Wet- en regelgeving                     3-4
  • voorlichting;                            • Wet maatschappelijke ondersteuning
  • advisering;                                                                      Beperkte
  • cliëntondersteuning;                     Taak                                    beleidsvrijheid
  • toegang tot 1e en 2e lijn voorzieningen; • Verplichte taak: politiek mede bewind
  • preventie;
  • vroeg signalering.                       Beleidsdoel
                                             • van benoemen beleidsonderwerp
                                             inspanningsverplichtingen tot
                                             resultaatafspraken
                                             Naast wettelijke taken, beperkte
                                             beleidsvrijheid keuzes ten aanzien van
                                             vorm en intensiteit
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
- Het verder digitaliseren van aanvragen en het bijbehorende proces (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
- Daar waar mogelijk het uitvoeringsniveau terugbrengen naar het minimale zoals vastgelegd in de
     wettelijke kaders en termijnen op grond van de Wmo en de Jeugdwet (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
- De leges gehandicapten parkeerkaart kostendekkend maken (n.n.t.b.).
9.4     Taakveld 6.3: Inkomensregeling
                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>  Inhoud                                      Beleidsvrijheid                           Score
  Inkomensregelingen                          Wet- en regelgeving                       1-3
  • inkomensvoorzieningen en                  • Participatiewet
  loonkostensubsidies op grond van de         • Handhaving en Fraudewet                 Zeer beperkte
  Participatiewet;                            • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening   beleidsvrijheid
  • geneeskundige en andere adviezen in       • Wet op rechtsbijstand
  verband met de bijstandsverlening;          • Toeslagenwet
  • IOAW (Wet inkomensvoorzieningen
  oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte   Taak
  werkloze werknemers);                       • Verplichte taak: mechanisch/ ambtelijk
  • IOAZ (Wet inkomensvoorzieningen           mede bewind
  oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
  gewezen zelfstandigen);                     Beleidsdoel
  • kosten van levensonderhoud uit het        Doelvoorschriften: normen zijn in wet
  Besluit bijstandsverlening zelfstandigen    vastgelegd
  (Bbz 2004);
  • kosten levensonderhoud voor startende     Hoofdzakelijk uitvoeringslasten
  ondernemers uit Bbz 2004;
  • sociale zekerheidsregelingen van het rijk Een groot aantal gemeenten kiest ervoor
  zoals bijvoorbeeld eenmalige uitkeringen    de regelingen in regionaal verband uit te
  voor minima;                                voeren.
  • gemeentelijk armoedebeleid: bijzondere
  bijstand, kwijtschelding gemeentelijke      Bekostiging uitkeringen via Specifieke
  belastingen en heffingen, korting op        uitkering BUIG; tekorten op BUIG komen
  musea, sportclubs etc., meerkosten bij      ten laste van algemene middelen
  werk in geval van handicap of chronische
  ziekte, etc.                                Slechts bij gemeentelijk armoede beleid
                                              hebben gemeenten eigen beleidskeuzes;
                                              Kwijtschelding gemeentelijke heffingen en
                                              schuldhulpverlening.
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
De volgende activiteiten zijn eigen beleid en kunnen wel worden gestopt.
      - Volledig stoppen met aanvullende verzekeringen AV Frieso (2027 e.v.: € 125.000).
      - Volledig stoppen met het kindpakket (2027 e.v.: € 88.189).
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden. De taken onder stoppen genoemd
zouden ook versoberd kunnen worden. Daarnaast kan ook nog gekeken worden naar
      - De bijzonder bijstand (n.n.t.b.).
      - Schuldhulpverlening (n.n.t.b.).
Het risico hierbij is dat een beperkte besparing hier een hogere last gaat geven bij andere taken.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
9.5     Taakveld 6.4: Begeleide participatie
                                                                                                        28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                             Score
  Begeleide participatie                     Wet- en regelgeving                         2-3
  • beschut werken;                          • Participatiewet
  • bestaande werkverbanden sociale          • Wet sociale werkvoorziening (Wsw)         Zeer beperkte
  werkvoorziening, bestaande Wsw en                                                      beleidsvrijheid
  begeleid werken dienstbetrekkingen;        Taak
  • dagbesteding.                            • Verplichte taak: politiek medebewind
                                             Beleidsdoel
                                             • resultaatafspraken
                                             • beperkte bandbreedte
                                             Naast wettelijke taken, enige
                                             beleidsvrijheid keuzes ten aanzien van
                                             vorm en intensiteit
                                             Gemeenten zijn verplicht om inwoners die
                                             niet kunnen werken in een gewone
                                             werkomgeving, een beschutte werkplek
                                             aan te bieden. Bij ministeriële regeling is
                                             bekendgemaakt hoeveel beschutte
                                             werkplekken elke gemeente moet
                                             realiseren.
Maatregelen
Stoppen met taken
Het uitvoeren van de Participatiewet en het bieden van (beschut) werk aan specifieke doelgroepen is
een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
9.6      Taakveld 6.5: Arbeidsparticipatie
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                             Score
  Arbeidsparticipatie, toeleiding werk       Wet- en regelgeving                         2-4
  • re-integratie-instrumenten, waaronder    • Participatiewet
  Work First, proefplaatsing, participatie-  • Wet inburgering                           Beperkte
  plaatsen, vrijwilligerswerk/ sociale         Programma Regionaal Onderwijs beleid      beleidsvrijheid
  activering, detacheringsbanen, scholing,
  duale trajecten;                           Taak
  • erkenning van Verworven Competenties     • Verplichte taak: politiek medebewind
  (EVC), ondersteuning bij starten van een
  eigen bedrijf, bepaalde vormen van         Beleidsdoel
  tijdelijke loonkostensubsidie (voor zover  • Beperkte bandbreedte
  ingezet als re-integratie-instrument);
  • stimuleringsmaatregelen, waaronder       Een groot deel van de taken betref
  Inkomensvrijlating, stimuleringspremies,   uitvoering van wettelijke taken.
                                                                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>  vrijlating onkosten vergoeding             Gemeente heeft keuze ten aanzien van
  vrijwilligerswerk, onkostenvergoedingen,   vorm en intensiteit en wijze van uitvoering
  No-riskpolis;
  • voorzieningen, waaronder Jobcoach,
  begeleiding Werkvoorzieningen zoals:
  werkplekaanpassingen, vervoers-
  voorzieningen, doventolk, brailleregels,
  aangepaste rolstoel etc.;
  • loonwaardebepaling;
  • inburgering (WI) cursus Nederlands;
  • voorzieningen ter voorbereiding van een
  zelfstandig bestaan als startend
  ondernemer en ter begeleiding van
  startende ondernemers uit het Besluit
  bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz).
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijke taken. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
      - Alleen trajecten voor re-integratie aanbieden aan die personen die ook een redelijke kans op
           uitstroom maken (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
9.7      Taakveld 6.x: Taakvelden Wmo
Het rapport van het ROB stamt uit 2018 en bevat te toenmalige indeling. De werkzaamheden zijn
gebleven maar de indeling is veranderd en een aantal taken zijn anders geclusterd.
De actuele taakvelden zijn:
6.60 - Hulpmiddelen en diensten (€ 1,2 mln.)
6.711 - Hulp bij het huishouden (€ 2,87 mln.)
6.712 - Begeleiding (€ 1,65 mln.)
6.713 - Dagbesteding (€ 1,15 mln.)
6.791 - PGB Wmo (€ 0,3 mln.)
6.811 - Beschermd wonen (€ - 0,25 mln.)
6.91 - Coördinatie en beleid Wmo (€ 3,4 mln.)
Deze taakvelden omvatten de volgende werkzaamheden (oude indeling):
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                             Score
  Maatwerkvoorzieningen (WMO)                Wet- en regelgeving                         4
  • huisautomatisering (domotica);           • Wet maatschappelijke ondersteuning
  • woningaanpassingen;                      Taak                                        Beperkte
  • hulpmiddelen;                            • Verplichte taak: politiek mede bewind     beleidsvrijheid
  • overige voorzieningen                    /ambtelijk medebewind
  gehandicapten;                             Beleidsdoel
  • eigen bijdragen.                         • Benoemen beleidsonderwerp
                                             inspanningsverplichtingen
                                                                                                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                            Enige vrijheid ten aanzien van
                                            kwaliteit en intensiteit
  Maatwerkdienstverlening 18+               Wet- en regelgeving                        3-4
  • individuele begeleiding;                • Wet maatschappelijke ondersteuning
  • huishoudelijke verzorging;              • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening    Beperkte
  • respijtzorg ten behoeve van             Taak                                       beleidsvrijheid
  mantelzorgers;                            • Verplichte taak: politiek mede bewind
  • individueel vervoer;                    /ambtelijk medebewind
  • financiële tegemoetkoming voor          Beleidsdoel
  personen met een fysieke beperking, een   • Benoemen beleidsonderwerp
  psychische of psychosociale beperking van inspanningsverplichtingen
  daarmee verband houdende extra kosten;
  • schuldhulpverlening;                    Enige vrijheid ten aanzien van
  • PGB WMO;                                kwaliteit en intensiteit
  • eigen bijdragen.
  Geëscaleerde zorg 18+                     Wet- en regelgeving                        3-4
  • vrouwenopvang, aanpak huiselijk         • Wet maatschappelijke ondersteuning
  geweld (Veilig thuis);                    Taak                                       Beperkte
  • beschermd wonen voor personen met       • Verplichte taak: politiek mede bewind    beleidsvrijheid
  psychische of psychosociale problemen;    /ambtelijk medebewind
  • inloopfunctie GGZ;                      Beleidsdoel
  • maatschappelijke opvang voor cliënten   • Benoemen beleidsonderwerp
  met een meervoudige problematiek,         inspanningsverplichtingen
  waaronder verslaving;
  • WMO maatwerkdienstverlening en -        Enige vrijheid ten aanzien van
  maatwerkvoorzieningen                     kwaliteit en intensiteit
Maatregelen
Stoppen met taken
Wmo taken zijn een wettelijk taak. Daar kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
      - Begeleiding en dagbesteding voornamelijk collectief aanbieden (n.n.t.b.).
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
      - Alle verstrekkingen tot het absolute minimale beperken (n.n.t.b.).
      - Individuele begeleiding en dagbesteding beperken tot het absolute minimale (n.n.t.b.).
      - Uitvoeren van een herindicatieronde. Dit is een paar jaar terug ook gedaan én het beleid is
          aangescherpt. De verwachtingen voor een nieuwe ronde zijn daarmee beperkt (n.n.t.b.).
Inkomsten verhogen
Is nog niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld. Pas vanaf 2027 is dit na
doorvoering van de wetswijziging weer mogelijk voor huishoudelijk hulp.
9.8     Taakveld 6.x: Jeugdhulp
Het rapport van het ROB stamt uit 2018 en bevat te toenmalige indeling. De werkzaamheden zijn
gebleven maar de indeling is veranderd en een aantal taken zijn anders geclusterd.
De actuele taakvelden zijn:
6-751 - Jeugdhulp ambulant lokaal (€ 1,0 mln.)
6-752 - Jeugdhulp ambulant regionaal (€ 5,44 mln.)
6-762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal (€ 2,5 mln.)
6-763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk (€ 0,25 mln.)
                                                                                                       31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>6-792 - PGB Jeugd (€ 0,55 mln.)
6-821 - Jeugdbescherming (€ 0,55 mln.)
6-92 - Coördinatie en beleid Jeugd (€ 0,37 mln.)
Deze taakvelden omvatten de volgende werkzaamheden (oude indeling):
  Inhoud                                   Beleidsvrijheid                             Score
  Maatwerkdienstverlening 18-              Wet- en regelgeving                         3-4
  • begeleiding 18-, jeugd- en opvoedhulp; • Jeugdwet
  • jeugd-GGZ;                             Taak                                        Beperkte
  • jeugdzorg aan verstandelijk beperkten; • Verplichte taak: politiek mede bewind /   beleidsvrijheid
  • vervoer (18-);                         ambtelijk medebewind
  • PGB Jeugd;                             Beleidsdoel
  • persoonlijke verzorging en kortdurend  • van benoemen beleidsonderwerp
  verblijf voor de doelgroep 18-;          inspanningsverplichtingen tot
  • jeugdzorg-plus (gesloten jeugdhulp).   resultaatafspraken
                                           Gemeenten hebben de plicht om
                                           jeugdhulp en ondersteuning te bieden
                                           Verplichte regionale samenwerking.
                                           Enige vrijheid ten aanzien van kwaliteit en
                                           intensiteit
  Geëscaleerde zorg 18-                    Wet- en regelgeving                         3-4
  • kinderbeschermingsmaatregelen,         • Jeugdwet
  aanpak kindermishandeling;               Taak                                        Beperkte
  • jeugdreclassering; •opvang (18-);      • Verplichte taak: politiek mede bewind /   beleidsvrijheid
  • vrouwenopvang/huiselijk geweld         ambtelijk medebewind / mechanisch
  (Veilig Thuis) (18-);                    medebewind
  • beschermd wonen (18-);                 Beleidsdoel
  • programma’s rond verslaving (18-);     • van benoemen beleidsonderwerp
  • PGB jeugd;                             inspanningsverplichtingen tot
  • individuele maatwerkdienstverlening    resultaatafspraken
  voor jeugdigen 18- in opvangvoorziening;
  • ouderbijdragen.                        Gemeenten hebben ook de plicht om
                                           jeugdhulp en ondersteuning te bieden
                                           Uitvoering gerechtelijke uitspraken
                                           Verplichte regionale samenwerking.
Maatregelen
Stoppen met taken
Jeugdwet taken zijn een wettelijk taak. Daar kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
De uitdaging bij de Jeugdhulp is dat de toegang (indicatie) niet alleen via de gemeente gaat, maar
voor ongeveer 50% via derden. Op die derden is het lastig grip krijgen terwijl de kosten van die zorg
wel voor rekening van de gemeente komt. Langs diverse lijnen wordt geprobeerd hier grip op te
krijgen, maar dit is afhankelijk van de medewerking van de partij in kwestie. Daarom zien we op dit
taakveld momenteel geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
Het is niet mogelijk om inkomsten te generen bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
                                                                                                       32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>10 Programma 7 – Volksgezondheid en milieu
10.1 Omvang per taakveld
 Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
 x € 1.000                                                                                     Baten    Lasten    Saldo
 7.1              Volksgezondheid                                                                217     1.990   -1.773
 7.2              Riolering                                                                    3.141     2.120    1.021
 7.3              Afval                                                                        4.007     3.255      752
 7.4              Milieubeheer                                                                   565     1.749   -1.184
 7.5              Begraafplaatsen en crematoria                                                  168       221      -54
                                                                   7 Volksgezondheid en milieu 8.097     9.336   -1.239
10.2 Taakveld 7.1: Volksgezondheid
 Inhoud                                         Beleidsvrijheid                                    Score
 Volksgezondheid                                Wet- en regelgeving                                3 -5
 • gezondheidssituatie;                         • Wet publieke gezondheid (Wpg)
 • uitvoering van preventieprogramma’s,         • Besluit Publieke Gezondheid                      Beperkte
 het vroegtijdig signaleren van specifieke      • Handreiking Gezondheid en welzijn van            beleidsvrijheid
 stoornissen en gezondheidsbedreigende          kinderen statushouders
 factoren;                                      Taak
 • uitvoering van programma’s voor              • Verplichte taak: politiek medebewind /
 gezondheidsbevordering en maatregelen          ambtelijk medebewind
 tegen bedreigingen van de gezondheid;          • Aanbevolen taak
 • bestrijding van infectieziekten en           Beleidsdoel
 aanbieden van vaccinaties;                     • Benoemen beleidsonderwerp en
 • het geven van voorlichting, advies en        inspanningsverplichtingen
 begeleiding;
 • het geven van prenatale voorlichting         Jeugdgezondheidszorg en infectieziekte-
 aan aanstaande ouders;                         bestrijding zijn taken met weinig ruimte
 • het bewaken van gezondheidsaspecten          voor eigenbeleid; hoofdzakelijk uitvoering.
 in bestuurlijke beslissingen;
 • het bevorderen van medisch                   Landelijke prioriteiten gelden als
 milieukundige zorg;                            aanknopingspunt voor lokaal beleid
 • het bevorderen van technische hygiëne
 zorg;                                          Basistakenpakket is vastgelegd
 • het bevorderen van psychosociale hulp
 bij rampen;                                    Veel uitvoeringstaken belegd bij GGD
 • Centra voor Jeugd en Gezin;
 • ambulance en ziekenvervoer.                  Eigen beleid: Preventieagenda 2021-2030
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Veel van deze taken worden door een
gemeenschappelijke regeling (Veiligheidsregio Fryslân – GGD) uitgevoerd. Met die taken zelf kan niet
worden gestopt.
Daarnaast zijn er een aantal lokale taken:
     - Stoppen of verminderen lokaal gezondheidsbeleid (o.a Kansrijke start) waaronder
           maatwerkafspraken met de GGD. Het stoppen van deze taken dient afgebouwd te worden
           i.v.m. lopende contracten. Hier ligt ook een relatie met akkoorden GALA en (Fr)IZA en de
           afspraken die daaruit voortvloeien (n.n.t.b.).
     - Bestrijding eikenprocessierups (2026 e.v.: € 79.000)
                                                                                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Slimmer organiseren
Slimmer organiseren kan alleen als de meerderheid van de deelnemers daar toe besluit. Op dit
taakveld zien we daartoe geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Uitvoering bij de GR versoberen kan alleen als de meerderheid van de deelnemers daar toe besluit.
Op dit taakveld zien we daartoe geen concrete haalbare mogelijkheden.
Voor de versoberen lokale taken zie stoppen.
Inkomsten verhogen
Is niet van toepassing bij de huidige activiteiten op dit taakveld.
10.3 Taakveld 7.2: Riolering
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Riolering                                  Wet- en regelgeving                     4-5
  • opvang en verwerking van afval en        • Wet Verankering en Bekostiging
  hemelwater;                                Gemeentelijke Watertaken                Beperkte
  • inzameling en transport huishoudelijk-                                           beleidsvrijheid
  en bedrijfsafvalwater;                     Taak
  • voorkomen van grondwaterproblemen,       • Verplichte taak: politiek / ambtelijk
  onder meer door afvoer van overtollig      medebewind
  grondwater;
  • rioolwaterzuivering;                     Verplichting rioleringsplan
  • bestrijding verontreiniging
  oppervlaktewater;                          Keuze al dan niet kostendekkende
  • baten rioolheffing via categorieën 2.2.1 tarieven (maximum 100% kostendekkend)
  (voor niet-woningen) en 2.2.2 (voor
  woningen);                                 Gebonden waterschap besluiten
  • kosten van de heffing en invordering van
  de rioolheffing.                           Beheersmatige taken
Maatregelen
Stoppen met taken
De activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden. Het beheer en onderhoud wordt al
efficiënt uitgevoerd.
Uitvoering versoberen
Versobering brengt grote risico’s op schades (materieel en milieu) met zich mee. Daarom zien we op
dit taakveld geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De tarieven voor de rioolheffing zijn al 100% kostendekkend.
10.4 Taakveld 7.3: Afval
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Afval                                      Wet- en regelgeving                     4-5
  • afvalscheiding en recycling;             • Wet milieubeheer
  • vuilophaal en afvoer;
                                                                                                     34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>  • vuilstort en verwerking;                 Taak                                    Beperkte
  • baten afvalstoffenheffing en             • Eigen initiatief/Optionele taak       beleidsvrijheid
  reinigingsrechten;
  • kosten van de heffing en invordering van Beleidsdoel
  de afvalstoffenheffing.                    • Resultaatafspraken / Bandbreedte /
                                             Doelvoorschriften
                                             Beleidskeuzes voor al dan niet
                                             dekkende tarieven, maximum 100%
                                             kostendekkend
                                             keuze voor Diftar
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Alle activiteiten die redelijkerwijze kunnen worden toegerekend worden al toegerekend en in de
tarieven verwerkt. Op dit taakveld zien we geen verdere concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn al 100% kostendekkend.
10.5 Taakveld 7.4: Milieubeheer
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                         Score
  Milieubeheer                               Wet- en regelgeving                     5
  • de bescherming en de sanering van de     • Wet geluidhinder
  kwaliteit van de bodem en de atmosfeer;    • Wet bodem bescherming                 Beperkte mate
  • de beheersing van geluidhinder;          • Wet milieubeheer                      van
  • bescherming tegen straling en            • Wet algemene bepalingen               beleidsvrijheid
  dergelijke;                                omgevingsrecht
  • verplaatsing van milieuhinderlijke       Taak
  bedrijven;                                 • Eigen initiatief/Optionele taak
  • ongediertebestrijding;                   • Verplichte taak: politiek medebewind
  • RUD, Regionale Uitvoeringsdiensten.      Beleidsdoel
                                             • Resultaatafspraken / Bandbreedte /
                                             Doelvoorschriften
                                             De uitvoering is grotendeels belegd bij
                                             regionale uitvoeringsdiensten (Fumo)
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
                                                                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De leges voor dit taakveld staan in hoofdstuk twee van de legesverordening. De mate van
kostendekkendheid van deze leges is nog lastig te bepalen omdat de werkzaamheden nog in
ontwikkeling zijn. Dit omdat door de invoering van de omgevingswet in 2024 werkzaamheden anders
moeten worden uitgevoerd. Streven is om uiterlijk voor de begroting 2027 inzichtelijk te hebben wat
effect is van 100% kostendekkendheid van de leges.
10.6 Taakveld 7.5: Begraafplaatsen en crematoria
  Inhoud                                   Beleidsvrijheid                          Score
  Begraafplaatsen en crematoria            Wet- en regelgeving                      6-8
  • begraafplaatsen en crematoria;         • Wet op de lijkbezorging
  • lijkschouw (het vaststellen dat de                                              Veel
  betrokkene is overleden);                Taak                                     beleidsvrijheid
  • baten begraafplaatsrechten;            • Verplichte taak: politiek medebewind
  • baten afkoopsommen grafrechten.
Maatregelen
Stoppen met taken
Het aanbieden van graven is een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Verlagen van de kwaliteit van het beheer van begraafplaatsen is in het verleden bij een eerdere
bezuinigingsronde geprobeerd. Na protesten en zelfs een herbegrafenis is deze maatregel
teruggedraaid. Op dit taakveld zien we daarom op dit moment geen concrete haalbare
mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De leges voor begraafrechten is op dit moment al 100% kostendekkend. Andere mogelijkheden zijn
er niet op dit taakveld.
                                                                                                    36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>11 Programma 8 – Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV)
11.1 Omvang per taakveld
  Baten en lasten begroting 2025 per taakveld
  x € 1.000                                                                                              Baten    Lasten  Saldo
  8.1              Ruimtelijke ordening                                                                      -       485   -485
  8.2              Grondexploitatie (niet-bedrijventerreine                                              1.076       816    260
  8.3              Wonen en bouwen                                                                         462       972   -510
                                                                     8 Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV) 1.538     2.274   -736
11.2 Taakveld 8.1: Ruimtelijk ordening
  Inhoud                                                    Beleidsvrijheid                                 Score
  Ruimtelijke ordening                                      Wet- en regelgeving                             6-8
  • voorbereiden van vaststellen                            • Wet Ruimtelijke ordening
  structuurplannen en -visies;                              • Wet algemene bepalingen                       Relatief veel
  • BGT (Basisregistratie Grootschalige                     omgevingsrecht                                  beleidsvrijheid
  Topografie);                                              Taak
  • CAI, breedband en glasvezel aanleg;                     • Eigen initiatief/Optionele taak
  • voorbereiden en vaststellen                             • Verplichte taak: politiek medebewind
  bestemmingsplannen;                                       Beleidsdoel
  • faciliterend grondbeleid.                               • Geen inhoudelijke doelvoorschriften
                                                            Proces ligt vast
                                                            Beleid moet passen binnen provinciaal en
                                                            landelijke beleid maar invulling ruimtelijke
                                                            ordening biedt bij uitstek voor eigen
                                                            beleidskeuzes
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak in het kader van de omgevingswet.
Daarmee kan niet mee gestopt worden.
Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De leges voor dit taakveld staan in hoofdstuk twee van de leges verordening. De mate van
kostendekkendheid van deze leges is nog lastig te bepalen omdat de werkzaamheden nog in
ontwikkeling zijn. Dit omdat door de invoering van de omgevingswet in 2024 werkzaamheden anders
moeten worden uitgevoerd. Streven is om uiterlijk voor de begroting 2027 inzichtelijk te hebben wat
effect is van 100% kostendekkendheid van de leges.
11.3 Taakveld 8.2: Fysieke bedrijfsinfrastructuur
  Inhoud                                                    Beleidsvrijheid                                 Score
  Grondexploitatie (niet-                                   Wet- en regelgeving                             7-9
  bedrijventerreinen)                                       • Wet Ruimtelijke ordening
                                                                                                                              37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>  • grondverwerving, bouw- en woonrijp                                                Grote mate van
  maken;                                     Taak                                     beleidsvrijheid
  • bovenwijkse voorzieningen tenbehoeve     • Autonome taak
  van de bouwgrondcomplexen;
  • verkoop van bouwrijpe gronden;           Beleidsdoel
  • in het voorkomende geval onschadelijk    • Gemeente bepaalt eigen doelen al dan
  maken en verwijderen van explosieven       niet in samenspraak met andere partners.
Maatregelen
Stoppen met taken
De hier begrote activiteiten betreffen grondexploitaties van bedrijventerreinen. Uitgangspunt voor
alle grondexploitaties is dat deze minimaal budgetneutraal moeten zijn vanuit begrotingsoptiek.
Stoppen levert geen voordeel op.
Slimmer organiseren
Mogelijk kunnen nog meer kosten worden toegerekend aan de grondexploitaties. Dit ontlast dan de
reguliere begroting.
Uitvoering versoberen
Daar waar mogelijk de inrichting zo ontwerpen dat de kostenstijging voor beheer en onderhoud op
taakvelden 2.1 en 5.7 beperkt blijven.
Inkomsten verhogen
De kavelprijzen zouden kunnen worden verhoogd. Hierbij is het belangrijk om te krijgen naar de
omliggende vergelijkbare gebieden. Het effect is overigens incidenteel van aard en draagt niet bij aan
een structureel sluitende begroting.
11.4 Taakveld 8.3: Wonen en bouwen
  Inhoud                                     Beleidsvrijheid                          Score
  Bouwen en wonen                            Wet- en regelgeving                      7-9
  • (leges) omgevingsvergunning;             • Erfgoedwet
  • bouwtoezicht;                                                                     Veel
  • basisregistratie adressen en gebouwen    Taak                                     beleidsvrijheid
  (BAG);                                     • Eigen initiatief / optionele taak
  • woningbouw en woningverbetering,         • Verplichte taak: politiek mede -
  renovatie;                                 Bewind
  • woonruimteverdeling, woning-
  splitsingsvergunning, woonvergunning;      Beleidsdoel
  • stedelijke vernieuwing: gebiedsgerichte  • Beperkte doelvoorschriften
  aanpak, woningvoorraad, woonomgeving
  en voorzieningen.
Maatregelen
Stoppen met taken
De meeste activiteiten in dit taakveld zijn een wettelijk taak. Daarmee kan niet mee gestopt worden.
      - Schrappen welstandsadvisering (we stappen uit H&H, worden welstandsvrij). De besparing is
          vooral in ambtelijke inzet en voor de aanvragers omdat zij deze kosten niet meer betalen.
                                                                                                      38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Slimmer organiseren
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Uitvoering versoberen
Op dit taakveld zien we geen concrete haalbare mogelijkheden.
Inkomsten verhogen
De leges voor dit taakveld staan in hoofdstuk twee van de leges verordening. De mate van
kostendekkendheid van deze leges is nog lastig te bepalen omdat de werkzaamheden nog in
ontwikkeling zijn. Dit omdat door de invoering van de omgevingswet in 2024 werkzaamheden anders
moeten worden uitgevoerd. Streven is om uiterlijk voor de begroting 2027 inzichtelijk te hebben wat
effect is van 100% kostendekkendheid van de leges.
                                                                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Overzicht samenhang activiteiten Sociaal Domein
Programma 6 – Sociaal Domein is een groot en complex programma. Zowel beleidsmatig als
financieel. Daar we eerst een beleidsmatig inzicht op de financiële keuzes die voorliggen voordat elk
taakveld apart wordt behandeld. Het doel van dit overzicht is om inzicht te geven in de (mogelijke)
gevolgen van keuzes op de korte én lange termijn. De gedachte is dat hiermee inzicht ontstaat in de
samenhang tussen gemeentelijke taken binnen het sociaal domein en de financiële impact daarvan.
De kernboodschap van het overzicht is: Behoud de universele preventie en investeer in selectieve
preventie om instroom in duurdere zorg te beperken. Dat is de goedkoopste manier om structureel
tot een sluitende begroting te komen.
De metafoor: van tientjes naar tienduizendjes
In het sociaal domein werkt elke vorm van preventie als een investering. Die investeringen variëren
sterk in kosten én in timing. Zie het als geldbiljetten:
     -    Tientjes – Universele preventie
     -    Honderdjes – Selectieve preventie
     -    Duizendjes – Geïndiceerde preventie
     -    Tienduizendjes – Zorggerelateerde preventie
Hoe vroeger je investeert, hoe lager de kosten en hoe groter de kans op maatschappelijk rendement.
Anders gezegd: elke gemiste kans op preventie verhoogt het risico op duurdere zorg.
Universele preventie – de tientjes die fundamenten leggen
Deze vormen van preventie zijn algemeen toegankelijk en relatief goedkoop. Ze versterken sociale
basis, nabijheid en preventie. Ze vormen het fundament van een kansrijke omgeving. Voorbeelden:
sportstimulering, cultuurparticipatie, jongerenwerk, ouderbetrokkenheid. Het hebben van een
sociaal netwerk bepaalt voor een vijfde de ervaren gezondheid van mensen.
Selectieve preventie – de honderdjes die escalatie voorkomen
Selectieve preventie richt zich op risicogroepen. Het is hier dat we meer moeten investeren: gezinnen
en jeugdigen met beginnende problematiek. Daarmee voorkomen we zwaardere en duurdere
zorgtrajecten later. Wie deze rij overslaat, maakt de sprong van tientjes naar duizendjes of
tienduizendjes. Voorbeelden: Buurtgezinnen, Home-Start, Schoolmaatschappelijk Werk (SMW).
Geïndiceerde en zorg gerelateerde preventie – van duizendjes naar tienduizendjes
Geïndiceerde preventie richt zich op mensen bij wie al beginnende problemen zichtbaar zijn:
bijvoorbeeld jongeren met schoolverzuim, ouders met opvoedstress of volwassenen met psychische
klachten. Er is nog geen sprake van formele zorg, maar het risico op escalatie is groot. Interventies
zijn intensiever en duurder dan bij universele of selectieve preventie, maar kunnen verdere
zorgvragen voorkomen als ze tijdig worden ingezet.
Zorg gerelateerde preventie is gericht op inwoners die al in zorg zijn. Denk aan begeleiding na
jeugdzorg, dagbesteding om vereenzaming te voorkomen of ondersteuning binnen de Wmo om
zwaardere inzet te vermijden. Deze vormen van ondersteuning zijn noodzakelijk, maar kostbaar en
vaak langdurig.
Bezuinigen op bestaanszekerheid is penny wise, pound foolish
(Financiële) Bestaanszekerheid is een randvoorwaarde voor een sociale basis en preventie.
Bezuinigen op inkomensregelingen ondermijnt investeringen in preventie en verhoogt zorgkosten. Zo
blijkt uit onderzoek dat bestaanszekerheid voor 35% de ervaren gezondheid van mensen beïnvloedt.
Preventie is geen luxe, maar datgene wat we kunnen aanjagen
De werkzame elementen uit de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) zijn: zinvolle
vrijetijdsbesteding, school, peer group en ouderbetrokkenheid. Bezuinigingen op deze taakvelden
raken dan ook niet alleen de afzonderlijke voorzieningen, maar ondermijnen de samenhang waar
OKO op gebaseerd is. Minder inzet op één omgeving verzwakt het totaal.
                                                                                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Samenvattend
     - Blijf investeren in selectieve preventie –hier ligt de sleutel tot het beperken van dure zorg.
        De Toegang is hierbij een essentiële schakel.
     - Bezuinig níet op financiële bestaanszekerheid en algemeen toegankelijke voorzieningen.
     - Houd koers op een preventieve benadering die voorkomt dat tientjes veranderen in
        tienduizendjes.
Toelichting op de samenhang in het schema: investeer bovenin, bespaar onderin
Het schema dat bij deze bijlage hoort laat in één oogopslag zien hoe de onderdelen van het sociaal
domein met elkaar samenhangen. De structuur is verticaal opgebouwd:
     - Bovenin: De universele en selectieve preventie: schoolomgeving, sport, cultuur,
        ouderbetrokkenheid, jongerenwerk, ontmoetingsplekken. Deze preventie is relatief
        goedkoop en effectief
     - Middenin: Onderdelen als financiële bestaanszekerheid en basisvaardigheden.
     - Onderaan: De zwaarste en duurste zorg: jeugdhulp, WMO, participatievoorzieningen.
Bij bezuinigingen op preventie (zoals een schoolomgeving of ontmoetingsplekken), ontstaat er druk
op de laag daaronder, zoals financiële bestaanszekerheid, schuldhulp, bijstand. Als die druk oploopt,
verschuift het probleem verder naar beneden: inwoners stromen in bij geïndiceerde jeugdhulp,
langdurige WMO-trajecten of werk- en inkomensvoorzieningen. Hoe lager je in het schema
terechtkomt, hoe duurder het wordt.
Deze beweging werkt ook de andere kant op: Investeren bovenin versterkt preventieve netwerken
en veerkracht. Daardoor vermindert de instroom in dure voorzieningen. Financieel gezien betekent
dat elke euro die je bovenin uitgeeft, voorkomt dat er onderin tientallen tot duizenden euro’s erbij
moet.
De lijnen in het schema laten zien dat als er bovenin wordt gesneden de kosten onderin stijgen.
Daarom is het belangrijk om de bovenste blokken op orde te hebben om de onderste blokken
beheersbaar te houden
                                                                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Het schema
Legenda kleuren:
Rode contouren = Vliegwieleffect
Rood = wettelijk gekwantificeerd
Oranje = wettelijk niet-gekwantificeerd
Blauw = niet wettelijk
Paars = perspectiefbrief 2025
Groen = extern gefinancierd beschikbaar aanbod
                                               42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>