<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Opgroeien in
 onzekerheid
Wat kinderen in armoede ons
in de afgelopen 10 jaar hebben
verteld over hun leven en welzijn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>De Kinderombudsman heeft de afgelopen tien jaar veel onderzoek
gedaan naar kinderen in Nederland. Naar hun kwaliteit van leven en hoe
zij zich ontwikkelen. Juist ook van kinderen die opgroeien in armoede.
In deze publicatie1 delen we de belangrijkste inzichten over kinderen in
armoede van de afgelopen tien jaar. Op basis van wat zij zelf hebben
verteld over hun leven.

Dat legt opvallende dingen bloot. Kinderen in armoede geven hun leven
een lager cijfer dan leeftijdsgenoten met genoeg geld thuis. Het cijfer
van meisjes in armoede is het laagst. En het cijfer van jongens is het
hardst gedaald. Ook blijkt dat sommige kinderen in armoede last hebben
van meerdere problemen tegelijk. Dit noemen we multiproblematiek.
De kwaliteit van leven is voor deze kinderen nog lager.

De Kinderombudsman concludeert dat het huidige beleid rondom
armoede niet goed genoeg is. Het lukt niet om kinderen in armoede
meer kansen en mogelijkheden te geven om zich te ontwikkelen.
Daardoor staat een fijne jeugd voor deze kinderen onder druk.

De Kinderombudsman pleit daarom opnieuw voor speciaal beleid.
Dat beleid moet niet alleen over geld gaan, maar over het hele leven
van een kind. Net zoals afgesproken in het Kinderrechtenverdrag.


                                                                           1	Deze publicatie is deels
                                                                              gebaseerd op de volgende
                                                                              studie: M. Whittaker, ‘Invisible
                                                                              inequalities. The wellbeing of
                                                                              Refugee Children Living in
                                                                              Poverty’, Universiteit Utrecht: juni
                                                                              2025. Deze studie is gebaseerd
                                                                              op 10 jaar data opgehaald via
                                                                              het tweejaarlijks onderzoek
                                                                              ‘Als je het ons vraagt’ van de
                                                                              Kinderombudsman.



                                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding                                                                                                   2	Met ‘kinderen’ wordt iedereen
                                                                                                               bedoeld die jonger is dan achttien
                                                                                                               jaar. Hieronder vallen dus ook
                                                                                                               jongeren van 12 tot 18 jaar. Voor
                                                                                                               de leesbaarheid van de tekst
                                                                                                               gebruiken we, in navolging
                                                                                                               van het Kinderrechtenverdrag,
 Eén op de 28 kinderen2 in Nederland leeft in          wat ze graag zouden willen. Want ze merken              voornamelijk kinderen. Alleen
 armoede.3 Dat betekent dat in bijna elke klas         dat dit zorgt voor stress. Ze nemen te veel             daar waar we het specifiek over
                                                                                                               de leeftijdsgroep 13 tot 18 jaar
 een kind zit dat het thuis niet breed heeft. Dat      verantwoordelijkheid en proberen niet tot last          hebben, gebruiken we de term
 heeft invloed op het leven van kinderen. Op           te zijn. Zo groeien ze sneller op dan andere            ‘jongeren’.

 hoe het thuis gaat, op school en in hun vrije tijd.   kinderen van dezelfde leeftijd. Maar ondertussen     3    rmoede en schulden cijfers over
                                                                                                                A
 Maar ook op hun ontwikkeling en hun toekomst.         voelen ze zich vaker eenzaam. Ook hebben ze              2023 | CBS
 Kinderen die opgroeien in armoede hebben meer         meer schaamte en zijn ze vaker boos.6
                                                                                                            4	Voorbestemd tot achterstand?
 kans om als volwassene zelf ook in armoede te                                                                 – Armoede en sociale uitsluiting
 leven.4                                               Als ouders veel problemen tegelijk hebben,              in de kindertijd en 25 jaar later –
                                                                                                               SCP 2011.
                                                       kan dit leiden tot ruzie, geweld, of mishandeling.
 Armoede zorgt voor stress. Niet alleen bij            En soms zelfs tot de situatie dat kinderen           5	Met ‘ouders’ bedoelen wij
 kinderen, maar ook bij hun ouders.5 Ouders            uit huis worden geplaatst.7 Armoede is dus              ouders en verzorgers. Voor de
                                                                                                               leesbaarheid gebruiken we hier
 maken zich zorgen omdat ze hun kinderen niet          een probleem dat kinderen raakt op allerlei             alleen het woord ‘ouders’.
 altijd kunnen geven wat ze nodig hebben. Als die      manieren. Dat los je niet op door ze een fiets of
                                                                                                            6	Opgroeien en opvoeden in
 zorgen te groot zijn en te veel invloed hebben,       een laptop te geven. Toch is dat het beleid van         armoede. Over de leefsituatie
 is er thuis weinig rust en ontspanning. Dat zorgt     veel gemeenten als die deze kinderen willen             van kinderen in armoede en de
                                                                                                               gevolgen. NJI – 2020.
 voor spanning bij kinderen.                           helpen. Ook zien stichtingen dat er steeds meer
                                                       aanvragen zijn voor dit soort manieren van hulp.8    7	Nederlands Jeugdinstituut,
 Ouders die het niet breed hebben, hebben te                                                                   ‘Opgroeien en opvoeden in
                                                                                                               armoede’, Utrecht: 2020.
 weinig geld voor belangrijke uitgaven. Soms is
 er niet genoeg geld voor de energierekening,                                                               8	Fonds Kinderhulp –
 huur, boodschappen, kleding, een bril of een bed.                                                              Armoedestress voor kinderen
                                                                                                                en jongeren in Nederland.
 Ook zijn schoolreisjes, sportclubs of reizen met                                                               Basisvoorzieningen onder druk.
 het OV voor hun kind dan soms niet haalbaar.
 Ouders kunnen hun kinderen weinig ontspanning
 en veiligheid bieden. Er is veel onzeker.
 Kinderen merken dat en maken zich zorgen
 over hun ouders. Ze vertellen ouders soms niet
                                                                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1   Kwaliteit van leven van kinderen in armoede


    De Kinderombudsman doet sinds 2016 elke twee jaar
    het onderzoek ‘Als je het ons vraagt’. Daarin wordt
    gekeken hoe het gaat met kinderen en wat er speelt
    in hun leven. In totaal is het nu vijf keer gedaan. Sinds
    2016 hebben 9.809 kinderen tussen de 8 en 18 jaar
    meegedaan. Van hen gaven 628 kinderen aan dat er
    thuis weinig geld is.




                                                                “Over een paar weken hebben
                                                                 we geen huis meer en moeten
                                                                 we op straat slapen. Ik heb al 11
                                                                 keer moeten verhuizen omdat er
                                                                 boeven zijn. Dat vind ik stom en
                                                                 ik word er heel verdrietig van.”

                                                                9-jarige jongen.




                                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>In het onderzoek stellen we vragen over             In deze studie onderzoeken we wat opgroeien
                                                                                                     9	Zijlstra, E., Post, W., Hopman,
veertien onderwerpen die te maken hebben met        in armoede betekent. Zowel voor het welzijn,        M., de Jong, A., & Kalverboer,
de kwaliteit van hun leven. Uit wetenschappelijk    als voor de kansen van kinderen. Hiervoor           M. (2023). The Best Interests of
                                                                                                        The Child Self-Report (BIC-S):
onderzoek blijkt dat die kwaliteit veel zegt over   hebben we gekeken naar de uitkomsten van            Psychometric Properties of the
de toekomst en de kansen van een kind.9 Hoe         de afgelopen tien jaar. We onderzoeken of de        Adapted Version of the BIC-S
                                                                                                        used as a Monitoring Instrument
hoger de kwaliteit van leven, hoe groter de kans    situatie van kinderen met weinig geld thuis is      to Measure the Quality of The
dat een kind fijn en gelukkig opgroeit en een       verbeterd sinds 2016. Op basis daarvan geven        Children’s Rearing Environment
                                                                                                        From a Children’s Rights
goede toekomst heeft.                               we advies aan beleidsmakers.                        Perspective. Child indicators
                                                                                                        research, 16, 1341-1361. https://doi.
                                                                                                        org/10.1007/s12187-023-10010-8
Zeven onderwerpen gaan over het leven binnen
het gezin. De andere zeven gaan over het leven
daarbuiten. Denk aan school en de buurt waar
een kind opgroeit. Deze onderwerpen noemen
we de veertien omgevingsvoorwaarden.

We vragen ook naar de situatie waarin kinderen
opgroeien. Bijvoorbeeld: Is er bij jou thuis
genoeg geld? Bij wie woon je als je ouders niet
bij elkaar zijn? Krijg je jeugdhulp? Daarnaast
vragen we kinderen om hun leven een cijfer te
geven tussen de 0 en 10. Dat cijfer verbinden we
aan hun antwoorden. Op die manier zien we hoe
zij zich voelen en wat voor hen belangrijk is.




                                                                                                                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De veertien                                                     Uitkomsten uit ons onderzoek
omgevingsvoorwaarden10                                          In ons onderzoek vergeleken we kinderen die
                                                                in armoede leven (628) met kinderen die niet
                                                                in armoede leven (9.181). We keken ook naar
1.    Adequate verzorging (goede verzorging)
                                                                verschillen tussen kinderen in armoede die hun
2.    Veiligheid
                                                                leven een voldoende of een onvoldoende gaven.
3.    Liefde en aandacht van ouders
                                                                Van de kinderen in armoede gaven 488 een
4.    Structuur, regels en ondersteuning
                                                                rapportcijfer van 6 of hoger. 140 kinderen gaven
5.    Goed voorbeeldgedrag van ouders
                                                                een 5 of lager.
6.    Interesse van ouders
7.    Stabiliteit en continuïteit in de
                                                                Kinderen in armoede zijn minder tevreden met
      opvoeding en verzorging (vaste manier
                                                                hun leven
      van opvoeding en zorg thuis)
                                                                Het blijkt dat kinderen in armoede gemiddeld
8.    Veiligheid in de buurt
                                                                negatiever zijn over hun leven dan kinderen die
9.    Respect
                                                                niet in armoede leven. Over de jaren heen geven
10.   Een sociaal netwerk van
                                                                ze lagere cijfers dan kinderen die niet in armoede
      andere volwassenen
                                                                leven. In figuur 1 is te zien dat dit gemiddeld 1,1
11.   School en vrijetijdsbesteding
                                                                punt lager is.11
12.   Contact met leeftijdgenoten en vrienden
13.   Goed voorbeeld van andere volwassenen
                                                                Het valt op dat de cijfers van de twee groepen in
14.   Zekerheid en continuïteit in
                                                                2020 veel dichter bij elkaar lagen (zie figuur 1).12
      de leefomstandigheden
                                                                Dat was tijdens de coronapandemie. Kinderen in
                                                                armoede gaven dat jaar gemiddeld het hoogste
                                                                cijfer aan hun leven.



                                                                11	Dit verschil in gemiddeld rapportcijfer tussen kinderen in
                                                                    armoede en kinderen die niet in armoede leven is significant.
                                                                    Een significant verschilt betekent dat dit verschil niet op toeval
                                                                    berust.

                                                                12	De relatie tussen armoede en het rapportcijfer verschilt
10	Kinderombudsman, ‘Als je het ons vraagt’, Den Haag: 2016.       significant tussen 2020 en 2016, wat als referentiejaar is
                                                                    gebruikt in de analyse.


                                                                                                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Daar kunnen meerdere redenen voor zijn.            Figuur 1: Rapportcijfer eigen leven 2016-2024
Tijdens de pandemie bleven alle kinderen thuis.
Niemand kon naar school of sporten bij een         10
vereniging. Daardoor waren de verschillen
kleiner tussen kinderen met en zonder
genoeg geld thuis.                                  9

                                                                        8,3                    8,3
Ook kregen kwetsbare kinderen vaker extra hulp,                                        7,9
                                                    8                                                   7,7
zoals een laptop. En werd er meer en makkelijker            7,5
over armoede gesproken. Dat komt doordat er                                            7,6
nieuwe groepen met armoede te maken kregen.         7                                          6,7
                                                           6,6          6,6
Bijvoorbeeld horecaondernemers en mensen                                                                7

met winkels. Het zou kunnen dat kinderen in
armoede zich daardoor minder ‘anders’ voelden.      6




                                                          16




                                                                       18




                                                                                    20




                                                                                               22




                                                                                                       24
                                                                     20
                                                        20
Daarnaast konden leraren tijdens het online




                                                                                             20




                                                                                                     20
                                                                                  20
lesgeven beter zien hoe kinderen thuis leefden.
                                                        wij hebben thuis voldoende geld
Zij konden armoede soms sneller herkennen en
                                                        wij hebben thuis weinig geld
ouders beter doorsturen naar hulp.

Tot slot zien we dat het verschil iets is
afgenomen. In 2024 is het verschil tussen
kinderen met en zonder geld kleiner dan
in 2022 en 2018.




                                                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                    Verschillen tussen gender in de invloed van
                                    armoede op de kwaliteit van leven
                                    Jongens in beide groepen geven hun leven een
                                    hoger cijfer dan meisjes (zie figuur 2). Het verschil
                                    tussen jongens en meisjes die allebei opgroeien met
                                    weinig geld is kleiner.13

                                    Meisjes in armoede geven hun leven gemiddeld het
                                    laagste cijfer: een 6,8. Het verschil tussen jongens
                                    met genoeg geld en jongens in armoede is het
                                    grootst. Dat lijkt erop te wijzen dat de invloed
                                    van armoede groter is op jongens. We kunnen dit
                                    verschil niet goed uitleggen. Wel weten we dat
                                    meisjes hun leven over het algemeen een lager cijfer
                                    geven dan jongens. Dat blijkt uit eerder onderzoek.14

                                    Ook de verschillen in wat jongens en meisjes doen
                                    in hun vrije tijd kunnen een rol spelen. Uit de CBS
                                    Jeugdmonitor blijkt bijvoorbeeld dat jongens vaker
                                    lid zijn van een sportvereniging dan meisjes. Zij zijn
                                    daar ook vaker te vinden. Meisjes brengen juist iets
                                    meer tijd door met familie.15 Het kan dus betekenen
                                    dat voor jongens in armoede sport wegvalt.



“Op school is het soms vervelend
  en naar een sport gaan kunnen      13 Ook dit verschil is significant.

  mijn ouders niet betalen.”         14	Kinderombudsman, ‘Als je het ons vraagt’, Den Haag: 2024;
                                         StatLine - Welbevinden: levenstevredenheid van jongeren (12
                                         tot 17 jaar), kenmerken
– 13-jarig meisje
                                     15	
                                        StatLine - Sociale contacten en maatschappelijke participatie;
                                        jongeren 15 tot 25 jaar



                                                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Figuur 2: Rapportcijfer eigen leven                 Terwijl dat juist belangrijk is voor contact met
          voor meisjes en jongens                    vrienden en hoe ze vrije tijd invullen.

                                                     Zekerheid en vertrouwen in de toekomst onder
10                                                   druk
                         8,2                         De cijfers zeggen veel over de kwaliteit van
               7,7
 8                                                   leven. Kinderen in armoede scoren gemiddeld
                                       6,8    6,9
                                                     lager op de 14 omgevingsvoorwaarden dan
                                                     kinderen met genoeg geld thuis. Kinderen met
 6
                                                     voldoende geld thuis scoren gemiddeld op 13
                                                     van de 14 voorwaarden voldoende of goed.
 4
                                                     Bij kinderen met weinig geld is dat 11,2.16

 2                                                   Als we per voorwaarde kijken (figuur 3 en 4),
                                                     zien we dat kinderen in armoede op alles lager
 0                                                   scoren. Het grootste verschil is zichtbaar bij het
           We hebben thuis         We hebben thuis   onderwerp zekerheid.
           voldoende geld            weinig geld

                                                     Met zekerheid bedoelen we of kinderen plotselinge
     Meisjes         Jongens
                                                     veranderingen meemaken. Bijvoorbeeld een
                                                     verhuizing of als ze van school veranderen.
                                                     Ook speelt mee of ze vertrouwen hebben dat
                                                     het in de toekomst goed zal komen. Kinderen in
                                                     armoede scoren op dit punt ruim een half punt
                                                     lager (-0,54) dan kinderen zonder armoede.
                                                     Voor de andere onderwerpen, thuis en daarbuiten,
                                                     ligt het verschil tussen de 0,3 en 0,4 punt lager.



                                                     16 	Het verschil in gemiddelde score op de 14 omgevings­
                                                         voorwaarden tussen kinderen in armoede en kinderen
                                                         die niet in armoede leven is significant.



                                                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Multiproblematiek bij meest kwetsbare                “We hebben niet veel geld, en
kinderen in armoede                                   zijn om die reden vaak verhuisd
Binnen de groep kinderen in armoede zien we
                                                      afgelopen 5 jaar. We moeten
duidelijke verschillen. Kinderen die hun leven
een onvoldoende geven, zijn veel negatiever
                                                      nu ook weer ons huis uit omdat
over hun kwaliteit van leven. Ze scoren daar          de verhuurder het wil verkopen
lager op dan kinderen in armoede die hun              en wij het niet kunnen kopen.
leven een voldoende geven.                            Daarnaast maak ik me zorgen
                                                      over studeren en een rijbewijs,
Kinderen wiens leven een onvoldoende
krijgt, beoordelen gemiddeld 7,7 van de 14
                                                      omdat ik het allemaal zelf moet
omgevingsvoorwaarden als voldoende tot                betalen en er echt geen geld
goed.17 Kinderen die een voldoende geven              voor heb, mijn spaarrekening
aan hun leven, beoordelen gemiddeld                   van vroeger hebben mijn ouders
12,2 voorwaarden als voldoende tot goed.
                                                      gebruikt voor schulden. Ik heb nu
Bovendien scoren de kinderen die hun leven
een onvoldoende geven lager op alle veertien
                                                      een tussenjaar waarin ik veel werk
onderwerpen (figuur 5).                               zodat ik zelf geld kan sparen voor
                                                      een rijbewijs en studeren, alleen
Kinderen in armoede die hun leven een onvol­          studeren is heel duur ... Dus daar
doende geven, hebben vaker te maken met
                                                      maak ik me zorgen over, ik zal dus
multiproblematiek. Dat houdt in dat er meerdere
situaties zijn die hen kwetsbaar maken. Dat was
                                                      heel veel geld moeten lenen.”
bij meer dan de helft van deze groep het geval in    – 17-jarig meisje
2020, 2022 en 2024. Toen speelde er bij 52,7% drie
of meer van die situaties tegelijk.




                                                     16
17 Dit verschil is significant.



                                                                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                        Figuur 3: Verschilscores voor kwaliteit van leven thuis
                                                  voor kinderen met weinig geld en voldoende geld
                                                                                                                    Bij kinderen die hun leven wel een voldoende
                                                                                                                    geven, is dit 15,5% (zie figuur 6).18




                                                                                                   s
                                                                                                ui
                                                            d




                                                                                              th
                                                      rs cht
                                                      rs el




                                                                                            ng


                                                                                            ng
                                                                                            d
                                                   de rbe




                                                                                            r
                                                                                          e
                                                   de da




                                                                                 i




                                                                                         uu



                                                                                         di


                                                                                         gi
                                                                              he


                                                                                        ss




                                                                                      oe


                                                                                      or
                                                 ou n
                                                 ou oo




                                                                                      ct
                                                                                     re
                                                                           lig
                                                     a




                                                                                    rz
                                                                                  pv
                                                                                   ru
                                                                                                                    We weten dat er een relatie is tussen het

                                                   A
                                                   V




                                                                                  te
                                                                           i
                                                                        Ve




                                                                                Ve
                                                                                St
                                                                                In




                                                                                O
                                        0,00
                                                                                                                    aantal kwetsbare situaties en het welzijn
                                        -0,05                                                                       van kinderen. Dat blijkt uit eerder onderzoek.
Verschilscore kwaliteit van leven




                                        -0,10                                                                       Hoe meer kwetsbare situaties, hoe lager het
                                                                                                                    rapportcijfer.19
                                        -0,15

                                        -0,20
                                                                                                                    Kinderen in armoede die een onvoldoende
                                        -0,25                                                                       geven, hebben vaker te maken met ruzie of
                                                                                                            -0,31
                                        -0,30                                                       -0,33           geweld thuis. Ook hebben zij vaker gescheiden
                                                                                            -0,34
                                                                                 -0,35
                                                                        -0,36                                       ouders, of ouders met psychische problemen
                                        -0,35               -0,38
                                                  -0,39
                                                                                                                    of een verslaving. Deze kinderen ervaren zelf
                                        -0,40                                                                       ook vaker psychische problemen en krijgen
                                                                                                                    vaker Jeugdhulp. Ook krijgen ze vaker hulp van
                                        Figuur 4: V
                                                   erschilscores voor kwaliteit van leven buitenshuis              de JeugdGGZ dan kinderen die hun leven een
                                                  voor kinderen met weinig geld en voldoende geld                   voldoende geven. We zijn er niet zeker van of
                                                                                                                    deze problemen al eerder speelden. Of dat ze
                                                                          t




                                                                                                      rk




                                                                                                                    zijn ontstaan door de stress van het leven in
                                                                          ur




                                                                                       vr cho we
                                                                        bu




                                                                                              vi eld
                                                                                             tij l en
                                                                                                   et
                                                            d




                                                                                                 ng
                                                                    d




                                                                                           ge be




                                                                                                                    armoede.
                                                                                                ln




                                                                                               en
                                                         i




                                                                                         ije o
                                                                   ei




                                                                                                d
                                                      he




                                                                            ct




                                                                                               r
                                                                    h




                                                                                       aa




                                                                                            nd


                                                                                       om o
                                                                          pe
                                                        r


                                                                lig




                                                                                          Vo
                                                     ke




                                                                                     ci




                                                                                        rie
                                                                                          S
                                                                         es
                                                               i




                                                                                So
                                                            Ve
                                                  Ze




                                                                                       V
                                                                        R




                                         0,0
    Verschilscore kwaliteit van leven




                                         -0,1

                                                                                                                    18	Tussen de verschillende edities zijn de vragen over
                                        -0,2                                                                -0,25       kwetsbaarheden in het leven van een kind uitgebreid of
                                                                                                    -0,30               aangepast. Tijdens de laatste drie edities zijn deze vragen
                                        -0,3                                    -0,35       -0,34                       constant gebleven (2020, 2022, 2024). Daarom zijn de analyses
                                                            -0,38       -0,37                                           over het aantal kwetsbaarheden en welke dit zijn alleen
                                                                                                                        uitgevoerd op de laatste drie edities.
                                        -0,4
                                                                                                                    19	De Kinderombudsman, ‘Ik ben meer dan mijn problemen, Een
                                                                                                                        integrale aanpak voor kinderen met meerdere problemen in de
                                        -0,5      -0,54
                                                                                                                        thuissituatie’, Den Haag: 2019.

                                        -0,6

                                                                                                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Figuur 5. Scores kwaliteit van leven voor kinderen in        Tabel 1. Aantal kwetsbaarheden voor kinderen in
          armoede die voldoendes of onvoldoendes geven                 armoede die voldoendes of onvoldoendes
                                                                       geven in percentages

4,0
                                                              Aantal kwetsbaarheden               Kinderen        Kinderen
                                                                                               in armoede      in armoede
3,5                                                                                                 die een         die een
                                                                                                voldoende     onvoldoende
3,0                                                                                             geven aan       geven aan
                                                                                                 hun leven       hun leven
2,5                                                           Geen extra kwetsbaarheden             23,9%             8,8%
                                                              1 extra kwetsbaarheid                 39,9%            19,8%
2,0
                                                              2 extra kwetsbaarheden                20,6%            18,7%
 1,5                                                          3 extra kwetsbaarheden of meer         15,5%           52,7%

 1,0

0,5

0,0
                              g

                     ou is
       or Str ers

                 d uur

                In ers

      Ve pv sse

                            ng

                               t

        ol net t
                             rk

                   rie jd

                     ge n

                    ke g

                              d
                            ur

                           ec




               om de

               Ze vin

                           ei
    A igh gin

              ch thu




                           ti
             en we
                         di

                       bu
                         d



                         d




                        rh
  Sc cia esp
                        re
                         t




                        n
                      ije
         be uc

                     ou
                     or




                    oe
                    te
         da id




                    d




                  vr
       Ve erz




                  R
                  e




                ei
                  t




                V
                l
              el




             gh




              a
             O
              V




            d
          il




         ili




         el
      an




      So




      be
     ho
   Vo




   or
Vo




        Onvoldoende rapportcijfer   Voldoende rapportcijfer




“Ze zijn er als ik ze nodig heb
  maar veel meer aandacht zoals
  schoolwerk nakijken of spelletjes
  spelen doen ze niet.”
– 13-jarig meisje



                                                                                                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Figuur 7. Verschillen tussen kinderen in armoede met voldoendes en onvoldoendes per kwetsbare situatie




                             Gescheiden ouders



                          Ruzie en geweld thuis



Ouder is verslaafd of heeft psychische problemen



             Ouder heeft een lichamelijke ziekte



               Kind heeft een lichamelijke ziekte



                          Kind is een vluchteling



           Kind gaat naar het speciaal onderwijs



             Kind krijgt Jeugdhulp of JeugdGGZ



               Kind staat op wachtlijst voor hulp



               Kind heeft psychische problemen


                                                    0%                  10%             20%                    30%   40%   50%


                                                         Onvoldoende rapportcijfer   Voldoende rapportcijfer




                                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2 Kinderrechten en armoede


  Alle kinderen hebben rechten. Deze staan in het
  Kinderrechtenverdrag (IVRK). Dat verdrag bestaat
  uit 54 afspraken, over alles waar kinderen mee te
  maken kunnen krijgen. Bijvoorbeeld over school,
  familie en gezondheid. Het doel van het verdrag is
  duidelijk. Elk kind moet zich zo goed mogelijk kunnen
  ontwikkelen in een gezonde en veilige omgeving.




                                                          “We komen thuis tekort aan geld
                                                           dus soms gebeurt het dat we een
                                                           dag geen eten hebben dat is soms
                                                           wel lastig. We kopen ook bijna
                                                           nooit nieuwe kleren.”
                                                          9-jarige jongen




                                                                                              14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>In het verdrag staan vier artikelen centraal:        ernstige gevolgen voor kinderen voorkomen.
1. Het recht op gelijke behandeling                  Gevolgen zoals veel moeten verhuizen of
    (artikel 2 IVRK)                                 zelfs het scheiden van ouders en kinderen
2. Het belang van het kind (artikel 3 IVRK)          (art. 9 IVRK).
3. Het recht op een goed leven en een goede
    ontwikkeling (artikel 6 IVRK)                    Daarnaast heeft armoede ook effect op andere
4. Het recht om een mening te geven                  delen van het leven van een kind. Kinderen in
    (artikel 12 IVRK)                                armoede kunnen op school bijvoorbeeld minder
                                                     goed meekomen. Ze kunnen zich daar vaak
Verder staat in het verdrag dat ieder kind recht     slecht concentreren. Ook is er niet altijd geld
heeft op een bepaalde kwaliteit van leven.           voor naschoolse activiteiten. En die zorgen
Die moet van zo’n niveau zijn dat een kind zich      juist voor ontspanning en nieuwe ervaringen.
goed kan ontwikkelen (art. 27 IVRK). Ouders zijn     Daardoor komen twee rechten onder druk.
hiervoor verantwoordelijk. Zij moeten zorgen         Aan de ene kant het recht op onderwijs
voor de ontwikkeling van hun kind (art. 18 IVRK).    (artikel 28 IVRK). Aan de andere kant het recht
Dat moeten ze doen met alle liefde en aandacht       op vrije tijd, spel en recreatie (artikel 31 IVRK).
die daarvoor nodig is. De Staat moet deze rol
van ouders respecteren (art. 5 IVRK).                Bij het Kinderrechtenverdrag horen ook de
                                                     General Comments, die zijn opgesteld door het
Maar het dragen van die verantwoordelijkheid is      Kinderrechtencomité. Hierin staat extra uitleg
voor ouders niet altijd even makkelijk. Zeker niet   over de verschillende artikelen in het verdrag.
als zij in armoede leven, of net daarboven. Door     Er zijn meerdere General Comments belangrijk
geldgebrek en stress kunnen zij soms niet zorgen     bij de aanpak van kinderarmoede. In dit rapport
voor de basisbehoeften van hun kind. Hun hoofd       lichten we er twee uit.
zit vaak te vol. Ze kunnen hun kind dan niet de
aandacht en begeleiding geven die nodig is.          General Comment 7 gaat over het belang
                                                     van de eerste jaren dat een kind leeft. Dat is
In zulke gevallen moet overheden hen steunen         een belangrijke fase voor het waarmaken
(art. 27 en art. 18 IVRK). Bijvoorbeeld door         van rechten. In deze Comment staat ook wat
te helpen met geldzaken en spullen, of met           moeilijke situaties in die periode doen met
ondersteuning in de opvoeding. Zo kunnen ze          jonge kinderen.



                                                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Zowel voor hun ontwikkeling als hun toekomst.
Moeilijke situaties, zoals armoede, kunnen zorgen
dat kinderrechten worden geschonden. Goede
en passende hulp aan ouders en jonge kinderen
kan die schade beperken. Het kan zelfs een
positieve invloed hebben op de toekomst van
jonge kinderen.

In General Comment 14 gaat het over het belang
van het kind bij besluiten. Er staat uitgelegd
hoe je dat belang onderzoekt en meeneemt in
je besluit. Deze studie is daar een voorbeeld
van. We onderzoeken de kwaliteit van
leven van kinderen, aan de hand van 14
omgevingsvoorwaarden.




                                                    “Ik zou alleen graag willen dat mijn
                                                     ouders zich geen zorgen meer
                                                     hoeven te maken en ik naar de
                                                     school kan waar ik heen wil.”
                                                    – 16-jarige jongen




                                                                                            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3 Verbetering noodzakelijk


  De Kinderombudsman is geschrokken van de
  resultaten uit deze overzichtsstudie. In 2016 deed
  De Kinderombudsman voor het eerst onderzoek
  naar de situatie van kinderen. Sindsdien is er weinig
  echt veranderd.




                                            “Er is niet genoeg geld om iedere dag ‘n warme
                                             maaltijd te eten. Soms zijn mijn schoenen kapot
                                             en moet ik er iets langer mee lopen voordat
                                             er geld is om nieuwe te kopen. Ook kapotte
                                             kleding of iets wat te klein is geworden kan niet
                                             meteen vervangen worden. Ik heb een beugel
                                             nodig maar mijn ouders kunnen dat echt niet
                                             betalen.”
                                            17-jarige jongen




                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>De situatie van kinderen die hun leven een           De resultaten van dit onderzoek over de
onvoldoende geven, is zelfs vrij ernstig.            afgelopen tien jaar laten zien dat deze oproep
Hun kwaliteit van leven is zo laag dat hun           nog steeds nodig is. Er blijkt de afgelopen jaren
ontwikkeling en toekomstkansen in gevaar             weinig verbetering in het leven van kinderen
zijn. Veel van deze kinderen hebben te maken         in armoede. Dat betekent dat de oproep voor
met meerdere problemen tegelijk. Denk aan            ander beleid nog steeds terecht is. Er is nog
psychische problemen bij henzelf of hun ouders.      steeds grote behoefte aan armoedebeleid
Of aan gescheiden ouders die niet goed met           dat het welzijn en de toekomst van kinderen
elkaar omgaan. Soms is er ook sprake van ruzie       centraal zet. Zeker voor kinderen die in de
of geweld thuis.                                     moeilijkste omstandigheden opgroeien.

Deze problemen hebben veel invloed op                Na het rapport van de Kinderombudsman
het leven van kinderen. Ze kunnen leiden             uit 2017 werd er eerst ingezet op integraal
tot een onveilige situatie thuis, gedwongen          armoedebeleid. Maar later kozen het Rijk
hulpverlening of een kind dat uit huis wordt         en gemeenten toch weer voor dezelfde
geplaatst. Deze problemen verdwijnen niet als        maatregelen als daarvoor. Denk aan
je alleen maar geld of spullen geeft. Een nieuwe     hulp met geldzaken en het aanbieden
fiets of bril geven, is niet genoeg.                 van schoolspullen, schoolontbijt of
                                                     sportabonnementen. Zulke hulp is niet
De Kinderombudsman vraagt al sinds 2017              voldoende. En het is ook niet effectief genoeg
aandacht voor een integraal armoedebeleid voor       als je kinderarmoede echt aan wil pakken.
kinderen. Voor beleid dat kijkt naar álle aspecten
van het leven van een kind. En dat daarmee           De invloed van armoede op het leven van
aansluit op de 14 omgevingsvoorwaarden. Want         kinderen is heel breed. Dat laat dit onderzoek
we weten hoe belangrijk die zijn voor het welzijn    opnieuw zien. Maar het effect van losse
en de ontwikkeling van kinderen. Als er op al die    maatregelen is juist niet breed genoeg.
gebieden verbetering komt, krijgen kinderen in       De invloed is te klein en ze missen een
armoede waar ze recht op hebben. Een betere          overkoepelend idee. Er is geen duidelijke
jeugd en meer kans op een goede toekomst.            visie op wat kinderen echt nodig hebben.




                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Daardoor bereiken ze niet het gewenste doel.
Het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in
armoede worden niet genoeg beschermd of
verbeterd.

Het huidige (demissionaire) kabinet heeft
wat eerste stappen gezet naar een integraal
kinderarmoedebeleid. Dat gebeurde met
het Nationaal Plan Armoede en Schulden.20
Maar concrete plannen zijn er nog niet.
Daardoor krijgen kinderen in armoede
nog steeds niet de hulp die nodig is.

Elke gemeente pakt kinderarmoede op zijn
eigen manier aan. Voor kinderen in verschillende
gemeenten gelden verschillende regels. Dit is
in strijd met het recht op gelijke behandeling
(artikel 2 van het Kinderrechtenverdrag).
Gemeenten zouden armoedebeleid moeten
voeren waarin de kansen voor de toekomst
van kinderen centraal staan. Dat maakt de
kans op gelijke behandeling groter.




20	Kamerstukken II 2024/25, 24515, nr. 799, p.19.



                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4 Aanbevelingen


  De Kinderombudsman doet op basis van dit onderzoek
  een aantal dringende aanbevelingen. Zowel aan het Rijk
  als aan de Nederlandse gemeenten. Het demissionaire
  kabinet moet snel in actie komen om deze groep
  kwetsbare kinderen te helpen.




                                                           “Heb niet veel vertrouwen in de
                                                            toekomst. Kan ook geen baan
                                                            vinden.”
                                                           17-jarig meisje




                                                                                              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Om armoede onder kinderen te bestrijden zijn          Voer regie op het uitvoeren, volgen en
                                                                                                            21	In de Richtlijn Gezinnen met
grootse doelstellingen nodig. En duidelijke           beoordelen van integraal armoedebeleid in                 meervoudige en complexe
plannen om die te behalen. Daarom roept de            gemeenten. Controleer of gemeenten werken                 problemen voor jeugdhulp en
                                                                                                                jeugdbescherming worden de
Kinderombudsman op om:                                vanuit de juiste ideeën en stuur hen centraal             14 omgevingsvoorwaarden (in
                                                      aan. Zo voorkom je grote verschillen tussen               de richtlijn ‘voorwaarden voor
                                                                                                                optimale ontwikkeling’ genoemd)
•	Specifiek op kinderen gericht integraal            gemeenten in aanpak en aandacht voor                      gebruikt om te beoordelen of de
   armoedebeleid op te stellen                        armoedebeleid.                                            situatie rond het kind als ‘goed
                                                                                                                genoeg’ is te typeren. Zie voor
Om hun toekomst te verbeteren, moet er                                                                          verdere uitleg: ‘Goed genoeg
veel veranderen in het leven van kinderen in          Gemeenten: kijk wat nodig is binnen je                    opvoederschap’ | Gezinnen
                                                                                                                met meervoudige en complexe
armoede. Alle delen van hun leven die belangrijk      organisatie voor een integrale aanpak van                 problemen | Richtlijnen Jeugdhulp
zijn voor hun welzijn en ontwikkeling spelen          armoede onder kinderen. Wie moeten de                     en Jeugdbescherming.

daarbij een rol. Dit vraagt om specifiek, integraal   verschillende onderdelen van de levens van
armoedebeleid, dat zich richt op precies die          deze kinderen onderzoeken en meenemen in
delen van het leven. Dat gaat dus niet alleen om      besluiten? Gaat het om verschillende afdelingen
geld beschikbaar maken voor ouders. Het gaat          of organisaties? Hoe hebben die contact met
ook over betere opvoeding en veiligheid in de         elkaar en met gezinnen? Hoe wordt bepaald
buurt. Over een vertrouwd dak boven je hoofd.         wat een gezin nodig heeft? En hoe wordt
En dat je jezelf kan ontwikkelen op school en in      daarna gekeken of dat klopt?
je vrije tijd.
                                                      •	Te onderzoeken wat kinderen in armoede
Dat betekent voor:                                       nodig hebben door met hen in gesprek te
                                                         gaan
De Rijksoverheid: gebruik voor de                     Met kinderen zelf in gesprek gaan is heel
invulling van integraal armoedebeleid de              belangrijk. Alleen dan begrijp je op welke
14 omgevingsvoorwaarden. Geef dat ook                 gebieden ze hulp nodig hebben. En welke hulp
als opdracht mee aan gemeenten. Het zijn              dat moet zijn. Kinderen hebben recht op zo’n
dezelfde voorwaarden die ook gelden binnen            gesprek volgens het Kinderrechtenverdrag. Ze
de jeugdbescherming.21 Het is goed als we             moeten kunnen meepraten over beslissingen die
overal dezelfde kaders gebruiken. Dat verbetert       belangrijk voor hen zijn. Al moet dat wel altijd
de samenwerking en kwaliteit van de hulp aan          vrijwillig. Wil een kind niet praten? Vraag dan wie
gezinnen.                                             dat het best kan doen uit naam van het kind.



                                                                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Gebruik in zo’n gesprek de 14 omgevings­           recht op hulp van de overheid. Armoedebeleid
                                                                                                        22	Zie bijlage A voor een overzicht
voorwaarden.22 Zo kun je de kwaliteit van leven    gericht op volwassenen moet zich daarop richten          van de 14 omgevingsvoorwaarden
goed in kaart brengen. Neem de uitkomsten van      en met die bedoeling worden gegeven. Uit dit             en de uitleg die hierbij
                                                                                                            gegeven wordt. Binnen de
dat gesprek mee als je besluit welke hulp het      onderzoek blijkt hoe belangrijk deze hulp aan            Jeugdbescherming wordt
beste past bij het kind.                           ouders is. Het heeft grote invloed op de kwaliteit       ook gebruik gemaakt van de
                                                                                                            14 omgevingsvoorwaarden.
                                                   van leven van kinderen in armoede. Die kwaliteit         De Richtlijn Gezinnen met
Dit betekent voor:                                 is extra laag als kinderen te weinig aandacht of         meervoudige en complexe
                                                                                                            problemen geeft uitleg over
                                                   opvoeding krijgen van hun ouders.                        hoe deze te gebruiken zijn.
De Rijksoverheid: maak het voeren van ge­
sprekken met kinderen een verplicht onderdeel      Dit betekent voor:
van integraal armoedebeleid. Leg daarnaast
vast dat je kinderen altijd vraagt hoe zij hun     De Rijksoverheid: vraag ouders hoe zij het leven
leven waarderen. En doe dat dan volgens de 14      van hun kind waarderen. En gebruik daarbij de 14
omgevingsvoorwaarden. Dit moet een standaard       omgevingsvoorwaarden. Dit moet een standaard
onderdeel zijn van het vaststellen wat een gezin   onderdeel zijn van het vaststellen wat een gezin
nodig heeft.                                       nodig heeft.

Gemeenten: zet getrainde professionals in          Gemeenten: vraag ouders hoe zij de 14 om­
die met kinderen praten over de kwaliteit          gevingsvoorwaarden ervaren. En laat hen
van hun leven. En gebruik daarbij de 14            aangeven op welke onderdelen zij hulp of
omgevings­voorwaarden. Het is belangrijk dat       ondersteuning nodig hebben.
kinderen hun antwoorden delen met de juiste
professionals. Dat moeten mensen zijn met
kennis over de ontwikkeling van kinderen.

• Ondersteun ouders financieel en
  (wanneer nodig) in de opvoeding
Volgens het Kinderrechtenverdrag zijn ouders
als eerste verantwoordelijk voor een goede
opvoeding en levensstandaard. Kunnen zij dit
niet, vanwege (geld)zorgen, dan hebben zij



                                                                                                                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Bijlage A. De veertien omgevingsvoorwaarden


  De veertien onderwerpen met voorbeelden             • Je gaat elke dag naar school.
  die op de vragenlijst staan. De onderwerpen         • Er zijn afspraken en regels. Daar moet jij je aan
  zijn te verdelen op 2 domeinen: familie en            houden.
  maatschappij. Kinderen krijgen hierin de opties     • Er is thuis iemand die je helpt als dat nodig is
  goed, voldoende, matig en onvoldoende.
  Kinderen kunnen bij elk onderdeel hun               Voorbeeld ouders
  antwoord toelichten als ze dat willen.              Ik vind het goede voorbeeld dat mijn ouders of
                                                      opvoeders geven…

  Familie                                             Hiermee bedoelen we:
                                                      • Ruzie wordt uitgepraat.
  Aandacht van ouders                                 • Ze leggen dingen uit als je iets niet snapt.
  Ik vind de liefde en aandacht die ik van mijn       • Ze zorgen goed voor zichzelf en anderen.
  ouders of opvoeders krijg…                          • Ze hebben werk of doen vrijwilligerswerk.

  Hiermee bedoelen we:                                Interesse van ouder
  • Ze begrijpen je.                                  Ik vind de interesse die mijn ouders of opvoeders
  • Ze hebben tijd voor je als je ze nodig hebt.      hebben in wat ik belangrijk vind…
  • Je hebt een goede band met ze.
                                                      Hiermee bedoelen we:
  Structuur                                           • Je kunt je verhaal bij hen kwijt.
  Ik vind de structuur, regels en ondersteuning die   • Ze luisteren naar jouw ideeën en wensen.
  er thuis zijn…                                      • Je kunt met hen praten als problemen hebt.
                                                      • In je vrije tijd mag je zelf kiezen wat jij wilt
  Hiermee bedoelen we:                                  doen.
  • Je staat op een vaste tijd op.



                                                                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Opvoeding                                        Maatschappij
Ik vind mijn opvoeding…
                                                 School en vrije tijd
Hiermee bedoelen we:                             School en mijn vrije tijd, vind ik…
• Er wordt altijd goed voor je gezorgd.
• Er staat altijd iemand voor je klaar.          Hiermee bedoelen we:
• Je hebt contact met andere volwassenen die     • Je vindt het niet vervelend om naar school te
  belangrijk voor je zijn.                         gaan.
• Of die langere tijd voor je hebben gezorgd     • Je krijgt op school genoeg hulp en steun,
  (bijvoorbeeld familieleden of pleegouders).      zodat je goed kunt leren.
                                                 • Je krijgt de kans om in je vrije tijd de dingen te
Veiligheid thuis                                   doen die je leuk vindt. Of dingen waar je goed
Ik vind de veiligheid bij mij in huis…             in bent (bijvoorbeeld sport, muziek, toneel,
                                                   scouting of skateboarden).
Hiermee bedoelen we:
• Je voelt je veilig bij jou thuis.              Vrienden
• Er wordt bij jou thuis niet geslagen of        Ik vind het contact met mijn vrienden…
  gevochten.
• Er worden bij jou thuis geen drugs gebruikt.   Hiermee bedoelen we:
• Er wordt bij jou thuis niet gescholden.        • Je doet leuke dingen met je vrienden.
                                                 • Je kunt goed met je vrienden opschieten.
Verzorging                                       • Jouw vrienden begrijpen je.
De verzorging die ik krijg, vind ik…             • Jouw vrienden houden rekening met wie jij
                                                   bent.
Hiermee bedoelen we:
• Je krijgt genoeg te eten en te drinken.        Andere volwassenen
• Je hebt genoeg kleding.                        De hulp die ik van andere volwassenen krijg, vind
• Je krijgt genoeg slaap.                        ik…
• Er is een dokter wanneer je die nodig hebt.
                                                 Hiermee bedoelen we:
                                                 • Behalve je ouders of opvoeders zijn er andere



                                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>  mensen die jou helpen. Bijvoorbeeld andere          • Je krijgt dezelfde kansen als andere kinderen.
  familie, buren of leraren.                          • Je kunt alleen zijn wanneer jij dat wilt
• Als je vragen hebt of extra hulp nodig hebt,          (bijvoorbeeld op jouw kamer).
  kun je bij familieleden, buren, leraren of andere   • Jouw ouders, opvoeders of anderen, lezen niet
  mensen terecht.                                       zomaar mee met je WhatsApp-gesprekken,
• Je zit bij een (sport)club of vereniging.             e-mails of brieven.

Voorbeeld andere volwassenen
Het goede voorbeeld dat ik krijg van mensen die       Veiligheid buurt
ik ken, vind ik…                                      Ik vind de veiligheid bij mij in de buurt…

Hiermee bedoelen we:                                  Hiermee bedoelen we:
• Kinderen en volwassenen die jij kent zorgen         • Je voelt je veilig in jouw buurt.
  goed voor zichzelf en voor anderen.                 • Er is weinig ruzie in de buurt.
• Kinderen en volwassenen die jij kent helpen         • Er wordt niet vaak ingebroken in jouw buurt.
  elkaar graag.                                       • Er worden in jouw buurt geen dingen gedaan
• Kinderen en volwassenen die jij kent                  die niet mogen.
  behandelen elkaar met respect (zijn aardig          • Er hangen geen vervelende mensen of
  voor elkaar).                                         jongeren rond in jouw buurt.
• Kinderen en volwassenen die jij kent hebben
  een goede invloed op je.
                                                      Zekerheid en toekomstperspectief
Respect                                               De rust en zekerheid in mijn leven vind ik…
Ik vind het respect dat ik krijg…
                                                      Hiermee bedoelen we:
Hiermee bedoelen we:                                  • Je gelooft dat jouw leven later goed zal zijn.
• Je wordt niet anders behandeld dan andere           • Je bent niet vaak verhuisd.
  kinderen die jij kent (bijvoorbeeld om je geloof,   • Als er iets verandert dan wordt dat met jou
  om hoe je eruitziet, omdat je arm of rijk bent,       besproken.
  of omdat je een handicap hebt).                     • Je bent niet plotseling van school gewisseld.
• Je hebt het gevoel dat anderen rekening             • Er zijn geen grote dingen gebeurd in je leven
  houden met wie jij bent.                              die je moeilijk of vervelend vond.

                                                                                                         25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage B.
Over het onderzoek

  De kinderen die meededen aan het onderzoek           Colofon
  Voor dit onderzoek is gebruikgemaakt van
  de gegevens uit het onderzoek ‘Als je het ons        De Kinderombudsman
  vraagt’. De data zijn door de Kinderombudsman        Postbus 93122
  verzameld over vijf periodes tussen 2016 en          2509 AC Den Haag
  2024. ‘Als je het ons vraagt’ heeft als doel om      0800-876 54 32 (maandag tot en met
  inzicht te krijgen in hoe het gaat met kinderen in   vrijdag van 12.00 tot 17.00 uur)
  Nederland en waar zij graag verbetering in willen    www.dekinderombudsman.nl
  zien. De deelnemers zijn kinderen van 8 tot 18
  jaar die in Nederland wonen. De deelnemende          Kinderombudsvrouw
  kinderen werden voornamelijk geworven via            Margrite Kalverboer
  online platforms en jeugdorganisaties. Kinderen
  uit het Caribische deel van Nederland en van         Onderzoeker
  wie de ingevulde vragenlijsten niet compleet         Morgan Whittaker
  waren, zijn niet meegenomen in dit onderzoek.        Quincy Krijger
  Uiteindelijk waren er in totaal 9.809 kinderen die
  deelnamen aan dit onderzoek. Hiervan leefden         Hoofd onderzoek
  628 kinderen in armoede, waarvan 140 hun leven       Laura van den Heuvel
  een onvoldoende gaven en 488 hun leven een           Ira van Keulen
  voldoende.
                                                       Auteur
                                                       Morgan Whittaker
                                                       Marit Hopman
                                                       Alexandra de Jong

                                                       24 september 2025
                                                       Rapportnummer: KOM006/2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>