<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                     CONCEPT - VERTROUWELIJK




    MEMO CONDITIONERING
    Kader voor aanpak technische conditionering haven West-Terschelling


    Project         Z036001 Havenwerken Terschelling
    T.a.v.          De heer ing. P.E. Dijkstra, gemeente Terschelling
    Auteur(s)       ing. O. Timmerman, drs. ing. J. Walhout
    Betrokkene      mr. Verheij - voorbereiding 2024
    Datum           25-04-2025
    Status          CONCEPT - VERTROUWELIJK




1   Inleiding


    Gemeente Terschelling werkt aan plannen voor de herontwikkeling van de haven van West-Terschelling. De bestaande

    haveninfrastructuur heeft het einde van haar technische levensduur bereikt. Door intensief gebruik, langdurige slijtage,

    verzakkingen en veroudering verkeren met name de kades in een steeds slechtere staat. Waar voorheen de nadruk lag op

    regulier onderhoud en kleinschalige herstelwerkzaamheden om de haven operationeel te houden, wordt nu gekozen voor

    een bredere aanpak gericht op renovatie en grootschalig herstel.



    De opgave vraagt om een integrale benadering waarbij de (technische) conditionering van het project wordt meegenomen

    in de beoordeling van de ontwerpvarianten. Onder conditionering worden alle benodigde onderzoeken, vergunningen en

    eventuele voorzieningen verstaan die nodig zijn om het werk tot stand te brengen en uit te voeren. Deze nota vormt de

    basis voor het opstellen van een beoordelingskader waarmee toekomstige varianten voor de renovatie en het herstel van

    de haven kunnen worden getoetst op hun beperkingen ten aanzien van de benodigde conditionering of de (negatieve)

    gevolgen voor vergunningen en onderzoeken.



2   Projectconditionering


    Algemeen

    Binnen waterbouwkundige of civieltechnische projecten verwijst ‘conditionering’ naar alle randvoorwaarden, onderzoeken,

    vergunningen en voorbereidende maatregelen die noodzakelijk zijn om de uitvoering van een project juridisch, technisch

    en praktisch mogelijk te maken. In het kader van deze nota betekent dit concreet: alle zaken die voorafgaand aan of tijdens

    de ontwerpfase inzichtelijk moeten zijn om de renovatie of het herstel van de haven zonder stagnatie, hinder of overlast

    en binnen de wet- en regelgeving te kunnen realiseren. De conditionering bestaat uit verschillende categorieën die elkaar

    kunnen beïnvloeden. Hieronder worden de meest relevante onderdelen uiteengezet:


    •    Technische onderzoeken: denk hierbij aan bodemonderzoeken, funderingsonderzoek, milieukundige verkenningen

         en hydrologische studies. Deze onderzoeken geven inzicht in de fysieke gesteldheid van het projectgebied en zijn

         noodzakelijk om risico’s te beheersen.




    250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 1 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




•    Vergunningen en meldingen: voor veel activiteiten zijn wettelijke vergunningen, ontheffingen of besluiten vereist.

     Daarnaast kunnen meldingen volstaan voor minder ingrijpende werkzaamheden.


•    Fysieke voorzieningen: voor het mogelijk maken van werkzaamheden kunnen tijdelijke of permanente voorzieningen

     nodig zijn, zoals bouwwegen, pontons, damwanden of verleggingsmaatregelen voor kabels en leidingen.


•    Stakeholderafstemming: de conditionering omvat de afstemming met bevoegde gezagen, eigenaren, nutsbedrijven

     en stakeholders, wat van invloed is op het verkrijgen van vergunningen of het realiseren van voorzieningen.


•    Juridisch-planologische aspecten: ruimtelijke bestemmingen, functietoekenningen en beleidsregels kunnen

     randvoorwaarden stellen aan het ontwerp. In sommige gevallen is een herziening van een omgevingsplan vereist.



Relatie tot ontwerp en uitvoering

Beperkt dwarsprofiel en bottleneck

De Willem Barentszkade en de aangrenzende toegangsgeul zijn een essentiële schakel voor de bereikbaarheid van zowel

West-Terschelling als de rest van het eiland. Alle maatgevende logistieke bewegingen, waaronder passagiersstromen,

goederenvervoer, autoverkeer, scheepvaart, gas, water, elektra, data en brandstof, zijn geconcentreerd binnen een beperkt

dwarsprofiel. Het betreft een unieke situatie, aangezien binnen het beperkte dwarsprofiel bewoning, recreatie, transport

en industriële activiteiten plaatsvinden. Elke ingreep binnen dit gebied raakt de belangen van uiteenlopende gebruikers en

stakeholders, variërend van direct omwonenden tot alle inwoners van Terschelling.



Maatschappelijke kosten vs. bouwkosten

Het is te verwachten dat het herstel en de renovatie van de kades invloed zullen voor het gebruik van terreinen, trottoirs

en wegen. Dit kan de bereikbaarheid van het eiland tijdelijk ernstig beperken, ook omdat alternatieve omleidingsroutes

zeer beperkt mogelijk zijn. Daarnaast wordt het plangebied volledig omgeven door beperkingen die voortvloeien uit

natuurbeschermingsregels (Natura 2000-gebied). Aangezien West-Terschelling de belangrijkste toegangspoort vormt voor

goederen, verkeer en passagiers, heeft elke verstoring direct impact op de leefbaarheid, economie en logistieke keten van

het hele eiland. Langdurige hinder en overlast leiden per saldo tot hogere maatschappelijke kosten dan wanneer het herstel

en de renovatie van de haven en kades op een minder kritieke locatie zou plaatsvinden. De mate van hinder spelen daarmee

een bepalende rol in de totale kosten-batenafweging. De bouwkosten en maatschappelijke kosten van het project worden

dan ook in hoofdzaak niet bepaald door het ontwerp zelf, maar door de mate waarin de fysieke bouwwerkzaamheden slim,

efficiënt en met minimale verstoring van de omgeving worden uitgevoerd. Het is daarom cruciaal om in een vroeg stadium

inzichtelijk te maken welke beperkingen voortvloeien uit conditionering, raakvlakken en participatie met de omgeving voor

elke ontwerpvariant, en deze systematisch mee te nemen in de afweging van alternatieven.



Projectonzekerheden minimaliseren

Door de conditionering in deze beginfase al voor te bereiden wordt grip gehouden op de randvoorwaarden die voortkomen

uit eisen van bevoegd gezag, de eventuele belangen van stakeholders en aspecten uit wet- en regelgeving. Projectmatig

gezien voorkomt dit vertragingen en faalkosten doordat vergunningen, onderzoeken en procedures tijdig en voor het

ontwerp- en uitvoeringstraject worden gestart. Door vroegtijdig de conditionering op te pakken, word regie gehouden op

kwaliteit, planning en risicobeheersing. Pas wanneer de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van het voorkeursalternatief

voldoende is onderbouwd, wordt het werk aanbesteed. Dit leidt tot een helderder en concreter aanbestedingsdossier,




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                      PAGINA 2 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                     CONCEPT - VERTROUWELIJK




    waardoor marktpartijen met minder onzekerheden en risico’s inschrijven en scherpere, beter onderbouwde aanbiedingen

    kunnen doen. Hierdoor kan het project goedkoper tot stand worden gebracht.



    Door de conditionering in een vroeg stadium op te pakken, kan ook tijdig worden afgestemd met het bevoegd gezag en

    stakeholders, zoals omwonenden, ondernemers of hulpdiensten. Participatie en belangenafweging kunnen daardoor

    integraal worden meegenomen in het ontwerp, bijvoorbeeld als het gaat om bereikbaarheid, omleidingsroutes of het

    beperken van hinder. Deze aspecten hebben vaak een directe invloed op de uitvoeringswijze en daarmee op de kosten.

    Wanneer dergelijke eisen pas na aanbesteding tot wijzigingen leiden, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn: het aanpassen

    van de scope, extra uitvoeringsmaatregelen en meerkosten voor de aannemer. Door vooraf duidelijkheid te scheppen

    worden verrassingen tijdens de uitvoering geminimaliseerd en worden onvoorziene kosten voorkomen.



    Juridisch en beleidsmatig kader

    De conditionering van een waterbouwkundig project wordt sterk bepaald door het juridische en beleidsmatige kader.

    Onder de Omgevingswet (vanaf 2024) vallen alle vergunningen voor bouwen, graven, milieubelastende activiteiten en

    werkzaamheden met invloed op flora, fauna en waterbeheer. Daarnaast kunnen de Erfgoedwet en Monumentenwet

    aanvullende eisen opleggen wanneer cultuurhistorische of archeologische waarden in het gebied aanwezig zijn. Ook

    regionale en gemeentelijke beleidskaders, zoals havenreglementen, ruimtelijke visies en verkeersplannen, spelen een

    belangrijke rol bij de ruimtelijke inpassing en uitvoeringsmogelijkheden van het project.




3   Raakvlakmanagement


    Raakvlakken zijn de punten waar het project in contact komt met andere projecten, disciplines of externe partijen, zoals

    nutsbedrijven of infrastructuur van omliggende percelen. Deze raakvlakken moeten goed worden afgestemd om conflicten,

    vertragingen of dubbele werkzaamheden te voorkomen. Fysieke belemmeringen zijn obstakels binnen of nabij het

    bouwterrein (bijv. bebouwing, kabels en leidingen of bomen) die de uitvoering kunnen hinderen. Voor de conditionering

    van het project zijn onder meer de onderstaande raakvlakken en raakvlakprojecten relevant:


    •    Consolidatie van de havens (gemeentelijke haven en passantenhaven) in Stichting Waddenhaven Terschelling;

    •    Lopende werkzaamheden Rijkswaterstaat aan het concessiegebied (veerhaventerrein / inrichting)

    •    Europese aanbesteding Waddenconcessie (toekomstige rederij voor instandhouding veerverbinding);

    •    Herontwikkeling en herbestemming Tonnenloods;

    •    Optimalisatie parkeerbeleid West-Terschelling;

    •    Modernisering en verduurzaming buitenverlichting West-Terschelling;

    •    Verduurzaming door middel van warmtenet / uitwisseling West-Terschelling;

    •    Werkzaamheden en herinrichting Torenstaat (winkelstraat);

    •    Reguliere werkzaamheden, beheer, onderhoud en inspectie riolering;

    •    Regulier onderhoud K&L door netbeheerders.




    250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 3 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                     CONCEPT - VERTROUWELIJK




4   Gebiedsinventarisatie


    Algemeen

    Een succesvolle voorbereiding en uitvoering van infrastructurele projecten begint met een gedegen inzicht in het

    projectgebied. Dit hoofdstuk beschrijft de gebiedsinventarisatie en conditioneringsopgaven die relevant zijn voor de

    renovatie en vervanging van de haven en kades op West-Terschelling. Onder gebiedsinventarisatie verstaan we het in kaart

    brengen van de ruimtelijke, technische, juridische en omgevingsaspecten binnen het plangebied. Denk hierbij aan

    bodemgesteldheid, aanwezige kabels en leidingen, ecologische waarden en ruimtelijk beleid. Deze informatie is cruciaal

    om te bepalen welke beperkingen en kansen het gebied biedt voor de geplande werkzaamheden.



    Omgevingsplan

    Het omgevingsplan van de gemeente Terschelling is in werking getreden op 1 januari 2024 en vormt sindsdien het juridisch

    kader voor de fysieke leefomgeving binnen de gemeente. De meest recente wijziging van het plan dateert van 29 mei 2024,

    waarmee aanpassingen in regels of bestemmingen zijn doorgevoerd.



    Kadastrale eigendommen

    Het plangebied - met haar diverse havens, kades en vaargebieden - is grotendeels in eigendom van gemeente Terschelling

    (roze weergegeven). Ter plaatse van enkele elektravoorzieningen op de Willem Barentszkade is er sprake van ‘recht van

    opstal’ (rood weergegeven). Relevant voor eventuele geotechnische en nautische activiteiten zijn de gebieden die in handen

    zijn van het Rijk (blauw weergegeven). De eigendommen van de andere belendende percelen langs de Willem Barentszkade

    zijn om de onderstaande kaart vanwege de privacy niet weergegeven (onder meer wit weergegeven).




    Figuur 1. Kadastrale demarcatie (Kadaster, 2025)




    250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                      PAGINA 4 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Waterkeringen

Het plangebied ligt buitendijks. Er bevinden zich in het plangebied geen formele (primaire) waterkeringen.




Figuur 2. Legger primaire waterkeringen (Wetterskip Fryslân, 2025)




 Figuur 3. Legger Rijkswaterstaatswerken (RWS, 2025)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                     PAGINA 5 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Waterbeheer

Oppervlaktewaterlichamen

Het plangebied valt doordat het buitendijks is gelegen niet binnen het beheergebied van Wetterskip Fryslân, maar binnen

het beheergebied van Rijkswaterstaat. Er zijn geen formele oppervlaktewaterlichamen gedefinieerd (buitendijks).



Waterverordening, peilbesluiten en overstromingsrisico’s

Voor het gebied is geen formeel waterbeheer, zoals vastgesteld door Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân, omdat deze

buitendijks is gelegen. Wetterskip Fryslân heeft geen peilbesluiten vastgesteld.




Figuur 4. Peilbesluiten (Wetterskip Fryslân, 2025)




Bodemkwaliteit

De chemische bodemkwaliteit van de bovengrond in het plangebied (0 tot 0,5 m onder maaiveld) is geclassificeerd als

“Industrie”, met een toepassingseis “Wonen”. Er bevinden zich diverse locaties die in het verleden onderzocht zijn op

vervuiling. Deze locaties hebben de classificatie niet ernstig, licht tot matig verontreinigd of ernstig verontreinigd. Het

terrein van de Werkhaven is geclassificeerd als vervuild met een urgentie voor sanering (klasse: potentieel spoed vanwege

benzine-service station). Voor het Tonnenterrein is de urgentie niet bepaald, maar de vervuiling is ernstig (vanwege

vroegere metaaloppervlaktebehandeling).




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 6 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Figuur 5. Lokale chemische bodemkwaliteit (Provincie Fryslân, 2025)



Er geldt een mogelijke saneringsactiviteit voor het terrein van de Werkhaven:




Figuur 6. Saneringen (Bodemloket, 2025)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING        PAGINA 7 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Nautische inrichting

Algemeen

De nautische inrichting van het plangebied omvat één waterweg met aangrenzende haven(gebieden). De haven kent

diverse kadeconstructies, ligplaatsen en (houten) steigerconstructies. De toegang is getijdegebonden en er is beperkte

manoeuvreerruimte. Diverse scheepvaartmarkering en lichtopstanden markeren de vaargeul.




Figuur 7. Nautische kaart (GPS Nautical Charts, 2025)


Scheepvaartklasse(s)
De vaarweg is geclassificeerd als:


•    Route                        : Havens van Terschelling, gelegen aan Schuitengat en Oosterom

•    Routecode                    : 403f

•    Algemeen                     : “Schippersgracht”

•    Naam                         : “Havens van Terschelling”

•    Scheepvaartcategorie         : IV

•    Scheepvaartklasse            : ViN(18390)



Maximaal toegestane afmetingen

In de gehele haven zijn de volgende restricties van toepassing:


•    Breedte       : 12,0 meter

•    Diepte        : 3,4 meter

•    Hoogte        :-

•    Lengte        : 85,0 meter




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                   PAGINA 8 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Figuur 8. Overzicht scheepvaartroutes (Vaarweginformatie, 2025)




Figuur 10. Nautische voorzieningen noordzijde haven Terschelling (Vaarweginformatie, 2024)




Figuur 9. Nautische voorzieningen zuidzijde haven Terschelling (Vaarweginformatie, 2024)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                     PAGINA 9 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Cultuurhistorische waarden

Cultuurhistorie gaat over het historisch menselijk handelen en ingrijpen in de omgeving. Op West-Terschelling bevinden

zich diverse Rijksmonumenten. Het gebied kent geen beschermd stads- of dorpsgezicht.




Figuur 11. Cultuurhistorische objecten (Provincie Fryslân, 2025)



Rijksmonumenten grenzend aan Willem Barentszkade:


•    Willem Barentszkade 41: het reddingsstation is in 1824 op Terschelling opgericht. Het REDDINGSBOOTHUIS is in

     1904 gebouwd in Chalet-stijl. Het stond oorspronkelijk in het water van De Kom bij de haven. Na de in gebruikneming

     van de motorreddingsboot "Brandaris" is het oude onderkomen niet meer nodig, en is het verplaatst en in gebruik

     genomen door de duikersvereniging van het eiland. Het gebouw staat nu langs de kade en is naar het zuiden gericht.

     Soort: scheepvaartgebouw


     Het reddingsboothuis is van cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

     - vanwege de esthetische kwaliteit van het ontwerp;

     - vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek;

     - vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en deels van het interieur;

     - vanwege de plaats in de geschiedenis van de scheepvaart en het reddingsbootwezen;

     - vanwege de typologische zeldzaamheid, als bouwwerk typerend voor de kuststreken.




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                    PAGINA 10 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




•    Willem Barentszkade 25: de drie, voor het pand Willem Barentszkade 25 geplaatste, stoepstenen, waarvan een met

     jaartal 1611. Soort: Losse objecten, ed. (grensafbakening)



•    Torenstraat 2: het WACHTLOKAAL ten behoeve van de schippersvereniging "Het Wakend Oog", tegenwoordig

     koffiehuis, staat aan de kade van de haven van Terschelling, op de hoek met de Torenstraat die vanaf de kade naar

     het noordwesten loopt. De ingang bevindt zich in de kopgevel op deze straathoek. "Het Wakend Oog" stamt uit 1882

     toen het, blijkens één van de vele gevelstenen, werd opgericht door oud-burgemeester G.J.E. Eschauzier, ter

     herinnering aan de Terschellinger Noordpoolvaarder Willem Barendtsz. Het pand is een ontwerp van architect M.

     Daalder te Den Helder in eclectische stijl met enkele Neo-Renaissance elementen, hetgeen kenmerkend is ook voor

     het overige werk van deze architect op Terschelling, zoals de N.H.-kerk te Midsland. Het pand is in 1991 zorgvuldig

     gerestaureerd, gemoderniseerd en inwendig aangepast aan de functie van horecagelegenheid, echter met behoud

     van een aantal interieurelementen. Twee windschermen aan de voorgevel zijn nieuw en vallen buiten de bescherming

     van rijkswege. Soort: wachtlokaal


     Het voormalig wachtlokaal is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:

     - als bijzondere uitdrukking van de rol van scheepvaart en haven voor het eiland Terschelling;

     - als typerend voorbeeld binnen het oeuvre van de ontwerper, N.J. Daalder;

     - vanwege de architectonische detaillering met de scheepvaartverwante ornamentiek;

     - vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het exterieur;

     - vanwege de ligging die de overgang van haven naar dorpskom mede vormgeeft en markeert;

     - vanwege de zeldzaamheid van gebouwen met deze functie.


•    Commandeurstraat 1: aardig gelegen hoekpand aan de haven, 1859 gesticht blijkens eerste steen. Aan de

     Commandeurstraat ingezwenkte afgeknotte gevel, aan de havenzijde erker en zijtuin met geboomte. Soort: Woonhuis.




Figuur 12. Karakteristieke bouwwerken en bijzondere objecten (Provincie Fryslân, 2025)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                    PAGINA 11 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Karakteristieke en bijzondere objecten grenzend aan de Willem Barentszkade:


•    Willem Barentszkade 41A         : boeienterrein, karakteristiek bouwwerk

•    Willem Barentszkade 28          : woonhuis uit ca. 1933, jongere bouwkunst 1850-1940

•    Willem Barentszkade 22-23       : kantoorgebouw uit ca. 1870, karakteristiek bouwwerk

•    Havenstraat 6                   : woonhuis uit ca. 1935, jongere bouwkunst 1850-1940



Archeologische waarden

Er is geen archeologische waarde dan wel verwachtingswaarde bekend voor het plangebied. Er is geen archeologisch

onderzoek noodzakelijk. Een deel van het stedelijk gebied van West-Terschelling, wat grenst aan het plangebied, bevat

mogelijk waardevolle archeologische resten uit de periode bronstijd en later (rode kleur). Vaak zijn deze gebieden in het

bestemmingsplan opgenomen als ‘archeologisch waardevol gebied'. Het gebied is geclassificeerd als ‘IJzertijd-

middeleeuwen: streven naar behoud”.




Figuur 13. Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (Provincie Fryslân, 2025)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                     PAGINA 12 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Natuur, flora en fauna

Natura 2000

Het plangebied is gelegen tussen Natura 2000-gebieden, te weten “Duinen Terschelling” en de “Waddenzee”. Een Natura-

2000 gebied is aangewezen onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn t.b.v. de waarborging van de Europese biodiversiteit.

Binnen een Natura 2000 gebied hebben specifieke soorten en habitattypen hebben een beschermde status. Ook zijn er

eisen voor de beperking van stikstofdepositie om de ecologische integriteit te waarborgen.




Figuur 14. Natura-2000 gebieden (Natura2000, 2024)



Natura 2000: de Plaat

De Plaat of het Oostelijk Ras, welke grenst aan de baai van West-Terschelling, heeft naast haar natuurwaarde ook een

belangrijke functie voor waterberging en waterhuishouding. Natuurontwikkeling vindt in dit gebied plaats door het

natuurlijke proces van eb en vloed (organisch). De Plaat vormt een integraal onderdeel van het wadden-ecosysteem en

fungeert als voedselgebied en rustplaats voor diverse wadvogels, zoal behoorlijke aantallen scholeksters en rosse grutto’s.



Het Natura 2000-gebied van de Plaat omvat zowel de wadplaat als de “omgeven dam”. Daardoor zijn ook de “waterkering,

waterberging en havendammen” langs de Plaat als “natuur” aangemerkt. De Natura 2000-regelgeving stelt niet expliciet dat

civieltechnische kunstwerken als natuur kunnen worden beschouwd, omdat zij zich primair richt op de bescherming van

natuurlijke habitats en soorten; de integratie van ecologische functies in kunstmatige of civieltechnische structuren vloeit

voort uit een bredere toepassing van natuurinclusief ontwerpen door nationale / lokale overheden en waterbeheerders.

Dat de dam, als civiel kunstwerk, worden gezien als natuur volgt uit de gebiedsaanduiding.




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 13 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




(Beschermde) bomen

Er bevinden zich in het plangebied meerdere monumentale houtopstanden of bomen. Er is een boomverordening van

toepassing. De volgende beschermde bomen bevinden zich nabij de Willem Barentszkade:


•    Willem Barentszkade 19a         : paardenkastanjeboom, voortuin (boomnummer 136)

•    Willem Barentszkade 37          : appel/peerboom, achtertuin (boomnummer 148)

•    Willem Barentszkade 1           : moerbeiboom, achtertuin (boomnummer 153)



In het kader van het project is met name de bescherming van de witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum) t.h.v. de

Willem Barentszkade 19a relevant. De boom is gesitueerd ter hoogte van VVV Terschelling. Onderzoek in 2017 heeft

uitgewezen dat de boom een hoogte heeft van ca. 15 meter en een stamomtrek heeft van 3,80 meter. De boom zou zijn

aangeplant zijn omstreeks 1910 en is bijgevolg ongeveer 115 jaar oud.




Figuur 15. Bomenkaart (Groeninzicht, 2024)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                   PAGINA 14 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Kabels en leidingen

Er bevinden zich in het plangebied verschillende kabels en leidingen. De kabels en leidingen betreffen riolering, gas, water,

licht en dataverbindingen. De gasleidingen, rioleringen en huisaansluitingen liggen direct voor de gevels van de woningen.




Figuur 16. Kabels en leidingen (KLIC-oriëntatiemelding Kadaster, 2024)




Ontplofbare oorlogsresten

Bij werkzaamheden is het noodzakelijk om rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van onontplofte

oorlogsresten (OO), waarvoor een vooronderzoek en eventueel opsporingsmaatregelen verplicht kunnen zijn.




Figuur 17. Zone vooronderzoek en opsporing ontplofbare oorlogsresten (VEO Bommenkaart, 2025)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                        PAGINA 15 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Overzicht uitgevoerde onderzoeken

In het kader van de conditionering zijn in het verleden een aantal onderzoeken uitgevoerd die benodigd zijn voor de

conditionering. Deze onderzoeken vormen een essentiële basis voor de verdere ontwerpkeuzes en vergunningsaanvragen.

Verdere verdieping of aanvullende onderzoeken kunnen in een latere fase noodzakelijk blijken. Dit is ook afhankelijk van

de uitwerking van de varianten en de uiteindelijke vaststelling van de voorkeursvariant. Het overzicht van de uitgevoerde,

beschikbare onderzoeken is als volgt:



 Doel van het onderzoek                        Type onderzoek                   Jaar        Organisatie

                                               Geotechnisch onderzoek,
 Bodemgesteldheid                                                               2021         Koops Grondmechanica
                                               sonderingen
                                               Geotechnisch onderzoek,
 Bodemgesteldheid peilbuizen                                                    2023         Koops Grondmechanica
                                               boringen
                                               Verkennend milieukundig
 Milieukundige kwaliteit bodem                                                  2023         Koops Grondmechanica
                                               (asbest) bodemonderzoek
                                               Verkennend milieukundig
 Milieukundige kwaliteit bodem                                                  2023         Koops Grondmechanica
                                               (asbest) en funderingsond.

 Stikstofdepositie uitvoering (vervallen)      AERIUS-berekening                2023                  Interra


 Vergunningeninventarisatie (vervallen)        Vergunningenscan                 2023                  Stibbe


 Ecologische beoordeling, flora en fauna       Ecologisch onderzoek             2023          Altenburg & Wymenga



De beschikbare meetkundige onderzoeken, metingen en inspecties betreffen:


 Doel van het onderzoek                        Type onderzoek                   Jaar               Organisatie

 Actuele hoogtes waterbodem                    Bathymetrische survey           diverse        Gemeente Terschelling

 Terreinhoogte                                 Drone/GPS                        2021                   BDM

 Actuele hoogte terrein / nulmeting            3D laserscanning                 2024               Walhout Civil

 Deformatie kadeterrein                        Monitoring                       2024                   BDM

 Conditie kademuren en constructies            Schouw                        2024, 2025            Walhout Civil

 Conditie kademuren en constructies            Inspecties                    2017, 2024        Adonin, Walhout Civil

 Conditie damwanden                            Diktemetingen (indicatief)    2017, 2024        Adonin, Walhout Civil

 Conditie damwanden (onderwater)               ROV-inspectie (foto’s)           2024               Walhout Civil

 Historische waterstanden                      Meting en opname                diverse        Gemeente Terschelling

 Verkeersmetingen                              Frequentie / telling             2022          Gemeente Terschelling

 Inventarisatie elementenverharding            Inspectie en meting              2021          Gemeente Terschelling

 Inventarisatie parkeerplekken                 Inspectie en telling             2022          Gemeente Terschelling




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                        PAGINA 16 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                      CONCEPT - VERTROUWELIJK




5   Verkenning benodigde vergunningen


    Algemeen

    Voor de voorbereiding en realisatie van de renovatie en vervanging van de haven en kades op West-Terschelling is een

    zorgvuldige analyse van de vereiste vergunningen en meldingen essentieel. Onder ‘vergunningen’ wordt verstaan: alle

    benodigde (wettelijke) vergunningen, meldingen, ontheffingen, besluiten, toestemmingen of het verkrijgen van rechten. In

    dit hoofdstuk is een eerste verkenning opgenomen van de te verwachten vergunningstrajecten op basis van de huidige

    wet- en regelgeving onder de Omgevingswet (vanaf 1 januari 2024). Deze inventarisatie dient als handvat voor het verdere

    projectmanagement en beleidsmatige afstemming. Het geeft inzicht in de te betrekken bevoegde gezagen, de aard van de

    vergunningsplichten en de verwachte doorlooptijden. Tegelijkertijd geldt nadrukkelijk dat het hier om een voorlopige

    inschatting gaat. In de nadere uitwerking van het project (ontwerp, locatiekeuzes, fasering) moeten de vergunningseisen

    per activiteit definitief worden vastgesteld, in afstemming met betrokken overheden en bevoegde gezag.



    Voorlopige vergunningeninventarisatie

    Onderstaande vergunningen en meldingen zijn naar verwachting relevant voor dit project. Let op: dit overzicht is indicatief

    en niet-uitputtend; de definitieve vergunningsbehoefte dient in de verdere projectuitwerking te worden vastgesteld. De

    varianten bepalen in een grote mate de benodigde vergunningen.


     Onderdeel                       Activiteit                         Bevoegd gezag                Indicatie doorlooptijd

     Omgevingsvergunning:            Vervanging van kades,              Gemeente Terschelling        8-14 weken
     bouwen en slopen                damwanden en andere
                                     havenconstructies
     Omgevingsvergunning:            Graven, ophogen gronden,           Gemeente Terschelling        8-14 weken
     aanlegactiviteit                aanbrengen verhard
                                     oppervlak, ed.
     Omgevingsvergunning:            Werkzaamheden in of nabij          Gemeente Terschelling,       8-14 weken
     wateractiviteiten               waterkering en vaarwegen           Rijkswaterstaat


     Omgevingsvergunning:            Onttrekking en lozing grond-       Gemeente Terschelling,       8-14 weken
     onttrekking en lozing           en/lof oppervlaktewater            Rijkswaterstaat
     oppervlaktewater
     Omgevingsvergunning:            Baggerwerkzaamheden,               Rijkswaterstaat, FUMO        8-14 weken
     milieubelastende                lozing, opslag
     activiteiten
     Omgevingsvergunning:            Grondverzet in archeologisch       Gemeente Terschelling        4-8 weken, afhankelijk
     archeologische vergunning       waardevol gebied                                                van onderzoeksplicht
     of melding
     Bouwmelding en                  Start bouwwerkzaamheden            Gemeente Terschelling        4 weken
     gereedmelding                   en gereedmelding (feitelijke
     bouwactiviteit                  ingebruikname) bouwwerk
     Melding slopen                  Bouwwerk of gedeelte ervan         Gemeente Terschelling        4 weken
                                     slopen




    250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 17 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




 Melding opslaan van grond       Graven, opslaan, sanering en       Gemeente Terschelling       4 weken
 of baggerspecie                 milieubelastende activiteit


 Melding milieubelastende        Kleinere milieubelastende          FUMO                        N.t.b.
 activiteit                      activiteit
 Melding tijdelijke              Afsluitingen, omleidingen,         Gemeente Terschelling       2-4 weken
 verkeersmaatregelen             verkeersmaatregelen


 Verkeersbesluit                 Plaatsen of verwijderen van        Gemeente Terschelling       8-14 weken
                                 verkeerstekens, ed.


 Verkeersmaatregelen             Plaatsen of verwijderen van        Gemeente Terschelling,      N.t.b.
 scheepvaart                     scheepvaarmarkeringen, ed.         Rijkswaterstaat


 Toestemming nautische           Werken met of in de nabijheid      Rijkswaterstaat             N.t.b.
 veiligheid                      van nautisch vaargebied


 Instemmingsbesluit of           Activiteiten met of van kabels     Gemeente Terschelling       8-14 weken
 vergunning K&L                  of leidingen


 Instemmingsbesluit of           Activiteiten met of van kabels     Kabel en leidingeigenaren   N.t.b.
 vergunning K&L                  of leidingen


 Wibon-melding                   Graafwerkzaamheden nabij           Kadaster                    2-20 dagen voor start
                                 kabels en leidingen                                            werkzaamheden




De volgende vergunningen zijn mogelijk ook van toepassing (niet-uitputtend):


 Onderdeel                       Activiteit                         Bevoegd gezag               Indicatie doorlooptijd

 Wijziging omgevingsplan         Uitvoering pas niet binnen de      Gemeente Terschelling       Ontwerpbesluit, max. 6
                                 geldende bestemmingen                                          maanden
 Buitenplanse                    Uitvoering pas niet binnen het     Gemeente Terschelling       8 weken of 6 maanden
 omgevingsactiviteit             geldende omgevingsplan                                         behandeltermijn
 Melding saneren van             Sanering en milieubelastende       Gemeente Terschelling       4 weken
 bodem                           activiteit
 Melding asbest                  Sanering van asbesthoudende        Gemeente Terschelling       4 weken
                                 stoffen of bodem
 Omgevingsvergunning:            Ontgrondingen                      Gepunteerde Staten, FUMO    8-14 weken
 ontgrondingsactiviteit
 Omgevingsvergunning:            Risico op aanwezigheid             Gemeente Terschelling       N.t.b.
 ontplofbare oorlogsresten       ontplofbare oorlogsresten
 Omgevingsvergunning:            Effecten op Natura 2000-           Provincie Fryslân           26-32 weken (incl.
 Natura 2000-activiteiten        gebied Waddenzee                                               ecologische toets)
 Omgevingsvergunning:            Mogelijke gevolgen flora en        Provincie Fryslân           14-26 weken (incl.
 Flora en fauna-activiteit       fauna (soortenbescherming)                                     ecologische toets)




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                     PAGINA 18 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                     CONCEPT - VERTROUWELIJK




6   Randvoorwaarden en uitgangspunten


    Algemeen

    De randvoorwaarden en uitgangspunten vormen de basis voor het opstellen van een beoordelingskader waarmee de

    toekomstige varianten voor de renovatie en het herstel van de waterkeringen kunnen worden getoetst op hun impact op

    de benodigde conditionerende maatregelen, onderzoeken, vergunningen of voorzieningen. De relevante randvoorwaarden

    en uitgangspunten voor het verkrijgen van vergunningen zijn opgehaald tijdens diverse gesprekken met bevoegd gezag.

    Het betreft een voorlopig overzicht met de stand van zaken.



    De Staat / Rijkswaterstaat

    Concessiegebied

    Het Veerhavenplein in Terschelling vormt een cruciale schakel in de bereikbaarheid en toeristische infrastructuur van het

    eiland. Als onderdeel van het concessiegebied voor de veerdienst is het plein niet alleen een logistiek knooppunt voor

    passagiersvervoer, maar ook essentieel voor de aan- en afvoer van goederen. Bij geplande bouwwerkzaamheden in dit

    gebied is conditionering van groot belang om de continuïteit van deze functies te waarborgen. Dit houdt onder andere in

    dat er maatregelen worden genomen om de impact op toeristenstromen en logistieke processen te minimaliseren. Mogelijk

    dienen aanvullende bestuurlijke, juridische en/of gebruiksafspraken te worden gemaakt met het Rijk omtrent het tijdelijk

    of definitieve gebruik van terreinen, infrastructurele of nautische voorzieningen.



    Huidig renovatieproject

    Rijkswaterstaat is momenteel bezig met de renovatie van de veerhaven, kades en de veerinrichting. De werkzaamheden

    worden naar verwachting medio 2025 afgerond.



    Belendende kades

    De kades van de gemeente aan de Willem Barentszkade en de Werkhaven sluiten aan op de kades van Rijkswaterstaat. In

    de ondergrond kruisen de verankeringssystemen elkaar op en overlappen de geotechnische beïnvloedingszones. Bij het

    herstellen en renoveren van kades dient nadrukkelijk rekening te worden gehouden met de stabiliteit, standzekerheid en

    verankering van de aangrenzende kades. Ongunstige omgevingsbeïnvloeding door funderingswerkzaamheden moeten

    geminimaliseerd worden en beheerst blijven. De varianten dienen te worden beschouwd op hun mogelijk negatieve impact

    voor de omgeving en de aangrenzende constructies. Er zijn met Rijkswaterstaat voorbereidende gesprekken uitgevoerd.

    Op basis van de definitieve voorkeursvariant zullen de maatregelen worden vastgesteld.



    Belendende infrastructuur

    Daarnaast grenzen ook de terreinen, bestratingen, leidingen, infrastructurele voorzieningen en (nieuwe) drainagesystemen

    van het concessiegebied Rijkswaterstaat aan die van de gemeente, zowel ter plaatse van de Willem Barentszkade als de

    Werkhaven. De infrastructurele raakvlakken van de varianten dienen te worden afgestemd met Rijkswaterstaat. Met

    betrekking tot de hoogtes van het Veerhavenplein zijn en worden afspraken gemaakt.




    250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                     PAGINA 19 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Activiteiten waterbodem

Rijkswaterstaat is bevoegd gezag met betrekking tot de activiteiten die de waterbodem in het gebied kunnen beïnvloeden,

zoals baggerwerkzaamheden en het toepassen van grond of baggerspecie. Naar verwachting zullen op enkele locaties

verondiepingen en aanvullingen van de waterbodem nodig zijn. Vooralsnog worden er vanuit het perspectief van de

waterbodem geen beperkingen voorzien die invloed hebben op de beoordeling van de varianten.



Nautische veiligheid

Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de nautische veiligheid op de rijksvaarwegen, waaronder de vaargeulen bij

Terschelling. Dit houdt in dat Rijkswaterstaat toeziet op de veilige en vlotte doorvaart, en dat werkzaamheden die de

scheepvaart kunnen beïnvloeden vooraf moeten worden afgestemd en mogelijk aanvullende voorwaarden of goedkeuring

vereisen. Specifiek geldt dat als de vaargeul wordt aangepast er een nautische toetsing dient plaats te vinden.



Provincie Fryslân en FUMO

Ruimtelijke kwaliteit, erfgoed en milieubelangen

De provincie Fryslân is verantwoordelijk voor het beleid voor het behouden en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en

het Friese erfgoed, m.a.w. de landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten op provinciaal niveau. Daarnaast is de

provincie het bevoegd gezag voor het verlenen van omgevingsvergunningen voor Natura 2000-activiteiten. Bij activiteiten

die stikstof uitstoten, zoals bouw- en sloopwerkzaamheden, moet worden aangetoond dat de stikstofdepositie op het

Natura 2000-gebied niet toeneemt. Vooroverleg met de provincie is onderhanden.



Ontgrondingsactiviteiten

Bij het uitvoeren van grootschalige ontgravingen, zoals het verwijderen van meer dan 10.000 m³ bodemmateriaal, is een

vergunning benodigd. De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) is hiervoor – namens de Friese gemeenten,

de provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân - het bevoegd gezag. Er hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden met de

FUMO in het kader van de maximaal toelaatbare ontgrondingen, eventuele vrijstellingen en de benodigde milieukundige

(voor)onderzoeken. De verwachting is dat bepaalde locaties moeten worden gesaneerd en/of dat er aanvullende

maatregelen benodigd zijn. Als algemene randvoorwaarde geldt dat varianten met een geringere hoeveelheid ontgraving

een positieve(re) beoordeling krijgen.



Veiligheidsregio Fryslân

Bereikbaarheid hulp- en calamiteitendiensten

De Veiligheidsregio Fryslân, waaronder Terschelling valt, is verantwoordelijk voor de coördinatie van rampenbestrijding en

crisisbeheersing in de regio. In het kader van het herstel en renovatie van de havens kan de Veiligheidsregio adviseren over

veiligheidsmaatregelen tijdens de werkzaamheden en de definitieve inrichting van het gebied, voor zover het betrekking

heeft op de bereikbaarheid voor hulp- en veiligheidsdiensten. Hoewel de Veiligheidsregio zelf geen vergunningen verleent,

kan hun advies invloed hebben op de voorwaarden van de omgevingsvergunning. Als algemene randvoorwaarde geldt dat

varianten met een lagere impact op hinder, overlast en bereikbaarheid voor hulp- en veiligheidsdiensten een positieve(re)

beoordeling krijgen.




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                          PAGINA 20 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                 CONCEPT - VERTROUWELIJK




Gemeente Terschelling

Ruimtelijke ordening en verkeersveiligheid

De gemeente Terschelling is het bevoegd gezag voor de afgifte van omgevingsvergunningen met betrekking tot ruimtelijke

ordening, impact op archeologie, gemeentelijke monumenten en ontplofbare oorlogsresten. Dit betekent dat de gemeente

toetst of bouw- en herstelplannen passen binnen het omgevingsplan en de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van het

gebied. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor het nemen van verkeersbesluiten, bijv. bij tijdelijke of permanente

wijzigingen in de verkeerssituatie als gevolg van de werkzaamheden. Dit geldt ook voor de nautische veiligheid, voor zover

het gemeentelijke vaar- en havengebied betreft.



(Water)bouwactiviteiten

De gemeente Terschelling treedt eveneens op als bevoegd gezag voor bouwactiviteiten die betrekking hebben op

bouwwerken en waterkeringen in het gebied. De gemeentelijke verantwoordelijkheid omvat de toetsing de bouwtechnische

voorschriften (Bouwbesluit/BBL) en relevante beleidskaders. Daarnaast beoordeelt de gemeente de impact van

bouwactiviteiten op de veiligheid en stabiliteit van lokale waterkeringen. Er zijn geen aanvullende randvoorwaarden of

vergunningseisen ten aanzien van bouwactiviteiten te verwachten.



Vervolgaanpak

In de vervolgfase is het essentieel om per activiteit de daadwerkelijke vergunningsverplichtingen en voorwaarden te toetsen

in overleg met de bevoegde gezagen, waaronder de gemeente Terschelling, Rijkswaterstaat, provincie Fryslân en Fryske

Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO). In het kader van de afwikkeling van de hulp- en calamiteitendiensten, tijdens

de uitvoering van het werk, zal ook de Veiligheidsregio Fryslân worden betrokken. Daarnaast wordt geadviseerd om het

omgevingsplan zorgvuldig te analyseren op planologische beperkingen en de mogelijke noodzaak voor een buitenplanse

omgevingsplanactiviteit. Gesprekken met bevoegd gezag zijn momenteel onderhanden. Voor het eventueel aanpakken,

beschermen en/of verleggen van kabels, leidingen (gas, water, elektra en data), riolering en vloeistofleidingen (brandstof)

lopen momenteel gesprekken met betrokken net-, kabel- en leidingbeheerders, eigenaren en gebruikers.




250425 Z036001-TNO-011-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - MEMO CONDITIONERING                                       PAGINA 21 / 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>