<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Antennebeleid gemeente
   Weststellingwerf

        Ontwerp
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1     Inleiding..................................................................................................................................... 3
2     De antenne-installatie............................................................................................................... 6
    2.1       Definitie aantenne-installatie........................................................................................................... 6
    2.2       Communicatienetwerken................................................................................................................. 7
3     Wet- en regelgeving.................................................................................................................. 8
    3.1       Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens................................................... 8
    3.2       Nationaal antennebeleid .................................................................................................................. 8
    3.3       Telecommunicatiewet ..................................................................................................................... 9
    3.4       Wet ruimtelijke ordening............................................................................................................... 10
    3.5       Wabo ............................................................................................................................................. 10
    3.6       Milieuwetgeving............................................................................................................................ 12
    3.7       Antenneconvenant......................................................................................................................... 13
    3.8       Provinciaal beleid.......................................................................................................................... 15
4     Antenne-installaties en gezondheid....................................................................................... 16
    4.1       Gezondheidseffecten ..................................................................................................................... 16
    4.2       Blootstellinglimieten ..................................................................................................................... 17
    4.3       Onderzoek ..................................................................................................................................... 17
    4.4       Conclusie....................................................................................................................................... 18
5     Gemeentelijk antennebeleid .................................................................................................. 19
    5.1       Belangen........................................................................................................................................ 19
    5.2       Huidige situatie ............................................................................................................................. 20
    5.3       Algemene beleidsuitgangspunten.................................................................................................. 20
    5.4       Gebiedspecifiek plaatsingsbeleid .................................................................................................. 21
    5.5       Overige.......................................................................................................................................... 25
6     Communicatie......................................................................................................................... 27
7     Literatuur................................................................................................................................ 29
Bijlage 1          Definities.................................................................................................................... 30
Bijlage 2         Overzicht antenne-installaties binnen gemeente Weststellingwerf....................... 32
Bijlage 3         Soorten antennetoepassingen ................................................................................... 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1 Inleiding

Mobiele communicatie heeft de afgelopen jaren een enorm snelle groei doorgemaakt.
Draadloze toepassingen zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven.
Telefoon, internet en e-mail zijn van wezenlijk belang voor het functioneren van onze huidige
samenleving. Ook in het bedrijfsleven zien we een toenemend gebruik van mobiele
toepassingen. Computernetwerken die verbonden zijn via WiFi, draadloze camera’s die
panden en bedrijfsterreinen beveiligen, elektronisch betalingsverkeer, medische apparatuur in
ziekenhuizen, etc.
Door zowel burgers als bedrijven wordt een groot belang gehecht aan een ruime beschikbaar-
heid en goede toegankelijkheid van mobiele communicatie. Naast dit algemene belang is er
ook een groot maatschappelijk belang, zoals de bereikbaarheid van de hulpdiensten. Een goed
functionerend en betrouwbaar netwerk wordt dan ook steeds belangrijker waarbij Telecom
steeds meer vergelijkbaar is met een vitale infrastructuur zoals bijvoorbeeld de energievoor-
ziening.
Aanbieders van (mobiele) telefonie, elektronisch dataverkeer en internet (kortweg mobiele
telecommunicatie genoemd) hebben de wettelijke plicht om te zorgen voor de continuïteit van
hun diensten en netwerken. Om in de nabije toekomst een volledige en betrouwbare dekking
voor heel Nederland te realiseren, moeten ook in Weststellingwerf meer opstelpunten voor
antenne-installaties komen.

In veel gevallen kunnen antenne-installaties omgevingsvergunningvrij worden geplaatst
doordat ze bijvoorbeeld op bestaande bouwwerken worden geplaatst. Indien er geen hoge
bouwwerken aanwezig zijn moeten dergelijke installaties in speciale masten worden geplaatst.
Het plaatsen van vrijstaande masten voor antenne-installaties is omgevingsvergunning-
plichtig. De meeste bestemmingsplannen voorzien niet in de mogelijkheid om masten ten
behoeve van antenne-installaties te bouwen. Wel kan de gemeente met behulp van een
afwijking van het bestemmingsplan medewerking verlenen aan de plaatsing van een antenne-
mast.

Ontwikkelingen mobiele telecommunicatie
De ontwikkelingen op het gebied van mobiele telecommunicatie volgen elkaar in snel tempo
op. Zo zijn er in Nederland twee verschillende systemen voor mobiele telefonie in gebruik;
GSM (2G netwerk) en UMTS (3G netwerk). Met dit laatste systeem kunnen grote hoeveel-
heden data worden verstuurd om bijvoorbeeld draadloos contact te maken met het internet of
andere netwerken. Het gebruik van dergelijke breedbandige draadloze netwerken zal in de
toekomst verder toenemen. Naast GSM en UMTS zullen er nieuwe netwerken worden
gebouwd om aan de toenemende behoefte te kunnen voldoen. De meest recente ontwikkeling
is de uitrol van een 4G netwerk, dat ruimte gaat bieden voor verdere innovatie. Dit netwerk is
gebaseerd op de LTE-techniek. LTE is snel, het verbruikt minder spectrum en maakt nieuwe
toepassingen mogelijk waar hoge datasnelheden voor nodig zijn, zoals High Definition video.
Met het veilen van vergunningen voor het gebruik van de 2,6 GHz-band in 2010 is een eerste
stap gezet in de realisatie van 4G in Nederland. De Multibandveiling van 2012 gaf verdere
mogelijkheden voor de ontplooiing van 4G in de lagere frequentiebanden.

In een deel van het buitengebied binnen de gemeente dat op dit moment (anno 2014) is
verstoken van een aansluiting op kabel of glasvezel zijn initiatieven ontstaan om, vooruit-
lopend op de eventuele aanleg van een glasvezelnetwerk, sneller internet te realiseren. Een


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>techniek die hierin kan voorzien maakt gebruik van radiotechniek waarbij een internetsignaal
vanuit een centrale antennemast wordt doorgestuurd naar de ontvangers op de woningen van
de gebruikers. Hierbij is het van belang dat het signaal onbelemmerd doorgaan kan
vinden.Voor het doorsturen van het signaal zijn dan ook hoge antennemasten nodig.

Noodzaak beleidsherziening
Het vigerende gemeentelijke plaatsingsbeleid zendmasten stamt uit september 2000. Conform
dit beleid mogen masten tot een hoogte van 53 meter worden geplaatst op industrieterreinen te
Noordwolde en Wolvega. Bovendien is dit toegestaan bij camping/jachthaven De Driesprong
te Langelille en op het parkeerterrein aan de oostzijde van de A32. Ook wordt medewerking
verleend aan plaatsing van antennes op hoogspanningsmasten en silo’s in het buitengebied.
Aan uitbreiding van gebruiksmogelijkheden op bestaande masten in woongebieden wordt
geen medewerking verleend. Uitgangspunt van het beleid uit 2000 is om in elk geval
voldoende mogelijkheden te bieden om tot een dekkend netwerk binnen de gemeente
Weststellingwerf te komen, waarbij tegelijkertijd de aantasting van landschap en woon-
omgeving zoveel mogelijk wordt beperkt.

Als gevolg van de hiervoor geschetste snelle ontwikkelingen in de mobiele communicatie is
de behoefte aan meer antenneopstelpunten de afgelopen jaren enorm toegenomen. Door
verschillende providers (KPN, Vodafone, T-Mobile) is kenbaar gemaakt dat de dekking ten
behoeve van mobiele telefonie en vooral dataverkeer binnen de gemeente Weststellingwerf op
dit moment onvoldoende is. Het huidige beleid maakt het realiseren en behouden van een
goede dekking onmogelijk. Dit geldt vooral voor de zone Oldeholtpade – Nijeholtpade en de
zuidwesthoek van Wolvega. Reden genoeg om het gemeentelijk plaatsingsbeleid uit 2000
kritisch tegen het licht te houden en te onderzoeken op welke punten dit eventueel
aanscherping behoeft.

Tot op heden is er buiten het Nationaal Antennebeleid geen uitgewerkt kader voorhanden
voor de ruimtelijke inpassing van antenne-installaties die voor mobiele communicatie nodig
zijn. Dat het opstellen van een dergelijk kader, waarin verschillende aspecten zoals een
uniforme en efficiënte toepassing van regelgeving, de samenwerking tussen de verschillende
belanghebbenden, de locatiekeuze en de verschijningsvorm van de antenne-installaties
beschreven worden, in een behoefte voorziet, is evident. Dit blijkt ook uit het opstellen van
het Nationaal Antennebeleid en het convenant tussen de Vereniging Nederlandse Gemeenten,
de operators en het Rijk. Een goede doorwerking van dit nationale beleid in het gemeentelijk
beleid is voor de betrokken partijen een goede zaak. Het standpunt van de gemeente
Weststellingwerf hierbij is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de vigerende beleids-
uitgangspunten.

Om te komen tot een verantwoorde stedenbouwkundige, landschappelijke en maatschappe-
lijke inpassing van deze masten is beleid ten aanzien van de locatiekeuze noodzakelijk. Het
doel van deze beleidsnota is het voorkomen, dan wel beperken van de negatieve ruimtelijke
effecten van antenne-installaties door deze ruimtelijk op een juiste manier in de omgeving in
te passen. Het maakt voor het plaatsen van een mast niet uit of bovenin een zendinstallatie
voor GSM of voor UMTS bevestigd wordt. Het ruimtebeslag en het ruimtelijk effect op de
omgeving is hetzelfde. De nieuwe beleidsnota geeft de gemeente een goed toetsingskader
voor nieuwe aanvragen.

Procedure
De concept beleidsnota 'Antennebeleid gemeente Weststellingwerf' zal na instemming


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>van het college voor een periode van 6 weken ter inzage worden gelegd. De ter inzagelegging
zal in de Stellingwerf en op de gemeentelijke website worden gepubliceerd. Gedurende deze
periode kunnen zienswijzen worden ingediend. De uiteindelijke vaststelling van het
antennebeleid zal gebeuren door de gemeenteraad.

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt allereerst de werking van antenne-installaties beschreven. Hoofdstuk 3
beschrijft de toepasselijke wet- en regelgeving, aangezien het gemeentelijk beleid hierop is
gebaseerd. Hoofdstuk 4 gaat in op de gezondheidsaspecten van antenne-installaties waarna in
hoofdstuk 5 het gemeentelijke beleid aan bod komt. Hoofdstuk 6 gaat in op het aspect
communicatie. In bijlage 1 in een overzicht met definities van de belangrijkste begrippen en
afkortingen opgenomen.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2 De antenne-installatie

Draadloze signalen kunnen door elektromagnetische velden of radiofrequenties verstuurd
worden. In het dagelijks leven zouden we niet meer zonder radiofrequenties kunnen. Zonder
deze frequenties zouden we niet kunnen bellen met onze gsm, en bijvoorbeeld niet naar de
autoradio kunnen luisteren. En hoe komen we op onze bestemming aan zonder GPS-
satellietnavigatiesysteem? We zouden verstoken blijven van een heleboel nieuws, of het zou
ons pas veel later bereiken. Kortom frequenties geven ons vrijheid en mobiliteit. Frequenties
zijn (bijna) essentieel voor ons dagelijks functioneren.
Om via frequenties te kunnen communiceren, worden er uit elektrische energie
elektromagnetische velden opgewekt en via antennes verstuurd. Andere antenneinstallaties
vangen deze velden op en zetten ze om in informatie, zoals spraak, beeld en data. Om deze
reden kan mobiele communicatie niet zonder antennes tot stand komen. Afhankelijk van de te
overbruggen afstand tussen zender en ontvanger en de gebruikte frequentie, is er een bepaald
zendvermogen nodig. Hoe groter de te overbruggen afstand, des te krachtiger het
zendvermogen moet zijn.


    2.1 Definitie aantenne-installatie
In de praktijk ontstaat nogal eens onduidelijkheid over de definitie van een antenneinstallatie.
Vaak wordt er gesproken over een antenne of een zendmast. Ook de term opstelpunt wordt
met name door operators regelmatig gebruikt. Voor de duidelijkheid volgt hier een uitleg van
deze termen.
Een antenne-installatie betreft het geheel van één of meerdere antennes, antennedrager,
bedrading en apparatuur- of techniekkast met bijbehorende bevestigingsconstructie dat
gebruikt wordt voor het verzenden en/of ontvangen van radiofrequente elektromagnetische
velden. Een antenne is dus slechts een onderdeel van een antenne-installatie.
Een zendmast is (vaak) een vrijstaande mast die gebruikt kan worden door meerdere antenne-
eigenaren met verschillende toepassingen. In een zendmast kunnen meerdere antenne-
installaties geplaatst worden.
Een opstelpunt is een plaats waar een antenne-installatie geplaatst wordt. Een opstelpunt kan
bijvoorbeeld een gebouw of een zendmast zijn, maar ook andere bouwwerken kunnen als
opstelpunt van antenne-installaties dienen, zoals hoogspanningsmasten en lichtmasten. Op een
opstelpunt kunnen ook meerdere antenne-installaties staan. Als over antennes gesproken
wordt, bedoelt men in het algemeen een antenne-installatie. Om misverstanden te voorkomen,
wordt in deze nota gesproken over antenne-installaties.
Antennes zijn er in vele vormen, soorten en maten. Ze worden gebruikt voor de meest
uiteenlopende toepassingen. Eén overeenkomst is er echter wel: antennes verzenden en/of
ontvangen radiofrequente elektromagnetische velden die worden omgezet in geluid, beeld
en/of data.
Tegenwoordig worden er vooral antenne-installaties geplaatst voor mobiele
telecommunicatie, die met name worden gebruikt voor mobiel bellen en sms. Daarnaast
neemt ook het draadloos mailen, internetten en het versturen van foto’s, data en videobeelden
toe. Antennes worden ook gebruikt in de lucht- en scheepvaart. Dankzij draadloze
communicatie kunnen schepen en vliegtuigen veilig manoeuvreren en informatie met de
thuisbasis uitwisselen. Tot slot spelen antennes een belangrijke rol in de astronomie, omroep,
ruimtevaart, weerkunde en op tal van andere onderzoek- en wetenschapterreinen. In bijlage 3
vindt u een overzicht van de verschillende soorten antennetoepassingen.


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>    2.2 Communicatienetwerken
Vaak maakt een antenne-installatie deel uit van een heel netwerk van antenneinstallaties. De
installaties in deze netwerken worden nauwkeurig op elkaar afgestemd om een soepele
overdracht van een verbinding te kunnen garanderen, zodat de toepassing ook mobiel gebruikt
kan worden. Voorbeelden van dergelijke netwerken zijn semafonie en mobiele telefonie. De
antennes voor deze toepassingen bestrijken een beperkt verzorgingsgebied. Deze
verzorgingsgebieden overlappen elkaar gedeeltelijk om zorg te dragen voor een
aaneengesloten dekking. Deze zogenaamde cellulaire structuur (te vergelijken met een
honingraat) is nodig om mobiel gebruik mogelijk te maken. Elke cel (antenne) kan een
beperkt aantal gebruikers bedienen. Hoe meer gebruikers er zijn, hoe meer cellen er nodig zijn
met een kleiner verzorgingsgebied.
Technisch is het mogelijk om het hele land met één sterke antenne-installatie te bestrijken
zodat overal voldoende dekking is. Voor bijvoorbeeld de toepassing GSM kunnen er echter
maar 8 gesprekken tegelijkertijd worden gevoerd per frequentie. Elke mobiele operator heeft
een aantal frequenties ter beschikking gekregen. Om alle gebruikers de mogelijkheid te geven
om gebruik te maken van het gsm-netwerk, moeten deze frequenties dus meerdere keren
worden gebruikt. Om te voorkomen dat de gesprekken op dezelfde frequentie elkaar storen,
wordt het zendvermogen van de apparatuur beperkt. Het gevolg hiervan is dat elke antenne-
installatie een relatief klein gebied kan bestrijken. Met andere woorden: hoe meer mensen
gebruik maken van mobiele communicatiediensten, des te meer antenne-installaties er nodig
zijn.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3 Wet- en regelgeving

Voor de plaatsing van antenne-installaties gelden diverse wetten en regels. Deze worden
niet alleen op gemeentelijk niveau vastgesteld. Ook op provinciaal, nationaal en
internationaal niveau zijn er wetten, regels en verdragen die van toepassing kunnen zijn
bij de plaatsing van een antenne-installatie.


    3.1 Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens
In de discussie rondom de plaatsing van antenne-installaties wordt artikel 10 van het
Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM) genoemd. Dit artikel is in zoverre van toepassing, dat een
algemeen verbod om antenne-installaties op te richten zich in beginsel niet met dit
artikel verdraagt. Beperkingen ten behoeve van de bescherming van de belangen van
anderen en in het bijzonder omwonenden zijn toelaatbaar. Artikel 10 tast de verplichting
tot het aanvragen van een vergunning krachtens de Woningwet niet aan.

Artikel 10 EVRM - Vrijheid van meningsuiting
1. Een ieder heeft recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een
    mening te koesteren en de vrijheid om inlichtingen of denkbeelden te ontvangen of te
    verstrekken, zonder inmenging van enig openbaar gezag en ongeacht grenzen. Dit artikel
    belet Staten niet radio-, omroep-, en bioscoop- of televisieondernemingen te onderwerpen
    aan een systeem van vergunningen.
2. Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten en verantwoordelijkheden met zich
    brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde formaliteiten, voorwaarden,
    beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en die in een democratische
    samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale
    integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare
    feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de
    goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke
    mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke
    macht te waarborgen.


    3.2 Nationaal antennebeleid
Het kabinetsbeleid zoals vastgelegd in de nota’s ‘De digitale delta’ en ‘Netwerken in de delta’
is gericht op het bevorderen van een voorspoedige en zorgvuldige realisatie van nieuwe ICT-
infrastructuren. Het doel van het Nationaal Antennebeleid is het binnen duidelijke kaders van
volksgezondheid, leefmilieu en veiligheid stimuleren en faciliteren van voldoende ruimte
voor antenne-opstelpunten.

Het Nationaal Antennebeleid concentreert zich op een drietal beleidsthema’s:
• Het aanpassen van relevante wet- en regelgeving;
• Het meer in evenwicht brengen van de vraag naar en het aanbod van opstelpunten;
• De communicatie en informatieverspreiding.

Om zorg te dragen voor een snelle bouw van netwerken voor mobiele communicatie


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>heeft de rijksoverheid in het Nationaal Antennebeleid gekozen voor het omgevings-
vergunningvrij maken van een groot gedeelte van de antenne-installaties. Antennes op een
gebouw zijn tegenwoordig vergunningvrij (waarbij de provider het convenant dat daarover is
afgesloten met de VNG moet respecteren). GSM antennes mogen alleen onder bepaalde
voorwaarden omgevingsvergunningvrij worden gebouwd. Vooral bij hogere antennes (tot 5
meter hoog) zijn de voorwaarden zodanig geformuleerd dat deze antennes vanaf de openbare
weg zo min mogelijk zichtbaar moeten zijn.

Ruimtebeslag
Het beleid met betrekking tot het ruimtebeslag van antenne-installaties is gericht op
twee doelen. Enerzijds de beperking van de behoefte aan opstelpunten door bijvoorbeeld
het bevorderen van site-sharing. Anderzijds het beschikbaar krijgen van zoveel mogelijk
geschikte opstelpunten door het beschikbaar stellen van rijksobjecten voor plaatsing van
antenne-installaties.

Verantwoordelijkheden overheden
In het Nationaal Antennebeleid zijn ook de verantwoordelijkheden van de diverse
overheden vastgelegd. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) is verantwoordelijk
voor de ruimtelijke ordeningaspecten, en voor de beoordeling en normstelling met betrekking
tot de effecten van elektromagnetische velden op mens en milieu.
Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) maakt de aanleg van
netwerken voor mobiele communicatie mogelijk. De minister van EL&I is verantwoordelijk
voor het telecommunicatiebeleid, waaronder het Nationaal Antennebeleid. Daarnaast houdt
Agentschap Telecom, als agentschap van EL&I, toezicht op de veiligheidsaspecten van
gebruikte apparatuur voor deze netwerken. Het agentschap geeft daarbij ook de benodigde
vergunningen uit voor het gebruik van frequenties die nodig zijn voor de draadloze en
mobiele toepassingen. Het Antennebureau, het informatie- en voorlichtingsbureau van de
overheid over antennes, is onderdeel van Agentschap Telecom.
Bij omgevingsvergunningplichtige antennes is de gemeente verantwoordelijk voor de
ruimtelijke ordening en bouwkundige procedures conform de Wet Algemene Bepalingen
Omgevingsrecht (Wabo) en het bouwbesluit.

De verdeling van verantwoordelijkheden tussen de rijksoverheid en gemeenten stoelt op een
aantal argumenten. Ten eerste is er de wens om rekening te houden met zowel het maat-
schappelijk belang van de bescherming tegen de negatieve effecten op mens en milieu, als het
maatschappelijk belang van een landelijk dekkend en kwalitatief hoogwaardige mobiele
telecominfrastructuur. Beide aspecten zijn van nationaal belang en behoren op landelijk in
plaats van op lokaal niveau te worden geadresseerd.
Ten tweede is de materie, zowel over de effecten op mens en milieu als de technische
aspecten van telecommunicatie, complex te noemen. Inhoudelijke deskundigheid bij de
beoordeling is daardoor noodzakelijk, maar tevens schaars. De vereiste deskundigheid is op
lokaal niveau veelal niet aanwezig.

    3.3 Telecommunicatiewet
De Europese Unie (EU) bepaalt voor een groot deel de telecommunicatieregelgeving in
de Europese lidstaten. Op deze manier wil de EU de goede positie van Europa op de
telecommunicatiemarkt behouden en verstevigen. De Nederlandse telecommunicatie-
regelgeving is dan ook grotendeels gebaseerd op de Europese richtlijnen. Het ministerie van
EL&I geeft vorm aan de Nederlandse wet- en regelgeving voor telecommunicatie. De
belangrijkste wet is de Telecommunicatiewet. Deze wet regelt onder andere de uitgifte van


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>frequenties en nummers, de sector specifieke mededinging, bescherming van de consument,
veiligheid en het toezicht.
In de Telecommunicatiewet zijn regels opgenomen over het aanbieden van openbare
telecommunicatie-infrastructuur en vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte. In
deze wet wordt ook de verplichting tot het delen van antenne-opstelpunten geregeld. Het
delen van antenne-opstelpunten wordt site-sharing genoemd en betreft een afstemming
(technisch, constructief, financieel en juridisch) tussen operators indien zij voor de plaatsing
van hun antenne-installaties gebruik maken van een bouwwerk dat in eigendom is van één
van de operators. Meestal gaat het dan om een antennemast die door een operator is gebouwd
en waar een andere operator zijn installatie in hangt. Bij site-sharing zijn de operators van
openbare telecomnetwerken over en weer verplicht te voldoen aan redelijke verzoeken tot het
medegebruik van antenne-opstelpunten. Een vergunninghouder zal het medegebruik in het
algemeen slechts kunnen weigeren wanneer dit op technische bezwaren stuit, zoals storing
van de gebruikte frequenties, beschikbare ruimte of draagkracht van de installatie.

In artikel 3.11 lid 1 van de Telecommunicatiewet is deze site-sharing-verplichting
opgenomen:
“De houders van een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte die bestemd is voor
het aanbieden van openbare telecommunicatienetwerken of openbare telecommunicatie-
diensten, zijn over en weer verplicht te voldoen aan redelijke verzoeken tot het medegebruik
van antenne-opstelpunten. Hierbij worden in ieder geval de technische mogelijkheden in acht
genomen.”
Dit betekent dat de aanbieders van de niet openbare telecommunicatie netwerken (C2000)
deze verplichting niet hebben en site-sharing dus kunnen weigeren. Overigens heeft het rijk,
vanuit haar behoefte om rijkseigendommen beschikbaar te stellen als antenne-opstelpunt,
afspraken om het plaatsen van antennes aan C2000-masten te vergemakkelijken. Een
eventuele verplichting voor gemeenten om mee te werken aan de plaatsing van zend-
installaties, c.q. de uitvoering van de verleende licenties, is niet in de Telecommunicatiewet
opgenomen. Sterker nog, de wet respecteert de gemeentelijke autonomie volledig en kent de
verplichting voor licentiehouders/telecomaanbieders om hun zenders/ontvangers, zoveel
mogelijk te combineren, zodat gemeenten niet worden geconfronteerd met een ‘woud’ van
zendmasten.

    3.4 Wet ruimtelijke ordening
Rijk, provincies en gemeenten leggen in ruimtelijke plannen vast hoe Nederland er nu en in
de toekomst uit gaat zien. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) regelt hoe deze plannen tot
stand komen en gewijzigd worden. In de Wro is onder meer vastgelegd hoe de lokale
overheden met bestemmingsplannen moeten omgaan en hoe deze zo nodig moeten worden
aangepast. De Wro voorziet tevens in regels voor coördinatie, schadevergoeding en
grondexploitatie.

    3.5 Wabo
Sinds 1 oktober 2010 is de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo) met een
bijbehorend complex van wet- en regelgeving van kracht. De Wabo brengt diverse
vergunningstelsels voor activiteiten in de leefomgeving onder in één vergunningstelsel;
dat voor de omgevingsvergunning. Hierdoor hoeven burgers en bedrijven niet langer
voor hetzelfde project meerdere vergunningen aan te vragen, maar kunnen ze volstaan
met één omgevingsvergunning. Alle verschillende procedures zijn teruggebracht tot één
vergunningproces en één set indieningsvereisten. De inhoudelijke toetsingskaders zijn
nagenoeg hetzelfde gebleven. Een omgevingsvergunning kan toestemmingen bevatten


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>voor meerdere activiteiten.
Een omgevingsvergunning kan dus worden afgegeven voor zowel de activiteit bouwen
van een bouwwerk, afwijken van een bestemmingsplan als veranderen van een beschermd
rijksmonument. Of er voor het bouwen van een antenne-installatie een omgevingsvergunning
nodig is, hangt af van de hoogte van de installatie. Voor het bouwen van antenne-installaties
die niet hoger dan vijf meter zijn, is onder bepaalde voorwaarden geen omgevingsvergunning
nodig. Deze voorwaarden zijn vastgelegd in het Besluit omgevingsrecht (Bor) in bijlage II.

Omgevingsvergunningsvrije antenne-installaties
Voor antenne-installaties voor mobiele telecommunicatie die niet hoger zijn dan 5 meter
(gemeten vanaf de voet van de installatie) is geen omgevingsvergunning nodig voor de
bouwactiviteit en de planologische gebruiksactiviteit. Dit zijn bijvoorbeeld antennes voor
gsm en UMTS. Aan de vergunningsvrijheid van een deel van deze antennes zijn aanvullende
voorwaarden gesteld. Deze staan in het Antenneconvenant. Het Antenneconvenant is bedoeld
om de afspraken ten aanzien van veiligheid voor de gezondheid vast te leggen.

Ook andere antenne-installaties zijn onder bepaalde voorwaarden omgevingsvergunningsvrij
voor de genoemde activiteiten. Voorbeelden hiervan zijn kleine schotelantennes, antenne-
masten voor C2000 (het communicatiesysteem voor hulpverleningsdiensten) en de masten
voor elektronische waarschuwing en alarmering bij rampen, de zogenaamde WAS-masten en
antenne-installatie van radiozendamateurs. De omgevingsvergunningsvrijheid geldt niet voor
het bouwen van antenne-installaties op of aan monumenten en in beschermde dorps- of
stadsgezichten.

Omgevingsvergunningplichtige antenne-installaties
Voor antenne-installaties hoger dan 5 meter is een omgevingsvergunning voor de activiteit
bouwen nodig. De enige uitzondering hierop zijn de installaties voor het communicatie-
systeem C2000. Ook voor het bouwen van antenne-installaties kleiner dan 5 meter op
gemeentelijke-, provinciale- en rijksmonumenten of in beschermde stads- of dorpsgezichten is
voor de activiteit bouwen van een bouwwerk een omgevingsvergunning vereist.
Er zijn twee procedures om een omgevingsvergunning voor te bereiden, de reguliere
voorbereidingsprocedure en de uitgebreide voorbereidingsprocedure. In principe wordt
voor alle aanvragen om omgevingsvergunning de reguliere voorbereidingsprocedure
gevolgd, tenzij anders is bepaald. De reguliere voorbereidingsprocedure moet binnen 8
weken worden doorlopen (plus eventueel een verlenging van 6 weken). Als deze
wettelijke termijn wordt overschreden dan ontstaat er een van rechtswege verleende
vergunning. De uitgebreide voorbereidingsprocedure heeft deze zogenaamde ‘positief
fatale’ termijn niet.

Het bestemmingsplan
Aanvragen voor een omgevingsvergunning worden getoetst aan het bestemmingsplan. Artikel
2.1 eerste lid sub c. van de Wabo geeft aan dat het verboden is om zonder omgevingsver-
gunning gronden of bouwwerken te gebruiken in strijd met het bestemmingsplan. De meeste
bestemmingsplannen van de gemeente Weststellingwerf voorzien niet in de mogelijkheid om
masten ten behoeve van antenne-installaties te bouwen. Voor de activiteit bouwen van een
bouwwerk welke in strijd is met het bestemmingsplan zijn er echter verschillende
mogelijkheden om een omgevingsvergunning te verlenen waarin wordt afgeweken van het
bestemmingsplan.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Binnenplans afwijken
In een bestemmingsplan kan aangegeven zijn in welke gevallen en onder welke voorwaarden
van de voorschriften afgeweken kan worden. In dergelijke gevallen kan een omgevingsver-
gunning worden verleend waarin staat dat er binnenplans afgeweken mag worden van het
bestemmingsplan.

Buitenplans afwijken voor kruimelgevallen
In bijlage II, art. 4 van de Bor is een lijst met zogenaamde planologische kruimelgevallen
opgenomen. Voor deze relatief kleine afwijkingen van het bestemmingsplan kan een aparte
procedure worden doorlopen. Antenne-installaties niet hoger dan 40 meter staan in deze
kruimellijst opgenomen (art. 2.1, lid 1, onder c juncto art. 2.12, lid 1, onder a, onder 2e ).

Buitenplans afwijken van tijdelijke aard
Deze mogelijkheid om van de voorschriften van het bestemmingsplan af te wijken, kan alleen
maar voor tijdelijke voorzieningen worden gebruikt. Daarna moet men het tijdelijk geplaatste
bouwwerk weer verwijderen of het tijdelijke gebruik beëindigen. Een aanvrager moet met een
verklaring of met een toelichting aangeven voor welke periode en waarvoor de tijdelijke
voorziening noodzakelijk is. Alleen als de tijdelijkheid van het plan duidelijk aantoonbaar is,
kan de gemeente tijdelijk van het bestemmingsplan afwijken (art. 2.1, lid 1, onder c juncto art.
2.12, lid 2).

Buitenplans afwijken
Voor alle overige gevallen kan een gemeente alleen afwijken van het bestemmingsplan als
een activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en de motivering van het
besluit een goede ruimtelijke onderbouwing bevat (art. 2.1, lid 1, onder c juncto art. 2.12, lid
1, onder a, onder 3e). Om in deze gevallen een omgevingsvergunning te kunnen verlenen
dient de uitgebreide voorbereidingsprocedure doorlopen te worden.

Monumenten
Het plaatsen van een antenne-installatie op een monument of in een beschermd stad- of
dorpsgezicht is omgevingsvergunningplichtig. Dit geldt zowel voor rijksmonumenten als voor
provinciale en gemeentelijke monumenten. Het enige verschil is dat bij het plaatsen van een
antenne-installatie op een rijksmonument de uitgebreide voorbereidingsprocedure van
toepassing is en bij provinciale en gemeentelijke monumenten de reguliere voorbereidings-
procedure geldt.

    3.6 Milieuwetgeving
In de Wet Milieubeheer waren inrichtingen zoals genoemd in het Inrichtingen- en
vergunningbesluit (Ivb) milieuvergunningplichtig. De Wet Milieubeheer is geïntegreerd in
de Wabo en de inhoud van het Ivb is opgenomen in Bijlage I onder C van de Bor. Hierdoor
moet voor deze milieu-inrichtingen of -activiteiten een omgevingsvergunning aangevraagd
worden. De twee meest voorkomende situaties waardoor een antenne-installatie
omgevingsvergunningplichtig is voor de activiteit oprichten van een milieu-inrichting,
zijn:
• als de antenne-installatie een ingangsvermogen heeft van meer dan 4 kW;
• als de zendinrichting één of meer elektromotoren of verbrandingsmotoren heeft met een
    vermogen of een gezamenlijk vermogen van minimaal 1,5 kW.

Bij de beoordeling van het ingangsvermogen van de zendinrichting wordt uitgegaan van het
totale elektrische vermogen dat door de inrichting kan worden opgenomen en gebruikt wordt


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                                 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>voor omzetting in elektromagnetische energie . Hierbij wordt dus niet het zendvermogen
bedoeld, maar het vermogen dat vanuit het elektriciteitsnet wordt opgenomen.
Antenne-installaties voor mobiele telecommunicatie werken meestal met opgenomen
vermogens die veel lager zijn dan 4 kW. Om die reden is geen omgevingsvergunning nodig
voor het oprichten van een milieu-inrichting. Voor bijvoorbeeld een landelijke omroepzender
wordt meestal gebruik gemaakt van opgenomen vermogens van meer dan 4 kW.

    3.7 Antenneconvenant
In het Nationaal Antennebeleid is als voorwaarde voor de omgevingsvergunningvrijheid van
antenne-installaties tot 5 meter opgenomen dat een convenant is gesloten tussen de mobiele
netwerkoperators, het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In dit
‘Convenant In Het Kader Van Het Nationaal Antennebeleid Inzake Vergunningvrije Antenne-
installaties Voor Mobiele Telecommunicatie’, dat in juni 2002 is gesloten, staan afspraken en
gedragsregels vermeld die gelden tussen de convenantpartijen.

Doel Antenneconvenant
Het Antenneconvenant is opgesteld om de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen
mobiele operators en gemeenten te stimuleren. Hiermee moet wildgroei van antennes worden
tegengegaan, het draagvlak voor de plaatsing van antennes worden bevorderd en
maatschappelijke weerstand worden voorkomen. De afspraken die in het Antenneconvenant
staan, zijn juridisch bindend voor de betrokken partijen. De nakoming ervan kan worden
afgedwongen door de rechtbank in Rotterdam.

Herziening Antenneconvenant in 2010
Het oorspronkelijke Antenneconvenant dateert uit 2002. Dit Convenant was, naast de VNG en
de ministers van VROM en EZ, ondertekend door de toenmalige mobiele operators KPN, O2,
Ben, Dutchtone en Vodafone-Libertel (later KPN, T-Mobile en Vodafone). Als gevolg van de
2,6 GHz-frequentieveiling in april 2010, zijn er twee mobiele operators (Tele2 en Ziggo) bij
gekomen. Ook zij werden geacht zich aan de afspraken in het Convenant te houden. Het
Antenneconvenant 2002 was echter niet afgestemd op de toetreding van nieuwe operators.
Daarom is het Convenant in september 2010 herzien, en zijn enkele afspraken aangepast aan
het toetreden van nieuwkomers op de markt voor mobiele telecommunicatie.
De gemeenten zelf zijn formeel geen partij bij het convenant, maar kunnen wel nakoming
vorderen van de operators. Gemeenten blijven als gevolg van het convenant geïnformeerd
over waar antenne-installaties staan of komen door middel van een plaatsingsplan. Bovendien
heeft de gemeente de mogelijkheid om in beperkte mate aanvullende eisen te stellen.
Hieronder worden kort enkele belangrijke aspecten uit het convenant besproken.

Plaatsingsplan
Operators dienen gezamenlijk een plaatsingsplan op te stellen, waarin alle geplande en
bestaande antenne-installaties in een gemeente staan. Omwille van het overzicht worden niet
alleen de omgevingsvergunningvrije antenne-installaties, maar ook de omgevingsvergunning-
plichtige antenne-installaties in het plan opgenomen. Voor geplande antennes kan het zijn dat
er een zoekcirkel wordt aangegeven. In dat geval kan de gemeente in de bespreking over het
plaatsingsplan meedenken over en zoeken naar een geschikte locatie. Een plaatsingsplan geldt
voor een jaar, tenzij anders afgesproken. Het plaatsingsplan bevat bedrijfsvertrouwelijke
informatie en het plan dient daarom als vertrouwelijk door de gemeente behandeld te worden.
Overigens is het plaatsingsplan slechts een informatiedocument. Het kan gebruikt worden als
leidraad bij gesprekken en afspraken tussen de gemeenten en de operators. Het is dan ook niet



Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                           13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>nodig het plan op een of andere manier vast te stellen. Het plan heeft ook geen enkele invloed
op de bevoegdheid van de gemeente om bepaalde aanvragen wel of niet goed te keuren.
Nieuwkomers op de markt voor mobiele telecommunicatie mogen de eerste keer dat ze in een
gemeente vergunningsvrije antenne-installaties willen plaatsen, individueel een plaatsingsplan
bij de gemeente indienen. Dit stelt nieuwkomers in de gelegenheid in de eerste fase van de
uitrol vertrouwelijk en in hun eigen tempo antennes te plaatsen. De uitzonderingssituatie heeft
een looptijd van twee jaar vanaf ondertekening van het convenant.

Instemmingprocedure
Wanneer een operator een omgevingsvergunningvrije antenne-installatie wil plaatsen op een
woongebouw met huurders, moet de betreffende operator een instemmingprocedure
doorlopen. Een woongebouw in de zin van het convenant is een gebouw waarvan ten minste
één woning, niet zijnde een dienstwoning, deel uit maakt. Bovendien moet een natuurlijk
persoon een individueel op naam gestelde huurovereenkomst hebben voor deze woning.
Gebouwen met een Vereniging van Eigenaren kunnen dus ook onder de regeling vallen.
Voordat een operator een antenne op een woongebouw wil plaatsen, moet hij eerst aan de
gemeente aannemelijk maken dat dit noodzakelijk is. Dit is het geval wanneer er geen andere
geschikte locatie is of wanneer de plaatsing van een antenne-installatie op een woongebouw
voorkomt dat de operator op andere gebouwen meer antenne-installaties moet plaatsen. Bij de
instemmingprocedure wordt aan alle woningen van het woongebouw een informatiepakket
toegezonden met een stemformulier. De instemmingsprocedure verlangt, anders dan de naam
doet vermoeden, geen actieve instemming van de bewoners. Het zijn juist degenen die
bezwaar maken, die dit actief via de stemprocedure duidelijk kunnen maken. Bewoners die
hun stem niet gebruiken, hebben geen bezwaar tegen de voorgenomen plaatsing. Wanneer de
helft plus 1 van alle woningen (dus niet alleen van het aantal uitgebrachte stemmen) actief
tegen plaatsing van een antenne-installatie stemt, gaat de plaatsing niet door. Een
onafhankelijk administratiebureau telt de stemmen. Per jaar kunnen in het woongebouw
maximaal twee instemmingsprocedures plaatsvinden. Bij het vaststellen van het convenant is
afgesproken alleen een instemmingsprocedure te houden voor gebouwen waarin in principe
24 uur per dag wordt geleefd. Kantoorgebouwen vallen hier niet onder. De instemming voor
het plaatsen van een antenne-installatie is 5 jaar geldig. Is er eenmaal instemming gegeven,
dan mag de operator die eigenaar is van de desbetreffende antenne-installatie deze overdragen
aan een andere operator. De instemming van de huurders voor de betreffende antenne-
installatie blijft van kracht voor de duur waarvoor de instemming nog geldt. Er hoeft in zo'n
geval dus geen nieuwe instemmingsprocedure te worden doorlopen.

Visuele inpasbaarheid
De wijze waarop een antenne-installatie zonder vergunning gebouwd mag worden, is in de
Wabo geregeld. Een gemeente kan echter bepalen dat de antenne-installatie 'visueel inpasbaar'
moet zijn in de omgeving. In het Antenneconvenant is afgesproken dat gemeenten - in
aansluiting op het lokale welstandsbeleid - eisen kunnen stellen aan de kleuren van de
techniekkast, de bekabeling en gevelantennes. Zo kunnen gemeenten ervoor zorgen dat
operators bij het plaatsen van antenne-installaties voldoende rekening houden met het lokale
straat- en landschapsbeeld.

Blootstellinglimieten
Internationaal zijn op basis van wetenschappelijke informatie blootstellinglimieten voor
elektromagnetische velden (EM-velden) vastgesteld. Deze limieten zijn door de Europese
Unie aanbevolen en worden door de Nederlandse overheid gehanteerd. De limieten
(referentieniveaus) bieden bescherming tegen de wetenschappelijk bewezen negatieve


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                             14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>effecten van blootstelling aan EM-velden: het opwarmingseffect. De limieten geven de
maximale waarden waaraan iemand blootgesteld mag worden gedurende 24 uur per dag, zijn
hele leven lang. Deze blootstellinglimieten kunnen worden vertaald in afstanden ten opzichte
van de antenne-installaties voor mobiele telecommunicatie. Dit betreft afstanden voor, onder
en achter de antenne, waarbinnen de limieten kunnen worden overschreden. Het gebied
binnen deze afstanden mag niet voor het algemeen publiek toegankelijk zijn.
In het convenant is afgesproken dat de limieten niet zullen worden overschreden op vrij
toegankelijke plaatsen en ook niet aan de buitenkant van een woning (bij het zogenaamde
“gebouwcontour”). Tevens wordt in het convenant aangegeven op welke wijze naleving van
deze afspraken wordt gewaarborgd. Via het Antenneregister (www.antenneregister.nl) kan
een ieder de (veiligheids)contouren van de antennes voor mobiele telecommunicatie
nazoeken. Met ingang van 1 januari 2010 moeten alle antenne-installaties met een
uitgezonden vermogen van meer dan 10 dBWatt aangemeld worden voor het Antenneregister.

    3.8 Provinciaal beleid
De provincie Fryslân heeft in het Streekplan ‘Om de kwaliteit fan de romte’ de volgende
uitgangspunten bij plaatsing en inpassing van zendmasten aangegeven:
• het maximaal benutten van masten door meerdere antennes (‘sitesharing’);
• het zoveel mogelijk aansluiten van antennemasten bij bestaande verticale elementen in het
    landschap;
• de voorkeur voor enkele hoge masten boven meerdere kleinere masten;
• de voorkeur voor plaatsing op bedrijventerreinen in de bebouwde kom;
• in het landelijk gebied zoveel mogelijk aansluiten bij kruispunten van wegen,
    kunstwerken, openbare nutsgebouwen en/of boselementen.

Een belangrijke randvoorwaarde bij plaatsing van een mast is site-sharing. Dit om een woud
aan masten te voorkomen. Daarnaast stelt de provincie dat ten aanzien van de masthoogte een
relatie gelegd moet worden met de hoogte en schaal van de aanwezige bebouwing en
landschap. Ook moeten aanvragen voor solitaire masten worden voorgelegd aan het
Ministerie van Defensie in verband met de veiligheid.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4 Antenne-installaties en gezondheid

Antenne-installaties gebruiken elektromagnetische velden om informatie te versturen. Deze
velden worden ook wel radiofrequente velden genoemd. Deze radiofrequente velden (100
kHz tot 300 GHz) behoren tot de zogenaamde niet-ioniserende straling. Dit betekent dat de
radiogolven niet voldoende energie bevatten om elektronen uit een atoom vrij te maken en zo
direct schade toe te brengen aan cellen in het lichaam. Ioniserende straling kan dat wel. Bij
ioniserende straling valt te denken aan röntgenstraling of radioactieve straling. Dit wil niet
zeggen dat blootstelling aan niet-ioniserende straling zonder risico's voor de gezondheid is.
De mate waarin schadelijke effecten kunnen optreden is afhankelijk van de frequentie en de
intensiteit van de uitgezonden straling.

Afbeelding: het elektromagnetisch spectrum




    4.1 Gezondheidseffecten
Bij lage frequenties (< 100 kHz) worden als gevolg van blootstelling aan radiogolven
kleine stroompjes opgewekt (inductie). Deze stroompjes kunnen zowel zenuwcellen als
spieren stimuleren. Deze velden horen niet bij de radiofrequente elektromagnetische
velden. Met het toenemen van de frequentie vindt een verschuiving plaats van inductie
van elektrische stromen naar de directe afgifte van energie. Deze afgifte van energie zorgt
voor opwarming van het lichaam. In het frequentiegebied van 100 kHz tot 10 MHz moet met
beide effecten rekening worden gehouden. Boven de 10 MHz is alleen de opwarming nog
relevant. Bij zeer hoge frequenties (> 10 GHz) dringen de radiogolven niet meer het lichaam
in. Alleen de huid wordt dan nog verwarmd.
Over het algemeen kunnen mensen dit warmte-effect goed verdragen. Het lichaam heeft
immers vaker te maken met temperatuurstijgingen. Als de temperatuurstijging te groot wordt,
kunnen er ook andere effecten optreden. Bij sterke opwarming kunnen kortetermijn effecten
optreden als gedragsveranderingen, moeilijkheden bij het uitvoeren van fysieke en mentale
taken, verstoring van de ontwikkeling van het ongeboren kind en hersenaantasting door
verzwakking van de bloed-hersenbarrière, aantasting van het zenuwstelsel en staar. Op lange
termijn kan een sterke opwarming mogelijk DNA beschadigen en leiden tot kanker. Een te



Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>grote opwarming van het lichaam door elektromagnetische velden moet dus voorkomen
worden.

    4.2 Blootstellinglimieten
Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de lichaamstemperatuur stijgt ten gevolge van
langdurige blootstelling aan sterke elektromagnetische velden. De hoogte van deze stijging is
afhankelijk van de mate van opname van de velden door het lichaam. Experimenten geven
aan dat bij een energieopname van 4 Watt per kilogram lichaamsgewicht, de lichaams-
temperatuur stijgt met een tiende tot een halve graad Celsius. Uit medisch onderzoek en
ervaring is bekend dat een langdurige verhoging van de lichaamstemperatuur met één graad
Celsius nadelige gevolgen kan hebben voor de gezondheid. Met die wetenschap is een
algemene blootstellinglimiet ter voorkoming van schadelijke thermische effecten geformu-
leerd: “Als de energieopname uit het elektromagnetisch veld beneden de 4 Watt per kilogram
blijft, zijn er geen nadelige effecten voor de gezondheid te verwachten”. In de praktijk wordt
echter nog een veiligheidsmarge toegepast: een factor 10 lager voor de bevolkingsgroepen die
beroepshalve blootstaan aan elektromagnetische velden en een factor 50 voor het algemene
publiek. De algemene blootstellinglimiet voor de beroepsbevolking is daarmee bepaald op 0,4
Watt per kilogram en die voor het publiek 0,08 Watt per kilogram. Dit verschil is ingegeven
door het feit dat het algemene publiek continu aan de velden kan zijn blootgesteld. Deze
limieten zijn moeilijk te meten. Daarom zijn deze limieten vertaald in meetbare grootheden
zoals de elektrische- en magnetische veldsterkte en zijn opgesteld door de International
Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP), een onafhankelijke organisatie
van wetenschappers. ICNIRP heeft deze limieten in 1998 opgesteld na analyse van alle
wetenschappelijke publicaties op dit gebied. De aanbevelingen van ICNIRP zijn door veel
landen overgenomen. In 1999 heeft de Raad van Ministers van de EU het gedeelte voor de
algemene bevolking overgenomen als aanbeveling aan de lidstaten. Nederland heeft deze
aanbeveling overgenomen.

    4.3 Onderzoek
Nog altijd wordt er nader onderzoek gedaan naar de effecten van elektromagnetische velden
op de gezondheid. Zowel de World Health Organization (WHO) als het Kennisplatform
Elektromagnetische Velden en Gezondheid en de Gezondheidsraad (GR) in Nederland
houden al dit onderzoek nauwlettend in de gaten. Alle wetenschappelijke ontwikkelingen met
betrekking tot elektromagnetische velden worden op de voet gevolgd, om de gezondheids-
effecten van blootstelling aan elektromagnetische velden in het frequentiegebied van 0 tot 300
GHz te evalueren, en om te adviseren over mogelijke gevaren van elektromagnetische velden
en om passende maatregelen vast te stellen. Nader onderzoek wordt wereldwijd nog altijd
gestimuleerd. Ook de Nederlandse overheid stimuleert meer onderzoek naar aanleiding van
een aanbeveling van de Gezondheidsraad. Ze doet dit onder andere door financiering van het
onderzoeksprogramma elektromagnetische velden dat uitgevoerd wordt door ZonMw.
In alle adviezen die van de Gezondheidsraad zijn verschenen, geeft ze aan dat
gezondheidseffecten op korte termijn van antennes niet zijn aangetoond. Over klachten door
langdurige blootstelling geeft zij aan dat deze niet te verwachten zijn. In beide gevallen geldt
dat de blootstellingslimieten niet mogen worden overschreden.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is van mening dat er gelet op de
onderzoeken, geen aanwijzingen zijn die een terughoudend beleid ten aanzien van de
plaatsing van UMTS in de leefomgeving rechtvaardigen. Ook jurisprudentie van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State geeft aan dat omgevingsvergunningen niet op
basis van gezondheidsoverwegingen mogen worden geweigerd. Met andere woorden, aan het



Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>belang van de mobiele telecommunicatie mag meer waarde worden gehecht dan aan het
subjectieve belang van vrees voor gezondheidseffecten.

    4.4 Conclusie
Op basis van de onderzoeksresultaten die tot op heden zijn verzameld, is er geen overtuigend
wetenschappelijk bewijs dat de elektromagnetische velden van antenne-installaties nadelige
gezondheidseffecten veroorzaken.
De verantwoordelijkheid van de beoordeling van de effecten op mens en milieu ligt bij de
minister van I&M en leent zich niet voor beoordeling door het gemeentebestuur. Bij het
vaststellen van het beleid heeft de minister zich ondermeer laten leiden door de adviezen van
de Gezondheidsraad. Op basis van de huidige wetenschappelijke informatie is geconcludeerd
dat uit oogpunt van volksgezondheid plaatsing van antenne-installaties verantwoord is als de
door de Europese Commissie aanbevolen en in Nederland gehanteerde blootstellinglimieten
niet worden overschreden.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                            18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>5 Gemeentelijk antennebeleid
Voor het realiseren van een betrouwbaar mobiel communicatienetwerk zijn antenne-
installaties nodig. Bij de oprichting van nieuwe antenne-installaties zijn verschillende
belangen betrokken. De gemeente dient in haar beleid rekening te houden met wat
maatschappelijk gezien het meest van belang is binnen het spanningsveld van de economisch
gewenste ontwikkeling. Het antennebeleid van de gemeente Weststellingwerf dient dus
enerzijds een kader te scheppen voor het kunnen realiseren van een dekkend netwerk door de
providers, zulks ook in het belang van de gebruikers. Anderzijds moeten in dit beleid ook de
belangen van omwonenden, de leefomgeving, het landschapsschoon en de stedenbouw-
kundige aspecten voldoende worden meegewogen.

De gemeente Weststellingwerf heeft naast een aantal algemene uitgangspunten, een aantal
gebieden onderscheiden waarop een aantal gebiedsspecifieke uitgangspunten van toepassing
zijn. Deze worden in dit hoofdstuk beschreven.


    5.1 Belangen
Mobiele communicatie is uitgegroeid tot een voorziening van openbaar nut. Om het mobiele
netwerk goed te kunnen laten functioneren is het noodzakelijk dat er een goede en uitgebreide
infrastructuur in de vorm van voldoende antennemasten bestaat. Gemeente Weststellingwerf
vindt het belangrijk om hieraan bij te dragen zodat er goede communicatiemogelijkheden
voor haar inwoners en ondernemers (blijven) bestaan, maar hecht er tegelijkertijd aan dat de
hiervoor benodigde antenne-installaties optimaal worden benut en zorgvuldig in de omgeving
worden ingepast zodat kan worden voorkomen dat er wildgroei en horizonvervuiling ontstaat.
Het economisch belang van de gemeente bij het plaatsen van antenne-installaties is beperkt.
Er zijn echter wel steeds meer gemeenten die voor hun eigen bedrijfsvoering gebruik maken
van mobiele dataverbindingen (bijvoorbeeld door parkeercontroleurs, onderhoudsteams,
vuilophaaldiensten, handhavers, etc.). Daarnaast is het denkbaar dat de gemeente een
rechtstreeks economisch belang zou kunnen hebben, wanneer op gemeente-eigendommen
antenneinstallaties worden geplaatst; er is dan immers een privaatrechtelijke overeenkomst
nodig. Bij een ruime interpretatie van het economisch belang moet vooral gedacht worden aan
het feit dat het voor een gemeente nood-zakelijk is dat zij beschikt over de mogelijkheden van
modern communicatieverkeer. Bij onvoldoende dekking/capaciteit bestaat de kans dat een
gemeente minder interessant wordt als vestigingsplaats voor bedrijven en burgers aangezien
de behoefte aan goede communicatie groot is.

De belangen van de eigenaren van antenne-installaties voor consumentendiensten zijn vooral
van economische aard. Het netwerk van de operators moet een dusdanige kwaliteit hebben dat
het ten opzichte van de netwerken van andere aanbieders concurrerend is. Daarnaast moet het
netwerk door eenieder gebruikt kunnen worden en dient hiervoor dan ook voldoende
capaciteit te hebben. Operators van mobiele communicatienetwerken trachten met zo min
mogelijk antenne-installaties een zo maximaal mogelijke dekking en capaciteit te bereiken,
zodat de klanten te allen tijde gebruik kunnen maken van het netwerk.
De operators dienen naast een economisch belang ook een maatschappelijk belang. Steeds
meer mensen en bedrijven maken gebruik van mobiele communicatiemiddelen, ook in
noodsituaties, en verwachten dat deze te allen tijde gebruikt kunnen worden.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                            19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Inwoners van de gemeente verlangen een goed en betrouwbaar mobiel netwerk maar maken
zich tegelijkertijd zorgen over vermeende gezondheidsrisico’s en een mogelijke ontsiering
van de omgeving. Bij dit laatste speelt overigens, net als bij zoveel andere ruimtelijke
ordenings vraagstukken, het NIMBY-effect (Not In My BackYard) een grote rol.


    5.2 Huidige situatie
Op de in bijlage 2 opgenomen kaart is een overzicht gegeven van alle antenne-installaties
(zowel de GSM als UMTS antenne-installaties) die anno 2013 binnen de gemeente
Weststellingwerf aanwezig zijn. Dit overzicht is gebaseerd op de website van het Nationale
Antenneregister www.antenneregister.nl.
Recentelijk worden binnen de dorpen initiatieven ontwikkeld om ook in de dorpen in het
buitengebied toegang te krijgen tot een snelle internetverbinding. Vooruitlopend op de
eventuele aanleg van een glasvezelnetwerk overweegt men een systeem aan te leggen waarbij
gebruik wordt gemaakt van radiotechniek. Met deze techniek wordt een internetsignaal
doorgegeven vanuit een centrale antennemast naar de ontvangers op de woningen die van het
systeem gebruik maken.

    5.3 Algemene beleidsuitgangspunten
Wanneer providers antenne-installaties plaatsen dienen zij rekening te houden met de
hierondergenoemde algemene uitgangspunten. Deze worden gehanteerd naast de in hoofdstuk
twee beschreven wet- en regelgeving.
• er dient steeds te worden gestreefd naar maximale site-sharing. Het principe van
    sitesharing wordt in beginsel gehanteerd, zoals voorgeschreven in de
    Telecommunicatiewet. Een mast moet geschikt zijn voor meerdere providers (bij voorkeur
    alle vijf), ondanks het feit dat dit over het algemeen gepaard gaat met een grotere hoogte.
    Afwijking van deze regel is mogelijk indien dit (volgens een voldoende onderbouwde
    motivering) technisch niet mogelijk is of in redelijkheid niet kan worden verlangd;
• antenne-installaties dienen zoveel mogelijk uit het zicht van omwonenden en gebruikers
    van de openbare ruimte te worden geplaatst. De antenne-installatie moet worden
    aangepast aan het karakter van de directe omgeving in verband met het zoveel mogelijk
    voorkómen van een aantasting van het aanzicht in stedenbouwkundig opzicht, waarbij
    geldt dat de antenne-installatie zo onopvallend mogelijk moet worden geplaatst. Getracht
    moet worden de antenne-installatie zodanig te plaatsen dat deze (deels) door bomen
    gecamoufleerd wordt en/of de locatie van de mast aan te laten sluiten bij bestaande
    gebouwen en andere verticale elementen. Afwijking van deze regel is slechts gemotiveerd
    en onderbouwd mogelijk;
• de installaties, alsmede de bijbehorende technische installaties en de bedrading moeten
    door middel van zorgvuldige materiaal- en kleurkeuze zoveel mogelijk worden
    geïntegreerd in de architectuur en/of omgeving waarbij specifieke architectonische
    kenmerken/kwaliteiten niet aangetast mogen worden;
• bij de plaatsing van antenne-installaties dient rekening gehouden te worden met de
    bereikbaarheid in verband met onderhoud en dergelijke. Daardoor is het wenselijk een
    locatie te kiezen aan een bestaande weg of op een via de weg eenvoudig te bereiken
    plaats. Wel dient vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid voldoende afstand tot de as
    van de rijbaan bewaard te worden. Bereikbaarheid van de masten mag niet direct via
    rijkswegen en provinciale wegen plaatsvinden, maar altijd via wegen van lagere orde of
    vanaf parkeerplaatsen;
• De vormgeving en detaillering van een op te richten antenne-installatie worden in hoge
    mate bepaald door de omgeving waarin het een plaats moet krijgen. Eenduidige richtlijnen


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                            20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>    voor vormgeving en detaillering zijn dan ook moeilijk te geven. Als een
    omgevingsvergunning voor een mast wordt aangevraagd zal deze op de eerste plaats
    worden getoetst aan het ter plaatse geldende bestemmingsplan. Vervolgens wordt het plan
    voorgelegd aan de welstandscommissie die mede op basis van mogelijk
    beeldkwaliteitseisen in het bestemmingsplan en de welstandsnota het plan beoordeelt op
    redelijke eisen van welstand;
•   indien een provider het wenselijk vindt een zender nabij de gemeentegrens te plaatsen,
    terwijl site-sharing aan de andere kant van de grens mogelijk is, dient door de provider
    contact opgenomen te worden met de buurgemeente.

Er worden in deze uitgangspunten geen afstandscriteria genoemd omdat aan te houden
afstanden niets zeggen over gezondheidsrisico’s maar wel de indruk zouden wekken dat er
iets aan de hand is. In hoofdstuk 4 is daar uitgebreid op ingegaan.

    5.4 Gebiedspecifiek plaatsingsbeleid
Voor een verantwoorde ruimtelijke inpassing heeft gemeente Weststellingwerf gekozen voor
een gebiedsgerichte aanpak. Ten behoeve hiervan wordt onderscheid gemaakt tussen
stimulerend beleid en restrictief beleid.

Stimulerend beleid (ja, mits)
In principe wordt medewerking verleend aan de realisering van een vergunningplichtige
antenne-installatie. Deze medewerking is afhankelijk van de functie van de locatie in een
bepaald gebied. Stimulerend wil in dit geval zoveel zeggen als: 'onder voorwaarden mogelijk'.
Om medewerking te kunnen verlenen zal in zulke gevallen in ieder geval voldaan moeten
worden aan de algemene beleidsuitgangspunten.

Restrictief beleid (nee, tenzij)
Er wordt geen medewerking verleend aan de realisering van antenne-installaties in de
aangegeven gebieden/functies, tenzij door de aanvrager wordt aangetoond dat in gebieden
waar een stimulerend beleid wordt gevoerd geen adequate locatie c.q. oplossing gevonden kan
worden. In zijn algemeenheid wordt een verzoek tot plaatsing van een antenne-installatie
getoetst aan de volgende criteria: stedenbouwkundige, landschappelijke, bouwtechnische,
welstand, monumentale en maatschappelijke aspecten. In een als ‘restrictief’ aangemerkt
gebied/functie verdienen deze aspecten in versterkte mate aandacht.

Door voor verschillende gebiedstypen specifieke toetsingscriteria te ontwikkelen wordt de
beslissing over het verlenen van toestemming voor omgevingsvergunningplichtige antenne-
installaties vergemakkelijkt. Zo zal de plaatsing van een antenne-installatie op een
bedrijventerrein/industrieterrein over het algemeen weinig problemen opleveren.
Er worden vier typen gebieden onderscheiden waar een verschillend regime geldt t.a.v de
plaatsing van antenne-installaties. Hieronder wordt aangegeven welke gebieden en functies in
de gemeente Weststellingwerf worden onderscheiden:
1- Bedrijventerreinen;
2- Sportterreinen;
3- Bebouwde kom;
4- Buitengebied.

Binnen deze gebieden wordt onderscheid gemaakt naar de volgende vier functies:
1- woonfunctie (wonen/zorginstellingen);
2- werkfunctie (bedrijvigheid);


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3- recreatieve functie (groen, sportaccommodaties);
4- infrastructurele functie (auto-, spoor- en vaarwegen).

Per gebiedstype en/of functie is hieronder aangegeven of er stimulerend danwel restrictief
beleid wordt gevoerd ten aanzien van de locatiekeuze en plaatsing van antenne-installaties.
Op deze manier wil de gemeente sturing geven aan het zoekgedrag van operators naar
geschikte locaties binnen de gemeente. De gemeente hoopt hierdoor te bewerkstelligen dat er
voor elk gebied een afzonderlijk regime van toepassing kan worden verklaard.

Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen zijn aangewezen gebieden waarbinnen een clustering van bedrijven
mogelijk is. Voor deze gebieden geldt dat het esthetische aspect van antenne-installaties van
minder groot belang is ten opzichte van woongebieden. Gemeente Weststellingwerf hanteert
een stimulerend beleid ten aanzien van de plaatsing van vergunningplichtige antenne-
installaties op bedrijventerreinen. Er worden een aantal voorwaarden aan de plaatsing gesteld:
• antenne-installaties worden zoveel mogelijk op bestaande bebouwing gerealiseerd (de
    aanvrager zal moeten aantonen dat er geen mogelijkheden zijn om vergunningvrij een
    antenne-installatie te plaatsen);
• vrijstaande antennemasten worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst (bekeken vanuit
    de nabijgelegen gebieden met een woonfunctie).

Sportterreinen
Sportterreinen zijn buitenterreinen waar sportverenigingen actief zijn. Net als bij
bedrijventerreinen geldt voor deze gebieden dat het esthetische aspect van antenne-installaties
van minder groot belang is ten opzichte van woongebieden. Ook voor deze gebieden hanteert
de gemeente Weststellingwerf een stimulerend beleid ten aanzien van de plaatsing van
vergunningplichtige antenne-installaties. Voor de plaatsing van antenne-installaties op
sportterreinen worden enkele voorwaarden gesteld:
• antenne-installaties worden zoveel mogelijk geplaatst op bestaande bouwwerken zoals
    bijvoorbeeld: lichtmasten, tribunes en hoogspanningsmasten (de aanvrager zal moeten
    aantonen dat er geen mogelijkheden zijn om vergunningvrij een antenne-installatie te
    plaatsen);
• vrijstaande masten worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst (bekeken vanuit de
    nabijgelegen gebieden met een woonfunctie);
• wanneer het sportterrein is gelegen in de bebouwde kom verdient het aanbeveling om
    eerst de mogelijkheden op bedrijventerreinen te onderzoeken.

Bebouwde kom
Binnen het gebiedstype bebouwde kom zijn vaak voldoende bouwwerken waar antenne-
installaties vergunningvrij geplaatst kunnen worden. Het is hierdoor makkelijker om de
antenne-installaties visueel in te passen. Zowel vanuit ruimtelijk oogpunt als vanuit het
oogpunt van effectief zendbereik zal er door de operators in eerste instantie vaak voor
gekozen worden om antenne-installaties op hoge gebouwen te plaatsen. De antenne-
installaties zijn dan minder zichtbaar en de signalen tussen de gebruikers van het netwerk en
de antenne-installatie worden niet belemmerd. Vrijstaande masten zijn uit stedenbouwkundig
oogpunt niet wenselijk in een woonomgeving. Ten aanzien van locaties met een woonfunctie
of een enkelvoudige bedrijfsbestemming binnen de bebouwde kom voert de gemeente
Weststellingwerf dan ook een restrictief beleid voor wat betreft de plaatsing van de
vergunningplichtige antenne-installaties. In deze gebieden zijn vaak voldoende mogelijkheden
aanwezig voor plaatsing van vergunningvrije antenne-installaties.


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>In gebieden binnen de bebouwde kom met een recreatieve of infrastructurele functie voert de
gemeente Weststellingwerf een stimulerend beleid ten aanzien van vergunningplichtige
antenne-installaties. Voorwaarden die hierbij door de gemeente worden gehanteerd zijn:
• de antenne-installaties worden zoveel mogelijk op bestaande gebouwen en bouwwerken
    geplaatst (de aanvrager zal moeten aantonen en goed onderbouwen dat plaatsing van een
    bouwvergunningvrije installatie niet mogelijk is);
• de antenne-installaties worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst (bekeken vanuit de
    naastgelegen gebieden met een woonfunctie);
• de afmetingen van de antenne-installatie wordt zoveel mogelijk geminimaliseerd waarbij
    wel rekening dient te worden gehouden met de mogelijkheid tot site-sharing1;
• de antenne-installatie wordt waar mogelijk geïntegreerd in de architectuur en/of
    omgeving.

Uit bovenstaande blijkt dat vergunningplichtige antenne-installaties bij voorkeur niet in een
woonomgeving worden geplaatst. Voor de bebouwde kom wordt de voorkeur gegeven aan
plaatsing van een solitaire antennemast bij sportcomplexen of bedrijventerreinen. Ook
plaatsing bij aanwezige infrastructurele elementen als wegen, spoorlijnen, viaducten en
benzinestations is mogelijk.
Het blijkt in de praktijk echter niet altijd mogelijk om de woonomgeving te ontzien. Soms is
het noodzakelijk om een mast binnen een woongebied te plaatsen om zodoende een goed
dekkend netwerk te kunnen creëren (verplichting voor operators). Daarbij speelt mee dat zich
binnen een woonomgeving veelal de meeste gebruikers van het netwerk bevinden. Hoe meer
mensen bij elkaar, hoe meer gebruik wordt gemaakt van de mobiele mogelijkheden. Om in
zulke gevallen de belangen van zowel de operators als bewoners zoveel mogelijk te
waarborgen zal getracht moeten worden een locatie te vinden die voor beide partijen
acceptabel is.
In bepaalde gevallen kan het zelfs wenselijk zijn om meerdere kleine antenne-installaties
(verdeeld over het te bestrijken gebied) te realiseren in plaats van één antenne-installatie.
Kleinere installaties zijn makkelijker te integreren in de woonomgeving en zijn minder
prominent aanwezig en leiden daardoor tot minder klachten (en planschadeclaims). De
plaatsing van antenne-installaties in de woonomgeving wordt slechts overwogen als is
aangetoond dat plaatsing buiten de woonomgeving op (zwaarwegende) bezwaren stuit. Er
mag hierbij dan geen situatie ontstaan waarin de door de Europese Commissie aanbevolen en
in Nederland gehanteerde blootstellingslimieten worden overschreden.

Buitengebied
Om voldoende dekking in de gehele gemeente te kunnen garanderen is het noodzakelijk dat er
ook antenne-installaties in het buitengebied worden geplaatst. Het buitengebied van de
gemeente Weststellingwerf wordt omschreven als het gebied buiten de bebouwde kommen
die de gemeente rijk is. Het buitengebied wordt ook wel aangeduid als het landelijke gebied.
In het buitengebied van de gemeente Weststellingwerf worden verschillende landschapstypen
onderscheiden bestaande uit de overwegend open landschappen (de veenpolders, de hoog-
veenontginningen, de beekdalen) en de overwegend gesloten landschappen (de woud-
ontginningen, essenlandschap, de heideontginningen).



1
 Wat betreft de hoogte van antennemasten wordt opgemerkt dat de hoogte van dergelijke masten altijd boven de
bestaande omringende bebouwing uitkomt omdat de antennes obstakelvrij moeten kunnen zenden en er genoeg
hoogte over moet blijven om de mast geschikt te maken voor site-sharing.


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>In gebieden buiten de bebouwde kom met een recreatieve of infrastructurele functie
(spoorwegen, wegen, viaducten, hoogspanningsmasten, verkeersportalen, etc.) voert de
gemeente een stimulerend beleid ten aanzien van vergunningplichtige antenne-installaties.
Voorwaarden die hierbij door de gemeente worden gehanteerd zijn:
• de antenne-installaties worden zoveel mogelijk op bestaande gebouwen en bouwwerken
    geplaatst (de aanvrager zal moeten aantonen en goed onderbouwen dat plaatsing van een
    bouwvergunningvrije installatie niet mogelijk is);
• de antenne-installaties worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst (bekeken vanuit de
    naastgelegen gebieden met een woonfunctie);
• de afmetingen van de antenne-installatie wordt zoveel mogelijk geminimaliseerd waarbij
    wel rekening dient te worden gehouden met de mogelijkheid tot site-sharing2;
• de antenne-installatie wordt waar mogelijk geïntegreerd in de architectuur en/of
    omgeving.

Op de plaatsing van antenne-installaties in de overige gebieden in het buitengebied is
restrictief beleid van toepassing. Groot belang wordt gehecht aan een zo gunstig mogelijke
landschappelijke inpassing, waarbij geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de
landschappelijke en/of natuurwaarden in de directe omgeving. De antenne-installaties dienen
op zo’n manier en op zo'n locatie gerealiseerd te worden dat ze de minste verstoring van de
horizon opleveren. Hierbij bijvoorbeeld te denken aan plaatsing bij (agrarische) bedrijven en
de hierbij aanwezige hoge bouwwerken zoals silo's. Vanwege de beperkte beschikbaarheid
van hoge bouwwerken in het buitengebied zullen aanvragers vooraf extra zorg moeten
besteden aan de zoektocht naar dergelijke bouwwerken in het buitengebied.
In beginsel dienen de volgende elementen in het buitengebied te worden ontzien:
• woongebouwen;
• landschappelijk waardevolle gebieden (natuurgebieden en waardevolle
    cultuurlandschappen);
• beschermde natuurgebieden;
• open landschappen;
• waardevolle bebouwing;
• zones aangemerkt als laagvliegroute voor militair vliegverkeer.

Plaatsing in deze gebieden kan alleen bij uitzondering onder de volgende voorwaarden
plaatsvinden:
• alternatieve locaties moeten goed onderzocht zijn op ruimtelijke en technische
    (on)aanvaardbaarheid;
• er dient inzicht te bestaan in de functionele inpassing in het technisch netwerk (inzicht in
    bedekking masten en zoekgebied plaatsing/technisch netwerk).

Pas als hieruit blijkt dat geen beter alternatief beschikbaar is, kan als uitzondering op de regel,
ingestemd worden met de plaatsing van een antennemast in de gebieden die in beginsel
dienen te worden ontzien. Hierbij geldt als voorwaarde dat een landschapsplan wordt
opgesteld waarin zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht bij de omliggende omgeving
en/of landschapselementen. De plaatsing van een antenne-installatie mag zo min mogelijk
aantasting vormen van de natuur en landschappelijke waarden van het gebied. Daarnaast dient
in een tevens aan te leveren ruimtelijke onderbouwing, waarin o.a. dekkingsoverzichten zijn

2
 Wat betreft de hoogte van antennemasten wordt opgemerkt dat de hoogte van dergelijke masten altijd boven de
bestaande omringende bebouwing uitkomt omdat de antennes obstakelvrij moeten kunnen zenden en er genoeg
hoogte over moet blijven om de mast geschikt te maken voor site-sharing.


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>opgenomen, een onderbouwing te worden gegeven van ‘het nut en de noodzaak’ van een
antenne-installatie op de gevraagde locatie.

Een solitaire antennemast in het buitengebied wordt alleen toegestaan onder de voorwaarde
dat deze geschikt wordt gemaakt voor medegebruik door andere operators (sitesharing). De
plaats of omgeving van de antennemast dient zodanig te worden gekozen dat de antennemast
zo min mogelijk als zelfstandig onderdeel in het oog springt. In dat kader kan worden gedacht
aan een uitvoering als kunstobject of als onderdeel van een kunstwerk (brug, viaduct of iets
dergelijks). Aan masten die – in uitzonderlijke situaties- worden geplaatst in of nabij gebieden
met natuur en/of bosbestemming en in agrarisch gebied van landschappelijke en/of
natuurwetenschappelijk waarde, kunnen extra eisen worden gesteld ten aanzien van het
uiterlijk van de mast. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat masten met een
vakwerkconstructie door hun transparante vormgeving minder nadrukkelijk aanwezig zijn dan
andere mastconstructies.
Op ooghoogte kan de mast gecamoufleerd worden door beplanting rondom de voet aan te
brengen waardoor de mast in de directe nabijheid zoveel mogelijk aan het oog wordt
onttrokken. Het bovenste gedeelte van een antennemast zal vanwege de grote hoogte van de
mast (in de meeste gevallen tot 40 m.) vrijwel altijd zichtbaar zijn.

Ten aanzien van de locatiekeuze zijn operators sterk afhankelijk van het zoekgebied
waarbinnen gezocht moet worden en de hierbinnen beschikbare gronden. Over het algemeen
heeft de aanvrager voor een antenne-installatie zelf geen gronden in bezit binnen het
zoekgebied waardoor de aanvrager afhankelijk is van de medewerking van de
grondeigenaren. De beschikbare gronden zijn dus erg bepalend voor de uiteindelijk gekozen
locatie.


    5.5 Overige

Monumenten
Op basis van de Wabo is het aanbrengen van een antenne-installatie of 'vergunningvrije'
onderdelen op, aan of bij een monument omgevingsvergunningplichtig voor de activiteit
wijzigen monument. Antenneinstallaties mogen geen afbreuk doen aan de waarde van
monumentale gebouwen of beschermde gebieden. Plaatsing van een antenne op, aan of bij een
monument of cultuurhistorisch gebouw of gebied dient daarom zorgvuldig te worden
bekeken. Bij rijksmonumenten wordt in beginsel het advies van de rijksdienst voor
monumentenzorg opgevolgd. Bij gemeentelijke monumenten wordt in beginsel het advies
van de welstandscommissie opgevolgd.
Voor het plaatsen van een antenne-installatie op een monument moet de provider bij de
gemeente een omgevingsvergunning aanvragen. Plaatsing op een monument of
cultuurhistorisch gebouw heeft de voorkeur ten opzichte van plaatsing op een woongebouw.
Bij een monument of cultuurhistorisch gebouw kan worden gedacht aan een kerk, een toren of
een hoge schoorsteen van een voormalig bedrijfsgebouw. Het gaat er om dat dit hoge
gebouwen zijn waardoor er geen nieuwe installatie gerealiseerd hoeft te worden. Als plaatsing
niet mogelijk is moet door de provider duidelijk worden aangetoond dat er geen alternatieven
zijn. Met andere alternatieven worden andere gebouwen, geen monumentale/-
cultuurhistorische of woongebouwen bedoeld.

Voor bijzondere gevallen is in het convenant vastgesteld dat gemeenten – zoals ook vermeld
in de welstandsnota van Weststellingwerf – eisen kunnen stellen aan de kleuren van de


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>techniekkast, de bekabeling en de gevelantennes. Op deze manier kan ervoor gezorgd worden
dat operators bij het plaatsen van antenne-installaties voldoende rekening houden met het
lokale straat- en landschapsbeeld. In het convenant is bovendien afgesproken dat een
gemeente deze eisen kenbaar moet maken aan de operators en dat de operators zich aan deze
eisen houden.

Aanvraag omgevingsvergunning
In overleg met de providers wordt op voorhand geprobeerd een zo goed mogelijke locatie te
vinden voor een antenne-installatie. Indien het om een vergunningplichtig bouwwerk gaat zal
door de provider een aanvraag omgevingsvergunning moeten worden ingediend. Gemeente
Weststellingwerf wil graag dat de plannen/schetsen in een vooroverleg worden besproken. In
een vroeg stadium kan dan worden aangegeven of de dan voorliggende plannen in
overeenstemming zijn met de uitgangspunten zoals verwoord in dit hoofdstuk.

Privaatrechtelijke regeling
Als een provider een antennemast op gemeentegrond wil plaatsen, is er naast een eventuele
omgevingsvergunning ook een privaatrechtelijke regeling nodig. De operator zal namelijk
toestemming in welke vorm dan ook van de gemeente als grondeigenaar nodig hebben om te
mogen plaatsen. Reële mogelijkheden zijn het verhuren van de grond aan de operator of het
vestigen van een recht van opstal ten behoeve van de operator. Er bestaat een aantal
verschillen tussen verhuur en het vestigen van een recht van opstal. Huurrecht is een
persoonlijk recht, terwijl het recht van opstal een zakelijk recht is. Het recht van opstal moet
worden gevestigd bij notariële akte terwijl in geval van verhuur kan worden volstaan met een
overeenkomst. Vanwege het karakter (persoonlijke verbintenis) evenals vanwege het
kostenaspect (geen kosten notariële akte) gaat de voorkeur uit naar verhuur van grond.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                               26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>6 Communicatie

De gemeente heeft als lokale overheid op zich een bescheiden taak met betrekking tot de
communicatie over antenne-installaties. Een deel van de plaatsingen is vergunningvrij,
waardoor de gemeente in deze gevallen niet betrokken is bij de plaatsing.
Voor alle ingrepen in de openbare ruimte en alle maatschappelijke onrust is de gemeente in
zijn volle breedte echter vaak het eerste aanspreekpunt voor de bewoners. Zowel ambtenaren,
wethouders als raadsleden kunnen aangesproken worden indien er een nieuwe antenne-
installatie in een wijk wordt geplaatst.
De perceptie van mensen en de mogelijk daarmee gepaard gaande maatschappelijke onrust
wordt vaak beïnvloed door onbekendheid, onvrijwilligheid en onrechtvaardigheid met
betrekking tot het onderwerp. Het geven van goede informatie op basis van de behoefte en het
vergroten van de zeggenschap, kan de perceptie van de inwoners ten positieve beïnvloeden.
Vanuit de rol van aangesprokene kiest de gemeente ervoor om een rol te spelen in de
wisselwerking tussen de antenne-eigenaren en haar inwoners. Zonder de verantwoordelijkheid
van de verschillende partijen over te nemen kan de gemeente vanuit een bemiddelende rol
informeren over mogelijke veranderingen in de omgeving en daarop trachten te sturen.
Het communicatiebeleid dat de gemeente met betrekking tot antenne-installaties voor ogen
heeft, is gebaseerd op het verstrekken van goede informatie.

Bij het publiekscentrum van de gemeente kunnen inwoners terecht met vragen over (de
plaatsing van) antenne-installaties. Via de telefoon en de website kan men vragen stellen over
al de aspecten die te maken hebben met antenne-installaties en het antennebeleid van de
gemeente. Veel informatie zal bij andere instanties of partijen moeten worden verkregen. De
gemeente heeft echter intensieve contacten met antenne-eigenaren, de GGD, bouwkundige
juristen en het Antennebureau, waardoor het verkrijgen van de juiste informatie gewaarborgd
is.
Het eerste moment dat inwoners geïnformeerd worden over een aanvraag van een vergunning
voor een antenne-installatie is via de gemeentelijke bekendmakingen in de Stellingwerf en/of
de gemeentelijke website. Voordat een antenne-eigenaar een aanvraag voor een vergunning
indient, gaat een heel proces van locatiekeuze vooraf. Een operator heeft vaak een gebied
waarin hij graag een antenne-installatie wil plaatsen: het zoekgebied. Indien plaatsing van een
vergunningvrije installatie niet mogelijk is, zoekt de operator naar een geschikte plek om een
vergunningplichtige installatie te plaatsen. De gemeente wil in deze zoektocht naar de meest
geschikte locatie binnen het zoekgebied belanghebbenden zoveel mogelijk betrekken om het
draagvlak van de installatie te vergroten. De medewerking van de operators is hierin cruciaal,
aangezien alleen zij inzicht hebben in de zoekgebieden en de behoefte. De gemeente denkt de
operators te kunnen overtuigen om mee te werken aan deze procedure, aangezien deze
procedure het draagvlak voor de installatie zeker zal vergroten.

Procedure
Indien een operator binnen het zoekgebied geen geschikte vergunningvrije installatie kan
plaatsen, treedt zij in overleg met de gemeente. De betreffende operator zal hierbij nut en
noodzaak voor de installatie aangeven, alsmede het exacte zoekgebied. Ook geeft zij aan
waarom er geen geschikte vergunningvrije oplossingen gevonden zijn. De operator zal op
basis van zowel technische als praktische criteria eerst tot inperking van het aantal mogelijke
locaties trachten te komen. Indien dit leidt tot meerdere geschikte locaties moet hierover het
overleg worden gezocht met betreffende bewoners/gebruikers uit het gebied. Komt er maar


Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>één reële locatie uit de bus, dan is overleg met de bewoners/gebruikers niet nodig. De
gemeente kan er nog wel voor kiezen om een voorlichtingsavond te organiseren, hetgeen
meestal verstandig is om te doen.

Handelwijze bij aanvraag omgevingsvergunning
De gemeente toetst de vergunningaanvragen voor een antenne-installatie op de gebruikelijke
wijze aan criteria van bouwtechnische aard, aan de bouwverordening, aan de redelijke eisen
van welstand, aan de eisen ten aanzien van de bescherming van monumenten en aan het
bestemmingsplan.
Als de aanvraag aan al deze eisen voldoet, verleent de gemeente een vergunning. Indien de
antenne-installatie niet voldoet aan de voorschriften zoals verwoord in het voor de beoogde
locatie vigerende bestemmingsplan, kan geen vergunning worden verleend zonder dat
hiervoor het bestemmingsplan wordt herzien c.q. een afwijkingsprocedure op grond van de
Wro wordt gevolgd. De aanvraag moet in dergelijke gevallen voldoen aan de eisen die zijn
gesteld in dit gemeentelijke antennebeleid.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>7 Literatuur


•   Rijksoverheid: Nationaal Antennebeleid, 2010.
•   Rijksoverheid, Antennes en gezondheid, www.rijksoverheid.nl/antennes.
•   Convenant nationaal antennebeleid inzake vergunningvrije antenne-installaties voor
    mobiele telecommunicatie, juni 2002, herzien in september 2010.
•   Brief Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, inzake actuele
    ontwikkelingen Antennebeleid, 28 oktober 2010.
•   Ministerie van VROM: Rapport Antenneperceptie, Onderzoek naar kennis en attitude van
    burgers ten aanzien van antennemasten voor mobiele communicatie, maart 2009.
•   Gezondheidsraad; Elektromagnetische velden en gezondheid; reactie een drietal
    wetenschappelijke publicaties betreffende effecten op cognitieve en fysiologische
    functies, 15 november 2007.
•   Standpunt VNG over de plaatsing van antennemasten ten behoeve van UMTS,
    ongedateerd.
•   Provincie Fryslân, ‘Om de kwaliteit fan de romte’ Streekplan 2007.


Jurisprudentie
• Uitspraak Raad van State d.d. 23 juni 2010 inzake gemeente Midden-Drenthe (het college
   heeft vrijstelling en lichte bouwvergunning verleend voor het plaatsen van een
   antennemast, zij mag zich daarbij baseren op het advies van de Gezondheidsraad).
• Uitspraak Raad van State d.d. 28-10-2009 inzake gemeente Apeldoorn (vervangen van
   twee antennemasten door een antennemast in relatie tot onvoldoende onderzoek naar
   noodzaak).
• Uitspraak Raad van State d.d. 5 december 2007 inzake gemeente Dordrecht (verwijzing
   naar het welstandadvies waarin is opgenomen dat sprake is van een vakwerkmast die een
   te afwijkende invloed uitoefent op de sfeer van de openbare ruimte en daarmee
   onevenredig bezwarend is voorde omwonenden, wordt als motivering voldoende geacht);
• Uitspraak Raad van State d.d. 21 november 2007 inzake gemeente De Bilt (zendmast
   onevenredig bezwarend voor omwonenden, factoren: afstand tot woningen, hoogte mast,
   vormgeving bouwwerk en aard omgeving).
• Uitspraak Raad van State d.d. 21 november 2007 inzake gemeente Best (motivering tot
   verlenen vrijstelling voor oprichten zendmastonvoldoende nu de factoren afstand tot
   woningen, hoogte mast, vormgeving bouwwerk en aard omgeving niet zijn afgewogen).
• Uitspraak Raad van State d.d. 4 juli 2007 inzake gemeente Noordoostpolder (college heeft
   het advies van de Gezondheidsraad aan het besluit tot het verlenen van vrijstelling voor
   het plaatsen van een GSM-mast ten grondslag kunnen leggen).
• Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 24 augustus
   2011, in zaak nummer 201101494/1/H1; LJN BR5664, (waarin zeer uitgebreid ingegaan
   wordt op het aspect ‘gezondheid’ bij een mast ten behoeve van mobiele telecommunicatie.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 1               Definities
Antenne:                Een stelsel van elektrische geleiders dat dient om geleide
                        elektromagnetische golven om te zetten in vrije elektromagnetische
                        golven of omgekeerd

Antenne-installatie: Het geheel van één of meerdere antennes, antennedrager,
                     bedrading en apparatuur- of techniekkast met bijbehorende
                     bevestigingsconstructie dat gebruikt wordt voor het verzenden en/of
                     ontvangen van radiofrequente elektromagnetische velden

                        Vergunningvrij: een antenne-installatie voor mobiele telecommunicatie,
                        bestaande uit antenne('s), antennedrager, bedrading en apparatuur of
                        techniekkast(en) met bijbehorende bevestigingsconstructie, welke
                        ingevolge de Wabo zonder vergunning mag worden opgericht.

                        Vergunningplichtig: een antenne-installatie voor mobiele
                        telecommunicatie, bestaande uit antenne('s), antennedrager, bedrading
                        en apparatuur of techniekkast(en) met bijbehorende bevestigings-
                        constructie, voor de oprichting waarvan ingevolge de Wabo een
                        vergunning is vereist.

Blootstelling-:         Aanbevelingen die maximumwaarden stellen voor de elektrische
limieten                veldsterkte waaraan de bevolking zonder gevaar voor de gezondheid
                        kan worden blootgesteld

C2000:                  Het digitale mobiele netwerk voor de hulpverleningsdiensten in
                        Nederland.

GSM:                    Afkorting van 'Global System for Mobile communications'. Het is
                        wereldwijd de meest gebruikte draadloze communicatietechnologie. In
                        1992 werden in Gsm wordt vooral gebruikt om te telefoneren en korte
                        tekstberichten (sms) te verzenden.

LTE:                    Afkorting van Long Term Evolution. LTE is de opvolger van het GSM
                        en UMTS netwerk, en is een techniek die gebruikt wordt bij 4G-
                        netwerken. Met LTE kunnen snelheden tot 100 Mbps worden bereikt.

Opstelpunt:             Plaats waar een antenne-installatie geplaatst wordt. Dit kan zijn een
                        hoogspanningsmast, stationsmast, betonnen mast, ander bouwwerk
                        en/of een stuk grond, ieder afzonderlijk of gezamenlijk geschikt en
                        bestemd voor het daaraan, daarop of daarin bevestigen en/of plaatsen
                        van antennes, apparatuur en/of bijbehorende zaken.

Sitesharing:            Een afstemming (technisch, constructief, financieel, juridisch) tussen
                        operators indien zij ter bevestiging van hun antennes gebruik maken
                        van een bouwwerk dat eigendom is van 1 van de operators. Meestal
                        gaat het dan om een mast die door 1 operator gebouwd is en waar de



Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                                 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                        andere operators in gaan hangen. Dit wordt ook verplicht door de
                        Telecommunicatiewet

UMTS:                   Afkorting van Universal Mobile Telecommunications System, een
                        nieuwe wereldwijde standaard voor mobiele telefonie. Universal
                        Mobile Telecommunications System (UMTS) is de opvolger van het
                        GSM-netwerk. Het digitale UMTS-netwerk heeft meer capaciteit en
                        kan grote hoeveelheden data, in kleine digitale pakketjes, snel
                        versturen. Dit maakt het netwerk geschikt voor breedband internet en
                        andere vormen van datacommunicatie. UMTS moet het mogelijk
                        maken om naast spraak een veelheid aan datacommunicatie-
                        toepassingen mobiel toegankelijk te maken, die ook via het vaste net
                        beschikbaar zijn.

Provider:               Zendgemachtigden: KPN, Vodafone, Tele2, Ziggo en TMobile
                        of diens rechtsopvolger(s).

Zendmast:               Een (vaak) vrijstaande mast die gebruikt kan worden door meerdere
                        antenne-eigenaren met verschillende toepassingen. In een zendmast
                        kunnen meerdere antenne-installaties geplaatst worden.




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 2               Overzicht antenne-installaties binnen
                        gemeente Weststellingwerf




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp                32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 3               Soorten antennetoepassingen




Antennebeleid gemeente Weststellingwerf, ontwerp      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>