<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2019
Samen werken aan Gezondheid in Drenthe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Inhoud

1. Programma’s
Beschermen
Bevorderen
Bewaken
Jeugd
Additioneel




                  2. Paragrafen
                  Bedrijfsvoering
                  Weerstandsvermogen en risicobeheersing
                  Financiering




3. Jaarrekening
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding                                                                                                                  05
Als GGD voeren wij voor de Drentse gemeenten diverse collectieve taken uit binnen de publieke gezondheidszorg. Deze wordt vaak
in één adem genoemd met ‘preventie’, met als doel om mensen zo lang mogelijk gezond te houden. Daarbij gaat het om lichamelijke
gezondheid, maar ook om de andere aspecten van positieve gezondheid zoals mentaal welbevinden, meedoen en zingeving.
Vanuit deze brede blik op gezondheid versterken gemeenten en GGD, samen met netwerkpartners en inwoners, ook de lokale
gezondheidsaanpak. De landelijke ontwikkelingen werden daarin het afgelopen jaar meegenomen. Denk bijvoorbeeld aan de
voorbereiding op de Omgevingswet, Kansrijke Start of het Nationaal Preventieakkoord.

Met de jaarstukken brengen we in beeld op welke manier we onze doelen uit de begroting voor 2019 hebben vormgegeven.
We beschrijven voor u wat wij bereiken met onze inzet en benoemen de ondernomen activiteiten binnen vijf programma’s:
beschermen, bevorderen, bewaken, jeugd en additioneel.

Enkele ontwikkelingen die in het oog springen zijn:
•    We streven naar een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad. We bereikten een opkomst van 91% in Drenthe voor de vaccinaties
     tegen meningokokkenziekte. En meer dan 600 meisjes besloten alsnog zich te laten inenten tegen Humaan Papillomavirus (HPV).
•    We zijn gestart met de ‘22weken prik’, de vaccinatie voor zwangere vrouwen. Deze beschermt hun baby direct na de geboorte
     tegen kinkhoest.
•    Gemeenten en andere partijen weten ons steeds beter te vinden bij sociaal/maatschappelijke incidenten en maakten gebruik van
     de door de GGD aangeboden psychosociale hulpverlening (PSH).
•    De nieuwe eisen vanuit de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) werden onderdeel van de inspecties op
     kinderopvangvoorzieningen. Er werd gestart met het ‘herstelaanbod’.
•    We zijn bij alle gemeenten, provincie en bij ketenpartners in beeld in de aanloop naar de Omgevingswet. We droegen bij aan de
     bewustwording over ‘de gezonde leefomgeving’.
•    We droegen bij aan een samenhangende aanpak van gezondheidspreventie in de 12 Drentse gemeenten. Daar is de gezamenlijke
     uitvoering van het project ‘Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’ een belangrijk onderdeel van.
•    We brachten gegevens over gezondheid en gerelateerde thema’s samen voor alle wijken per gemeente in Drenthe
     (wijkgezondheidsprofielen).
•    We bereikten met onze contacten 35.376 jeugdigen. En de contacten buiten de reguliere spreekuren om werden flexibeler.
     Ouders of jongeren die dat wensten vonden de JGZ via de inloopspreekuren, de telefonische bereikbaarheid, de digitale Portal
     ‘Mijn Kinddossier’ en chat.
•    We namen de vragenlijsten voor het gezondheidsonderzoek af in de groepen 2 en 7 van het basisonderwijs. We namen de
     vragenlijst ‘Jij en Je Gezondheid’ af op het voortgezet onderwijs, en gaven leefstijlessen.
•    Wij implementeerden de taken en werkwijzen volgens het nieuwe handelingsprotocol en de afspraken vanuit het landelijke
     meerjaren uitvoeringsprogramma Veilig Thuis. De effecten van de vernieuwde meldcode werden zichtbaar door meer meldingen
     en adviesaanvragen bij Veilig Thuis.
•    We startten vanuit Veilig Thuis samen met de netwerkpartners de pilot ‘MDA++’ (Multidisciplinaire Aanpak).
•    We startten de uitvoering van de landelijke PrEP- pilot onder mannen die seks hebben met mannen. PrEP (Pre-Exposure
     Prophylaxis) is een preventief middel om HIV te voorkomen.
•    We coördineerden het project Nu Niet Zwanger (NNZ). Dit is een preventieprogramma en helpt potentiële ouders met een
     verhoogde kwetsbaarheid om een ongeplande en ongewenste zwangerschap in deze fase van hun leven te voorkomen.
•    We leverden een bijdrage aan de gemeentelijke voorbereiding op de nieuwe wettelijke taken in het kader van de Wet verplichte
     GGZ. Op verzoek van de Drentse gemeenten stelden we drie business cases op: meldfunctie, verkennend onderzoek en hoorfunctie
     en kregen de taak om deze in 2020 te gaan uitvoeren voor de gemeenten.
•    We bereidden het landelijk handelingskader van Forensisch Medische Expertise bij Kindermishandeling voor.
•    Ook bij de GGD merkten we dat de arbeidsmarkt krapper wordt bij het invullen van vacatures.

We kunnen het jaar 2019 afsluiten met een licht positief resultaat van € 252.300. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het
moeilijk kunnen invullen van vacatures.

Samen met gemeenten, netwerkpartners en inwoners zetten we ons in op het gebied van de publieke gezondheid en daaraan
gerelateerde veiligheid. Een taakveld waarin veel ontwikkelingen zijn voor gemeenten en waarin de GGD haar expertise proactief heeft
ingebracht en de samenwerking opzoekt. De GGD-ers doen dit met overgave voor de inwoners van Drenthe.

Namens het algemeen bestuur van GGD Drenthe

Harmke Vlieg			                              Karin Eeken
Voorzitter			                                Secretaris
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                                                 4
1.1 Programma Beschermen

Infectieziektebestrijding
GGD Drenthe zet zich in voor het voorkómen, opsporen en bestrijden van infectieziekten.
We spelen in op de toenemende antibioticaresistentie.

Wat hebben we bereikt?

•   De impact van infectieziekten is beperkt door inzet op preventie, vroegtijdige signalering en bestrijding.
•   We speelden actief in op de openbaring van antibioticaresistentie binnen de publieke gezondheid. De inzet van de Deskundige Infectiepreventie
    Publieke Gezondheid (DI-PG) had daarbij een belangrijke rol, o.a. door bezetting van het MRSA/BRMO1-informatiepunt.
•   Binnen de productgroepen van de GGD wordt bij het opstellen en uitvoeren van beleid en daaruit voorkomende werkwijzen, de aspecten gerelateerd
    aan infectiepreventie meegenomen.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Campagnes
Om uitbraken van infectieziekten te voorkomen voerden we campagnes. Deze gingen over seizoensgebonden thema’s zoals tekenbeten/de ziekte van Lyme
en griep. De wijzigingen in het rijksvaccinatieprogramma (RVP) waren in 2019 een nieuw thema voor campagnes.

Opvolgen meldingen
We waren 24/7 bereikbaar voor meldingen van infectieziekten. Meldingen worden gedaan door burgers en professionals, uit bijvoorbeeld de zorg, scholen
of kindercentra. Bij een melding zoeken we naar een mogelijke bron van de infectie. We gaan na of contacten van de patiënt risico lopen op besmetting
en beschermen hen. Ook nemen we maatregelen om verspreiding te voorkomen.

Outbreakmanagement
Om bekwaam te blijven in het handelen tijdens uitbraken oefenden we op provinciaal en Noord-Nederlands niveau. In 2019 waren we verschillende keren
betrokken bij uitbraken van infectieziekten. Dit ging veelal om Norovirus (buikgriep) en scabiës (schurft). Wij namen (deels) de regie over en adviseerden
onze ketenpartners over te volgen beleid.

Aanpak antibioticaresistentie
Antibioticaresistente bacteriën veroorzaken infecties die zeer moeilijk behandeld kunnen worden. Voorkomen van verspreiding van deze bacteriën is dus
het streven. Het risico op verspreiding van deze bacteriën neemt toe doordat zorgvragers steeds meer verplaatsen (bijvoorbeeld van ziekenhuizen naar
zorginstellingen of thuiszorg). Antibioticaresistente bacteriën verplaatsen met de mensen mee. Regionaal beleid (over bijvoorbeeld cliënten-overdracht en
maatregelen) is nodig om verspreiding zoveel mogelijk te voorkomen. Het MRSA/BRMO-informatiepunt adviseert de instellingen over dit beleid en voert
regie bij uitbraken van infecties. De Deskundigen Infectiepreventie-Publieke Gezondheid van de drie noordelijke GGD’en bemensen het informatiepunt van
maandag t/m vrijdag.

Het MRSA/BRMO-informatiepunt is een pilotproject vanuit het regionaal zorgnetwerk Noord Nederland ter voorkoming van antibioticaresistentie. Het
zorgnetwerk is ingesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De pilot liep tot eind 2019 en is geëvalueerd. De verwachting
is dat het informatiepunt in 2020 actief zal blijven.

Vaccinaties via éen loket
GGD Drenthe wil dat vaccinatie tegen infectieziekten voor de Drentse inwoners zo toegankelijk mogelijk is. Daarom zetten we in om de dienstverlening
toegankelijker te maken. Iedereen kan bij de GGD terecht met vragen over vaccinaties. We nemen daarbij het landelijke beleid ‘vaccinaties op maat’ mee.
Dit beleid zal zorgen voor duidelijkheid en eenduidigheid over wie voor welke vaccinatie in aanmerking komt.

Rijksvaccinatieprogramma (RVP)
Het RVP is een belangrijk onderdeel van de infectieziektebestrijding. We melden deze activiteiten onder het onderdeel ‘Rijksvaccinatieprogramma’.




1 BRMO is de afkorting van Bijzonder Resistente Micro-Organismen. 'Bijzonder resistent' betekent dat de bacterie ongevoelig is voor de meest gangbare antibiotica.
  MRSA is één van de bekendste bacteriën binnen de BRMO
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                                  5
Infectieziektebestrijding bij statushouders en asielzoekers
Bij statushouders wordt regelmatig hepatitis B, hepatitis C vastgesteld. Dit komt omdat deze ziekten vaak voorkomen in het land van herkomst. Door de
omstandigheden tijdens de reis hebben ze ook een verhoogd risico op scabiës. We gaven voorlichting en we deden bron- en contactopsporing.

Daarnaast hebben veel mensen uit de (sub)tropen, in tegenstelling tot inwoners van Nederland, nog geen waterpokken gehad als zij Nederland
binnenkomen. Waterpokken komt in deze gebieden veel minder voor. Met enige regelmaat krijgt de GGD een melding van waterpokken op een
asielzoekerscentrum. De GGD brengt dan in kaart welke mensen risico lopen op ernstig beloop van waterpokken (bijvoorbeeld zwangere vrouwen of
mensen met hiv) en beschermt hen indien nodig met vaccinaties.

Kinkhoest komt in Nederland endemisch voor. Dit wil zeggen dat de ziekte altijd aanwezig is. Er worden zowel op landelijk als regionaal niveau (GGD)
extra maatregelen genomen om de gezondheidsschade veroorzaakt door kinkhoest terug te dringen. Denk hierbij aan de ‘22-wekenprik’ voor zwangere
vrouwen (zie ‘Rijksvaccinatieprogramma’).


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 1: infectieziektebestrijding

                                                                   Realisatie 2019   Begroot 2019     Realisatie 2018    Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26)                                  93              100                 88               104               107

 Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks                                         2                2                 1                 2                  2
 Totaal aantal meldingen infectieziekten                                    1.479             1.200            1.301              1.184             1.326
 Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken                                 14                30                42                32                33

 Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners                       0,1              0,1             0,08               0,16              0,02
 Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht op
                                                                               24                10             n.v.t.            n.v.t.            n.v.t.
 infectiepreventie




Bij art. 26 meldingen is er sprake van een ongewoon aantal zieken in instellingen waar kwetsbare personen verblijven. Het kan gaan om bijvoorbeeld zieken,
jonge kinderen of hoogbejaarden. De instelling is volgens artikel 26 van de Wet publieke gezondheid (Wpg) verplicht dit te melden aan de GGD. Binnen het
totaal aantal meldingen infectieziekten (1.479 meldingen), gaan de meeste meldingen over kinkhoest (189 meldingen). Ook voorgaande jaren was dit de
meest voorkomende meldingsplichtige ziekte.

In 2019 is 14 keer diagnostiek ingezet in het kader van openbare gezondheidszorg. Daarmee zijn mensen onderzocht op infectieziekten. Dit aantal is lager
dan begroot. Dit komt doordat de hepatitis B screening niet meer wordt vergoed via het OGZ budget, zodat de GGD vaker heeft verwezen naar de huisarts
voor een dergelijke screening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                                  6
Seksuele gezondheid
De GGD zet zich in voor een goede seksuele gezondheid van de Drentse inwoners. Hierbij is vooral aandacht voor
groepen met een verhoogd risico. Dit zijn onder meer jongeren, migranten, sekswerkers, lesbische vrouwen/
homoseksuele mannen/biseksuelen/transgenders (LHBT) en mannen die seks hebben met mannen.

Wat hebben we bereikt?

•   We droegen bij aan de bevordering van de seksuele gezondheid van de inwoners van Drenthe met een verhoogd risico.
•   De jeugdgezondheidszorg is beter voorbereid op gesprekken met kinderen en jongeren over seksueel grensoverschrijdend gedrag.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Preventie en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s)
We deden preventieactiviteiten in nauwe samenhang met Sense Noord-Nederland. Tijdens de spreekuren gaven we advies en hebben we getest op soa’s.
Bij een soa gaven we behandeling of we verwezen door. We deden aan bron- en contactopsporing en surveillance.

Gezond seksueel gedrag van kinderen en jongeren
JGZ verpleegkundigen zijn getraind in het ‘vlaggensysteem’. Het vlaggensysteem draagt bij aan het voorkómen en terugdringen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag onder kinderen en jongeren. Het biedt professionele opvoeders handvatten om seksueel gedrag te beoordelen, bespreekbaar te
maken en er gepast op te reageren.

Seksualiteit bij migranten
Er is een goede verbinding tussen seksuele gezondheid, publieke gezondheid asielzoekers en de jeugdgezondheidzorg (JGZ) op het thema vrouwelijke
genitale verminking. Een onderdeel daarvan was de publicatie van een artikel over het thema in de Groene Amsterdammer. Er wordt samengewerkt met
vrouwengroepen in Emmen voor het organiseren van voorlichtingen.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 2: seksuele gezondheid


                                                                    Realisatie 2019     Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Activiteiten/campagnes onder jongeren                                           14               12                12                11                 12

 Activiteiten onder migranten                                                    31               28                35                33                 27

 Activiteiten onder LHBT                                                         61               40                41                40                 46

 Activiteiten t.b.v. prostituees                                                 50               40                45                46                 46

 Bijscholing aan professionals                                                   11                 2                3                 1                   5

 Totaal activiteiten                                                           167               122               136               131               136




We zien een toename van het aantal activiteiten bij LHBT, prostituees en professionals. Bij zowel de LHBT als prostituees zijn vaker online activiteiten
uitgevoerd. Sekswerkers op web- en chatsites van beide doelgroepen worden hier over het aanbod van de GGD geïnformeerd. De toename bij het aantal
scholingen aan professionals komt doordat alle JGZ verpleegkundigen in het vlaggensysteem zijn getraind.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                                  7
Crises, rampen en incidenten
De GGD is verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg tijdens rampen en crises. Ook geeft de GGD voor
Drenthe invulling aan de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR).

Wat hebben we bereikt?

•   Gemeenten en andere partijen weten ons steeds beter te vinden bij incidenten met maatschappelijke onrust en behoefte aan gecoördineerde
    psychosociale hulpverlening.
•   Gemeenten en convenantpartners zijn tevreden over de coördinatie, advisering en ondersteuning bij inzetten PSHi (Psychosociale Hulpverlening
    bij incidenten).
•   Er is 24/7 een procesleider Psychosociale Hulpverlening (PSH) beschikbaar voor alle coördinerende en adviserende PSH-rollen.
•   We stelden een visie op crisismanagement en een nieuw crisisorganisatiemodel op. Deze vormen de basis voor het integraal crisisplan.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Psychosociale hulpverlening bij incidenten met (kans op) maatschappelijke onrust (PSHi)
Vijf keer is het protocol PSHi ingezet. We vervulden een coördinerende, adviserende en ondersteunende taak. In de cases Ruinerwold en ’t Ruige Veld is
de (dienstdoend) Directeur Publieke Gezondheid ingezet als adviseur van de burgemeester. Daarnaast coördineerden we de psychosociale hulpverlening
op een school n.a.v. een ingrijpende gebeurtenis. We deden dat in samenspraak met de betrokken gemeente.

Integraal crisisplan
We stelden een organisatievisie op voor de uitvoering van het crisismanagement en werkten een nieuw crisisorganisatiemodel uit. Deze onderdelen
nemen we op in het integraal crisisplan. Dit plan (gericht op interne en externe rampen) vervangt het huidige rampen-opvangplan. De uitkomsten uit
de visitatie van 2019 over crisisbeheersing en OTO (opleiden, trainen, oefenen) nemen we daarin mee.

Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR)
De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder
verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren weergegeven. Het aantal inzetten wordt niet begroot omdat het niet te
voorspellen is hoeveel incidenten gaan plaatsvinden waarbij coördinatie nodig is.


Tabel 3: crises, rampen en incidenten

                                                                    Realisatie 2019     Begroot 2019   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016
 Incidenten met dreigende maatschappelijke
 onrust die door de GGD in opgeschaalde vorm (niet regulier,
                                                                                    5            pm                 4                 1                  0
 m.b.v. psh-/crisiscoördinator)
 zijn ondersteund



Dit jaar waren er vijf inzetten. De meeste inzetten waren langdurig en intensief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                               8
Technische Hygiënezorg
Technische Hygiënezorg (THZ) houdt toezicht op de kinderopvang door inspecties en voorlichting.
Daarmee wordt de veiligheid, hygiëne en gezondheid bevorderd. Daarnaast worden tatoeage- en
piercingshops geïnspecteerd.

Wat hebben we bereikt?

•   We hebben alle geregistreerde locaties voor kinderopvang in de Drentse gemeenten geïnspecteerd. De bevindingen zijn vastgelegd in
    inspectierapporten.
•   De onvoorziene onderzoeken zijn binnen de termijn uitgevoerd. Dit zijn onderzoek voor en na registratie, nader onderzoek en incidenteel onderzoek
    bij signalen en wijzigingen.
•   Aan de hand van de adviezen uit onze inspectierapporten kunnen gemeenten een goede afweging maken in hun handhavingsbeleid.
•   De Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) wordt gefaseerd ingevoerd. De nieuwe eisen die per 1 januari 2019 en augustus 2019 in gingen
    waren onderdeel van het inspectieproces .
•   We namen alle aanvragen voor inspecties van tatoeage- en piercingshops in behandeling. De locaties zijn bezocht. Alle locaties die voldeden aan
    de getoetste wettelijke eisen hebben een (nieuwe) vergunning gekregen. Hiermee dragen we bij aan beperking van volksgezondheidrisico’s binnen
    tatoeage- en piercingshops door slechte hygiëne.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Toezicht op kinderopvang
De jaarlijkse inspecties van de kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus zijn uitgevoerd. We beoordeelden bij alle inspecties ook
de nieuwe eisen uit het IKK. De onvoorziene onderzoeken zijn na ontvangst via de gemeente uitgevoerd binnen de termijn.

Voor geregistreerde gastouders is wettelijk bepaald dat 5% bezocht moet worden. Ook deze steekproef is uitgevoerd. Daarnaast deden we een inspectie bij
nieuwe gastouders die zich willen laten registreren in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK).

De overheid heeft in 2019 middelen beschikbaar gesteld voor de intensivering van het toezicht en handhaving op de kwaliteit bij gastouders. Dit leidde
bij een aantal gemeenten al tot een ophoging van de steekproef van geregistreerde gastouders in 2019.

Herstelaanbod
Met ingang van 1 januari 2019 wordt er in 11 van de 12 Drentse gemeenten gewerkt met het herstelaanbod. De gemeente Emmen heeft ervoor gekozen
om houders geen herstelaanbod aan te bieden. Houders krijgen de kans om overtredingen te herstellen binnen een onderling afgesproken termijn. Het
doel van het herstelaanbod is dat overtredingen sneller opgelost zijn en de nalevingsbereidheid verhoogd wordt. Daarmee verbetert de kwaliteit van
de kinderopvang. In 2019 is het herstelaanbod 37 keer toegepast. Dit heeft 32 keer geleid tot het oplossen van de overtreding binnen de afgesproken
termijn. In vijf gevallen adviseerden we de gemeente om aanvullende handhavingsacties in te zetten.

Toezicht op tatoeage- en piercingshops
We hebben alle inspecties van tatoeage- en piercingshops en permanente make-up studio’s volgens de wet- en regelgeving uitgevoerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                                     9
Versterking dienstverlening door samenwerking
We hebben de samenwerking tussen de vakgebieden Technische Hygiene Zorg en infectieziektebestrijding versterkt. Zo verrijken we elkaars expertise over
hygiëne en infectiepreventie. Ook hebben we dit jaar weer een symposium georganiseerd voor beroepskrachten en houders. Het thema was risicovol spel
en is bezocht door circa 50 deelnemers uit zowel de reguliere kinderopvang als de gastouderopvang.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 4: technische hygiënezorg

 Reguliere inspecties                                                 Realisatie 2019      Begroot 2019   Realisatie 2018    Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Inspecties KDV/BSO/GOB                                                           571               600               556               515               539

 Gastouders nieuw en steekproef 5%                                                278               378               301               384               374

 Totaal regulier                                                                  849               978               857               899               913

 Onvoorziene inspecties

 KDV, BSO/GOB/PSZ nieuw (OVR)                                                       79              227               120               271               193

 KDV, BSO/GOB/PSZ nieuw (ONR)                                                       69

 KDV, BSO/GOB/PSZ (no) incl. herstelaanbod                                        146               148               178               131               148

 KDV, BSO/GOB/PSZ inspectie incidenteel                                           106                81               143               103                85

 GO ophoging steekproef > 5%                                                        21               pm             n.v.t.            n.v.t.            n.v.t.

 Totaal onvoorzien                                                                421               456               441               505               426

 Aantal inspecties Tattoo & piercing                                                43               50                54                29                21

 Totaal                                                                         1.313             1.484             1.352             1.433             1.360

 KDV = kinderdagverblijf/ BSO = buitenschoolse opvang/ GOB = gastouderbureau
 OVR = Onderzoek Voor Registratie/ ONR = Onderzoek Na Registratie



Bij reguliere inspecties zien we dat het aantal geregistreerde locaties in lijn ligt met 2018.
Het aantal geregistreerde gastouders daalde ten gunste van de reguliere opvang.

Het aantal nieuwe gastouders is ten opzichte van 2018 iets gedaald. De landelijke trend laat in 2019 eveneens een daling zien in het aantal nieuwe
aanmeldingen voor gastouders.

De verwachte groei van het aantal jaarlijkse onderzoeken blijft iets achter. Dit wordt verklaard doordat er bij een aantal locaties in plaats van een jaarlijks
onderzoek een onderzoek voor registratie is gedaan, als gevolg van overnames.

Het totaal aantal onvoorziene inspecties is lager dan vooraf aangegeven door de gemeenten.
Het herstelaanbod heeft opgeleverd dat er in bijna alle gevallen geen handhavingsadvies is gegeven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                       10
Milieu en Gezondheid
De GGD biedt voorlichting en advies over het effect van het binnen- en buitenmilieu op de gezondheid. We
adviseren over het effect van schadelijke stoffen op de gezondheid bij milieu-incidenten. De GGD adviseert
daarnaast over de manier waarop de leefomgeving kan bijdragen aan gezondheid.

Wat hebben we bereikt?

•   We zijn bij alle gemeenten, provincie en bij ketenpartners gesprekspartner in de aanloop naar de Omgevingswet. We droegen bij aan de
    bewustwording bij gemeenten over het belang van een gezonde leefomgeving.
•   Bewustwording over gehoorschade en -preventie bij jongeren en bij de BOCKers (Bewust oplettende carbid knallers).
•   We werkten nauw samen met woningbouwcorporaties op het thema ‘gezond binnenmilieu’. Een onderdeel daarvan was de effecten op de gezondheid
    van Nul op de Meter (NOM) woningen.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Behandelen van meldingen en klachten
De GGD behandelt vragen, klachten en meldingen op het gebied van binnen- en buitenmilieu in relatie gezondheid. Naast burgers benaderen ook
gemeenten en provincie ons met vragen. We maken een inschatting van mogelijke blootstelling aan milieu-determinanten en de gevolgen daarvan op de
gezondheid. Soms wordt de GGD ook ingeschakeld voor nazorg na inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGS). Afgelopen jaar was
er veel vraag naar advisering over windturbines, gewasbeschermingsmiddelen, geitenhouderijen, eikenprocessierups en 5G.

Omgevingswet/Gezonde leefomgeving
De omgevingswet wordt naar verwachting in 2021 ingevoerd. De wet gaat ook in op het bereiken van een gezonde leefomgeving. Dit houdt in dat
inwoners beschermd worden tegen schadelijke invloeden vanuit het milieu op hun gezondheid, zoals fijnstof en geluids- en geuroverlast. Een gezonde
leefomgeving wordt ook als prettig ervaren en nodigt uit tot bewegen en elkaar ontmoeten. Wij vinden het belangrijk om aandacht voor gezondheid te
hebben bij de opstelling van omgevingsvisies, omgevingsplannen en bij het verlenen van vergunningen en ondersteunen de gemeenten hierin.

We hebben in de gemeenten Midden-Drenthe, Assen en Borger-Odoorn informatiesessies verzorgd over de gezonde leefomgeving. We deden dat in
samenwerking met de VRD en RUD. Belangrijk is het om het sociale en fysieke domein te verbinden om in samenhang tot een gezonde leefomgeving te
komen. In de gemeenten Emmen en Coevorden zijn wij betrokken bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. In de gemeente Noordenveld is input
geleverd voor het lokale omgevingsplan. We maakten gebruik van door de GGD op maat gemaakte ‘praatplaten’ die kansen en knelpunten voor een
gezonde leefomgeving in de betreffende gemeente inzichtelijk maakten.

In alle Drentse gemeenten hadden wij overleg met de programmamanagers/projectleiders ‘Omgevingswet’ en maakten afspraken over de betrokkenheid
van de GGD.

De GGD nam bovendien actief deel aan het Omgevingsplatform Drenthe (OPD). In het OPD zitten alle 12 gemeenten, de provincie en andere ketenpartners.
We zitten in de daaruit voortgevloeide werkgroepen ‘Beleid en Instrumenten’, ‘Vergunningsverlening’ en ‘DSO’ (Digitaal Stelsel Omgevingswet).

We startten met de voorbereiding op het gebruik van het DSO. Dit is het digitaal loket waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden
vergunningen kunnen aanvragen en kunnen zien welke regels en beleid van toepassing zijn op een locatie. Adviesvragen gericht aan o.a. de GGD zullen in
de toekomst via het DSO behandeld worden.

Gehoorschadepreventie
De toename van gehoorschade onder jongeren is zorgelijk. Gehoorschade wordt opgelopen tijdens het uitgaan en door het luisteren naar muziek op een
hoog volume via telefoon of tablet. In de week van het oorsuizen in 2019 hebben we op verscheidene scholen voorlichtingslessen gehoorschadepreventie
gegeven. Tijdens de ‘Wie is de BOCK-campagne’ is aandacht gevraagd voor gehoorschadepreventie van de toeschouwers. We werkten hierbij nauw samen
met het Brandwondencentrum van het Martini ziekenhuis, Stichting Carbidschieten Drenthe, de vier noordelijke Veiligheidsregio’s en GGD’en.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                         11
Binnenmilieu
In 2019 bouwden we de samenwerkingsrelatie met de woningbouwcorporaties verder uit. We hebben regelmatig bewoners en de corporaties geadviseerd
over een gezond binnenmilieu. We voerden metingen uit bij zes NOM-woningen waar de bewoners gezondheidsklachten ervaarden. We adviseerden hen
over een gezond binnenmilieu.

Windturbines
De windparken Drentse Monden en Oostermoer worden aangelegd. GGD Drenthe en GGD Groningen hebben de haalbaarheid van een gezondheidsonderzoek
onderzocht. Er kan echter geen directe causaliteit tussen windturbines en gezondheid worden aangetoond. Daarom is bestuurlijk besloten geen regionaal
of lokaal gezondheidsonderzoek te doen. Voor een breed gedragen onderzoek wordt aansluiting gezocht bij het Landelijk Expertise Netwerk Windenergie
(LEWE). De GGD’en hebben daarvoor een vraag geformuleerd. Deze ligt ter goedkeuring bij de gemeente en wordt daarna naar het LEWE gestuurd.
De gemeenten Borger-Odoorn en Stadskanaal (via de RUD) laten geluidsmetingen uitvoeren in het gebied.

Eikenprocessierups
Door een erg hete zomer was 2019 een recordjaar voor de eikenprocessierups. We kregen veel vragen over wat te doen na contact met de haren van de
eikenprocessierups.

Geitenhouderijen
In veel regio’s worden aanvragen voor een vergunning tot vestiging of aanpassing van een geitenhouderij niet meer behandeld. Er wordt afgewacht wat
de uitkomst is van een onderzoek over de toename van longontstekingen in de nabijheid van geitenhouderijen. Drenthe is één van de weinige provincies
waar nog wel groei mogelijk is. We hebben relatief veel adviesvragen gehad over mogelijke gezondheidsrisico’s in relatie tot de aanvraag van nieuwe
vergunningen of uitbreiding van een geitenhouderijen.

5G
5G is de opvolger van de huidige, vierde generatie van mobiele telecommunicatienetwerken. Vanaf 2020 wordt 5G verwacht. Veel gemeenten vroegen
de GGD naar de gezondheidseffecten en - risico’s van 5G. We ontwikkelden een informatieblad over dit onderwerp voor de gemeenten. Tijdens een
informatiesessie zijn ook de gemeenteraden van Drenthe over dit onderwerp geïnformeerd.

Gewasbeschermingsmiddelen
Begin 2019 publiceerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) het ‘Onderzoek bestrijdingsmiddelen en omwonenden’ over de
blootstelling en gezondheidseffecten van het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Het burgerinitiatief ‘Meten is Weten’ uit Westerveld kwam met andere
resultaten. We kregen meerdere vragen over de duiding van de rapportage van het RIVM.

Website GGD gezonde leefomgeving
Als GGD hebben we onze laagdrempelige digitale vorm van dienstverlening uitgebreid door aan te sluiten bij de website ‘GGD gezonde leefomgeving’
(ggdleefomgeving.nl). Op deze website wordt per onderwerp informatie gegeven over de invloed van de leefomgeving op de gezondheid. We verwachten
hiermee een eigentijdse een laagdrempelige wijze van informatieverstrekking te bieden.

Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS)
De expertise van de GAGS is het afgelopen jaar 21 keer in Drenthe ingezet, waarvan vier GRIP 1 (Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings
Procedure). Daarnaast heeft de GAGS deelgenomen aan oefeningen en evaluaties. Met behulp van GAGS’en uit andere regio’s is het dit jaar gelukt
om de Noord-Nederlandse GAGS-poule te bemensen. Gezamenlijk met andere regio’s zoeken we verbinding om op langere termijn invulling te geven
aan de GAGS-poule.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                           12
Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 5: Milieu en Gezondheid

                                                                   Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal meldingen/klachten                                                    191               170              172               159               172

 - Binnenmilieu                                                                49                90                98               82                   96

    w.v. vocht en schimmel                                                     23                                  18               21                   28

 - Houtrook                                                                    13                                  24               29                   35

 - Asbest                                                                      11                                  10               16                   14

 - Eikenprocessierups                                                          26                                   9                 6                   2
 - Vluchtige organische stoffen                                                  0                                  9                 2                   3
 - Geluid (incl. laag frequent geluid)                                         10                                   4                 8                   5

 - Bestrijdingsmiddelen                                                          6                                  6                 3                   5

 - Ongedierte                                                                  13                                  12               13                   12

 Aantal beleidsadviezen                                                        13                20                13               37                   20

 Aantal GAGS inzetten in Drenthe                                               21                26                23               16                    0

 Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet                  6                5                 3                 -                   -




Er is een afname van het aantal binnenmilieu meldingen. Een mogelijke oorzaak is dat we in 2019 geen binnenmilieu campagne hebben gehouden.
Daarnaast zijn dit jaar met alle grote woningbouwverenigingen in Drenthe contacten geweest, waardoor zij mogelijk eerder deze klachten oppakken. Het
aantal beleidsadviezen is minder dan begroot, maar komt overeen met vorige jaren.


Openbare Geestelijke Gezondheidszorg - vangnet en advies
Met de vangnet- en adviesfunctie van de GGD beperken we gezondheidsrisico’s voor mensen die in een
ongezonde situatie leven en anderen daarbij soms overlast bezorgen. Dit kan zijn door vervuiling, problemen met
aantallen huisdieren of lichamelijke problemen.

Wat hebben we bereikt?

•   We ondersteunden bij probleemverheldering in situaties waarbij mensen zich in een sociaal isolement bevinden en de problematiek
    nog onduidelijk is.
•   We adviseerden over in te zetten hulpverlening of ondersteuning. Vanuit bemoeizorg leidden we toe naar adequate hulp. Dit draagt bij aan de
    kwaliteit van leven van cliënten, beperking van risico’s voor de volksgezondheid minder overlast.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Vangnet en advies
De vangnet en adviesfunctie is verweven binnen de additionele OGGZ-taken. We krijgen meldingen binnen van zorgelijke situaties bij cliënten via
het Advies- en Meldpunt OGGZ. Ook nemen we deel aan OGGZ-netwerkoverleggen in gemeenten, sluiten aan bij sociale teams en hebben contact met
huisartsen en andere hulp- en zorgverleners. Bij de vangnet- en adviesfunctie gaat het vooral om probleemsituaties waarbij de oorzaken onduidelijk zijn.
We ondersteunden bij de inventarisatie en beoordeling van deze situaties. We adviseerden over de inzet van hulp of ondersteuning.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                           13
Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 6: OGGz vangnet en advies

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016
 Casuïstiek sociaal verpleegkundige in vangnet
                                                                                48               60                57               50                   63
 en advies




De sociaal verpleegkundige inzet vanuit de OGGZ vangnet en advies functie is in 2019 minder groot dan verwacht. Een verklaring is dat er minder
behoefte is aan ondersteuning bij probleemverheldering en advies. De ervaring is ook dat medewerkers van sociale teams dergelijke casuïstiek oppakken.
Daardoor komt er minder in het ‘OGGZ-vangnet’ terecht. Overigens is het totale aantal OGGZ-aanmeldingen wel gestegen (zie OGGZ additioneel).


Tuberculosebestrijding
In de bestrijding van tuberculose werkt GGD Drenthe samen met het Regionaal Expertise Centrum. Er wordt
gescreend bij risicogroepen en indien nodig behandeling ingezet. De dienstverlening wordt uitgevoerd door GGD
Groningen via een dienstverleningsovereenkomst.

Wat hebben we bereikt?

•   We zetten in op de bestrijding van tuberculose door preventie, screening en behandeling.
•   De efficiency en gebruikersvriendelijkheid van iTBC is verder ontwikkeld.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Preventie, screening, behandeling
We boden vervolg-screeningen op tuberculose aan bij mensen met een verhoogd risico. Dit zijn onder meer immigranten, statushouders en asielzoekers
afkomstig uit landen waar de ziekte veel voorkomt (incidentie >200/100 000). Kinderen met tenminste één ouder uit een land waar tuberculose
vaak voorkomt werden gevaccineerd. Het aantal patiënten dat tuberculose of latente tuberculose blijkt te hebben is laag. Bij hen werd behandeling,
begeleiding, bronopsporing en contactonderzoek ingezet.

iTBC
Sinds september 2018 werken alle GGD’en in Nederland met het informatiesysteem iTBC. Er zijn afgelopen jaar aanvullende trainingen gegeven aan de
gebruikers van het systeem om het zich eigen te maken.
Door het landelijke iTBC kunnen patiënten uit de asielzoekerscentra beter worden gevolgd. Dit geldt ook voor patiënten die statushouder zijn worden.
Hierdoor kunnen we mensen sneller uitnodigen voor onderzoek, waardoor het risico op verspreiding is afgenomen.
Daarnaast biedt iTBC een betere gegevensuitwisseling met KD+ waardoor maandelijks de BCG doelgroep in beeld is en kan worden opgeroepen.
Tot slot is het declaratieproces met de komst van iTBC een stuk efficiënter geworden.

Visitatie door KNCV Tuberculosefonds
In november kreeg het Regionaal Expertisecentrum Noord Oost de visitatie vanuit het KNCV Tuberculosefonds. Er waren geen aanbevelingen inzake de
dienstverlening in Drenthe.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                            14
Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 7: tuberculosebestrijding

                                                                   Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal BCG vaccinaties                                                       125              150                50               300               123

 Latente tuberculose infectie aangemeld                                        12                20               12                 0                34
 Aantal opgespoorde latente infecties TBC per 100.000 inwoners
                                                                             2,44              4,06             2,44                 0              6,96
 in het werkgebied
 Aantal mantouxtesten om TBC vast te stellen                                  430              350               204               550               453

 Aantal röntgenfoto’s van de longen                                           470              350               349             5.000             4.217

 Aantal nieuwe patiënten                                                       11                12               12                20                26

 Aantal nieuwe TBC gevallen per 100.000 in het werkgebied                    2,24              2,44             2,44              4,08              5,32




Het aantal Mantouxtesten en Röntgenfoto’s is hoger dan begroot. Dit heeft te maken met bron en contactonderzoeken.


Rijksvaccinatieprogramma
Met de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) worden kinderen beschermd tegen
ernstige infectieziekten.

Wat hebben we bereikt?

•   Op consultatiebureaus en tijdens groepsvaccinaties zijn meer dan 70.000 vaccinaties gegeven. Daarmee zijn kinderen en jongeren beschermd tegen
    ernstige infectieziekten.
•   We bereikten een opkomst van 91% in Drenthe voor de vaccinaties tegen meningokokkenziekte (MenACWY).
•   Meer dan 600 meisjes hebben dit najaar alsnog besloten zich te laten inenten tegen Humaan Papillomavirus (HPV).
•   We zijn gestart met de ‘22weken prik’ vaccinatie voor zwangere vrouwen. Deze beschermt hun baby direct na de geboorte tegen kinkhoest.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                           15
Wat hebben we hiervoor gedaan?

Analyse vaccinatiegraad 2018
We rapporteerden de vaccinatiegraad van 2018. Het RIVM maakt de cijfers over 2019 medio 2020 bekend. Voor Drenthe zien we in 2018 een stijging van
de vaccinatiegraad vergeleken met 2017. In 2018 scoort Drenthe weer hoger dan het landelijke gemiddelde. De HPV vaccinatie voor 13-jarige meisjes is
hierop een uitzondering. In 2019 was de opkomst voor de HPV in stijgende lijn. Er zijn ook meisjes die gebruik hebben gemaakt van de oproep voor de
MenACWY om zich alsnog te laten vaccineren.

De vaccinatiegraad over 2018 (cijfers RIVM) :


Tabel 8: Rijksvaccinatieprogramma

                                                                  Realisatie 2018   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016   Realisatie 2015
                                                                        Nederland           Drenthe           Drenthe           Drenthe           Drenthe
 DKTP kleuters                                                            92,5%             94,0%             92,5%             92,2%             93,9%

 DTP basisschool                                                          89,5%             94,4%             93,5%             93,8%             95,3%

 BMR basisschool                                                          89,5%             94,2%             98,7%             97,6%             98,9%

 HPV 12 jarigen                                                           45,5%             44,1%             44,4%             55,6%             65,7%



In het overleg van het Algemeen Bestuur van oktober zijn afspraken gemaakt over de uitvoering RVP. De GGD geeft dan een duiding van de vaccinatie
cijfers in Drenthe in samenwerking tussen infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg.

70.000 vaccinaties
In 2019 zijn in elke gemeente meerdere groepsvaccinaties georganiseerd en op 32 locaties consultatiebureaus gehouden. Op de 44 vaccinatiespreekuren
was het druk met jongeren die alsnog vaccinaties kwamen inhalen (‘spijtoptanten’).

Meningokokkenziekte
In de eerste zes maanden van 2019 liep de vaccinatiecampagne over meningokokkenziekte. We vaccineerden bijna 24.000 Drentse jongeren. Medewerkers
vanuit de hele organisatie hebben daarbij geholpen. De Drentse opkomst was 91%. Dit is hoger dan het landelijk gemiddelde van 87%.
Jongeren die op de eerste oproep niet verschenen zijn hebben twee keer een nieuwe uitnodiging ontvangen. Tijdens de campagne hebben we ook veel
inhoudelijke telefonische vragen over de vaccinatie beantwoord.

De ‘22weken prik’
Vanaf 16 december 2019 is het voor alle zwangere vrouwen mogelijk om de ‘22weken prik’ te krijgen. De vaccinatie beschermt hun baby tegen kinkhoest
en is opgenomen binnen het RVP. We organiseerden (samen met JGZ Icare) een thema-avond voor Drentse verloskundig zorgverleners. Er werd gesproken
over de vaccinatie, de uitvoering en de informatie voor zwangere vrouwen.

Motiverende Gespreksvoering
De jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen hebben de cursus ‘motiverende gespreksvoering’ gevolgd om beter met (vooral twijfelende) ouders in gesprek te
gaan over het RVP. Jeugdartsen zijn geschoold door de medisch adviseur van het RIVM.

HPV - 16/17 jarige meisjes
16 en 17 jarige meisjes die nog nooit een HPV hebben ontvangen zijn dit najaar opnieuw opgeroepen voor deze vaccinatie. Meer dan 600 meisjes hebben
besloten zich te laten inenten tegen HPV. Om goed beschermd te zijn krijgen deze meisjes binnen een half jaar totaal drie vaccinaties.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                             16
Tabel 9: Financieel overzicht beschermen

                                                                     Resultaat 2018   Begroting 2019     Begroting 2019    Resultaat 2019    Verschil 2019
 Programma                          Product
                                                                                       voor wijziging       na wijziging
 Beschermen      Baten              Crises en incidenten                        153               158               136              136                    0

                                    Infectieziektebestrijding                   799             1.021               953              952                    -1

                                    Milieu en Gezondheid                        474               483               483              484                    0
                                    Openbare geestelijke
                                                                                 80                84                81               81                    0
                                    gezondheidszorg
                                    Seksuele gezondheid                         229               240               230              230                    0

                                    Technische hygiënezorg                    1.116             1.203             1.181            1.204                23

                                    Tuberculose bestrijding                     525               532               523              527                    4

                 Totaal Baten                                                 3.376             3.720             3.587            3.614                27

                 Lasten             Crises en incidenten                       -132              -158              -136             -107                29

                                    Infectieziektebestrijding                  -798            -1.021              -953             -868                85

                                    Milieu en Gezondheid                       -455              -483              -483             -467                16
                                    Openbare geestelijke
                                                                                -77               -84                -81              -81                   0
                                    gezondheidszorg
                                    Seksuele gezondheid                        -219              -240              -230             -212                    18

                                    Technische hygiënezorg                   -1.124            -1.203            -1.181           -1.133                    48

                                    Tuberculose bestrijding                    -507              -532              -523             -546                -23

                 Totaal Lasten                                               -3.312            -3.720            -3.587           -3.415               173

                 Reserveringen      Technische hygiënezorg                       10                  0                 0                0                    0

                 Totaal Reserveringen                                            71                  0               56                10               -46

 Totaal Beschermen                                                               74                  0                 0             200               200



NB: Alle bedragen in de financiële overzichten zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.

Het programma Beschermen is afgesloten met positief resultaat van € 200.000.

Crises, rampen en incidenten
Sinds januari 2019 voert GGD Drenthe zelf de crisisrollen uit binnen de Psychosociale Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen, die eerder belegd waren
bij GGZ Drenthe. Het weer zelf uitvoeren heeft er voor gezorgd dat er € 29.000 minder is uitgegeven.

Infectieziektebestrijding
Het positieve resultaat van € 84.000 bij infectieziektebestrijding is vooral ontstaan omdat vacatureruimte voor deskundige infectiepreventie niet kon
worden ingevuld. Dit betreft een specifieke functie die in de huidige arbeidsmarkt moeilijk was in te vullen. Inmiddels is deze ingevuld. Daarnaast is er
een incidenteel voordeel door ontvangen subsidie voor een arts in opleiding.

Milieu en Gezondheid
Het positieve resultaat van € 16.000 bij Milieu en Gezondheid is vooral ontstaan doordat er tijdelijk vacatureruimte was voor milieugezondheidkundigen.

Seksuele gezondheid
Het positieve resultaat van € 18.000 bij Seksuele Gezondheid is vooral ontstaan door meevallende labaratoriumkosten en niet besteed werkbudget.

Technische hygiënezorg
Het positieve resultaat van € 71.000 bij Technische hygiënezorg wordt vooral veroorzaakt door minder salarislasten van € 42.000. Het aantal inspecties is
lager is dan begroot, waardoor minder inzet benodigd was. De overige kosten zijn € 18.000 lager dan begroot.

Tuberculosebestrijding
Het negatieve resultaat van € 19.000 bij Tuberculosebestrijding is ontstaan door vervanging van een zieke medewerker.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Programma Beschermen                                                                                                                        17
Financiële verantwoording bij het programma Beschermen derden

Tabel 10: Financieel overzicht Beschermen derden

 Programma                                            Product                            Resultaat   Begroting    Begroting     Resultaat     Verschil
                                                                                             2018    2019 voor     2019 na          2019        2019
                                                                                                      wijziging   wijziging
 Beschermen - derden               Baten              Geneeskundige                           856          878          884          884            0
                                                      hulpverleningsorganisatie in
                                                      de regio
                                                      Rijksvaccinatieprogramma jeugd          767          698        1.095        1.129           34

                                   Totaal Baten                                             1.623        1.576        1.979        2.013           34

                                   Lasten             Geneeskundige                          -844         -878         -884         -884            0
                                                      hulpverleningsorganisatie in
                                                      de regio
                                                      Rijksvaccinatieprogramma jeugd         -751         -698       -1.095       -1.129          -34

                                   Totaal Lasten                                           -1.595       -1.576       -1.979       -2.013          -34
 Totaal Beschermen - derden                                                                    27            0            0            0            0



Het programma Beschermen derden is afgesloten met nihil resultaat.

Rijksvaccinatieprogramma jeugd
In 2019 heeft het RIVM eenmalig de tarieven verhoogd voor de MenACWY campagne omdat deze niet voor alle GGD’en kostendekkend waren. Dit heeft
geresulteerd in een incidenteel voordeel van € 55.000. Dit incidenteel voordeel is gebruikt om binnen het programma jeugd de kosten van enkele
ontwikkelingen, zoals de extra kosten voor inzet tolken bij statushouders, te dekken.




1.2 Programma Bevorderen

Gezondheidsbevordering
De GGD adviseert de Drentse gemeenten over effectieve en lokaal toepasbare interventies en beleid die de
gezondheid van de inwoners bevorderen. Ook adviseert de GGD bij lokale en regionale preventienetwerken, en
ondersteunt bij het vertalen van landelijke initiatieven gericht op het stimuleren van gezond gedrag naar de
Drentse context. De resultaten van GGD- en aanvullend beschikbare gestelde onderzoeken en kennis over de
lokale situatie dienen daarbij als basis.

Wat hebben we bereikt?

•   We droegen bij aan een integrale aanpak van preventie in de 12 Drentse gemeenten. Daar is de gezamenlijke uitvoering van het project ‘Aan de slag
    met preventie in de Drentse gemeenten’ een belangrijk onderdeel van. Het project heeft een ‘go’ gekregen van ZonMw voor de tweede fase. Deze is
    gericht op uitvoering van effectieve interventies en monitoring.
•   We hebben een eerste opzet gemaakt voor een ‘ Drentse Preventieagenda’. De ambities gaan over zes thema’s. Dat zijn: roken, problematisch
    alcoholgebruik, drugs, overgewicht en bewegen, eenzaamheid en mentale gezondheid/psychische problematiek.
•   Gemeenten hebben adviezen ontvangen en toegepast bij het volksgezondheidsbeleid en de keuze voor interventies. De adviezen betroffen de
    onderwerpen: depressiepreventie, eenzaamheid, meer bewegen, overgewicht, roken, het gebruik van alcohol en lachgas.
•   We zijn in gesprek met gemeenten, partners en inwoners over de achterliggende oorzaken van ongezond gedrag. Dit zijn bijvoorbeeld armoede, lage
    sociaaleconomische status (SES) en laaggeletterdheid. We nemen deel aan relevante programma’s en netwerken zoals Alliantie van Kracht en Kans
    voor de Veenkoloniën.
•   Wij zijn bij alle gemeenten en ketenpartners in beeld als het gaat om de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt om een gezonde fysieke
    leefomgeving te realiseren. We hebben een bijdrage geleverd aan verdere bewustwording bij gemeenten en de Provincie over het belang van een
    gezonde leefomgeving. In zes gemeenten droegen we actief bij aan de verbinding tussen het sociale en fysieke domein.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Programma Bevorderen                                                                                                                        18
Wat hebben we hiervoor gedaan?

Advisering gemeenten
Wij bespraken tijdens meerdere overleggen, per gemeente trends, speerpunten en lokale prioriteiten. De advisering van gemeenten was vooral
maatwerk. Bij de advisering hebben we gebruik gemaakt van de 181 wijkgezondheidsprofielen (zie ‘Epidemiologie’). Samen met gemeenten zijn de
wijkgezondheidsprofielen verrijkt met lokale gegevens en kwalitatieve gegevens.

Verrijking wijkgezondheidsprofielen, dialoogtafels
Er zijn meer dan 56 dialoogtafels georganiseerd door gemeenten, samen met hun partners. De GGD ondersteunde bij de invulling ervan. Tijdens de
dialoogtafels zijn de uitkomsten van de wijkgezondheidsprofielen in een of meerdere bijeenkomsten besproken met inwoners, lokale vertegenwoordigers
en/of professionals in de wijk. Ook spraken deelnemers over de specifieke lokale behoeften. In alle twaalf Drentse gemeenten nam de GGD deel in
een lokale werkgroep om de lokale prioriteiten voor het plan van aanpak ‘Aan de slag’ in te vullen. Daarna adviseerde de GGD over effectief bewezen
interventies, die aansluiten bij de prioriteiten.

Nationaal preventieakkoord
De gemeenten in Drenthe zijn samen met GGD en andere partners bezig met het komen tot een (Drentse) preventieagenda. De thema’s van het Nationaal
Preventieakkoord (roken, problematisch alcoholgebruik, overgewicht) en Drenthe-brede thema’s die verder uit ‘Aan de slag’ naar voren zijn gekomen ,
drugsgebruik, eenzaamheid, en mentale druk en psychische problematiek zijn de onderwerpen waar de GGD vooral op inzet. Daarbij wordt de relatie
gelegd met achterliggende problematiek en overerfbaarheid.

Lokale en regionale preventienetwerken
We participeerden in 2019 aan diverse regionale netwerken als Drenthe Gezond, Drenthe Doet Mee, Drenthe Beweegt, Kans voor de Veenkoloniën, FAITH
en Alliantie van Kracht. Ook droegen we bij aan landelijke overleggen van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS - over de concept
nota gezondheidsbeleid), de Alliantie Nederland Rookvrij en Gezond in de Stad (GIDS).

     Voorbeelden van advisering aan gemeenten

     Speerpunten in de lokale ouderenzorg
     Er komen steeds meer kwetsbare ouderen. Coördinatoren huisartsenzorg en de GGD zijn in gesprek over de verbinding tussen integrale
     ouderenzorg en lokaal gezondheidsbeleid. In de gemeente Tynaarlo is in het najaar een bijeenkomst georganiseerd tussen huisartsen,
     ouderenzorgorganisaties en medewerkers uit het sociaal domein. Aan de hand van de trends en ontwikkelingen is besproken hoe we
     samen op kunnen trekken vanuit zorg én preventie.

     IkPas/ Stoptober
     Roken en alcoholgebruik spelen in Drenthe meer dan elders in Nederland. De sociale norm bij roken verschuift naar ‘roken dat doe je
     niet en zeker niet als er kinderen bij zijn’. De sociale norm bij alcohol is vooral dat ‘alcohol erbij hoort, heel normaal en gezellig is’.
     Landelijke campagnes zoals IkPas (alcohol) en Stoptober(roken) dragen bij aan bewustwording van eigen houding ten aanzien van
     alcohol en roken en beïnvloeden de sociale norm. GGD Drenthe ondersteunt gemeenten om deze campagnes lokaal meer bekendheid
     te geven. In 2019 hebben 1.200 Drenten zich geregistreerd als deelnemer aan IkPas en 700 Drenten schreven zich in op de
     Stoptoberwebsite. Zowel bij IkPas als Stoptober ligt het werkelijk aantal deelnemers in Drenthe hoger. Voor het eerst heeft een Drent
     deelgenomen aan het Stoptoberhuis.

     Lachgas
     In 2019 hebben verschillende gemeenten vragen gesteld over een passende aanpak voor lachgas. We hebben gemeenten op maat
     geadviseerd. Ook hebben we bijgedragen aan een item over lachgas in een uitzending van RTV Drenthe.

     Effectieve interventies bij eenzaamheid
     In veel gemeenten is in het project ‘aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’ eenzaamheid als thema naar voren gekomen.
     Het gaat daarbij niet alleen om eenzaamheid bij ouderen maar bij alle leeftijdsgroepen. GGD Drenthe heeft op basis van de lokale
     prioriteiten en doelgroepen in kaart gebracht welke effectieve interventies aanvullend kunnen zijn. Hierbij is verbinding gelegd met
     het VWS-programma ‘één tegen eenzaamheid’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Programma Bevorderen                                                                                                                     19
Financiële verantwoording bij het programma Bevorderen

Tabel 11: Financieel overzicht bevorderen

 Programma                          Product                                     Resultaat     Begroting      Begroting     Resultaat       Verschil
                                                                                    2018      2019 voor       2019 na          2019          2019
                                                                                               wijziging     wijziging

 Bevorderen      Baten              Gezondheidsbevordering algemeen                  362            365           347           347              0

                 Totaal Baten                                                        362            365           347           347              0

                 Lasten             Gezondheidsbevordering algemeen                  -343          -383          -364           -358             6

                 Totaal Lasten                                                       -343          -383          -364           -358             6

                 Reserveringen      Gezondheidsbevordering algemeen                     0            17            17             12            -6

                 Totaal Reserveringen                                                   0            17            17             12            -6

 Totaal Bevorderen                                                                     19             0             0              0             0




Het programma Bevorderen is afgesloten met een nihil resultaat. Vanwege het doorvoeren van een bezuiniging op het product Gezondheidsbevordering in
2013is er bovenformativiteit ontstaan en daarmee is er tijdelijk een nadeel vanwege nog doorlopende bovenformatieve loonkosten. Deze kosten worden
gedekt uit de Risicoreserve. In 2019 wordt voor het laatste jaar uit de Risicoreserve onttrokken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Programma Bewaken                                                                                                                              20
1.3       Programma Bewaken

Epidemiologie
De GGD monitort de gezondheid en de leefstijl van de inwoners van Drenthe. Dit doen we door vierjaarlijkse
gezondheidsonderzoeken, onderzoek op basis van de registraties van de jeugdgezondheidszorg of andere
bronnen. Resultaten en duiding worden teruggekoppeld aan gemeenten en partners. Gemeenten kunnen hiermee
hun beleid aanscherpen en interventies inzetten.

Wat hebben we bereikt?

•   We brachten gegevens over gezondheid en gerelateerde thema’s samen op wijkniveau voor alle wijken per gemeente in Drenthe. Met deze
    wijkgezondheidsprofielen legden we een cijfermatige basis voor een integrale aanpak van preventie door gemeenten.
•   Deze gegevens vormde het bewijs (evidence) en maakte het mogelijk om in alle gemeenten met partners, professionals en burgers in gesprek te
    komen en prioriteiten te stellen rond lokaal preventiebeleid.
•   We leverden voor alle 12 gemeenten een gezond gewicht (BMI) rapportage op.
•   De gezondheidsmonitor jeugd is afgenomen en de monitors volwassenen en ouderen zijn voorbereid.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Wijkgezondheidsprofielen
We maakten een basis gezondheidsprofiel voor alle 181 wijken in de 12 gemeenten van Drenthe. Dit was een onderdeel van het project ‘Aan de slag met
preventie in de Drentse gemeenten’. De gezondheidsprofielen geven met kaartjes, diagrammen en tabellen een goed beeld van de gezondheid, leefstijl en
sociale en fysieke omgeving van de inwoners in de wijken. Ze vormden de basis voor het stellen van prioriteiten en het kiezen van interventies gebieden.
We werkten hierin samen met het trendbureau van CMO STAMM. Samen met gemeenten verrijkten we de wijkgezondheidsprofielen met lokale gegevens en
kwalitatieve gegevens.

Onderzoeken jeugd
In het najaar van 2019 werd de landelijke gezondheidsmonitor onder jeugd afgenomen. De GGD had daarbij de medewerking van scholen van
het voortgezet onderwijs. In Drenthe is de vragenlijst ingevuld door bijna 5.000 leerlingen uit klas 2 en klas 4. We analyseren en publiceren de gegevens
in 2020.

We leverden voor alle 12 gemeenten een BMI-rapportage op (gemeente en gebiedsniveau). De BMI-rapportage geeft een beeld van het gewicht van
kinderen op het basisonderwijs. De trends over de afgelopen jaren zijn erin weergeven. De rapportages zijn te vinden op www.gezondheidsgegevens.nl.

De epidemiologen brachten hun kennis in bij de landelijke innovatie werkgroep ‘Jij en Je Gezondheid’ (JEJG). De werkgroep richt zich op de
mogelijkheden en haalbaarheid van valideringsonderzoek in Drenthe en van een landelijk dashboard.

Onderzoek volwassenen en ouderen
We hebben de voorbereidingen in gang gezet voor de landelijke gezondheidsmonitors onder volwassenen en ouderen (najaar 2020). Diverse werkgroepen
houden zich landelijk bezig met harmonisatie van de monitor, de vraagstellingen, en innovatie van de monitors. We droegen actief bij binnen deze
werkgroepen.

Themarapportage Gezond Gewicht
We werkten aan een themarapportage over Gezond Gewicht. Als basis gebruiken we de gegevens uit de JGZ-registraties, JGZ-onderzoeken en de data van
Lifelines. We werken samen hierin samen met gemeenten en verschillende ketenpartners. Begin 2020 publiceren we de rapportage.

GezondheidsGegevensDrenthe.nl
Alle publicaties vanuit epidemiologie zijn terug te vinden op onze website GezondheidsGegevensDrenthe.nl. Op de website kan de gebruiker ook zelf
tabellen of kaartjes samenstellen op provinciaal, gemeentelijk of gebiedsniveau. In 2019 is onze website door 1.204 gebruikers bezocht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Programma Bewaken                                                                                                                          21
Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord Nederland
De samenwerking binnen de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord Nederland (AWPGNN) is in 2019 voortgezet. De noordelijke GGD’en
wisselden ervaringen uit op het gebied van wetenschappelijk onderzoek en academisering. De werkplaats wordt ook gebruikt voor ondersteuning van
projecten, zoals ‘Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’.

Aletta Jacobs School of Public Health
We werken steeds meer samen met de Aletta Jacobs School of Public Health. Als GGD signaleren we vraagstukken vanuit de praktijk die Aletta
vertaalt naar onderzoeksvragen. Andersom worden onderzoeksresultaten gebruikt in de advisering en uitvoering. Een voorbeeld is het gebruik van
onderzoeksresultaten bij de themarapportage gezond gewicht.




Financiële verantwoording bij het programma Bewaken

Tabel 12: financieel overzicht Bewaken

 Programma                                  Product                              Resultaat     Begroting      Begroting      Resultaat       Verschil
                                                                                     2018      2019 voor       2019 na           2019          2019
                                                                                                wijziging     wijziging
 Bewaken          Baten                     Epidemiologie                             380            396            383           383              0

                                            Gezondheidsmonitor jeugd                    51            53             51             51             0

                  Totaal Baten                                                        431            449            434           434              0

                  Lasten                    Epidemiologie                             -360          -387           -374           -361            13

                                            Gezondheidsmonitor jeugd                   -50           -53            -51            -51             0

                  Totaal Lasten                                                       -411          -440           -425           -413            13

                  Reserveringen             Epidemiologie                              -12             -9            -9            -13            -4

                  Totaal Reserveringen                                                 -12             -9            -9            -13            -4

 Totaal Bewaken                                                                          8              0             0              9             9




Het programma Bevorderen is afgesloten met een positief resultaat van € 9.000.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Programma Jeugd                                                                                                                             22
1.4 Programma Jeugd

Jeugdgezondheidszorg
Met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) volgt en beoordeelt de GGD de ontwikkeling van kinderen en jongeren.
Voor de groep 0-18 jaar doen we dat in acht Drentse gemeenten. Voor de groep 4-18 jaar doen we dat in alle
Drentse gemeenten. De professionals gaan in op vragen van ouders en jongeren over de ontwikkeling en het
opgroeien en ondersteunt deze met voorlichting en advies. Normaliseren en Preventie staan hierbij centraal. We
gaan uit van de eigen kracht van ouders en jeugdigen. Tijdens de contacten met ouders en jongeren signaleren
we vroegtijdig bij problemen of specifieke stoornissen. We verwijzen zo nodig naar de juiste hulp of zorg en
werken hierbij nauw samen met andere partners. De dienstverlening is vormgegeven volgend het Landelijk
Professioneel Kader (LPK).

Wat hebben we bereikt?

•   We droegen bij aan het gezond en veilig opgroeien van kinderen en jongeren in Drenthe
•   We zorgden voor de uitvoering van de JGZ (in acht gemeenten voor de doelgroep 0-18 jaar en in vier gemeenten voor de doelgroep 4-18 jaar). We
    deden dat vanuit het consultatiebureau en op de scholen van het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. We zijn ook zichtbaar
    op diverse vind plaatsen zoals voorschoolse voorzieningen.
•   We bereikten met onze contacten 35.376 jeugdigen. Deze contacten zijn verschillend van vorm en inhoud. We bereiken veel ouders en jongeren ‘face
    to face’ via de spreekuren of tijdens een huisbezoek op afspraak.
•   De contacten buiten de reguliere spreekuren om werden flexibeler. Ouders of jongeren die dat wensen vinden de JGZ via de inloopspreekuren, de
    telefonische bereikbaarheid, de digitale Portal ‘Mijn Kinddossier’ en chat.
•   Ouders hebben meer regie over het maken of wijzigen van een afspraak op het consultatiebureau via ‘Mijn Kinddossier’.
•   Ouders kunnen in deze portal gegevens en adviezen van het consultatiebureau online inzien.
•   We nemen de vragenlijsten voor het gezondheidsonderzoek digitaal af in de groepen 2 en 7 van het basisonderwijs.
•   We droegen bij aan de bewustwording van jongeren over hun gezondheid op het voortgezet onderwijs. Dit deden we door de klassikale afnamen van
    de vragenlijst ‘Jij en Je Gezondheid’ en leefstijlessen. De resultaten geven een beeld van de gezondheid van jongeren. Ze kunnen aanleiding zijn
    tot contact met de jongeren die een probleem of vraag hebben. En geven collectief een beeld van de gezondheid en het welzijn van de jongeren op
    school.
•   We zetten in op betere signalering en verwijzing van kinderen die opgroeien in armoede. Hierbij helpen we ouders met het vinden van de juiste hulp.
•   We zetten in op betere signalering en verwijzing van kinderen die te maken hebben met kindermishandeling met de vernieuwde meldcode.
•   De JGZ is verbonden met de lokale structuur van welzijn en gezondheid in de wijk of gemeente. Hiermee organiseren we de dienstverlening dichtbij.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Uitvoering basistaken JGZ
Kort na de geboorte neemt de JGZ bij zuigelingen de hielprik en gehoorscreening af. Deze taak voert de GGD in alle gemeenten uit. In acht gemeenten
volgt na twee weken een kennismakingsbezoek bij het gezin thuis. In de periode 0 tot 4 jaar kunnen ouders met hun kind 13 bezoeken brengen aan het
consultatiebureau. In dialoog met ouders kan dit variëren. In alle gemeenten kunnen ouders ons vinden op de scholen voor basisonderwijs, voortgezet
onderwijs en speciaal onderwijs. Op zowel de basisschool als het voortgezet onderwijs nemen we twee gezondheidsonderzoeken af. In totaal bieden we 17
contactmomenten aan. In het speciaal onderwijs worden de kinderen vaker gezien.

Het Landelijk Professioneel Kader JGZ biedt ruimte voor een flexibel aanbod van de JGZ. De vorm en inhoud van de contactmomenten worden tussen de
professional en de ouders/jongeren besproken. Naast de reguliere contactmomenten is er ook de mogelijkheid tot extra contactmomenten.

     Extra contactmomenten in 2019:
     • 2.788 bezoekers bij inloopspreekuren
     • 2.551 huisbezoeken
     • Ruim 11.000 contacten met 6.216 jeugdigen via telefoon of mail
     • Beantwoording van 2.941 adviesvragen via de bereikbaarheidsdienst
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Programma Jeugd                                                                                                                               23
Screening
We voerden in alle twaalf gemeenten de neonatale screening en de hielprik uit bij pasgeborenen. Er zijn 4.305 ( eerste en tweede) neonatale screeningen
uitgevoerd. Er zijn 16 kinderen verwezen naar het audiologisch centrum. Bij één pasgeborene is ernstig gehoorverlies gediagnostiseerd.
De cijfers van de hielprik over 2019 ontvangen we van het RIVM. Deze zijn nog niet bekend.

Consultatiebureaus
Er zijn 32 consultatiebureaulocaties. Dit maakt dat de JGZ voor ouders van jonge kinderen goed bereikbaar is. Ouders kunnen via ‘Mijn Kinddossier’ kiezen
uit twee locaties voor een bezoek.

Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE)
In 2019 werd de definitie van de doelgroep voor VVE opnieuw geformuleerd. De aanleiding was de landelijke herijking en ervaringen binnen de eigen
gemeente. Het verschil tussen VVE en SMI (sociaal medische indicatie) is hierin meegenomen. In het kinddossier zijn de aangepaste definities verwerkt.

Er is een start gemaakt met het aanscherpen van de verwijzingsformulieren. Het doel is om voorschoolse voorzieningen een beter beeld te geven van de
reden van een VVE-indicatie. De gemeenten betrekken de GGD in ieder geval twee keer per jaar of op momenten waarop betrokkenheid nodig is. In een
aantal gemeenten voerden we additionele taken VVE uit.

Mijn Kinddossier
‘Mijn Kinddossier’ is het ouderportaal van het digitale kinddossier. Het is toegankelijk voor alle ouders met kinderen in de leeftijd 0-12 jaar die JGZ
via GGD Drenthe aangeboden krijgen. Ouders hebben via DigiD direct inzage in gegevens over hun kind. Het gaat om bijvoorbeeld groei, vaccinaties,
afspraken en adviezen. We nemen ook de vragenlijsten voor de gezondheidsonderzoeken digitaal af via Mijn Kinddossier. Ouders kunnen zelf hun afspraken
op het consultatiebureau verzetten. 4.200 ouders maakten hiervan gebruik.

JGZ op de scholen
We voerden de reguliere gezondheidsonderzoeken uit op alle basisscholen en de scholen van het speciaal onderwijs. Op de basisscholen zien we de
kinderen in groep 2 en 7. Op het speciaal onderwijs kregen de kinderen een entree onderzoek. We volgen de gezondheid elke twee jaar in samenwerking
met de scholen.
De jeugdverpleegkundige of jeugdarts had vervolg contacten met kinderen en hun ouders als daar aanleiding toe was. Indicaties zijn bijvoorbeeld
gewicht, leefstijl of weerbaarheid van kinderen.

De jeugdartsen zagen 476 leerlingen met zorgwekkend schoolverzuim, met name op het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Het
verzuim is vaak een gevolg van psychische problemen, (v)echtscheiding van ouders of verlies van een dierbare. We werken hierbij nauw samen met de
zorg coördinatie op de scholen en leerplicht.

Op het voortgezet onderwijs startten we in het schooljaar 2018/2019 met de vernieuwde werkwijze. Deze werkwijze bieden we in het schooljaar
2019/2020 aan alle tweede en vierde klassen aan. De werkwijze is als volgt:
• Aanbod leefstijllessen: Tijdens deze lessen gaan jongeren met elkaar in gesprek over leefstijl en hun eigen rol hierin.
• Afname van de digitale vragenlijst ‘Jij en Je Gezondheid’: Jongeren ontvangen op basis van de ingevulde vragenlijst een eigen online
    gezondheidsprofiel. De jeugdgezondheidszorg gebruikt de vragenlijst voor monitoring van de ontwikkeling van de jongeren. Risico’s worden
    vroegtijdig gesignaleerd, waar nodig wordt ondersteuning geboden.

We verzorgden in het schooljaar 2018/2019 voor 309 klassen een leefstijlles. Deze gingen over thema’s als slapen, gehoorschade, alcohol, sociale media,
voeding en veilige seks.

In het schooljaar 2018/2019 hebben 6.060 jongeren de vragenlijst Jij en Je Gezondheid ingevuld.
43% van deze jongeren hadden op basis van de vragenlijst één of meerdere oproepindicaties. Het merendeel van de oproepindicaties heeft te maken met
slaapproblemen, angst en depressie, traumatische stress en suïcidaliteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Programma Jeugd                                                                                                                                24
      Ervaringen van JGZ professionals

      Jeugdarts: “Ik zie leerlingen naar aanleiding van de ingevulde vragenlijsten Jij en Je Gezondheid. Soms vertelt een leerling over
      problemen waar hij/zij al langer mee worstelt. Ik probeer dan samen met de leerling te kijken welke hulp ingeschakeld kan worden en
      betrek ook de ouders hierbij. Het afgelopen jaar heb ik ervaren dat de samenwerking hierin met ketenpartners, bijvoorbeeld school
      maatschappelijk werk, goed en snel werkt.”

      Assistent JGZ: “Het werk is erg veranderd door ‘Jij en Je Gezondheid’ maar eigenlijk alleen maar leuker geworden. De leefstijllessen
      voorafgaand aan de vragenlijsten geef ik met veel plezier, het onderwerp vaak aangepast aan wat er in de klas leeft. Het afnemen van
      de vragenlijsten gaat via hun mobieltje of Chromebook. Tijdens de afname krijgen we al veel vragen. De risicotaxatie volgt met het
      team en we overleggen dan welke leerling naar welke discipline gaat.”

      Jeugdverpleegkundige: “Ik heb een gesprek gehad met een leerling. Zij had zoveel problemen dat mijn advies was om met iemand
      te gaan praten. Dat wilde zij niet. Drie dagen later zocht ze me op, op school en vroeg ze of ik haar nog kende. Ze had er nog eens
      over nagedacht en met haar ouders besproken, ze wilde toch graag hulp. Dat heb ik geregeld. Onze werkwijze op het VO zorgt dat we
      zichtbaar en laagdrempelig zijn voor de leerlingen.”

Jeugdgezondheidszorg voor kinderen van statushouders
Tot 2019 waren extra middelen beschikbaar voor kinderen van statushouders. Vanaf 2019 werd deze zorg binnen de basisfinanciering uitgevoerd. De
jeugdartsen voerden een intake uit van kinderen van statushouders, en stelde waar nodig inhaalschema’s voor vaccinaties op. De jeugdverpleegkundigen
deden een extra huisbezoek bij gezinnen van statushouders. In de meeste gevallen werd een professionele tolk ingezet. Het gaat om ruim 100 kinderen.
Deze doelgroep vraagt extra tijd en aandacht.

Aandacht voor opgroeien in armoede
Het opgroeien in armoede kan gevolgen hebben voor de gezondheid van kinderen. De jeugdgezondheidszorg kan tijdens contactmomenten armoede
signaleren, en bespreekbaar maken met ouders. We wijzen hen op mogelijkheden voor hulp of ondersteuning. Medewerkers kunnen ook terecht bij onze
aandachtsfunctionarissen armoede.

Als GGD maken wij actief deel uit van de ‘Alliantie van Kracht’. Dit netwerk zet een beweging op gang om intergenerationele armoede in de Veenkoloniën
te bestrijden. Een onderdeel daarvan is de versterking van de kracht en de kwaliteit van medewerkers van de organisaties die dagelijks betrokken zijn
bij de armoede van hun cliënten. De ervaringen uit dit netwerk benutten voor alle Drentse gemeenten. We sloten ons aan bij de Alliantie Kinderarmoede
Nederland en werkten mee aan een landelijk JGZ-actieplan kinderarmoede.

Aandacht voor kindermishandeling
We hadden in 2019 veel aandacht voor het thema Kindermishandeling. Dit werd versterkt door de vernieuwde meldcode. We pasten de meldcode
van GGD Drenthe aan op de landelijke wijzigingen en brachten dit onder de aandacht van medewerkers. JGZ medewerkers krijgen ook met regelmaat
scholing rond signaleren en bespreekbaar maken van kindermishandeling. De aandacht voor het thema leidde tot een toenemende inzet van onze
aandachtsfunctionarissen kindermishandeling.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 13: Jeugdgezondheidszorg

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal zuigelingen in zorg                                                  2.948            3.100             2.930            3.163             3.130

 Aantal peuters in zorg                                                      9.578            9.500             9.685           10.062             9.503

 Aantal consulten inclusief vaccinatie                                     36.085            36.500           37.630            37.052            36.867

 Aantal gescreende kinderen BO                                               9.390            9.500             8.822            9.548             9.066

 Aantal spreekuurcontacten BO                                                7.199            7.250             7.200            7.150             7.428
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Programma Jeugd                                                                                                                               25
Financiële verantwoording bij het programma Jeugd

Tabel 14: Financieel overzicht Jeugd

 Programma                             Product                                         Resultaat     Begroting     Begroting     Resultaat       Verschil
                                                                                           2018      2019 voor      2019 na          2019          2019
                                                                                                      wijziging    wijziging

 Jeugd           Baten                 Alle kinderen in beeld                                102           107           102           102               0
                                       Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen uniform             4.548         4.657         4.551         4.580              29
                                       Jeugdgezondheidszorg 0-4 jarigen maatwerk/            432           228             0             0               0
                                       prenataal
                                       Jongerenconsult                                       583           611         1.181         1.181               0
                                       Preventieve gezondheidsonderzoeken                  4.036         4.212         4.055         4.064               9
                                       Risicokind centraal                                 1.017         1.065         1.025         1.025               0
                 Totaal Baten                                                            10.717        10.880        10.915        10.953               38
                 Lasten                Alle kinderen in beeld                               -101          -107          -102          -102               0
                                       Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen uniform            -4.550        -4.657        -4.551        -4.580              -29
                                       Jeugdgezondheidszorg 0-4 jarigen maatwerk/           -432          -228             0             0               0
                                       prenataal
                                       Jongerenconsult                                      -590          -611        -1.181        -1.196              -14
                                       Preventieve gezondheidsonderzoeken                 -4.031        -4.212        -4.055        -4.050               5
                                       Risicokind centraal                                -1.009        -1.065        -1.025        -1.025               0
                 Totaal Lasten                                                           -10.712       -10.880       -10.915       -10.952              -38

 Totaal Jeugd                                                                                  5             0             0             0               0


Het programma Jeugd is afgesloten met een nihil resultaat.

Tot 2019 waren extra middelen beschikbaar voor de JGZ voor kinderen van statushouders. Vanaf 2019 wordt deze zorg binnen de basisfinanciering
uitgevoerd. De zorgintensiteit is over het algemeen hoger bij deze doelgroep. Daarnaast is veelvuldig de inzet van tolken noodzakelijk gebleken. Deze
extra en kostenverhogende inzet zijn dit jaar gedekt uit het incidentele voordeel die we ontvangen voor de MenACWY campagne.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                           26
1.5 Programma Additioneel

Jeugdgezondheidszorg additioneel
In het verlengde van de basistaken van de jeugdgezondheidszorg voert de GGD additionele taken uit voor
diverse gemeenten.
Kansrijke start en Nu Niet Zwanger
2019 was het eerste jaar van het landelijke actieprogramma Kansrijke start. Dit programma gaat over drie fasen: voor de conceptie, tijdens de
zwangerschap en tijdens de eerste twee jaar van het kind (de eerste 1.000 dagen). De GGD is actief in elk onderdeel.

Nu Niet Zwanger werd al eerder vanuit Goede Start uitgevoerd in een aantal gemeenten die aangesloten zijn bij Kans voor de Veenkoloniën. Een aantal
andere gemeenten besloot om in 2020 ook met Nu Niet Zwanger te starten.

De JGZ voert het actie programma Prenatale huisbezoeken en Voorzorg als effectieve interventies uit in een aantal Drentse gemeenten. Het aantal
casussen voor Pre- en Voorzorg neemt toe doordat de signaleringsfunctie van verloskundigen versterkt is. Zo is het aantal vrouwen dat we bereikt hebben
met prezorg tussen 2017 en 2019 toegenomen van 39 naar 54. De samenwerking en ondersteuning rondom zwangere vrouwen zal door de samenwerking
in lokale coalities naar verwachting nog verder verbeteren.

Huisarts Ondersteuner Jeugd gemeente Emmen
De jeugdverpleegkundigen als Huisarts Ondersteuner Jeugd worden in Emmen door steeds meer huisartspraktijken en voor steeds meer gezinnen
ingezet. Het aantal casussen is bijna verdubbeld ten opzichte van 2018 van 117 naar 203. Ouders en jongeren kunnen nu sneller terecht met opvoed- en
opgroeivragen. De ondersteuning is laagdrempelig, dicht bij huis en in nauwe samenwerking met andere betrokkenen in buurt of school. Een eventuele
verwijzing naar specialistische zorg kan hierdoor beter onderbouwd worden.

Extra ondersteuning gezinnen en jeugd als partner in het voorliggend veld
In de gemeenten Midden–Drenthe, Borger-Odoorn, Emmen, De Wolden en Hoogeveen heeft de JGZ een aanvullende taak vanuit de jeugdwet. Het gaat
om extra ondersteuning van de gezinnen. De jeugdverpleegkundige geeft opvoedondersteuning in de gezinnen. Ook kan zij gezinnen ondersteunen in de
toeleiding naar hulp en deze coördineren en monitoren. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de toegang Jeugd of het sociaal team van de gemeente.
Ook wordt met de partners in het veld afgestemd.

Inzet in de zorgstructuur op scholen en trainingen voor ouders en kinderen
In de gemeenten Emmen, Hoogeveen, Midden-Drenthe, Coevorden en Borger-Odoorn heeft de jeugdverpleegkundige extra tijd om aan te sluiten bij de
zorgstructuur van de basisscholen. In een aantal gemeenten zijn afspraken gemaakt over de extra inzet voor activiteiten als SOVA (sociale vaardigheden)
en KIES (kinderen in echtscheiding situaties) trainingen, workshops seksuele weerbaarheid.

Preventieve logopedie
Preventieve logopedie werd in de gemeenten Assen, Coevorden, Emmen, Hoogeveen, Noordenveld, De Wolden, Westerveld, Aa en Hunze en Borger-Odoorn
uitgevoerd. We bieden digitale vragenlijsten voor preventieve logopedie aan ouders aan van kinderen in de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs. Dit
gebeurt via Mijn Kinddossier. Ouders maken goed gebruik van het preventief consult bij de 0-4 jarigen. Ze krijgen in een vroeg stadium adviezen over de
taal-spraakontwikkeling van hun kind.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                            27
Pilot koemelkallergie
In Emmen bieden we aan ouders met jonge kinderen de koemelkallergietest aan. Door op het consultatiebureau de test uit te voeren (in plaats van bij
de huisarts of kinderarts) is de test laagdrempelig en klantvriendelijk. Een van de jeugdartsen is opgeleid deze test uit te voeren. De test wordt door een
aantal zorgverzekeraars vergoed.

In 2019 waren er 16 verzoeken om te test uit te voeren. Bij drie kinderen werd dit gedaan. Bij de andere verzoeken bleek er bijvoorbeeld toch geen
aanleiding tot het doen van de test, vergoedde de zorgverzekeraar de test niet, of werd doorverwezen naar de kinderarts vanwege de ernst van de
klachten. Deze pilot loopt tot eind 2020.

Gezonde School
Gezonde School is een landelijke werkwijze waarbij scholen op vier pijlers werken aan gezondheid in en om school, zodat een gezonde leefstijl
vanzelfsprekend wordt. De kenmerken van Gezonde School zijn: kwalitatief goede preventieprogramma’s en maatregelen en structurele aandacht voor
gezondheid binnen het onderwijs.
In het schooljaar 2018/2019 kregen 35 scholen in Drenthe het Ondersteuningsaanbod Gezonde School toegekend. Het ging om 31 basisscholen en 4
voortgezet onderwijsscholen.
In Drenthe zijn er 88 Gezonde Scholen:
• 68 Basisscholen
• 19 Voorgezet onderwijs
• 1 Middelbaar beroepsonderwijs

De jeugdverpleegkundigen geven advies en ondersteuning en begeleiden scholen bij het werken aan een Gezonde School.

      Themacertificaten Gezonde School

      •   Voeding
      •   Sport en bewegen
      •   Welbevinden
      •   Roken en alcohol
      •   Relaties en seksualiteit
      •   Fysieke veiligheid
      •   Milieu en natuur
      •   Mediawijsheid

Jong leren eten
Jong leren eten heeft als doel dat kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar meer weten van (duurzaam geproduceerd) voedsel zodat ze later gezonde en
bewuste keuzes kunnen maken. Jong leren eten wordt in Drenthe uitgevoerd door IVN Noord en GGD Drenthe. Scholen en kinderopvang konden in 2019
gebruik maken van moestuinieren, koken of een excursie of gastles op het gebied van voeding.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                         28
Gezondheidsbevordering additioneel
Gemeenten maken gebruik van aanvullende gezondheid bevorderende activiteiten en op vraag adviseren bij
projecten en beleid die de gezondheid beschermen of bevorderen.
Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten
‘Aan de slag’ is een vierjarig project gesubsidieerd door ZonMw. De partners zijn: de 12 gemeenten van Drenthe, GGD Drenthe, SportDrenthe, CMO STAMM,
de Werkplaats Sociaal Domein Noord en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland. GGD Drenthe is penvoerder.
Het doel is integrale inzet op preventie voor de gezondheid van de inwoners van Drenthe. Het project bestaat uit twee fasen. In september 2019 is fase
1 afgerond. De lokale gezondheidssituatie en preventieaanpak in de 12 gemeenten is in kaart gebracht door wijkgezondheidsprofielen, dialoogtafels met
inwoners en professionals en inventarisatie van lopende interventies en beleid. De gemeenten maakten keuzes in gezondheidsthema’s en stelden een plan
van aanpak op. In oktober 2019 ging fase 2 van start die gericht is op het uitvoeren en monitoren van interventies.


Veilig Thuis Drenthe
Veilig Thuis Drenthe (VTD) is het advies- en meldpunt waar inwoners en professionals, die te maken hebben
met vermoedens of situaties van huiselijk geweld of kindermishandeling, terecht kunnen. VTD doet waar nodig
onderzoek en brengt hulp op gang om het huiselijk geweld of de kindermishandeling duurzaam te stoppen.

Wat hebben we bereikt?

•   Met Veilig Thuis Drenthe droegen we bij aan het duurzaam doorbreken van kindermishandeling en huiselijk geweld.
•   De toename van het aantal meldingen en adviezen van kindermishandeling en huiselijk geweld als gevolg van de verscherpte meldcode is gedeeltelijk
    opgevangen.
•   De wijzigingen in onder andere het landelijk handelingsprotocol van Veilig Thuis naar aanleiding van de verscherpte meldcode zijn doorgevoerd.
•   Bij situaties van zeer ernstig of structureel geweld is via een de uitvoering van een pilot multidisciplinaire aanpak MDA++, voor een aantal gezinnen
    duurzame veiligheid bereikt.
•   We droegen bij aan een vroegtijdiger signalering van ouderenmishandeling en het inzetten van hulp.

Duurzaam doorbreken
Het landelijke veiligheidsbeoordelingsinstrument van Veilig Thuis is gebaseerd op het model van Vogtländer en van Arum en bestaat uit vijf fasen:
1) Werken aan directe veiligheid met een veiligheidsplan waarin met direct betrokkenen afspraken worden gemaakt om het geweld te stoppen;
2) Werken aan stabiele veiligheid met een hulpverleningsplan voor risico gestuurde zorg;
3) Werken aan herstel van de ontwikkeling van de individuele gezinsleden en met herstelplannen voor trauma-geïnformeerde en herstelgerichte zorg;
4) Werken aan stabilisatie door het evalueren en bijstellen van eerder gestelde doelen;
5) Werken aan het leren omgaan met terugval met een toekomstplan




Verscherpte meldcode
In december 2018 is de verscherpte meldcode vastgesteld door het ministerie van VWS en het VNG met als ingangsdatum 1 januari 2019. De
verscherpte meldcode geldt voor alle zorgprofessionals in Nederland. Met ingang van 1 januari 2019 wordt met een nieuw handelingsprotocol en
een nieuw informatieprotocol gewerkt. Het registratiesysteem is hierop aangepast. De belangrijkste wijzigingen zijn een het werken met een nieuw
veiligheidsbeoordelingsinstrument, de verlenging van de monitoringsperiode en het uitvoeren van de nieuwe dienst Voorwaarden & Vervolg.
Alle medewerkers zijn getraind in het gebruik en toepassen van de nieuwe meldcode en de protocollen zoals de training “professional van de toekomst”,
het traject “zorgen voor veiligheid” en het model Vogtländer en van Arum.
Er zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd om zorgprofessionals te informeren over de nieuwe meldcode, de nieuwe diensten van Veilig Thuis en de
nieuwe werkwijze.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                      29
Toename meldingen
Als direct gevolg van de verscherpte meldcode zijn er in 2019 29% meer meldingen en 22% meer adviesaanvragen binnengekomen ten opzichte van de
gerealiseerde aantallen in 2018. In het eerste kwartaal is hard gewerkt om het aantal medewerkers uit te breiden om de toenemende vraag op te vangen.
De toename van meer meldingen en adviezen, de aanpassing in de werkwijze van Veilig Thuis in combinatie met het niet direct kunnen vinden van
inzetbaar personeel en het inwerken van nieuw personeel is ten koste gegaan van het behalen van de dienstverleningstermijnen. Daarnaast werkte Veilig
Thuis een werkvoorraad.

Er is aandacht geweest voor de door ontwikkeling van de interne processen mede om efficiency winst was te behalen in de uitvoering van het werk. Ook
zijn met de gemeenten die hier aan wilden deelnemen een experiment uitgevoerd om in een vorm van een marathonsessie met de lokale professionals de
casussen versneld over te dragen. Ook is er een nieuwe werkwijze ontwikkeld voor de zogenoemde “first offenders”. Dit zijn over het algemeen meldingen
over minderjarigen in het kader van alcohol- en/of drugsgebruik. Op basis van een aantal criteria is een snelle afhandeling van de melding mogelijk.

MDA++
Huiselijk geweld en kindermishandeling is een complexe en vaak hardnekkige problematiek, die van generatie op generatie kan doorgaan. De MDA++
biedt een afgestemde, geïntegreerde aanpak voor individuen en gezinnen die, door de beperkingen van elk systeem en elk beschikbaar standaard
behandelaanbod, tussen wal en schip vallen. MDA++ voorziet in een bundeling van psychosociale, medische, forensische en justitiële specialisten in de
aanpak van kindermishandeling, huiselijk en seksueel geweld. Een team van deskundigen dat gecoördineerd en gefaseerd onderzoek en opvang biedt na
acuut, ernstig (seksueel) geweld of een gezamenlijke analyse en plan van aanpak maakt en uitvoert om structureel geweld te stoppen.
Het MDA++-team kan van samenstelling wisselen in de loop van het traject dat de cliënten doorlopen. MDA++ is de voorziening die Veilig Thuis, als
spin in het web van de geïntegreerde aanpak, nodig heeft om bij ernstige, complexe of hardnekkige casuïstiek de doelstelling te kunnen realiseren: het
stoppen van geweld en mishandeling en het borgen van veiligheid.
In 2019 is de pilot officieel van start gegaan en in de loop van het jaar zijn er 17 casussen opgepakt. In de zaken, die door VTD geschikt werden
bevonden voor MDA++, heeft het team bestaande uit professionals van GGZ Drenthe, Accare, VNN, Politie , Yorneo en VTD samengewerkt bij het doen van
onderzoek en het maken van een plan van aanpak. In deze zaken hebben ouders en partijen, die al betrokken waren bij het gezin, meegewerkt bij het
opstellen en uitvoeren van het plan van aanpak. Daarnaast zijn er twee inspiratiesessies georganiseerd voor de netwerkpartners.

Specifieke doelgroepen ouderenmishandeling
We hebben gewerkt aan de deskundigheidsbevordering van onze medewerkers op het gebied van ouderenmishandeling. We zijn actief in het landelijke
projectteam ouderenmishandeling Veilig Thuis. Inmiddels is de landelijke richtlijn over hoe kwetsbare personen te beschermen geïmplementeerd. Twee
keer per jaar organiseerde wij een thematische expertmeeting met aandachtsfunctionarissen ouderenmishandeling van diverse organisaties zoals het
maatschappelijk werk, banken, ziekenhuizen, thuiszorgorganisaties en de politie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                           30
Recidieven
De doelstelling van Veilig Thuis is om geweld eerder en beeld te krijgen en dit te stoppen. Als een betrokkene eerder of vaker voorkomt in de systemen
van Veilig Thuis dan is er vaak sprake van een complexere hulpverleningsvraag en dit is indicatief voor de effectiviteit van de hulpverleningsketen. We
hebben voorbereidingen getroffen voor een recidieven onderzoek in 2020.

Coördinatie Huisverbod
Er is gestart met een verkenning naar de verbetermogelijkheden voor de uitvoering van de coördinatie van het Tijdelijk Huisverbod. De uitkomsten en
aanbevelingen van een extern onderzoek naar de wijze van de uitvoering van de coördinatie van het huisverbod in Drenthe was hiervoor de aanleiding. Er
is in het najaar van 2018 een werkgroep gestart om mogelijke scenario’s te bespreken en er is in 2019 een eerste advies afgegeven. Het project is in de
loop van 2019 door de centrumgemeenten voorlopig stop gezet.

Samenwerking lokale teams
Er zijn regiobijeenkomsten geweest, waarin VTD de lokale professionals heeft voorgelicht over de verbeterde meldcode en de veranderde werkwijze van
Veilig Thuis. Hierbij zijn ervaringen opgehaald die gebruikt worden voor de doorontwikkeling van de samenwerking.

Voorlichtingstaken
In 2019 heeft het bestuur de keuze gemaakt om vanaf 2020 de separate voorlichtings- en trainingstaak van Veilig Thuis te beëindigen. Vanuit het primair
proces blijft er wel een voorlichtende taak.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 15: Veilig Thuis Drenthe

                                                                    Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Advies en ondersteuning                                                     2.562             2.300            2.093             2.344             2.555

 Meldingen                                                                   2.545             2.150            1.968             2.035             1.759
 Onderzoeken (gestart)                                                         258               300              433               511               659
 Voorwaarden en vervolg (gestart)                                              148               pm                nvt              nvt               nvt

 Huisverboden                                                                   49                65               56                62                  62




Het aantal adviezen en meldingen is ook ten opzichte van de begroting gestegen. De stijging is groter dan bij het opstellen van de begroting
ingeschat. De oorzaak ligt bij de invoering van de verscherpte meldcode en de grotere aandacht voor veiligheidsvragen als gevolg van geweld in
afhankelijkheidsrelaties. Het aantal onderzoeken blijft achter bij de begroting deels ook veroorzaakt door de druk van de afhandeling van het aantal
meldingen en adviezen echter door de verandering van werkwijze en het inzetten van de nieuwe dienst ‘voorwaarden en vervolg’ kan dit ook een effect
gaan krijgen op de inzet van onderzoek. Het aantal huisverboden wijkt licht af van de begroting en de aantallen van de laatste jaren. Hier is geen
expliciete verklaring voor.


Sense Noord-Nederland
Samen met GGD Groningen en GGD Fryslân vormen wij het Centrum Seksuele Gezondheid Noord-Nederland
(Sense). Voor risisogroepen houden we spreekuren voor de behandeling van seksueel overdraagbare
aandoeningen (soa’s)en voeren we preventieactiviteiten zoals voorlichting uit. Het Centrum Seksuele
Gezondheid wordt gecoördineerd door GGD Groningen, en gefinancierd door het ministerie van VWS.

Wat hebben we bereikt?

•   We droegen bij aan de bevordering van de seksuele gezondheid van de inwoners van Drenthe met een verhoogd risico.
•   Jongeren (tot 25 jaar) zijn goed geïnformeerd over seksuele gezondheid en hebben toegang tot laagdrempelige seksualiteitshulpverlening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                            31
Wat hebben we hiervoor gedaan?

Sense spreekuren
We houden spreekuren waarbij cliënten terecht kunnen voor advies, screening op en behandeling van soa’s. Er is wordt aandacht besteed aan preventie.
Sense verleent zorg aan de volgende risicogroepen: jongeren, migranten, sekswerkers, lesbische vrouwen/homoseksuele mannen/biseksuelen/transgenders
(LHBT) en mannen die seks hebben met mannen (MSM). Sense richt zich ook op mensen die in het kader van de bron- en contactopsporing zijn
gewaarschuwd voor een soa.

Hepatitis B vaccinatie
We vaccineerden MSM en sekswerkers tegen hepatitis B. Dit gebeurt onder het project ‘Hepatitis B Vaccinatie’, gefinancierd door het RIVM. Het is bedoeld
om overdracht van hepatitis B onder hoog-risicogroepen te verminderen.

PrEP
In het najaar zijn de noordelijke GGD ’en gestart met de uitvoering van de landelijke PrEP- pilot. PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) is een preventief middel
dat wordt ingezet om HIV te voorkomen. De pilot is bedoeld voor mannen die seks hebben met mannen met een verhoogd risico op hiv. De pilot maakt
onderdeel uit van een vijfjaarlijks landelijk project vanuit VWS, waarbij GGD ‘en PrEP-zorg leveren aan een totaal van 6.500 mannen, waarvan 43 in
Drenthe. Het animo voor deelname is groot en overschrijdt het aantal beschikbare plaatsen. De regeling wordt over twee jaar tussentijds geëvalueerd.

Testlab
Testlab is een gratis en online soa-testfaciliteit voor MSM. We werkten in 2019 aan de voorwaarden waaronder het testlab weer open kan gaan. Een
overschrijding van het budget in 2018 maakte een tijdelijke stopzetting van de dienstverlening nodig. In 2020 wordt het Testlab beperkt opengesteld.

Aanbesteding laboratorium
Via een aanbesteding hebben we een contract gesloten met het laboratorium Certe-Izore. Hiermee is ook de mogelijkheid voor een langdurige
samenwerking van de infectiepreventie geborgd.

Oriëntatie nieuw Elektronisch Patiënten Dossier
We onderzochten de mogelijkheid tot een nieuw elektronisch patiëntendossier, dat gebruiksvriendelijker en voordeliger zou moeten zijn dan het huidige.
In 2020 zal dit verder uitgewerkt worden.

ASG regeling
Sense wordt gefinancierd volgens de subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) van het ministerie van VWS. De ASG is vanuit het
perspectief van de publieke gezondheid een aanvulling op de reguliere gezondheidszorg. De subsidie loopt tot en met 2021. De verwachting is dat de
landelijke financiering voortgezet wordt in een andere vorm.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 16: Sense

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal Soa consulten                                                          883               900              820             1.055             1.068

 Vindpercentage Soa                                                           18%               17%               13%              17%               21%

 Aantal gevonden Soa                                                           161               153              107               190               217

 Aantal consulten (Sense)                                                       62               130              120                50                58

 Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen                             151               120              165               120               130




Het aantal consulten Sense is lager dan begroot. Hiervoor is geen directe oorzaak aan te wijzen. Het aantal Hepatitis B vaccinaties is beduidend hoger
dan andere jaren, dit wordt met name veroorzaakt doordat ook op locatie (COC) is gevaccineerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                             32
Technische Hygiënezorg additioneel
THZ adviseert en inspecteert op hygiëne en veiligheid bij asielzoekerscentra, prostitutiebedrijven en
evenementen met tijdelijke sanitaire voorzieningen. Ook wordt toezicht gehouden op WMO-voorzieningen. Dit
zijn additionele taken.

Wat hebben we bereikt?

•   We voerden alle additionele inspecties uit die met de gemeenten zijn afgesproken. Voorzieningen met een verhoogd risico werden bezocht en
    geïnspecteerd op veiligheid en hygiëne. Het ging om asielzoekerscentra en panden van prostitutiebedrijven. Ook de tijdelijke sanitaire voorzieningen
    van de TT, het Bloemencorso in Eelde en de Zuidlaardermarkt werden geïnspecteerd.
•   We behandelden meldingen van calamiteiten bij WMO-voorzieningen. We deden kwaliteitsonderzoek en rapporteerden hierover aan de gemeenten.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Asielzoekerscentra, prostitutiebedrijven, evenementen
Op alle locaties van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) in Drenthe is een audit uitgevoerd. We inspecteerden alle tien geplande
prostitutiebedrijven in Drenthe volgens de landelijke richtlijnen. We deden ook de inspecties op hygiëne van de sanitaire voorzieningen tijdens
evenementen: de TT, het Bloemencorso en de Zuidlaardermarkt.

Toezicht WMO
Voor het toezicht op WMO voorzieningen werken we met een door gemeenten ontwikkeld Drents toetsingskader. Er zijn 10 onderzoeken uitgevoerd op
verzoek van gemeente Emmen, Coevorden en Borger Odoorn. Het ging om vijf calamiteiten en vijf kwaliteitsonderzoeken. Dit is een verdubbeling van het
aantal onderzoeken ten opzichte van 2018. Met de overige Drentse gemeenten zijn vooralsnog geen afspraken gemaakt over het WMO-toezicht.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 17: Technische hygiënezorg

                                                                   Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017    Realisatie 2016

 Aantal inspecties asielzoekerscentra                                            6                4                 7                 8                11

 Aantal inspecties tijdens evenementen                                           4                3                 3                 3                  3

 Aantal inspecties prostitutiebedrijven                                         10               11                 6                 8                10

 Aantal overige inspecties                                                      35               pm                 4             n.v.t.            n.v.t.




Onder THZ additioneel zijn de inspecties opgenomen in het kader van toezicht op aanvullende VVE-eisen en toezicht op WMO voorzieningen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                      33
Openbare geestelijke gezondheidszorg additioneel
GGD Drenthe verzorgt op verzoek van Drentse gemeenten het Advies en Meldpunt OGGZ. We bieden ook
bemoeizorg. Verder leveren we voor zes gemeenten procesregie in de vorm van een voorzitter OGGZ. In opdracht
van centrumgemeente Assen bieden we beleidsadvisering OGGZ voor negen gemeenten.

Wat hebben we bereikt?

•   We hebben bijgedragen aan de sluitende keten voor personen met verward gedrag door de samenwerking met politie rond een selectie van niet acute
    ‘E33-meldingen’.
•   Cliënten werden geholpen door de inzet van OGGZ-bemoeizorg en schoonmaakacties bij vervuilde huishoudens.
•   Met het voorzitterschap van de OGGZ-netwerken in zes gemeenten droegen we bij aan gecoördineerde zorg en adequate samenwerking voor kwetsbare
    inwoners die vaak zelf geen hulp vragen.
•   Op verzoek van de Drentse gemeenten stelden we drie business cases op over de Wet verplicht GGZ: meldfunctie, verkennend onderzoek en
    hoorfunctie.
•   Samen met de OGGZ-partners GGZ Drenthe, Verslavingszorg Noord Nederland en Cosis hebben we ons voorbereid op het uitvoeren van de
    gemeentelijke Wvggz-taken meldfunctie en verkennend onderzoek.
•   Er is een aanvullende subsidie bij ZonMw aangevraagd voor de start van het uitgebreide advies- en meldpunt voor niet acute hulpvragen
    per 1-1-2020.
•   We voerden met de maatschappelijk opvang partners de winterregeling uit voor thuis- en daklozen.


Wat hebben we daarvoor gedaan?

Uitvoering Advies en Meldpunt OGGZ
Het Advies en Meldpunt OGGZ ontvangt meldingen over inwoners van Drenthe die zich in een ernstige probleemsituatie bevinden en daarvoor geen
hulp zoeken. Iedereen kan een melding doen. Vaak zijn het familieleden, buren of professionals. We zoeken uit of de cliënt al in beeld is bij een
hulpverleningsinstantie. Tijdens de triage beoordelen we samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis wat er met de melding gedaan kan worden.
Waar nodig worden meldingen doorgezet naar een gemeentelijk OGGZ-netwerk / sociaal team voor een integrale bemoeizorg aanpak.

Niet acute politie meldingen van verward gedrag
De OGGZ-partners gaven samen met politie een vervolg aan de samenwerking rond niet acute meldingen over personen met verward gedrag. Het gaat om
meldingen waarbij de ernst en complexiteit van de gemelde zorgen dusdanig is dat het gerechtvaardigd is deze als melding op het Advies en Meldpunt
OGGZ te verwerken. Deze samenwerking ondersteunt bij de verbinding tussen de domeinen veiligheid en zorg en de sluitende keten bij de ‘aanpak
personen met verward gedrag’.

Bemoeizorg
Vanuit het Advies en Meldpunt OGGZ zetten we meldingen door naar de OGGZ-netwerken of sociale teams in gemeenten. Er wordt dan gecoördineerde
bemoeizorg uitgevoerd. Sociaal verpleegkundigen OGGZ bieden bemoeizorg als het gaat om woningvervuiling, hoarding (problematische verzamelaars)
en lichamelijke problemen. Hierbij horen ook de meldingen onder de vangnetfunctie (zie OGGZ bij programma beschermen). Waar nodig zetten we
schoonmaakacties in.

Het budget dat de centrumgemeenten Assen en Emmen voor de schoonmaakacties beschikbaar hebben gesteld is in regio Zuidoost Drenthe overschreden.
Centrumgemeente Emmen heeft het budget hiervoor aangevuld. Het aantal schoonmaakacties is ten opzichte van 2018 licht gestegen.

OGGZ-voorzitterschap
De GGD levert een voorzitter van de OGGZ-netwerken in de gemeenten Assen, Aa en Hunze, Midden-Drenthe, Emmen, Coevorden en Borger-Odoorn.
Het aantal OGGZ-meldingen is in deze gemeenten ongeveer gelijk gebleven of licht gedaald. In heel Drenthe is het aantal aanmeldingen voor OGGZ-
bemoeizorg licht gestegen (van 257 in 2016 naar 328 in 2019).

Het investeren en versterken van de samenwerking en afstemming met de sociale teams is een continu proces. Sociale teams voeren steeds vaker de regie
over complexe casuïstiek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                           34
Advies en ontwikkeling
We adviseren de negen gemeenten in het verzorgingsgebied van centrumgemeente Assen. Wij adviseren hen over regionale ontwikkelingen en toekomstige
veranderingen in de OGGZ.

De GGD name deel aan het ‘projectteam personen met verward gedrag’ die de doorontwikkeling van de sluitende aanpak in de Drentse gemeenten
voorbereid en ondersteunt. Inmiddels heeft het projectteam haar activiteiten afgerond. Wij droegen bij door het versterken van de meldfunctie en voor
het sluitend krijgen van de aanpak personen met verward gedrag. Dit deden we in afstemming met de acute ketensamenwerking (Politie, GGZ –Spoedpoli,
UMCG Ambulancezorg - Psycholance).

We hebben deelgenomen aan de ambtelijke werkgroep Wvggz. Deze werkgroep heeft de gemeenten voorbereid op de uitvoering van de nieuwe
gemeentelijke taken binnen de Wet verplichte GGZ. Het gaat om de meldfunctie en het verkennend onderzoek in het proces van een zorgmachtiging en
de hoorfunctie die bij de crisismaatregel wordt ingevoerd. De gemeenten hebben de GGD gevraagd om business cases in te dienen over deze drie nieuwe
functies. Op grond daarvan is besloten om eerst voor een jaar de meldfunctie te combineren met het Advies en Meldpunt OGGZen het verkennend
onderzoek te beleggen bij de GGD samen met GGZ Drenthe, VNN en Cosis.

Door de combinatie van de meldfunctie OGGZ, de meldfunctie Wvggz en de samenwerking met politie rond niet acute meldingen over personen met
verward gedrag ontstaat een breed advies- en meldpunt voor niet acute hulpvragen. De openingstijden zijn verruimd naar maandag tot en met vrijdag
van 8.30 – 17.00 uur. We vroegen een vervolgsubsidie aan bij ZonMw waarmee een deel van de kosten in 2020 van het aangepaste meldpunt gefinancierd
kan worden.

Winterregeling
Ook in 2019 heeft de GGD de winterregeling gecoördineerd. We monitoren de temperaturen van oktober tot maart. Wanneer gedurende minimaal
drie dagen een gevoelstemperatuur van -5 graden of kouder wordt voorspeld wordt de winterregeling fase 1 geactiveerd. Fase 2 gaat in bij een
gevoelstemperatuur van -10 graden. We informeren ketenpartners zoals maatschappelijke opvanginstellingen, sociale teams, politie en gemeenten over
de winterregeling. In de winter van 2018-2019 is de winterregeling 30 dagen actief geweest waarvan drie dagen fase 2. Dak- en thuislozen hebben dan
ruimere toegang tot nachtopvang in Assen en Emmen. Wanneer nodig worden extra bedden bij geplaatst. Bij fase 2 worden de openingstijden van dag- en
nachtopvang op elkaar aangesloten.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 18: Openbare geestelijke gezondheidszorg

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal OGGz-cliënten bij sociaal verpleegkundigen                             193              200               242               213               225

 Woningsaneringen                                                               36                20               31                20                  29

 Advies en Meldpunt OGGz                                                       907              650               853              1072               479

 Waarvan:

 - aangemeld voor OGGz-bemoeizorg                                              328              275               310               278               257

 - afgehandeld op meldpunt OGGz                                                579              375               543               794               222




Het aantal OGGZ-cliënten in contact met onze sociaal verpleegkundigen OGGZ daalt. Een verklaring voor de daling kan zijn dat sociale teams vaker
casuïstiek oppakken waarbij de problematiek nog niet helder is.

In 2019 zijn 36 schoonmaakacties van vervuilde huishoudens uitgevoerd. Het aantal schoonmaakacties is opnieuw toegenomen.

Het totaal aantal meldingen (aantal meldpuntacties OGGZ-meldpunt, aantal advies en consultatie OGGZ-meldpunt en aantal meldingen OGGZ-meldpunt)
is in 2019 hoger dan 2018 maar lager dan 2017. 2017 was het jaar waarin de samenwerking met de politie startte rond politiemeldingen in het kader
van personen met verward gedrag. In 2018 en 2019 is deze samenwerking voorgezet, maar is kritischer gekeken welke meldingen wel en niet voor
behandeling in aanmerking komen.

De licht stijgende trend van het aantal meldingen dat is doorgezet voor een OGGZ-bemoeizorg aanpak wordt voortgezet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                          35
Zorgcoördinatie mensenhandel
De GGD coördineert de opvang en hulpverlening voor mensen die slachtoffer zijn van mensenhandel. Hieronder
vallen ook slachtoffers van arbeidsuitbuiting en gedwongen prostitutie. De GGD beoordeelt en onderzoekt
signalen van mensenhandel samen met de ketenregisseur aanpak mensenhandel (Zorg en Veiligheidshuis
Drenthe) en de rechercheur van team mensenhandel en migratiecriminaliteit van politie.

Wat hebben we bereikt?

•   We boden zorgcoördinatie, opvang, bemiddeling en advies aan slachtoffers van mensenhandel die in Drenthe verblijven.
•   Met politie en ketenregisseur kwamen we tot een aanpak na beoordeling van signalen van mensenhandel.
•   We gaven samen met de ketenregisseur trainingen in signalering van mensenhandel.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Zorgcoördinatie
In 2019 is de GGD met 24 signalen mensenhandel aan de slag gegaan. Bij het verder uitzoeken van de signalen en met informatie van ketenpartners
blijkt vaak dat er veel problematiek speelt maar dat het label ‘mensenhandel’ er niet aan gegeven kan worden. Of dat er geen indicaties zijn voor verder
strafrechtelijk onderzoek. Het signaal van zorg wordt dan doorgeleid naar de juiste instantie. We adviseren deze over het vervolg.

We ondersteunden bij acht slachtoffers van mensenhandel. In Drenthe verblijven slachtoffers van mensenhandel in asielzoekerscentra, bij Jade Zorggroep
en Terwille. De GGD wordt regelmatig om advies gevraagd. Er is onvoldoende capaciteit om ook hier zorgcoördinatie in te zetten.

Training over signalering van mensenhandel
Het aantal ontvangen signalen van mogelijke mensenhandel zegt niet veel over wat er daadwerkelijk aan mensenhandel in Drenthe speelt. Dat komt
omdat mensenhandelaren er alles aan doen om buiten het gezichtsveld van de ‘bovenwereld’ te blijven. Daarnaast zijn meldroutes niet bij alle partijen
bekend. Ook weet niet iedere (zorg)professional signalen te herkennen als een signaal mensenhandel. Om meer bekendheid aan mensenhandel en
de aanpak daarvan te geven zijn er in 2019 verschillende signaleringstrainingen gegeven aan (balie)medewerkers van gemeenten, Veilig Thuis,
maatschappelijk werk en sociale teams. Deelnemers worden getraind in het herkennen van signalen, wat ze zelf kunnen doen om meer zicht op de situatie
te krijgen en ook waar een melding gedaan kan worden.


Centrum Seksueel Geweld
GGD Drenthe is samen met GGD Groningen opdrachtnemer voor de uitvoering van het Centrum Seksueel Geweld
Groningen/Drenthe (CSG). Het CSG biedt hulp aan slachtoffers van een aanranding of verkrachting en is 24/7
bereikbaar.

Wat hebben we bereikt?

•   Het CSG ondersteunt in Drenthe slachtoffers van acuut geweld. Daarnaast verwezen we slachtoffers van niet-acuut geweld naar hulpverlening of
    gaven advies.
•   We hielden acties ter preventie van seksueel geweld en besteedden aandacht aan PR over het CSG.
•   Huisartsen in Drenthe zijn getraind over het doel en werkwijze van het CSG.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Integraal en bereikbaar
Het CSG is voor alle slachtoffers van seksueel geweld. Het is een samenwerkingsverband van organisaties waar medische, forensische en psychosociale
disciplines zo snel mogelijk, bij voorkeur binnen zeven dagen na de verkrachting, integraal hulp bieden op één locatie. Het centrum is 24 uur per dag,
zeven dagen per week bereikbaar op één centraal telefoonnummer. Slachtoffers van niet-acuut seksueel geweld kunnen terecht bij het CSG voor advies en
doorverwijzing naar medische of psychologische hulp.
De coördinatie ligt bij GGD Drenthe en GGD Groningen
In 2019 ontwikkelde het CSG een sociale kaart op het gebied van seksueel geweld, die ook onderhouden wordt. Zo hebben hulpverleners overzicht van
waar ze naartoe kunnen verwijzen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                          36
      Samenwerkende organisaties CSG
      • Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)
      • Scheper ziekenhuis Emmen (SZE)
      • Politie regio Noord Nederland
      • GGD Groningen
      • GGD Drenthe
      • PsyQ
      • GGZ Drenthe

PR en communicatie
Het CSG bereikte studenten die in Groningen studeren (dus ook Drentse studenten) met voorlichting. De voorlichting ging zowel over het voorkómen van
seksueel geweld als over het CSG. Dit gebeurde via studentenplatformen in Groningen. Er werden artikelen geplaatst in de studentenkrant en we waren
aanwezig tijdens de Introductieweek (KEI-week).
Het CSG nam deel aan een nascholingsprogramma voor huisartsen uit Drenthe. Tijdens twee bijeenkomsten zijn er zo’n 50 huisartsen bijgeschoold over
wat ze wel maar vooral ook niet moeten doen bij slachtoffers van seksueel geweld.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 19: Centrum Seksueel Geweld

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal meldingen                                                               40               pm                30               17                   22




Publieke Gezondheid Asielzoekers
In opdracht van het Centraal Orgaan Asielzoekers voert de GGD de taken binnen de publieke
gezondheidszorg voor asielzoekers uit. Dit zijn jeugdgezondheidszorg, gezondheidsbevordering,
infectieziektebestrijding, tuberculosebestrijding en hygiëne-audits op asielzoekerscentra.

Wat hebben we bereikt?

•   De jeugdgezondheidszorg Brengt de gezondheid van de kinderen kaart door de kinderen te zien en met hen en/of hun ouders te spreken.
•   Het Rijksvaccinatieprogramma werd uitgevoerd om kinderen te beschermen tegen infectieziekten. Asielzoekers uit landen van herkomst waar
    tuberculose voorkomt werden gescreend en waar nodig behandeld. Bij alle gemelde infectieziekten gaven we individuele voorlichting met inzet
    van tolken.
•   We organiseerden groepsvoorlichtingen in alle asielzoekerscentra (AZC’s). Hiermee droegen we bij aan kennis van bewoners over gezondheidsrisico’s
    en gezond gedrag.
•   De hygiëne-audits, speciaal gericht op de collectieve voorzieningen, droegen bij aan de gezondheid en de hygiëne in de vier AZC’s en de
    Beschermde Opvanglocatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                          37
Wat hebben we hiervoor gedaan?

Jeugdgezondheidszorg
Wij zagen alle kinderen van 0-18 jaar op het JGZ spreekuur. We haalden daarbij de gestelde termijn van binnen zes weken na aankomst in Nederland.
Elk kind kreeg een intake en een lichamelijk onderzoek. Waar nodig volgden een of meer consulten op indicatie. In alle AZC’s gaven wij lichte
opvoedondersteuning en namen we deel aan het multidisciplinair overleg. In AZC Hoogeveen voerden wij zorgcoördinatie uit als er sprake was van inzet
jeugdhulpverlening.
Het COA heeft in 2019 besloten de dienstverlening jeugdgezondheidszorg voor kinderen van asielzoekers van 0 tot en met 18 jaar aan te besteden. Door
de GGD’en is hier collectief op ingeschreven en de opdracht is hen gegund.

Infectiepreventie en inspecties Technische Hygiënezorg
Bij de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma stelden we voor elk kind een op maat gemaakt vaccinatieplan op. Dit is noodzakelijk vanwege de vaak
onvolledige programma’s in landen van herkomst.
We gaven voorlichting over infectieziekten. We screenden asielzoekers op tuberculose als de ziekte in het land van herkomst veel voorkomt. Waar nodig
volgde bron- en contactopsporing en behandeling.
We verrichtten de hygiëne-audits in asielzoekerscentra op hygiëne en gezondheidsrisico’s.

Gezondheidsbevordering
In 2019 voerden wij in het kader van het nieuwe contract gezondheidsbevordering met COA 115 voorlichtingsactiviteiten uit. Op het programma
stonden de ‘standaard’ voorlichtingen over de thema’s gezondheidszorg in Nederland, omgaan met stress en seksuele en reproductieve gezondheid.
Daarnaast organiseerden wij bijeenkomsten over mondgezondheid, griep en verkoudheid en opvoeding in Nederland. In de beschermde opvang gaven
we extra voorlichtingen over gezonde voeding, hygiëne en middelengebruik. Ook dit jaar gaven we workshops seksuele gezondheid in de Internationale
schakelklassen (ISK) in Assen en Hoogeveen.

      Ervaring deelneemster aan voorlichting
      In een bijeenkomst over stress stelden we de vraag: “Denk je dat je kind merkt dat jij gestrest bent?” Een moeder: “Het is goed dat
      ik me daarvan bewust wordt. Als ik boos of verdrietig ben, gaat mijn zoontje van zes heel lief tegen mij doen. Hier leer ik dat ik het
      gewoon even kan benoemen en zeggen dat het niets met hem te maken heeft. En dat hij zich zo veilig voelt bij mij.”



Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 20: Publieke gezondheid asielzoekers

                                                                   Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Asielzoekers (totaal)                                                      2.713             2.000            2.371              2028             2.180

 Asielzoekers (0-18 jarigen)                                                  831              800               865               887               993

 Aantal asielzoekers (18 jarigen en ouder)                                  1.882             1.200            1.506              1141             1.187

 Asielzoekerscentra                                                             4                 4                4                 4                   5

 Kleine wooneenheid (KWE)/ Kinderwoongroep (KWG)                                1                 2                1                 2                   2




Het totaal aantal asielzoekers is toegenomen, het aantal kinderen en jongeren is iets afgenomen ten opzichte van de voorgaande jaren. Dit komt omdat er
meer alleen reizende volwassen mannen asiel zoeken in Nederland.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                         38
Publieke Gezondheid Statushouders
GGD Drenthe voert een aantal taken uit op het gebied van de publieke gezondheid voor statushouders, in
opdracht van de Drentse gemeenten.

Wat hebben we bereikt?

•   Statushouders hebben meer kennis over gezondheidsthema’s en het gezondheidssysteem in Nederland door cultuur-sensitieve voorlichting.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Statushouders lopen meer gezondheidsrisico’s door de verslechterde gezondheidszorg in het land van herkomst, mindere gezondheidsvaardigheden
door taal of opleiding en meer risico op infectieziekten en psychische problematiek. Een goede fysieke en psychische gezondheid is belangrijk
voor activering en een goede integratie. De GGD kreeg in 2017 en 2018 middelen van gemeenten (via het landelijk ‘Uitwerkingsakkoord Verhoogde
Asielinstroom’) om taken uit te voeren voor de publieke gezondheid van statushouders. In 2019 waren daarvan alleen nog middelen beschikbaar voor
gezondheidsvoorlichtingen voor statushouders. De overige taken behoorden in 2019 tot de basistaken binnen de diverse productgroepen.

Gezondheidsvoorlichtingen
Er zijn 132 voorlichtingen gegeven aan statushouders in de gemeenten. We hebben alle gemeenten met voorlichtingen bediend. De voorlichtingen werden
gegeven per taalgroep (bijv. Syriërs en Eritreeërs) en meestal met mannen en vrouwen apart. De voorlichtingen werden op een cultuur-sensitieve en
interactieve manier vormgegeven. We gebruikten hierbij professionele tolken.

     Ervaringen met de voorlichtingen
     De gezondheidsvoorlichtingen worden goed ontvangen en voorzien in behoefte aan informatie. Er worden altijd veel vragen gesteld.
     Door te het praten over culturele verschillen en opvattingen over ziekte voelen de deelnemers zich gehoord.

     ‘Ik vind deze bijeenkomsten belangrijk: we kunnen praten over onze situatie en hoe we gezond kunnen leven.’

     ‘Ik heb geleerd dat ik niet alles moet opkroppen en dat het helpt dat ik praat over mijn zorgen en mijn verdriet. Dat was ik niet
     gewend.’

     ‘Deze bijeenkomsten hebben rust in mijn hoofd gebracht.’

     ‘Het is moeilijk om kinderen op te voeden in Nederland. In mijn land doen we dat samen met familie, nu moet ik het in mijn eentje
     doen. Ik ben vaak verdrietig en gestrest. In de cursus leerde ik wat mijn kinderen nodig hebben van mij en hoe ik ook goed voor
     mezelf kan zorgen.’

Voorbereiding nieuw inburgeringstelsel
Diverse gemeenten zijn in 2019 gestart met hun voorbereiding op het nieuwe inburgeringsstelsel voor statushouders. Dit stelsel verandert per 2021.
Gemeenten krijgen hierbij de regie over de inburgering. De GGD heeft deelgenomen aan netwerkbijeenkomsten in verschillende gemeenten, om mee te
denken in de voorbereiding en aandacht te vragen voor gezondheid en welzijn van statushouders binnen de inburgering.


Forensische geneeskunde
Forensisch artsen vervullen de functie van gemeentelijk lijkschouwer, doen forensisch medisch onderzoek
t.b.v. opsporingsonderzoeken, en verlenen medische zorg aan arrestanten.

Wat hebben we bereikt?

•   We verrichtten lijkschouwingen in alle gevallen van overlijden waarbij de behandelend arts niet overtuigd is van een natuurlijke doodsoorzaak, bij
    euthanasie, en als er geen behandelend arts is.
•   Op aanvraag van Politie en Justitie verrichtten we forensisch medisch onderzoek. Dit draagt bij aan het opsporingsonderzoek.
•   We verleenden medische zorg aan arrestanten op de cellencomplexen van de Politie en de Koninklijke Marechaussee.
•   We startten met de voorbereidingen van de implementatie van het landelijk handelingskader van Forensisch Medische Expertise bij
    Kindermishandeling in Noord-Nederland. Dit is onderdeel van het landelijkproject ‘Geweld hoort nergens thuis’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                          39
Wat hebben we hiervoor gedaan?

Uitvoering lijkschouwingen, forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg
We voerden de lijkschouwingen uit. We gaven daarnaast ondersteuning aan andere behandelend artsen over de aard van sterfgevallen tijdens collegiale
overleggen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het meedenken over de aard of tijdstip van een overlijden.

We voerden forensisch medisch onderzoek uit. Forensisch medisch onderzoek bestaat uit het lichamelijk onderzoek van verdachten, daders en
slachtoffers van (gewelds)misdrijven, waarbij biologische sporen worden veiliggesteld en letsels systematisch in kaart worden gebracht, onderzocht en
gedocumenteerd. Wanneer nodig werd een letselverslag opgesteld met benoeming als deskundige door de Rechter-Commissaris.

Ook bloedproeven zijn sinds 1 januari 2018 een onderdeel van forensisch medisch onderzoek. Deze worden bijvoorbeeld gedaan als iemand wordt
aangehouden voor rijden onder invloed van alcohol of drugs, of medicijnen die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden. We deden in 2019 meer
bloedproeven dan voorheen. De stijging komt doordat sinds 2018 de wet rondom het testen van de rijvaardigheid is gewijzigd.

Medische zorg voor arrestanten is de acute medische basiszorg voor een verdachte die is aangehouden en op het politiebureau of arrestantencomplex is
ingesloten. We verleenden deze zorg in de cellencomplexen van de Politie en Koninklijke Marechaussee. Deze inzet nam toe door een beleidswijziging van
de Forensisch Medische Maatschappij Utrecht (FMMU). Daarvoor voeren wij de arrestantenzorg in de penitentiaire inrichting (PI) in Ter Apel uit.

Landelijke ontwikkelingen
GGD Drenthe droeg actief bij aan de landelijke visievorming van GGD GHOR Nederland over forensische geneeskunde. Daarin committeerden de GGD’en
zich aan ‘een optimale organisatie, uniforme werkwijzen, de ontwikkeling van het vakgebied en goede informatie-uitwisseling’. Dit gebeurt op het
niveau van de 10 politieregio’s. Het doel is om de kwaliteit en de continuïteit van de forensische geneeskunde te waarborgen. GGD GHOR Nederland is
gesprekspartner bij de betrokken ministeries (Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en VWS).

Noord Nederlandse samenwerking
Parallel met de landelijke ontwikkelingen treft GGD Drenthe samen met GGD Fryslân en GGD Groningen voorbereidingen voor een eventuele aanbesteding
van de Medische Zorg aan Arrestanten door de Politie. Ook wordt een verdergaande samenwerking op Noord Nederlands niveau voorbereid.

Forensisch Medische Expertise bij (vermoeden van ) Kindermishandeling
Een bijzondere vorm van het forensisch medisch onderzoek is de inzet van specialistische forensisch medische expertise bij kindermishandeling en
mishandeling kwetsbaren (FMEK). Gespecialiseerde forensisch artsen stellen vast of lichamelijk letsel het gevolg kan zijn van mishandeling. In Noord-
Nederlands verband startten we met de voorbereidingen voor de implementatie van het landelijk handelingskader van FMEK Noord-Nederland.

Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 21: Forensische geneeskunde

                                                                   Realisatie 2019     Begroot 2019   Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016
 Totaal Arrestantenzorg                                                      1.665            1.200             1.302            1.184             1.222
 Telefonisch consult                                                           515              300               322              266               190
 Forensisch medisch onderzoek:
 ·      Bloed/DNA afname/urinecontrole                                         285              150               263              127                   96
 ·      Letselbeschrijving                                                      59               60                65               62                   60
 ·      Deskundigenrapportage                                                   31               45                23               35                   58
 ·      Zedenonderzoek                                                          21               15                16               15
 ·      NODO melding*                                                            4               10                 4                 3                  5
 Aantal lijkschouwingen                                                        337              300               284              300               285
 Aantal lijkschouwingen na euthanasie                                          175              190               157              184               193
 *NODO = Nader Onderzoek DoodsOorzaak


De realisatie onder arrestantenzorg is hoger dan begroot. Deze is ook hoger dan in eerdere jaren. Dit duidt op een grotere vraag vanuit politie of PI.
Verder valt op dat er een hoger aantal telefonische consulten heeft plaatsgevonden. Dit heeft waarschijnlijk te maken met telefonische overdrachten uit
de PI. Het hogere aantal bloedproeven in vergelijking met de begroting heeft te maken met de hierboven beschreven wetswijziging in 2018.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                           40
Reizigersvaccinaties
Aanvullende vaccinaties kunnen nodig zijn als mensen op reis gaan. Of wanneer ze een hoger risico lopen
op een infectie bij de uitoefening van hun beroep. Bij reizigersvaccinaties kunnen cliënten terecht voor
voorlichting en vaccinaties.

Wat hebben we bereikt?

•   We hebben cliënten die op reis gaan beschermd tegen mogelijke infectieziekten door advies en vaccinaties op maat.
•   We vaccineerden cliënten die bij hun beroep risico lopen op infecties.


Wat hebben we hiervoor gedaan?

Consulten en bereikbaarheid
We gaven advies en vaccinaties aan mensen die een verhoogd risico lopen op een infectie. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die op reis gaan naar het
buitenland of mensen die door hun beroep een verhoogd risico lopen.


Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2019 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2019 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn
worden deze onder de tabel toegelicht.


Tabel 27: Reizigersvaccinaties

                                                                   Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Aantal 1e consulten reizigersadvisering                                    4.525             4.050            4.909             4.415             4.204

 Aantal vervolgconsulten                                                    3.418             1.750            2.710             1.349             1.697



Het aantal eerste consulten is ten opzichte van 2018 gedaald. De oorzaak is onduidelijk. Mogelijk is er een verband met het besluit van enkele
zorgverzekeraars om alleen te vergoeden voor bij hen gecontracteerden. De realisatie van vervolgconsulten in 2019 is hoger dan begroot. Dit wordt deels
veroorzaakt door de 22weken prik voor zwangeren, die tot december 2019 op eigen verzoek van de zwangeren uitgevoerd is door reizigersvaccinatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                             41
Financiële verantwoording bij het programma Additioneel


Tabel 23: Financieel overzicht Additioneel

                   Product                              Resultaat 2018   Begroting 2019    Begroting 2019    Resultaat 2019   Verschil 2019
                                                                          voor wijziging      na wijziging
 Baten             Centrum Seksueel Geweld                         34                 31                32              32               0
                   Epidemiologie additioneel                        4                  4                 0               0               0
                   Forensische geneeskunde                        779               780               880              890              10
                   Gezondheidsbevordering additioneel              43                 23                98             107               9
                   IZB                                              0                  0                16              24               8
                   JGZ in het sociaal domein                      686               689               866              870               3
                   JGZ maatwerk                                     0                 77                 0               0               0
                   JGZ prenataal                                    0               110                  0               0               0
                   MDA++                                           35                 62              162              153              -9
                   OGGZ additioneel                               653               626               638              646               8
                   Overige JGZ additionele opdrachten              25                 24                29              30               1
                   Preventieve logopedie                          466               454               498              498              -0
                   Publieke gezondheid asielzoekers               813               742               690              667             -23
                   Reizigersvaccinaties                           746               550               810              793             -17
                   Sense Noord Nederland                          240               276               277              270              -7
                   THZ additioneel                                 34                 22                39              33              -6
                   Veilig Thuis Drenthe                         4.393             4.399             4.989            5.022              33
                   Vergunninghouders                               40                  0                 0               1               1
 Totaal Baten                                                   8.991             8.868            10.025           10.036              11
 Lasten            Centrum Seksueel Geweld                        -30                -29               -30             -30               0
                   Epidemiologie additioneel                       -4                 -4                 0               0               0
                   Forensische geneeskunde                       -715              -736              -829             -800              30
                   Gezondheidsbevordering additioneel             -41                -21               -98            -107              -9
                   IZB                                              0                  0               -15             -23              -8
                   JGZ in het sociaal domein                     -642              -639              -804             -808              -4
                   JGZ maatwerk                                     0                -77                 0               0               0
                   JGZ prenataal                                    0              -110                  0               0               0
                   MDA++                                          -34                -62             -157             -148               9
                   OGGZ additioneel                              -603              -584              -611             -610               1
                   Overige JGZ additionele opdrachten             -23                -22               -27             -28              -1
                   Preventieve logopedie                         -429              -421              -462             -462               1
                   Publieke gezondheid asielzoekers              -666              -688              -640             -681             -41
                   Reizigersvaccinaties                          -671              -526              -775             -746              29
                   Sense Noord Nederland                         -211              -256              -260             -237              23
                   THZ additioneel                                -32                -20               -36             -30               6
                   Veilig Thuis Drenthe                        -4.484            -4.399            -5.475           -5.402              73
                   Vergunninghouders                             -219                  0               -47             -48              -1
 Totaal Lasten                                                 -8.804            -8.595           -10.267          -10.159             108
 Reserveringen     Centrum Seksueel Geweld                         -2                 -2                -2              -2               0
                   Epidemiologie additioneel                       -0                  0                 0               0               0
                   Forensische geneeskunde                        -55                -44               -51             -53              -2
                   Gezondheidsbevordering additioneel              -2                 -2                 0               0               0
                   IZB                                              0                  0                -1              -1               0
                   JGZ in het sociaal domein                      -51                -49               -62             -62               0
                   MDA++                                            0                  0                -5              -5               0
                   OGGZ additioneel                               -41                -42               -27             -37             -10
                   Overige JGZ additionele opdrachten              -2                 -2                -2              -2               0
                   Preventieve logopedie                          -34                -33               -36             -36               0
                   Publieke gezondheid asielzoekers              -146                -54               -50              14              64
                   Reizigersvaccinaties                           -33                -24               -35             -33               2
                   Sense Noord Nederland                          -19                -19               -17             -17              -1
                   THZ additioneel                                 -2                 -2                -3              -3               0
                   Veilig Thuis Drenthe                            66                  0              486              380            -106
                   Vergunninghouders                              179                  0                47              47               0
 Totaal Reserveringen                                            -144              -273               242              190             -52
 Totaal Additioneel                                                43                 0                 0               66              66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Programma Additioneel                                                                                                                          42
Het programma Additioneel is afgesloten met een positief saldo van € 66.000. Dit wordt met name veroorzaakt op de producten Forensische Geneeskunde
(€ 38.000 voordelig) en Reizigersvaccinaties (€ 14.000 voordelig). De overige voor- en nadelen bedragen per saldo € 14.000.

Forensische Geneeskunde
Het positieve resultaat van € 38.000 wordt met name veroorzaakt doordat een hogere omzet is gehaald dan begroot, welke is gerealiseerd binnen de
bestaande bezetting. Vooral de inzet voor de medische arrestantenzorg is fors toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door een beleidswijziging van de
FMMU, waarvoor wij de arrestantenzorg in de PI in Ter Apel uitvoeren.

Reizigersvaccinaties
De vraag naar reizigersvaccinaties is groter dan begroot, wat heeft geleid tot een positief resultaat van € 14.000. Dit wordt voornamelijk verklaard door
meer bedrijfsconsulten en meer vervolgconsulten. Het grotere aantal vervolgconsulten wordt mede verklaard door de vaccinatie maternale kinkhoest voor
zwangere vrouwen.

Publieke Gezondheid Asielzoekers
Het resultaat bedraagt per saldo nihil.

De kosten inzake eigen risico Ziektewet en WW van € 31.000 zijn onttrokken uit de Risicoreserve. Tevens zijn € 33.000 personeelskosten onttrokken uit de
egalisatiereserve. Deze kosten komen voort uit de grote fluctuaties in bezetting van de asielzoekerscentra.

Veilig Thuis Drenthe
Het resultaat bedraagt per saldo nihil.

Bij de resultaatsbestemming van de jaarrekening 2018 is de Reserve VTD op het niveau gebracht van het verwachte dekkingstekort van 2019 (€ 486.000).

De werkelijke overige kosten lagen in lijn met de begroting (€ 6.000 lager). Aan personeelskosten is € 100.000 minder uitgegeven dan begroot. Dit wordt
met name veroorzaakt doordat een vacature vertrouwensarts niet ingevuld kon worden in 2019.

Omdat € 106.000 minder is uitgegeven dan begroot, was het niet nodig het gehele verwachte dekkingstekort van 2019 te onttrekken aan de Reserve VTD.
In de Reserve VTD resteert daarom eind 2019 nog een bedrag van € 106.000.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                     43
Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten kent de begroting en jaarrekening
een aantal verplichte paragrafen. In de jaarstukken 2019 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Weerstandsvermogen
en risicobeheersing en Financiering opgenomen. De overige verplichte paragrafen (Lokale heffingen, Onderhoud
kapitaalgoederen, Verbonden partijen en Grondbeleid) zijn voor de GGD niet relevant en derhalve niet opgenomen.

2.1 Paragraaf Bedrijfsvoering
Onze visie ‘Samen werken aan gezondheid 2017-2021’ is leidend voor onze organisatieontwikkeling en onze dienstverlening. Vanuit de collectieve
publieke opdracht van GGD Drenthe, willen we met een samenhangende aanpak, oplossingen en/of adviezen komen voor de gemeentelijke- en
maatschappelijke vraagstukken en ontwikkelingen op het gebied van de publieke gezondheid en hieraan gerelateerde sociale veiligheid.

De organisatie is blijvend in ontwikkeling waarbij onze ambities gericht zijn op: vraaggerichte dienstverlening, aantrekkelijk werkgeverschap, transparant
financieel beleid en verantwoording, uitvoering, adviseren over ontwikkelingen en samenwerken en verbinden. We werken nauw samen met gemeenten en
andere maatschappelijke partners.

Dienstverlening
De inhoudelijke dienstverlening dient op een goede en eigentijdse wijze ondersteund te worden. Om alle teams en professionals ruimte te geven om op
een goede wijze hun werk te kunnen uitvoeren heeft de organisatie gekozen om te werken met resultaatverantwoordelijke teams waarbij de professionals
eigenaarschap (kunnen) tonen. De leiding geeft richting op basis van de inhoudelijke opdracht van de GGD, de gezamenlijke organisatie waarden en
faciliteert de teams/professionals. Onze gezamenlijke organisatie waarden zijn: Durf, Resultaatverantwoordelijk, Innovatief, Vakbekwaam en Eenheid.

Wij staan met onze diensten en producten ten dienste van de samenleving. Wij hechten daarom aan een goede vindbaarheid en toegankelijkheid van deze
diensten en producten. Met het oog hierop is samengewerkt met (regionale) partners op het gebied van communicatie ten behoeve van campagnes. Ook
gebruiken we bewust de media voor het zichtbaar maken van onze dienstverlening en het zenden van actuele informatie.

In lijn met voorgaande jaren werken we met de Veiligheidsregio op het gebied van de bedrijfsvoering samen. Het doel is om in de bedrijfsvoering de
kwaliteit ten aanzien van de ondersteuning steeds verder te verbeteren en om de kwetsbaarheid te verminderen.

Presterend vermogen
In het afgelopen jaar zijn voorbereidingen getroffen om gemeenten nog meer inzicht te verschaffen in het presterend vermogen van de GGD. Gemeenten
krijgen daardoor een goed beeld van wat de GGD betekent voor hun inwoners.

Klantbeleving en benadering
In 2019 hebben wij het experiment met een nieuw instrument voor het meten van klantbeleving bij een aantal JGZ-teams gecontinueerd. Eind dit
jaar is dit experiment geëvalueerd en begin 2020 zal worden besloten of dit instrument breder ingezet kan worden bij onze productgroepen met direct
klantencontact.

We halen (online) op wat leeft onder inwoners, gemeenten en partners. We kunnen daardoor actiever inspelen op de informatiebehoefte van onze
doelgroepen. We vinden het belangrijk dat de GGD begrijpelijk communiceert ook voor laaggeletterden. Medewerkers worden gecoacht en getraind om
goede begrijpelijke teksten te schrijven. Ook werden we bondgenoot voor een geletterd Drenthe.

De website van de GGD is aan vernieuwing toe. De eerste stappen voor de doorontwikkeling van onze website zijn gestart. We deden een
gebruikersonderzoek en kregen inzicht in onze belangrijkste doelgroepen en hun redenen om onze website te bezoeken. Dit biedt belangrijke houvast in
de nieuwe structuur van de website.

Audits en certificeringen
We hanteren een kwaliteitsmanagementsysteem om de kwaliteit van de dienstverlening te bewaken en te verbeteren. In november vond de externe audit
plaats waarbij onze organisatie in het kader van hercertificering volledig is getoetst op de HKZ Norm Publieke Gezondheid 2015. De audit is met een
positief resultaat afgesloten en het HKZ-certificaat is opnieuw voor de komende drie jaren afgegeven.

Informatievoorziening en Automatisering
We zetten in op een Digitale WerkOmgeving. Dit is er op gericht om samenwerking, informatievoorziening, communicatie en kennisdeling binnen
de organisatie en buiten de organisatie op digitale wijze te stimuleren en te verbeteren. De DWO is een persoonlijk digitaal vertrekpunt voor alle
medewerkers om makkelijk, overal (samen) te werken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                      44
Informatieveiligheid
Uit een collegiale audit is gebleken dat de GGD op basis van ‘Baseline informatieveiligheid Nederlandse gemeenten’ (BIG) voldoende aandacht heeft
voor informatieveiligheid en in de basis voldoende beheersmaatregelen heeft getroffen. Kern van het informatiebeveiligingsbeleid is dat er voortdurend
aandacht is voor het bewustzijn bij medewerkers; veilig werken begint bij hen. Ook zijn er veel technische maatregelen getroffen. Aandachtspunten liggen
nog op het gebied van structurele borging en het blijvend leren van incidenten en vraagstukken.

Huisvesting
In vervolg op een aantal verbeteringen die in 2018 na een evaluatie van het gebruik van het gebouw van de GGD en VRD in Assen is doorgevoerd op het
gebied van akoestiek en belplekken is besloten tot een vervolg dat zich meer specifiek richt op het verder optimaliseren van de werkomgeving binnen de
mogelijkheden die het gebouw heeft.

Verminderde inzetbaarheid
Na een relatief hoger verzuim de afgelopen twee jaren (6,8% in 2018, 7,2% in 2017), zien we in 2019 met 5,8% een daling van het verzuim. Het hogere
verzuim had een relatie met een veranderde dienstverlening binnen de productgroepen Veilig Thuis en de JGZ .


Tabel 24: Ziekteverzuim

                                                                    Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016
 Verzuimpercentage                                                            5,8%             5,0%              6,8%              7,2%              5,4%




Formatie en bezetting
In de tabel hieronder worden de belangrijkste kengetallen weergegeven van de formatie en de bezetting.
In de presentatie van de formatiecijfers maken we onderscheid tussen de formatie op de basistaken en op de additionele taken. Het verschil van
3 fte tussen de begrote en de gerealiseerde formatie op de basistaken komt door de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld voor het rijks
vaccinatieprogramma. De groei van de additionele formatie en daarmee ook van de personele bezetting heeft te maken met de uitbreiding van de
capaciteit voor Veilig Thuis Drenthe. De bezetting op 31 december is lager dan de toegekende formatie. Dit wordt veroorzaakt door de op die datum
openstaande vacatures en doordat een aantal formatieplaatsen wordt ingevuld met externe inhuur.



Tabel 25: Personeel

                                                                    Realisatie 2019    Begroot 2019    Realisatie 2018   Realisatie 2017   Realisatie 2016

 Formatie basistaken in fte                                                    179               176

 Formatie additoneel in fte                                                    100                86

 Formatie totaal in fte                                                        279               262              239               239               239

 Bezetting totaal in fte op 31 december                                        264                                246               247               245

 Medewerkers in dienst op 31 december                                          374                                356               364               342

 Gemiddelde leeftijd                                                            47                pm                48               48                48




Arbeidsmarkt
Het afgelopen jaar hebben we, bij de invulling van een aantal specifieke vacatures, de krapte op de arbeidsmarkt ervaren. Vooral bij de functiegroepen
artsen en bij een aantal specialistische functies, hebben we vacatures minder tijdig kunnen invullen waarbij voor de vertrouwensarts en de forensisch arts
nog vacatureruimte is. De vacatures bij Veilig Thuis, mede ontstaan door de uitzetting van formatie, bleken ook lastig tijdig in te vullen. Hierbij hebben
we gekozen voor het construct van eerst inhuur (tijdelijk contract) en dan overnemen in een dienstverband.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                       45
Wet normalisering rechtspositie ambtenaren
Vanaf 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren van kracht. Dit houdt onder meer in dat de (collectieve) arbeidsvoorwaarden
van ambtenaren worden vastgelegd in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Bovendien vallen ambtenaren vanaf dat moment onder het private
arbeidsrecht.

Klachten
Er zijn in 2019 53 klachten van cliënten geregistreerd. De klachten hebben voornamelijk betrekking op de productgroepen die een rechtstreeks contact
staan met klanten/cliënten. Zowel de JGZ als VTD heeft jaarlijks een groot aantal klantcontacten. Het klachtenproces bestaat uit een bemiddelingstraject
en – indien de klacht niet naar tevredenheid van de indiener is opgelost – behandeling door de externe klachtencommissie. Er zijn in 2019 vier klachten
naar de klachtencommissie doorgeleid die alle vier ongegrond zijn verklaard. Dit jaar is een nieuwe klachtenfunctionaris aangetreden.


Tabel 26: Klachten

                                                                                    Realisatie 2019   Realisatie 2018    Realisatie 2017    Realisatie 2016
 Klachten                                                                                        53               40                 38                 19
 Waarvan naar klachtencommissie                                                                   4                 3                 2                  4




In 2019 zijn 19 meldingen geweest. Er wordt blijvend aandacht besteed in de teams aan het belang van melden van incidenten. Dit heeft geresulteerd
in een verdere toename van het aantal meldingen. Het merendeel van de meldingen had betrekking op prikaccidenten, niet goed verlopen vaccinaties en
agressie van cliënten naar medewerkers. Naar aanleiding van analyse van deze meldingen heeft de werkgroep diverse verbeteradviezen uitgebracht.


Financiële verklaring bij het programma Bedrijfsvoering

Tabel 27: Financieel overzicht Bedrijfsvoering

 Programma                                       Product                          Resultaat     Begroting       Begroting       Resultaat         Verschil
                                                                                      2018      2019 voor        2019 na            2019            2019
                                                                                                 wijziging      wijziging

 Bedrijfsvoering en       Baten                  Bedrijfsvoering en middelen           172            171               294          333               39

 middelen                 Totaal Baten                                                 172            171               294          333               39

                          Lasten                 Bedrijfsvoering en middelen           -174           -171          -294             -356             -62

                          Totaal Lasten                                                -174           -171          -294             -356             -62

 Totaal Bedrijfsvoering en middelen                                                      -3              0               0            -23             -23




Het programma Bedrijfsvoering is afgesloten met een negatief resultaat van € 23.000. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de ondersteuning van een
casemanager voor begeleiding en re-integratie van (langdurig) zieke medewerkers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                     46
2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
In deze paragraaf gaan we in op het weerstandsvermogen en de risicobeheersing van de GGD. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de
risico’s waar geen maatregelen voor zijn getroffen en de capaciteit die een gemeenschappelijke regeling heeft om de niet begrote kosten op te vangen.

De Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is als volgt opgebouwd:
• Risicobeleid
• De weerstandscapaciteit
• Risico-inventarisatie per balansdatum
• Kengetallen


Risicobeleid
Bij GGD Drenthe voeren wij actief risicobeleid. Dat betekent dat wij ons voortdurend bewust zijn van risico’s en daar systematisch mee om wensen te
gaan. Een voorbeeld hiervan is dat wij waarde hechten aan de HKZ-certificering. Die certificering betekent onder meer dat in alle geledingen van de
organisatie medewerkers zich bewust moeten zijn van procesrisico’s en daar ook actief op dienen te anticiperen. In november 2019 is de externe audit
met een positief resultaat afgesloten waardoor het HKZ-certificaat is verlengd tot en met 2022. Dit betekent dat de informatie uit onze processen, zoals
klachten, incidenten, audits en klantenonderzoek, goed wordt geborgd.

Daarnaast houden wij voor de basistaken een algemene reserve aan als weerstandsvermogen. Voor additionele taken is dat de risicoreserve. Bij de risico-
inventarisatie beoordelen wij de daadwerkelijke risico’s en hoe die zich verhouden ten opzichte van de weerstandscapaciteit.


De weerstandscapaciteit
In dit onderdeel is geïnventariseerd in welke mate de GGD in staat is de risico’s in financiële zin op te vangen. In algemene zin is een
overheidsorganisatie in staat haar niet begrote financiële risico’s te dekken uit:
• Opgebouwde reserves;
• Stille reserves die op korte termijn materieel kunnen worden gemaakt;
• Structurele ruimte in de begroting.

In de situatie van de GGD kan alleen een beroep worden gedaan op de opgebouwde reserves. De reservepositie per 31 december 2019 was € 2.650.417
inclusief het te bestemmen resultaat van 2019 ad. € 252.300.


Tabel 28: Risico-inventarisatie per balansdatum

 Proces             Risico                                                    Kans                Financiële          Incidenteel                 Bedrag
                                                                                                  bandbreedte         Structureel
 GGD-breed          Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar   zeer groot          gemiddeld           i                         270.000
                    komt
 GGD-breed          Digitale verstoring                                       gemiddeld           gemiddeld           i                         150.000

 GGD-breed          Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling               gemiddeld           gemiddeld           s                         150.000
                    personeelsbestand ten aanzien van verwachte
                    dienstverlening (arbeidsmarktproblematiek)
 GGD-breed          Juridische claims op aanbestedingen                       zeer klein          gemiddeld           s                           30.000

 GGD-breed          Het niet voldoen aan de AVG ten aanzien van privacy en    klein               gemiddeld           s                           90.000
                    informatiebeveiliging
 GGD-breed          Klachtenafhandeling                                       klein               klein               i                           22.500

 GGD-breed          Onvoorziene toename van de vraag van onze                 gemiddeld           groot               s                         375.000
                    dienstverlening
 FG                 Aanbesteding en toekomstige ontwikkelingen                groot               gemiddeld           i                         210.000
                    forensische zorg
 Vaccinaties        Kostendekkendheid reizigersvaccinaties                    klein               klein               i                           22.500

 GGD-breed          leveringsproblemen na Brexit                              klein               klein               i                           22.500

 GGD-breed          Onduidelijkheid over de toepassing van fiscale            klein               klein               i                           22.500
                    wetgeving
                    Totaal risico's                                                                                                           1.365.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                      47
Uit bovenstaande tabel blijkt dat alle risico’s zijn gewogen naar de kans dat ze zich kunnen voordoen en de financiële impact die ze voor GGD
Drenthe kunnen hebben. Op geld gewaardeerd betekent dit een bedrag van € 1.365.000, bij het inventariseren van de risico’s hebben wij het
voorzichtigheidsprincipe in acht genomen. Dit betekent dat wij rekening houden met alle mogelijke risico’s op balansdatum. Overigens onderkennen wij
dat nooit alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen.

Om te kunnen beoordelen of de opgebouwde reservepositie zich juist verhoudt tot de financiële risico’s wordt de ratio weerstandvermogen gehanteerd die
ontwikkeld is door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement samen met de universiteit Twente. De ratio wordt berekend door het aanwezige
weerstandvermogen te delen door de financiële totaalwaardering van de risico’s. Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de volgende
tabel gehanteerd:




 Ratio weerstandsvermogen                                                     Waardering

 >2                                                                           Uitstekend
 1,4<X<2,0                                                                    Ruim voldoende
 1,0<X<1,4                                                                    Voldoende
 0,8<X<1,0                                                                    Matig
 0,6<X<0,8                                                                    Onvoldoende
 <0,6                                                                         Ruim onvoldoende




Op balansdatum is de ratio van de GGD: € 2.650.417/ € 1.365.000 = 1,94. Dit wordt door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement als ruim
voldoende aangemerkt. In 2018 was deze ratio 1,91.


Kengetallen
Vanaf 2015 schrijft het BBV voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen
moet worden opgenomen. Naast de kengetallen vindt ook een beoordeling plaats van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de
financiële positie. Door middel van de genoemde kengetallen wordt ‘de structureel en reëel sluitende begroting’ onderbouwd. Hierna volgt een
overzicht van de kengetallen.


Tabel 29: Kengetallen

                                                                                                                  Verloop van de kengetallen
 Kengetallen                                                                                           Resultaat 2018     Begroot 2019    Resultaat 2019

 netto schuldquote                                                                                              -4,7%            -4,3%             -4,2%

 netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen                                                   -4,7%            -4,3%             -4,2%

 solvabiliteitsrisico                                                                                          52,2%             53,7%            52,7%

 structurele exploitatieruimte                                                                                  -0,2%             0,0%             -0,6%

 grondexploitatie                                                                                                 nvt               nvt               nvt

 belastingcapaciteit                                                                                              nvt               nvt               nvt




Beoordeling kengetallen GGD Drenthe
Voorgeschreven is dat naast de kengetallen zelf, een beoordeling plaatsvindt van de onderlinge verhouding hiervan in relatie tot de financiële positie. Het
is overigens van belang de kengetallen in samenhang te zien omdat een afzonderlijke kengetal niet zoveel zegt over de financiële positie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                      48
Netto schuldquote
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en
de aflossingen op de exploitatie.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto
schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is
en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal ligt de netto schuldquote tussen 0% en 90% (landelijk gehanteerde richtlijn). Als de netto schuldquote
tussen 100% en 130% ligt, is de schuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt men zich in de gevarenzone (rood).
De netto schuldquote van de GGD Drenthe blijft ruimschoots binnen de norm.

Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin men in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. Hierbij wordt het eigen vermogen uitgedrukt in
een percentage van het balanstotaal. Volgens de landelijk gehanteerde richtlijn moet de solvabiliteitsratio minimaal 30% zijn. De solvabiliteitsratio van
de GGD Drenthe is afgerond 53% en daarmee voldoende.

Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij
incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte van de GGD
Drenthe is nagenoeg nihil.

Grondexploitatie
Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.

Belastingcapaciteit
Dit kengetal is specifiek voor gemeenten en niet van toepassing voor de GGD Drenthe.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                                                     49
2.3 Paragraaf Financiering
De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) stelt regels voor het beheer van de treasury. De wet bevat
normen voor het beheersen van risico’s op kort- en langlopende leningen. Verder worden de decentrale overheden
verplicht een Treasurystatuut op te stellen en een Paragraaf financiering in de begroting en het jaarverslag op
te nemen.

Treasurystatuut
Het huidige Treasurystatuut van GGD Drenthe is in november 2015 vastgesteld door het Dagelijks Bestuur voor de jaren 2016 tot en met 2019. De
afgelopen jaren zijn er belangrijke (maatschappelijke) ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op de treasury van decentrale overheden. Op Europees
niveau zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de overheidsuitgaven nu en op langere termijn houdbaar blijven. Deze maatregelen zijn
vertaald naar Nederlandse wetgeving, zoals de invoering van het verplicht schatkistbankieren en de Wet houdbare overheidsfinanciën (de Wet hof). De
gewijzigde regelgeving is opgenomen in het Treasurystatuut.

Vanaf 2020 wordt het huidige statuut opgeheven. De artikelen zijn als Bijlage in de Financiële Verordening 2020-2023 opgenomen.


Risicobeheer
Ten aanzien van het risicoprofiel is de richtlijn opgenomen dat de GGD alleen gelden uitzet bij instellingen met een zogenaamde triple A-status, de meest
betrouwbare bankinstellingen in Nederland. Na de bankencrisis is een groot aantal instellingen teruggeplaatst naar een dubbele A-status. De Bank voor
Nederlandse gemeenten (BNG) heeft zijn triple A-status behouden. Bij deze bank zetten wij de eventuele overtallige middelen uit. Met de invoering van
het schatkistbankieren eind 2013 dienen wij, net als alle andere lokale overheden, onze overtollige middelen (boven € 250.000) naar een gereserveerde
rekening bij de BNG over te boeken. Uit deze overtollige middelen voorziet het Rijk zich in een deel van haar financieringsbehoefte.


Renterisico kortlopende financiering (kasgeldlimiet)
Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te
stellen aan kortlopende financiering is in de Wet Fido de kasgeldlimiet opgenomen. In geen enkel kwartaal in 2019 heeft de GGD Drenthe de
kasgeldlimiet overschreden.


Renterisico vaste schuld (renterisiconorm)
Ook voor renterisico’s vaste schuld is in de Wet Fido een norm gesteld. Deze norm, de renterisiconorm, bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Het doel
van deze norm is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten, welke consequenties kunnen hebben voor de financiële positie. GGD Drenthe is in
2019 ruim onder de renterisiconorm gebleven.


Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo
Decentrale overheden moeten in hun jaarrekening een berekening opnemen van het zogenoemde EMU-saldo op basis van artikel 20 van het BBV.

EU-lidstaten mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product. Hiervan is in Nederland 0,5% voor de
decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt anders dan het baten-lastenstelsel dat deze overheden hanteren. Investeringen en uitgaven uit reserves
tellen bijvoorbeeld niet mee in het baten-lastenstelsel, maar wel in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan daardoor toch een negatief EMU-saldo
ontstaan.
GGD Drenthe heeft een negatief EMU-saldo die is ontstaan door uitgaven die onttrokken zijn uit de reserves.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Paragrafen                                                                                                              50
Europese Monetaire Unie (EMU)-saldo

                                                                                             Begroting 2019   Resultaat 2019
      Omschrijving                                                                                       €                €


 1    Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves                               264               64
      (zie BBV, artikel 17c)



 2    Afschrijvingen ten laste van de exploitatie                                                      539              309


 3    Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de                     0              -17
      vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie



 4    Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd                  429              403


 5    Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op                0                0
      de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4



 6    Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa:
      Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor                0                0
      zover niet op exploitatie verantwoord



 7    Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen                            0                0
      transacties met derden die niet op de exploitatie staan)

 8    Baten bouwgrondexploitatie:

      Baten voorzover transacties niet op exploitatie verantwoord                                        0                0


 9    Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties                                      0                0
      met derden betreffen


 10   Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post                                      0                0
      1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief
      fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van
      bovenstaande posten


 11   Verkoop van effecten:
 a    Gaat u effecten verkopen? (ja/nee)                                                        Ja     Nee      Ja      Nee
 b    Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?


 Berekend EMU-saldo                                                                                    374              -46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                             51
Overzicht van baten en lasten


                        Programma                            Resultaat 2018      Begroting 2019    Begroting 2019    Resultaat 2019   Verschil 2019
                                                                                  voor wijziging      na wijziging
 Baten

                        Beschermen                                   3.376                3.720             3.587            3.614              27

                        Beschermen - derden                          1.623                1.576             1.979            2.013              34

                        Bevorderen                                     362                  365               347              347              -0

                        Bewaken                                        431                  449               434              434              -0

                        Jeugd                                       10.717               10.880            10.915           10.953              38

                        Additioneel                                  8.991                8.868            10.025           10.036              11

                        Bedrijfsvoering en middelen                    172                  171               294              333              39

 Totaal Baten                                                       25.671               26.029            27.581           27.730             149

 Lasten

                        Beschermen                                   -3.312              -3.720            -3.587           -3.415             173

                        Beschermen - derden                          -1.595              -1.576            -1.979           -2.013             -34

                        Bevorderen                                     -343                -383              -364             -358               6

                        Bewaken                                        -411                -440              -425             -413              13

                        Jeugd                                       -10.712             -10.880           -10.915          -10.952             -38

                        Additioneel                                  -8.804              -8.595           -10.267          -10.159             108

                        Bedrijfsvoering en middelen                    -174                -171              -294             -356             -62

 Totaal Lasten                                                      -25.351             -25.764           -27.831          -27.666             165



 Resultaat voor bestemming/reserveringen                               320                  264              -250               63             313



 Reserveringen

                        Beschermen                                          10                0                 0                0               0

                        Bevorderen                                           0               17                17               12               -6

                        Bewaken                                         -12                  -9                -9              -13               -4

                        Additioneel                                    -144                -273               242              190             -52

 Totaal Reserveringen                                                  -146                -264               250              189             -61



 Resultaat na bestemming/reserveringen                                 174                    0                -0              252             252



De analyse is opgenomen in de programmaverantwoording in het jaarverslag.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                   52
Resultaatsverklaring op hoofdlijnen

Het boekjaar 2019 is afgesloten met een voordelig resultaat na bestemming/reserveringen van € 252.300.

Het programma Beschermen is afgesloten met voordelig resultaat van € 200.000.
Het voordelig resultaat op het programma Beschermen is met name ontstaan door het weer zelf uitvoeren van de crisisrollen binnen de Psychosociale
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen. Het weer zelf uitvoeren heeft er voor gezorgd dat er € 29.000 minder is uitgegeven bij het product crises en
incidenten. Daarnaast een voordeel op salarislasten van € 142.000 vanwege lastig in te vullen vacatureruimte bij het product infectieziektebestrijding (€
84.000), later invullen van vacatureruimte bij het product Milieu en Gezondheid (€ 16.000) en minder inzet door lagere reguliere inspecties dan begroot
bij het product Technische Hygiënezorg (€ 42.000). Overige verschillen per saldo € 29.000.
Het programma Additioneel is afgesloten met een voordelig resultaat van € 66.000.
Het resultaat op het programma additioneel doet zich met name voor op de producten Forensische Geneeskunde (met name door hogere omzet vanwege
meer inzet voor de medische arrestantenzorg € 38.000) en Reizigersvaccinatie (meer vaccinaties €14.000). De overige voor- en nadelen bedragen per
saldo € 14.000.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                   53
Balans per 31 december 2019


ACTIVA
                                                                                                        31-12-2019           31-12-2018

Vaste activa
Materiële vaste activa
                                       Investeringen met economisch nut                         1.449                1.356
Totaal vaste activa                                                                                          1.449                1.356


Vlottende activa
Voorraden                                                                                         38           38      38           38
Uitzettingen korter dan één jaar                                                                             2.956                2.920
                                       Vorderingen op openbare lichamen                          436                  570
                                       Uitzettingen in ’s Rijks schatkist korter dan één jaar   2.423                1.815
                                       Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële
                                       instellingen                                                 -                  91
                                       Overige vorderingen                                        96                  444
Overlopende activa                                                                                            349                  410
                                       Vooruitbetaalde bedragen                                  349                  410
Liquide middelen                                                                                              237                  250
                                       Kassaldi                                                    1                    1
                                       Banksaldi                                                 236                  249
Totaal vlottende activa                                                                                      3.581                3.617


Totaal activa                                                                                                5.030                4.973
PASSIVA
                                                                                                        31-12-2019           31-12-2018

Vaste passiva
Eigen vermogen                                                                                               2.650                2.587
                                       Algemene reserve                                          662                  488
                                       Bestemmingsreserves                                      1.736                1.925
                                       Resultaat boekjaar                                        252                  174
Voorzieningen                                                                                       -            -     17           17
Totaal vaste passiva                                                                                         2.650                2.603
Vlottende passiva
Netto-vlottende schulden korter dan één jaar                                                                  297                  625
                                       Overige schulden                                          297                  625
Overlopende passiva                                                                                          2.083                1.744
                                       Nog te betalen bedragen                                  1.795                1.484
                                       Vooruitontvangen bedragen                                 288                  260

Totaal vlottende passiva                                                                                     2.379                2.369
Totaal passiva                                                                                               5.030                4.973
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                     54
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
Algemeen
• De jaarrekening is opgemaakt volgens de grondslagen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor gemeenten en provincies.
• De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende
    balanspost anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde.
• De lasten en baten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op de
    balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien
    zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden (voorzichtigheidsbeginsel).
• Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het
    opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar
    volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt. Daarbij moet worden gedacht aan
    overlopende verlofaanspraken.

Vaste activa
Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van afschrijvingen. De materiële vaste activa worden lineair afgeschreven. Bij
de gehanteerde afschrijvingstermijnen wordt de Nota activeren, waarderen en afschrijven gevolgd.

Voorraden
De voorraad vaccinaties is gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs.

Uitzettingen korter dan één jaar, overlopende activa en liquide middelen
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. Deze voorziening is
bepaald op basis van de ouderdom van de vorderingen en op basis van individuele beoordeling.

Reserves
Reserves zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

Voorzieningen
Voorzieningen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

Netto-vlottende schulden korter dan één jaar en overlopende passiva
De schulden worden gewaardeerd tegen nominale waarde.


Toelichting op de balans per 31 december 2019
VASTE ACTIVA
Materiële vaste activa (bedragen x € 1.000)



 Materiële vaste activa

 Investeringen met economisch nut

 Omschrijving                  Afschrijvings       Aanschaf       Cumulatieve    Boekwaarde                   Mutaties 2019                    Boekwaarde

                                          %                       Afschrijving     1-1-2019   Investeringen         Desinv.    Afschrijving    31-12-2019
 (medisch)inventaris /
                                         10           1.498               541          956             115                -            150             922
 verbouwingen
 Automatisering                          25           1.855             1.470          385             287                -            156             516

 Wagenpark                               20              17                 2            15               -               -              3              12

 Totaal                                               3.369             2.014         1.356            403                -            309           1.449



De investeringen betreffen alle investeringen met een economisch nut.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                    55
VLOTTENDE ACTIVA
Voorraden (bedragen x € 1.000)
De voorraad vaccins is gelijk gebleven (€ 38).

Uitzettingen korter dan één jaar (bedragen x € 1.000)

 Specificatie uitzettingen korter dan 1 jaar                                                                             31-12-2019          31-12-2018


 Vorderingen op openbare lichamen
                                   Deelnemende gemeenten                                                                         213                 256
                                   Overige vorderingen op openbare lichamen                                                      223                 314
 Totaal vorderingen op openbare lichamen                                                                                         436                 570
 Uitzettingen in 's Rijks schatkist korter dan 1 jaar
                                   Rekening-courant Ministerie van Financiën                                                   2.423               1.815
 Totaal uitzettingen in 's Rijks schatkist korter dan 1 jaar                                                                   2.423               1.815
 Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen
                                   Rekening-courant GHOR                                                                            -                    91
 Totaal rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen                                                               -                    91
 Overige vorderingen
                                   Debiteuren                                                                                     93                 102
                                   Voorziening dubieuze debiteuren                                                                -4                     -7
                                   Overige vorderingen                                                                             7                 349
 Totaal overige vorderingen                                                                                                       96                 444
 Totaal uitzettingen korter dan 1 jaar                                                                                         2.956               2.920


De uitzettingen in ’s Rijks schatkist betreft de rekening-courant verhouding met het ministerie van Financiën. Decentrale overheden zijn verplicht de
overtollige (liquide) middelen hier aan te houden. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig
hebben voor de publieke taak. Zie voor de berekening van de drempelbedragen het overzicht onder de post liquide middelen.

Overige vorderingen
De daling van overige vorderingen heeft voornamelijk te maken met het afrekenen van de rekening-courant verhouding met de Veiligheidsregio Drenthe
voor sluiting van de boekhouding.

Overlopende activa (bedragen x € 1.000)


 Specificatie overlopende activa                                                                                         31-12-2019          31-12-2018

 Vooruitbetaalde bedragen en borg                                                                                                349                 410

 Totaal                                                                                                                          349                 410




Liquide middelen (bedragen x € 1.000)

 Specificatie liquide middelen                                                                                           31-12-2019          31-12-2018

 Kasgelden                                                                                                                         1                      1
 Rekening-courant BNG                                                                                                            235                 239
 Rekening-courant ABN-Amro                                                                                                         1                     10
 Totaal                                                                                                                          237                 250


Het rekening -courant krediet bij de BNG-bank heeft een limiet van € 1.000.000. Voor GGD Drenthe geldt een drempelbedrag schatkistbankieren van €
250.000. Het gemiddeld bedrag per dag dat is aangehouden buiten de schatkist bedraagt € 237.379.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                56
 Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1.000)
                                                                                                           Verslagjaar
 (1)                                   Drempelbedrag                                              250
                                                                                            Kwartaal 1     Kwartaal 2       Kwartaal 3     Kwartaal 4
                                       Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks
 (2)                                                                                              239             237               241          233
                                       schatkist aangehouden middelen
 (3a) = (1) > (2)                      Ruimte onder het drempelbedrag                              11              13                 9           17
 (3b) = (2) > (1)                      Overschrijding van het drempelbedrag                          -               -                -             -
 (1) Berekening drempelbedrag
                                                                                                           Verslagjaar
 (4a)                                  Begrotingstotaal verslagjaar                            27.831
                                       Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner
 (4b)                                                                                          27.831
                                       of gelijk is aan € 500 miljoen
                                       Het deel van het begrotingstotaal dat de €
 (4c)                                                                                                -
                                       500 miljoen te boven gaat
 (1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002
                                       Drempelbedrag                                              250
 met een minimum van €250.000
 (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
                                                                                            Kwartaal 1     Kwartaal 2       Kwartaal 3     Kwartaal 4
                                       Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist
 (5a)                                  aangehouden middelen (negatieve bedragen                21.470          21.532          22.213         21.426
                                       tellen als nihil)
 (5b)                                  Dagen in het kwartaal                                       90              91                92           92
                                       Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks
 (2) - (5a) / (5b)                                                                                239             237               241          233
                                       schatkist aangehouden middelen



Het drempelbedrag is het bedrag aan liquide middelen dat (gemiddeld) per kwartaal buiten de schatkist mag worden gehouden. De hoogte van het
drempelbedrag hangt af van de omvang van de begroting. De drempel is gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is
dan € 500 miljoen. Indien het begrotingstotaal hoger is dan € 500 miljoen is de drempel gelijk aan € 3,75 miljoen plus 0,2% van het begrotingstotaal
dat de € 500 miljoen te boven gaat.
Per kwartaal mag het gemiddelde van de (liquide) middelen die de decentrale overheid dagelijks buiten de schatkist laat niet boven het drempelbedrag
uitkomen. GGD Drenthe is in 2019 binnen het drempelbedrag gebleven. De liquide middelen die buiten de schatkist zijn aangehouden, zijn enkel gebruikt
voor het betalingsverkeer.

VASTE PASSIVA
Eigen vermogen (bedragen x € 1.000)

                                                                       terugstorting cq.

                                                        1-1-2019        herbestemming           toevoegingen        onttrekkingen         31-12-2019

 Algemene reserve                                              488                    174                  -                    -               662

 Bestemmingsreserves

 Bestemmingsreserve "Risicoreservering"                    1.157                    -197                 305                 -47               1.219
 Bestemmingsreserve
                                                               114                      -                  -                    -               114
 "Organisatieontwikkeling"
 Bestemmingsreserve "Egalisatie"                               364                      -                 24                 -91                297

 Bestemmingsreserve "VTD"                                      289                    197                  -                -380                106



                                                           1.925                        -                329                -517               1.736

 Totaal Reserves                                           2.413                      174                329                -517               2.398

 Te bestemmen resultaat 2018/2019                              174                  -174                   -                    -               252

 Totaal Vermogen                                           2.587                        -                329                -517               2.650
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                 57
De stand per 1 januari 2019 en het voorstel resultaat bestemming 2018 sluiten aan met de door het Algemeen bestuur vastgestelde jaarrekening 2018. De
verwachte dotaties en onttrekkingen zijn conform de vastgestelde Nota reserves en voorzieningen.

Algemene reserve
De toevoeging aan de Algemene reserve betreft de resultaatbestemming over 2018 conform het voorgenomen besluit bij de jaarrekening 2018.

Risicoreserve additionele taken
De toevoeging aan de Risicoreserve van € 305.000 betreft de 10% risico-opslag, die berekend wordt over de kostprijs van de additionele producten.

De onttrekkingen aan de risicoreserve betreffen:
Kosten bovenformatieven Gezondheidsbevordering                       € 12.000
Kosten inzake eigen risico Ziektewet                                 € 25.000
Kosten inzake eigen risico WW                                        € 6.000
Kosten triagepunt verwarde personen                                  € 4.000

Egalisatiereserve
De toevoegingen aan de egalisatiereserve betreffen:
Onderzoekskosten epidemiologie                                       € 13.000
Opleiding forensisch artsen                                          € 11.000

De onttrekkingen aan de egalisatiereserve betreffen:
Kosten inzake vergunninghouders                                      € 48.000
Opleiding forensisch artsen                                          € 9.000
Egalisatie van de kosten Publieke Gezondheid Asielzoekers            € 33.000

Reserve VTD
Bij de jaarrekening 2018 is besloten om een bedrag van € 197.000, waarmee de Risicoreserve eind 2018 boven de bestuurlijke norm uitkomt te
bestemmen voor het dekkingstekort in 2019 bij VTD.

De onttrekkingen aan de reserve VTD betreffen:
Dekkingstekort VTD                                                   € 380.000

Totaal vermogen
Het totaal vermogen op 31 december 2019 bedraagt € 2.650.000, inclusief het resultaat over 2019 ad € 252.300.



                                                           Stand per 1-1-2019          Toevoegingen       Onttrekkingen           Saldo per 31-12-2019

 Voorziening Onderhoud CB’s                                               17                                        -17                                 -

 Totaal                                                                   17                      0                 -17                                 0


In het najaar van 2016 is aan de hand van een risico-inventarisatie bij consultatiebureaus een voorziening gevormd voor achterstallig onderhoud. In
2019 zijn alle resterende onderdelen uitgevoerd en is € 17.000 aan de voorziening onttrokken.


VLOTTENDE PASSIVA
Netto-vlottende schulden korter dan één jaar (bedragen x € 1.000)


 Specificatie netto-vlottende schulden korter dan 1 jaar                                                         31-12-2019                31-12-2018

 Crediteuren                                                                                                              289                         625

 Rekening-courant GHOR                                                                                                      8                           -

 Totaal netto-vlottende schulden korter dan 1 jaar                                                                        297                         625
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                  58
Overlopende passiva (bedragen x € 1.000)

 Specificatie overlopende passiva                                                                                 31-12-2019                31-12-2018
 Nog te betalen bedragen
                                     Nog te betalen bedragen                                                              304                         396
                                     Belastingen en premieheffing                                                       1.491                     1.088
 Totaal nog te betalen bedragen                                                                                         1.795                     1.484
 Vooruitontvangen bedragen
                                     Vooruitontvangen projectgelden                                                       266                         132
                                     Overige vooruitontvangen bedragen                                                     22                         128
 Totaal vooruitontvangen bedragen                                                                                         288                         260
 Totaal overlopende passiva                                                                                             2.083                     1.744



Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen

Verplichtingen
GGD Drenthe heeft, in het kader van haar huisvesting, tot en met 31-08-2030 een verplichting van € 447.056 per jaar voor het huurcontract van het pand
aan de Mien Ruysweg in Assen.

De verplichting voor overlopende verlofrechten is niet opgenomen. In de arbeidsvoorwaarden is een limiet gesteld voor overlopende verlofrechten van
maximaal de helft van het basisverlof per persoon. Op basis van een inventarisatie is gebleken dat er in totaal 8.449 uren openstaan boven deze limiet.
Tegen een gemiddeld uurloon van € 37,50 per werknemer zou dit een kostenpost van € 316.838 bij uitbetaling opleveren.

GGD Drenthe is gezamenlijk met de Veiligheidsregio Drenthe een verplichting aangegaan voor technisch beheer van de kantoorautomatisering. Looptijd is
tot en met 30 november 2020. De verplichting per jaar voor GGD Drenthe bedraagt € 213.907.

GGD Drenthe is gezamenlijk met de Veiligheidsregio Drenthe een verplichting aangegaan voor software en licenties. Looptijd is tot en met 31 oktober
2022. De verplichting per jaar voor GGD Drenthe bedraagt € 178.664.

GGD Drenthe heeft, in het kader van haar huisvesting, een verplichting van € 476.899 per jaar voor aangegane huurverplichtingen (inclusief schoonmaak-
en servicekosten) voor 35 locaties (consultatiebureaus, TBC en reizigersvaccinaties) in Drenthe. Te verdelen in:
- Jaarlijkse verplichtingen met een looptijd < 1 jaar € 119.087;
- Jaarlijkse verplichtingen met een looptijd >1 jaar < 5 jaar € 305.490;
- Jaarlijkse verplichtingen met een looptijd > 5 jaar € 52.322.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                               59
Tabel 32: inzake taakvelden

 BBV-Taakvelden                                       Realisatie 2019

 Baten

 0.10 Mutaties reserves                                          517

 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten                0

 0.4 Overhead                                                    185

 0.8 Overige baten en lasten                                       0

 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)                                  0

 0 Bestuur en ondersteuning                                      702

 1.1 Crisisbeheersing en brandweer                             1.045

 1.2 Openbare orde en veiligheid                                 186

 1 Veiligheid                                                  1.231

 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                         1.215

 6.81 Geëscaleerde zorg 18+                                      630

 6.82 Geëscaleerde zorg 18-                                    4.392

 6 Sociaal Domein                                              6.237

 7.1 Volksgezondheid                                          20.071

 7.5 Begraafplaatsen en crematoria                               289

 7 Volksgezondheid en milieu                                  20.360

 Totaal Baten                                                 28.530

 Lasten

 0.10 Mutaties reserves                                         -320

 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten             -252

 0.4 Overhead                                                 -6.706

 0.8 Overige baten en lasten                                    -263

 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)                                -24

 0 Bestuur en ondersteuning                                   -7.566

 1.1 Crisisbeheersing en brandweer                              -852

 1.2 Openbare orde en veiligheid                                -164

 1 Veiligheid                                                 -1.016

 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                          -644

 6.81 Geëscaleerde zorg 18+                                     -578

 6.82 Geëscaleerde zorg 18-                                   -3.803

 6 Sociaal Domein                                             -5.025

 7.1 Volksgezondheid                                         -14.705

 7.5 Begraafplaatsen en crematoria                              -218

 7 Volksgezondheid en milieu                                 -14.922

 Totaal Lasten                                               -28.530

 Eindtotaal                                                        0



 Overhead, % van de totale lasten                               23%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                              60
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Op grond van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) dienen publieke organisaties de inkomens te
publiceren van haar topfunctionarissen. Over 2019 verantwoorden we het inkomen van de directeur, een niet-topfunctionaris en geven we een overzicht
van de leden van het Dagelijks en Algemeen Bestuur. Het voor GGD Drenthe toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2019 € 194.000.


Tabel 33 vergoedingen topfunctionaris

bedragen x € 1

Functiegegevens                                                                                                                           Directeur

Aanvang en einde functievervulling in 2019                                                                                            01-01/31-12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                                                                            1,0 fte

Dienstbetrekking?                                                                                                                                ja

Bezoldiging

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                                                                            € 120.114

Beloningen betaalbaar op termijn                                                                                                          € 20.141

Subtotaal                                                                                                                                € 140.255

Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum                                                                                            € 194.000



-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag                                                                                  N.v.t.

Totale bezoldiging 2019                                                                                                                  € 140.255

Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan                                                                                      N.v.t.

Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling                                                                                   N.v.t.

Gegevens 2018

Aanvang en einde functievervulling in 2018                                                                                            01-01/31-12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                                                                            1,0 fte

Dienstbetrekking?                                                                                                                                Ja

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                                                                            € 118.374

Beloningen betaalbaar op termijn                                                                                                          € 18.531

Totale bezoldiging 2018                                                                                                                  € 136.905



De vergoeding van de directeur blijft onder de jaargrens van de WNT in 2019.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                    61
Tabel 34: vergoedingen niet-topfunctionaris

Bezoldiging niet-topfunctionaris

bedragen x € 1

Functiegegevens                                                                                                               Arts openbare gezondheidszorg

Aanvang en einde functievervulling in 2019                                                                                                    01-01/31-12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                                                                                    1,0 fte

Bezoldiging

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                                                                                    € 182.228

Beloningen betaalbaar op termijn                                                                                                                  € 21.169

Totale bezoldiging 2019                                                                                                                          € 203.397

Individueel toepasselijke drempelbedrag bezoldiging                                                                                              € 194.000


                                                                                                                          Er waren in 2019 minder artsen
Verplichte motivering van de overschrijding van het individueel toepasselijk drempelbedrag bezoldiging                    beschikbaar, waardoor deze arts
                                                                                                                             meer ingezet moest worden.
Gegevens 2018

Functiegegevens                                                                                                               Arts openbare gezondheidszorg

Aanvang en einde functievervulling in 2018                                                                                                    01-01/31-12

Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)                                                                                                    1,0 fte

Bezoldiging

Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen                                                                                                    € 176.989

Beloningen betaalbaar op termijn                                                                                                                  € 19.037

Totale bezoldiging 2018                                                                                                                          € 196.026



Leden Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur
GGD Drenthe is een gemeentelijke gezondheidsdienst op basis van een gemeenschappelijke regeling tussen de twaalf Drentse gemeenten.
De leden van het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur zijn allen onbezoldigd lid. Het Algemeen Bestuur wijst uit zijn midden de leden van het
Dagelijks Bestuur aan.



Tabel 35: leden Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur

NAAM TOPFUNCTIONARIS                                                          FUNCTIE

mevrouw H.A. Vlieg-Kempe                                                      voorzitter Dagelijks Bestuur en lid Algemeen Bestuur

de heer R. Wanders                                                            vicevoorzitter Dagelijks Bestuur en lid Algemeen Bestuur

de heer J. van ’t Zand                                                        lid Dagelijks Bestuur en lid Algemeen Bestuur

de heer J. Brink                                                              lid Algemeen Bestuur

de heer B. Luinge                                                             lid Algemeen Bestuur

de heer E. Slomp                                                              lid Algemeen Bestuur

Mevrouw O. Gopal                                                              lid Algemeen Bestuur

de heer J. van der Haar                                                       lid Algemeen Bestuur

de heer J. de Haas                                                            lid Algemeen Bestuur

Mevrouw N. Houwing-Haisma                                                     lid Algemeen Bestuur

de heer J. Westendorp                                                         lid Algemeen Bestuur
de heer E.J. Derks                                                            lid Algemeen Bestuur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                62
Overzicht Incidentele Baten en Lasten
Op grond van artikel 28 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet een overzicht worden verstrekt van de incidentele baten en lasten. Dit
betreft een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk worden
gespecificeerd.


Tabel 36: Incidentele Baten en Lasten

Programma                          Omschrijving                                                                    Baten         Lasten     Eindtotaal
                                   Voordelige afwikkelingsverschillen verzekering WGA eigen risico
Bedrijfsvoering en middelen                                                                                           24              0            24
                                   dragerschap en subsidie artsen in opleiding van voorgaande dienstjaren
                                   Incidenteel voordeel vanwege eenmalig verhoging van de tarieven voor de
Jeugd                                                                                                                 55              0            55
                                   MenACWY campagne
Additioneel                        Onttrekking reserve Veilig Thuis Drenthe                                          380              0           380

Additioneel                        Dekkingstekort Veilig Thuis Drenthe                                                 0          -380           -380

Eindtotaal                                                                                                           459          -380             79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                  63
Bijlage 1 Jaarverantwoording Veilig Thuis Drenthe
Met ingang van het verslagjaar 2015 dienen aanbieders van Veilig Thuis zich jaarlijks te verantwoorden over hun prestaties. De Jaarverantwoording Veilig
Thuis is gebaseerd op de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO).

Veilig Thuis Drenthe (VTD) is onderdeel van de GGD Drenthe, die niet onder de verantwoordingsplicht van de Jeugdwet valt. Dit houdt in dat GGD Drenthe
verantwoordingsplichtig is voor wat betreft VTD.

De jaarverantwoording bestaat uit twee delen:
- Een jaarrekening;
- Een set prestatiegegevens.

Jaarrekening
Organisaties die niet verantwoordingsplichtig zijn op grond van de Jeugdwet of Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) hoeven alleen een gesegmenteerde
jaarrekening Veilig Thuis op te leveren. Voor VTD 2019 en 2018 ziet de gesegmenteerde jaarrekening er als volgt uit:


(bedragen x € 1.000)


                                                                                                                               2019                2018

Opbrengsten Veilig Thuis

Bijdragen gemeenten                                                                                                            4.989              4.332

Onttrekking reserves*                                                                                                            380                 66

Overige inkomsten                                                                                                                 33                 63

Totaal opbrengsten                                                                                                             5.402              4.461

Bedrijfslasten Veilig Thuis

Personeelskosten                                                                                                               4.151              3.529

Afschrijvingen                                                                                                                    11                 14

Overige bedrijfskosten                                                                                                         1.240                943

Totaal bedrijfslasten                                                                                                          5.402              4.486

Resultaat                                                                                                                          0                 -25



*De onttrekking uit de reserve is in bovenstaande opgenomen onder de opbrengsten.

Set prestatiegegevens
De kernprestaties van VTD en kwantitatieve gegevens (cliënten, capaciteit en productie en personeel) zullen worden opgenomen in de
webapplicatie DigiMV.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                   64
Bijlage 2: Nota Reserves en Voorzieningen 2020 - 2023
Het laatste deel van de jaarstukken is de nota Reserves en Voorzieningen. De basis van de gepresenteerde stand van deze nota is de besluitvorming in het
Algemeen Bestuur zoals vorig jaar heeft plaatsgevonden. In deze geactualiseerde nota gaan we in op de door het Dagelijks Bestuur vastgestelde mutaties
in 2019. De nota reserves en voorzieningen maakt een integraal onderdeel uit van de jaarrekening en daarmee van de vastgestelde jaarplancyclus.

In de navolgende rapportages is de stand per reserve geschetst, inclusief de mogelijke ontwikkeling voor de vier daaropvolgende jaren. Het te bestemmen
resultaat 2019 is in deze rapportage verwerkt onder voorbehoud van goedkeuring door het Algemeen Bestuur. De rapportage geeft de actuele stand aan
van de reserves per 31 december 2019. Alle bedragen in de reserves zijn in afgeronde duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.



 Nummer: 0600                                                                  Naam: Algemene Reserve

 Financiële informatie

 Stand per 31 december 2018                                                                                                                           € 488

 Toevoeging                 Resultaatbestemming 2018                                                                                                  € 174

 Onttrekking                                                                                                                                            €0

 Stand per 31 december 2019                                                                                                                           € 662

 Verwacht verloop verdere jaren                                                           2020               2021                2022                 2023

 (Te verwachten) stand per 1 januari                                                       662                 741                741                  741

 Te verwachten stortingen                                                                    79                  0                  0                    0

 Te verwachten onttrekkingen                                                                    0                0                  0                    0

 Te verwachten stand per 31 december                                                       741                 741                741                  741

 Mogelijke claims



 Kenmerk reserve

 Nr.    Onderwerp                         Omschrijving
                                          De algemene reserve is ingesteld voor de dekking van nadelige rekeningresultaten, onvoorziene incidentele
                                          uitgaven en andere niet voorziene bedrijfsrisico’s, voor zover hierin niet op andere wijze is voorzien.
 1.     Doel
                                          De niet voorziene risico’s voor additionele taken, uitgezonderd VTD, worden opgevangen vanuit de
                                          Risicoreservering.
                                          Deze reserve is in het verleden gevormd door batige saldi en toevoegingen vanuit vervallen bestemmingsreserves.
 2.     Historische achtergrond           Het maximale niveau van de algemene reserve is in 2009 teruggebracht van 10% naar 5% van de omvang van de
                                          basistaken.
 3.     Soort                             Algemene reserve                               Structureel

 4.     Looptijd                          Startdatum           2002                      Einddatum          Niet bepaald

 5.     Benodigd peil                     Minimaal             €0                        Maximaal           5% basistaken

 6.     Storting                          Onder andere eventuele jaarrekeningsaldi.
                                          De algemene reserve mag niet worden aangewend als structureel dekkingsmiddel; onttrekkingen alleen via
 7.     Onttrekking
                                          besluit Algemeen Bestuur.
                                          Voor deze reserve wordt een maximum aangehouden van 5% van de jaarbegroting van het basistakenpakket. Het
 8.     Risicocalculatie
                                          maximum voor 201 bedraagt € 741.
 9.     Ontwikkelingsplanning             Eind 2019 is het peil van de algemene reserve 4,5%.
                                          Indien het maximum zoals bij 8. omschreven overschreden wordt, zal het overschot uitgekeerd worden aan de
 10.    Algemene opmerkingen
                                          gemeenten conform de verdeelsleutel behorende bij het betreffende boekjaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                                    65
Nummer: 0601                                                                  Naam: Risicoreserve

Financiële informatie

Stand per 31 december 2018                                                                                                                        € 1.157

Toevoeging                 Additionele opslagen                                                                                                        € 305

Onttrekking                Diversen                                                                                                                € -244

Stand per 31 december 2019                                                                                                                        € 1.219

Verwacht verloop verdere jaren                                                            2020               2021                 2022                 2023

(Te verwachten) stand per 1 januari                                                      1.219               1.301                1.626                1.963

Te verwachten stortingen                                                                   325                 329                 337                  343

Te verwachten onttrekkingen                                                               -243                  -4                   0                    0

Te verwachten stand per 31 december                                                      1.301               1.626                1.963                2.306

Mogelijke claims

Risico’s inzake additioneel werk. WW-uitkeringen en frictiekosten van additionele medewerkers worden hieruit onttrokken.

Kenmerk reserve

Nr.    Onderwerp                         Omschrijving

1.     Doel                              Het opvangen van risico van additioneel werk.

                                         Met de presentatie van de kostprijsnotitie en de invoering van de ‘hybride organisatie’ is vastgesteld dat
                                         de tarieven die gebruikt worden bij de uitvoering van de additionele taken een element bevat ter dekking
2.     Historische achtergrond
                                         van risico’s op dit gebied. Daarbij gaan wij uit van een risicoreservering van 33% van het personele volume
                                         additioneel.

3.     Soort                             Bestemmingsreserve                                   Incidenteel

4.     Looptijd                          Startdatum       2010                                Einddatum              p.m.

5.     Benodigd peil                     Minimaal                                             Maximaal               Zie punt 8

6.     Storting                          Op basis van besluit Algemeen Bestuur.

7.     Onttrekking                       Directeur en Dagelijks Bestuur, verantwoording achteraf aan Algemeen Bestuur.

                                         ‘Personeelsvolume additionele taken per einde jaar’ x ‘worst-case scenario (=33%)’. De gewenste omvang,
8.     Risicocalculatie
                                         conform deze norm, voor 2019 is € 1.000.

9.     Ontwikkelingsplanning             Zie mogelijke claims.

10.    Algemene opmerkingen              -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Bijlagen                                                                                                                                            66
Nummer: 0602                                                                      Naam: Reserve organisatieontwikkeling

Financiële informatie

Stand per 31 december 2018                                                                                                                                € 114

Toevoeging                                                                                                                                                  €0

Onttrekking                                                                                                                                                 €0

Stand per 31 december 2019                                                                                                                                € 114

Verwacht verloop verdere jaren                                                               2020                2021               2022                  2023

(Te verwachten) stand per 1 januari                                                           114                 448                448                   448

Te verwachten stortingen                                                                      334                   0                   0                    0

Te verwachten onttrekkingen                                                                      0                  0                   0                    0

Te verwachten stand per 31 december                                                           448                 448                448                   448

Mogelijke claims
Digitaliseringsagenda, projecten die zijn gericht op het vergoten en verbreden van kennis op onder meer de volgende gebieden:

-     data: het vergroten van de bewustwording van de waarde van data en gegevens en deze gericht in te zetten ten behoeve van procesverbetering en
      dienstverlening;

-     digitale vaardigheid: gericht op het optimaal gebruik maken van de digitale middelen die ons ter beschikking staan

-     informatieveiligheid en continuïteit: bewustwording van de risico’s ten aanzien van informatieveiligheid en het borgen van de continuïteit van de
      dienstverlening.
Kenmerk reserve

Nr.       Onderwerp                          Omschrijving
1.        Doel                               Aansluiten op verwachte - en gesignaleerde ontwikkelingen.

2.        Historische achtergrond            Voor organisatieontwikkeling zijn geen structurele posten opgenomen in de begroting.

3.        Soort                              Bestemmingsreserve                                  Incidenteel

4.        Looptijd                           Startdatum       2010                               Einddatum              pm

5.        Benodigd peil                      Minimaal         € 10                               Maximaal               € 500

6.        Storting                           Op basis van besluit Algemeen Bestuur.

7.        Onttrekking                        Directeur en Dagelijks Bestuur, verantwoording achteraf aan Algemeen Bestuur.

8.        Risicocalculatie                   Realistische inschatting van de te verwachten kosten bij de onder 2. genoemde onderwerpen en de mogelijk
                                             claims.
9.        Ontwikkelingsplanning              De GGD is een professionele en kennisrijke organisatie die, zeker de komende jaren, een belangrijk
                                             expertisecentrum van en voor de gemeenten is. Om deze rol aan te (blijven) kunnen is het in onze ogen
                                             noodzakelijk om de medewerkers en organisatie voortdurend te ontwikkelen.
10.       Algemene opmerkingen               -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Bijlagen                                                                                                                                       67
Nummer: 0603                                                                   Naam: Egalisatiereserve

Financiële informatie

Stand per 31 december 2018                                                                                                                         € 364

Toevoeging                 Diversen                                                                                                                  € 24

Onttrekking                Diversen                                                                                                                 €-91

Stand per 31 december 2019                                                                                                                         € 297

Verwacht verloop verdere jaren                                                            2020               2021                2022               2023

(Te verwachten) stand per 1 januari                                                        297                 231                246                261

Te verwachten stortingen                                                                     13                 15                 15                    15

Te verwachten onttrekkingen                                                                 -79                  0                  0                     0

Te verwachten stand per 31 december                                                        231                 246                261                276

Mogelijke claims
Egalisatie van de kosten van 3 onderzoeken epidemiologie per vier jaar (€ 61), opleiding Forensisch artsen (€ 88), Publieke Gezondheid Asielzoekers (€
102) en opleiding arts infectieziektebestrijding (€ 33).
Kenmerk reserve

Nr.    Onderwerp                          Omschrijving

1.     Doel                               Ter voorkoming van een piek in de kosten en lasten in de toekomst (egalisatie van de kosten).

2.     Historische achtergrond            Ter voorkoming van een piek in de kosten en lasten in de toekomst (egalisatie van de kosten).

3.     Soort                              Bestemmingsreserve                                  Incidenteel

4.     Looptijd                           Startdatum       2011                               Einddatum              p.m.

5.     Benodigd peil                      Minimaal         €0                                 Maximaal               p.m.

6.     Storting                           Op basis van besluit Algemeen Bestuur.

7.     Onttrekking                        Directeur en Dagelijks Bestuur, verantwoording achteraf aan Algemeen Bestuur.

8.     Risicocalculatie                   Realistische inschatting van de te verwachten kosten bij de onder 1. genoemde onderwerpen.

9.     Ontwikkelingsplanning              p.m.

10.    Algemene opmerkingen               -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Bijlagen                                                                                                                                  68
Nummer: 0604                                                                  Naam: Reserve VTD

Financiële informatie

Stand per 31 december 2018                                                                                                                € 289

Toevoeging                 Herschikking                                                                                                   € 197

Onttrekking                Diversen                                                                                                       €-380

Stand per 31 december 2019                                                                                                                € 106

Verwacht verloop verdere jaren                                                           2020               2021                2022      2023

(Te verwachten) stand per 1 januari                                                       106                   0                  0         0

Te verwachten stortingen                                                                     0                  0                  0         0

Te verwachten onttrekkingen                                                               106                   0                  0         0

Te verwachten stand per 31 december                                                          0                  0                  0         0

Mogelijke claims

Onder andere MDA++, de radarfunctie en de toename van het aantal te verwerken meldingen.

Kenmerk reserve

Nr.    Onderwerp                          Omschrijving
1.     Doel                               Ter voorkoming van een piek in de kosten en lasten in de toekomst (egalisatie van de kosten).

2.     Historische achtergrond            Ter voorkoming van een piek in de kosten en lasten in de toekomst (egalisatie van de kosten).

3.     Soort                              Bestemmingsreserve                                 Incidenteel

4.     Looptijd                           Startdatum       2018                              Einddatum              p.m.

5.     Benodigd peil                      Minimaal         €0                                Maximaal               p.m.

6.     Storting                           Op basis van besluit Algemeen Bestuur.

7.     Onttrekking                        Directeur en Dagelijks Bestuur, verantwoording achteraf aan Algemeen Bestuur.

8.     Risicocalculatie                   Realistische inschatting van de te verwachten kosten bij de onder 1. genoemde onderwerpen.

9.     Ontwikkelingsplanning              p.m.

10.    Algemene opmerkingen               -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Bijlagen                                                                                                                           69
Nummer: 0640                                                              Naam: Voorziening onderhoud

Financiële informatie

Stand per 31 december 2018                                                                                                         € 17

Toevoeging                                                                                                                          €0

Onttrekking                Diversen                                                                                                €-17

Stand per 31 december 2019                                                                                                          €0

Verwacht verloop verdere jaren                                                       2020               2021              2022     2023

(Te verwachten) stand per 1 januari                                                      0                 0                   0      0

Te verwachten stortingen                                                                 0                 0                   0      0

Te verwachten onttrekkingen                                                              0                 0                   0      0

Te verwachten stand per 31 december                                                      0                 0                   0      0

Mogelijke claims



Kenmerk reserve

Nr.    Onderwerp                      Omschrijving

1.     Doel                           Kosten die moeten worden gemaakt, waarvan de onvermijdelijke verplichting is ontstaan.

2.     Soort                          Bestemmingsreserve                                 Incidenteel

3.     Looptijd                       Startdatum       2012                              Einddatum             2018

4.     Benodigd peil                  Minimaal         n.v.t.                            Maximaal              n.v.t.

5.     Storting                       Op basis van besluit Algemeen Bestuur.

6.     Onttrekking                    Directeur en Dagelijks Bestuur, verantwoording achteraf aan Algemeen Bestuur.

7.     Risicocalculatie               Realistische inschatting van de te verwachten kosten.

8.     Ontwikkelingsplanning          De voorziening is aangewend in 2019.

9.     Algemene opmerkingen           -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Jaarrekening                                                                                                                    70
Bijlage 3: Verklarende woordenlijst

ABO       Algemeen bestuurlijk overleg                              KNMAR    Koninklijke Nederlandse Marechaussee
ABR       Antibioticaresistentie                                    KvdVK    Kans voor de Veenkoloniën
AIOS      Arts in opleiding tot specialist                          KWE      Kleinschalige Wooneenheid
AGV       Algemene Verordening Gegevensbescherming                  KWG      Kleinschalige Woongroep
AWPGNN    Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord          LEWE     Landelijk Expertise Netwerk Windenergie
          Nederland                                                 LHBT     lesbische vrouwen/homoseksuele mannen/biseksuelen/
AZC       Asielzoekerscentrum                                                transgenders
BBV       Besluit Begroting en Verantwoording                       MBO      Middelbaar Beroepsonderwijs
BCG       Bacillus calmette-guérin (vaccin tegen tuberculose)       MDA++    Multidisciplinaire aanpak intersectoraal en specialistisch
BI        Business-intelligence                                     Men ACWY Meningitis ACWY
BMR       (vaccin tegen) Bof, mazelen en rodehond                   MK       Met kinderen
BNG       Bank Nederlandse Gemeenten                                MKD      Mijn KindDossier
BOCKers   Bewust oplettende carbid knallers                         MRSA     Meticilline-resistente staphylococcus aureus
BRMO      Bijzonder resistente micro-organismen                              (‘ziekenhuisbacterie’)
BSO       Buitenschoolse opvang                                     MSM      Mannen die seks hebben met mannen
BVD       Bestuurlijk veiligheidsoverleg Drenthe                    NNZ      Nu Niet Zwanger
CB        Consultatiebureau                                         OGGz     Openbare geestelijke gezondheidszorg
CJG       Centrum voor jeugd en gezin                               OMAC     Operationeel Medewerkers Actiecentrum
COA       Centraal orgaan opvang asielzoekers                       OPD      Omgevings Platform Drenthe
CRI       Crisis, rampen en Incidenten                              OTAV     OndersteuningsTeam Asielzoekers en Vergunninghouders
CSG       Centrum Seksueel Geweld                                   OTO      Opleiden, trainen, oefenen
DI-PG     Deskundige Infectiepreventie                              P&O      Personeel & organisatie
DTP       (vaccin tegen) Difterie , tetanus, polio                  PGA      Publieke gezondheid asielzoekers
DKTP      (vaccin tegen) Difterie , kinkhoest, tetanus, polio       PI       Penitentiaire Inrichting
DPG       Directeur Publieke Gezondheid                             POH      Praktijk Ondersteuner Huisartsenzorg
DSO       Digitaal Stelsel Omgevingswet                             PrEP     Pre-Exposure Prophylaxis
DWO       Digitale Werkomgeving                                     PSHi     Psychosociale hulverlening bij incidenten
Fido      Wet financiering decentrale overheden                     PSHOR    Psychosociale Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen
FMEK      Forensisch medische expertise bij kindermishandeling      PSZ      Peuterspeelzaal
FMMU      Forensisch Medische Maatschappij Utrecht                  RGS      Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten
GAGS      Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen            RIVM     Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu
GGD       Gemeentelijke gezondheidsdienst                           ROAZ     Regionaal Overleg Acute Zorg
GGZ       Geestelijke gezondheidszorg                               RUD      Regionale uitvoeringsdienst
GHOR      Geneeskundige hulverleningsorganisatie in de regio        RUG      Rijksuniversiteit Groningen
GIDS      Gezond in de stad: landelijke stimuleringsprogramma       RVP      Rijksvaccinatieprogramma
GRIP      Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings Procedure   SOA      Seksueel overdraagbare aandoening
GROP      GGD rampen opvangplan                                     TBC      Tuberculosebestrijding
GO        Georganiseerd overleg                                     THZ      Technische Hygiënezorg
GOB       Gastouderbureau                                           UMCG     Universitair Medisch Centrum Groningen
GOR       Gezondheidsonderzoek na rampen                            VDG      Verenigde Drentse Gemeenten
Hof       Wet houdbare overheidsfinanciën                           VNG      Verenigde Nederlandse Gemeenten
ICP       Integraal Crisis Plan                                     VNN      Verslavingszorg Noord-Nederland
IKB       Individueel Keuze Budget                                  VO       Voortgezet Onderwijs
IKK       Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang                       VRD      Veiligheidsregio Drenthe
ISK       Internationale Schakelklas                                VTD      Veilig Thuis Drenthe
HBO       Hoger beroepsonderwijs                                    VVE      Voorschoolse – en Vroegschoolse Educatie
HG        Huiselijk geweld                                          VWS      Volksgezondheid, welzijn, sport
HIb       Haemophilus influenzae type B (Hib)-ziekten               WMO      Wet maatschappelijke ondersteuning
HKZ       Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector       WOB      Wet Openbaarheid van Bestuur
HPV       Humaan papillomavirus                                     WPG      Wet Publieke Gezondheid
IVN       Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid             WNT      Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
JGZ       Jeugdgezondheidszorg                                               semipublieke sector
JOGG      Jongeren op gezond gewicht                                ZIF      Zorg Innovatie Forum
KD+       Mijn Kinddossier                                          WTZi     Wet Toelating Zorginstellingen
KDV       Kinderdagverblijf                                         ZK       Zonder kinderen
KIES      Kinderen in Echtscheidingssituaties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                         05




Samen werken aan Gezondheid in Drenthe
Jaarstukken 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>